مارکوین مولین، سناتور جمهوریخواه آمریکا، در شبکه ایکس نوشت دونالد ترامپ درباره ایران بلوف نمیزند و با ایجاد گزینههای مختلف به دنبال تحقق صلح از مسیر قدرت است. او افزود ترامپ نمیخواهد شاهد تکرار «بهار عربی» باشد و آمریکا در کنار مردم آزادیخواه ایران میایستد.
به گزارش اسرائیلهیوم، جمهوری اسلامی در این نشست تا حدی درباره برنامه هستهای خود انعطاف نشان داد، اما هنوز فاصله زیادی با برآورده کردن مطالبات آمریکا دارد. منابع آگاه به این روزنامه گفتهاند فضای مذاکرات مثبت بوده و نمایندگان آمریکا به برخی پیشنهادهای ایران واکنش مساعد نشان دادهاند و دو طرف توافق کردهاند پس از مشورتهای داخلی، دور دیگری از گفتوگوها برگزار شود. با این حال، هیچ تاییدی بر ادعای عباس عراقچی مبنی بر دستیابی به تفاهم بر سر «اصول راهنمای» ادامه مذاکرات وجود ندارد.
بر اساس این گزارش، حکومت ایران دیگر بهطور قاطع با انتقال اورانیوم غنیشده به خارج از کشور مخالفت نکرده و پیشنهاد داده این مواد نزد یک کشور ثالث - از جمله روسیه - سپرده شود. در عین حال، تهران درخواست آمریکا برای بازرسی بینالمللی از سایتی که گفته میشود ذخایر اورانیوم به آن منتقل شده یا همکاری برای بازیابی این مواد را رد کرده است. ارزیابیهای غربی که اسرائیلهیوم به آنها اشاره میکند، حاکی از آن است که کل ذخیره حدود ۴۴۰ کیلوگرمی اورانیوم با غنای بالا به سایتی نامشخص منتقل شده است.
در حوزه غنیسازی، حکومت ایران پیشنهاد تعلیق موقت فعالیتها و سپس ایجاد تاسیسات غنیسازی منطقهای در خاک خود تحت نظارت بینالمللی را مطرح کرده است؛ تاسیساتی که اورانیوم با غنای پایین برای استفاده غیرنظامی کشورهای منطقه تولید کند. عراقچی همچنین پیشنهاد برگزاری نشست سهجانبه با حضور نمایندگان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعیین دامنه نظارت را مطرح کرده و در مقابل، خواستار رفع تدریجی و فوری تحریمها برای «نشان دادن جدیت و ایجاد اعتماد متقابل» شده است.
به نوشته اسرائیلهیوم، جمهوری اسلامی در پاسخ به مطالبات آمریکا درباره برنامه موشکی و حمایت از گروههای نیابتی، از جمله حزبالله، اعلام کرده آماده است درباره موضوعاتی که «نگرانی همسایگان عرب» است در چارچوب یک کنفرانس منطقهای پس از دستیابی به تفاهم هستهای گفتوگو کند؛ نشستی که اسرائیل در آن حضور نخواهد داشت. تهران همچنین تاکید کرده زرادخانه موشکیاش برای دفاع در برابر «تجاوز اسرائیل» ضروری است.
این روزنامه همچنین گزارش داده که موضوع سرکوب اعتراضات داخلی ایران در مذاکرات تقریبا مطرح نشده و تهران پیشنهاد اعزام هیات بینالمللی برای بررسی ادعاهای مربوط به کشتار معترضان و اعدامها را رد کرده است. در همین حال، حکومت ایران با طرح ایده همکاریهای اقتصادی گسترده، از جمله دسترسی شرکتهای آمریکایی به بخشهای نفت، گاز و معادن و حتی نوسازی ناوگان هوایی با خرید از شرکتهای آمریکایی، کوشیده مسیر دیپلماتیک را تقویت کند.
با این حال، اسرائیلهیوم تاکید میکند که از نگاه مقامات اسرائیلی، پیشنهادهای حکومت ایران اگرچه ممکن است در ظاهر مثبت به نظر برسند، اما همچنان با مطالبات اصلی آمریکا - بهویژه در زمینه شفافیت هستهای و مسائل فراتر از آن - فاصله دارند. انتظار میرود در چارچوب هماهنگی نزدیک با دولت ترامپ، اسرائیل گزارش کاملی از نتایج نشست ژنو دریافت کند.
رییس شرکت صنایع دفاعی «رافائل» با اشاره به جنگ ۱۲ روزه سال گذشته با تهران گفت حکومت ایران از آن تجربه درس گرفته و توانمندیهای خود را ارتقا داده است، اما اسرائیل نیز پیشرفتهای قابل توجهی داشته و اکنون از حمایت مستقیم ایالات متحده برخوردار است.
اشتاینیتز هشدار داد اگرچه جمهوری اسلامی میداند قادر به شکست اسرائیل یا آمریکا نیست، اما میتواند به آنها و متحدانشان آسیب بزند و حتی در صورت وقوع جنگ، تلاش کند فراتر از خاورمیانه و به شهرهای اروپایی مانند برلین، بوداپست یا وین حمله موشکی انجام دهد.
تهدید هستهای و موشکی همچنان در صدر نگرانیها
به نوشته واینت، اشتاینیتز تهدید هستهای حکومت ایران را همچنان خطر شماره یک دانست، حتی اگر اسرائیل مدعی باشد ۹۰ درصد از ظرفیت هستهای ایران را از بین برده است. او افزود دومین تهدید جدی، زرادخانه موشکهای بالستیک ایران است. به گفته او، تهران در جریان عملیات «طلوع شیران» قصد داشت بین ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ موشک به سوی اسرائیل شلیک کند، اما به دلیل حملات پیشدستانه اسرائیل در خاک ایران، تنها ۵۵۰ موشک شلیک شد که حدود ۵۰ مورد از آنها به هدف اصابت کرد.
اشتاینیتز تاکید کرد اسرائیل از سامانههای چندلایه دفاعی مانند گنبد آهنین، فلاخن داوود و پیکان برخوردار است و همچنین در حال توسعه رهگیرهای هایپرسونیک و سامانه لیزری پیشرفته است که آن را «تحولی تاریخی در مقیاس جهانی» توصیف کرد.
رزمایش موشکی جمهوری اسلامی در تنگه هرمز همزمان با مذاکرات ژنو
در همین حال، همزمان با دور دوم مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی و آمریکا در ژنو، فاکسنیوز نوشت که حکومت ایران در جریان رزمایش دریایی خود موشکهای واقعی را به سوی تنگه هرمز شلیک کرده و اعلام کرده در صورت دستور مقامات عالی، آماده بستن این آبراه راهبردی است.
بر اساس این گزارش، در رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» تردد کشتیها برای چند ساعت متوقف شد و عملیات شامل شلیک موشک از شناورها و سواحل، و نیز استفاده از پهپاد در شرایط اخلال سیگنال بود. فرمانده نیروی دریایی سپاه گفته تهران آمادگی دارد این مسیر حیاتی انتقال نفت را مسدود کند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) پیشتر نسبت به هرگونه اقدام ناایمن هشدار داده و اعلام کرده رفتار غیرحرفهای میتواند به تشدید تنش و بیثباتی منطقهای منجر شود.
ترکیب فشار نظامی و دیپلماسی
به گزارش فاکسنیوز، دولت ترامپ همزمان با مذاکرات، حضور نظامی گستردهای در خاورمیانه ایجاد کرده و تاکید دارد هر توافقی باید علاوه بر غنیسازی، برنامه موشکهای بالستیک ایران، حمایت از گروههای مسلح منطقهای و سرکوب داخلی را نیز در بر گیرد.
دونالد ترامپ گفته در مذاکرات «بهطور غیرمستقیم» دخیل است و هشدار داده در صورت شکست گفتوگوها، گزینههای سختتری در دستور کار خواهد بود. وزیر خارجه آمریکا نیز تاکید کرده مذاکرات زمانی «معنادار» خواهد بود که همه نگرانیهای امنیتی را شامل شود.
در حالی که اسرائیل از پیشرفتهای دفاعی خود سخن میگوید و احتمال گسترش دامنه تهدید ایران حتی به اروپا را مطرح میکند، تهران نیز با نمایش توان موشکی در تنگه هرمز و تاکید بر آمادگی برای اقدامات تلافیجویانه، پیام بازدارندگی ارسال میکند. همزمان، مذاکرات هستهای در ژنو برگزار شده است؛ روندی که میان دیپلماسی و نمایش قدرت نظامی در نوسان قرار دارد و آینده آن میتواند معادلات منطقهای و حتی فرامنطقهای را تحت تاثیر قرار دهد.
بر اساس این گزارش، تشدید حملات علیه نیروهای حزبالله، پرتابگرهای موشک و انبارهای تسلیحاتی این گروه انجام شده است.
روزنامه معاریو نیز گزارش داد از آغاز ماه فوریه، ارتش اسرائیل ۱۲ عضو حزبالله و جهاد اسلامی را در لبنان کشته است.
ارتش اسرائیل دوشنبه ۲۷ بهمن اعلام کرد لشکر ۹۱ این ارتش در هفته گذشته چهار عضو حزبالله را که در حال بازسازی زیرساختهای این گروه در لبنان بودند، کشت.
آخرین حمله به یکی از این افراد که در حال فعالیت برای احیای زیرساختهای این گروه بود، همان روز دوشنبه در منطقه طلوسه در جنوب لبنان رخ داد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد: «[این فرد] در چارچوب نقش خود، مسئول ارتباط میان سازمان و ساکنان روستا در مسائل نظامی و اقتصادی بود و برای گرفتن املاک خصوصی بهمنظور اهداف تروریستی فعالیت میکرد.»
ارتش افزود او دومین فردی بود که طی یک بازه ۱۲ ساعته در روز دوشنبه در لبنان کشته شد.
پیشتر و در اول دی، شبکه کان اسرائیل از موافقت جمهوری اسلامی با پرداخت یک میلیارد دلار به حزبالله خبر داد.
ششم آذر، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد جمهوری اسلامی طی یک سال گذشته صدها میلیون دلار درآمد نفتی را از طریق صرافیها، شرکتهای خصوصی و شبکه حواله در دبی به حزبالله لبنان منتقل کرده است.
حکومت ایران حزبالله را یکی از ارکان اصلی «محور مقاومت» میداند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
پشتیبانی جمهوری اسلامی از حزبالله و دیگر گروههای نیابتی در حالی ادامه دارد که شهروندان ایران زیر فشار فقر، تورم فزاینده و بحرانهای معیشتی زندگی میکنند و سیاست خارجی حکومت را در تعارض با اولویتهای داخلی کشور میدانند.
اقدام ارتش اسرائیل در پی نقض آتشبس از سوی حزبالله
لبنان در راستای توافق آتشبسی که در نوامبر ۲۰۲۴ با میانجیگری آمریکا و برای پایان دادن به جنگ میان اسرائیل و گروه شیعه حزبالله، که مورد حمایت حکومت ایران است، حاصل شد، در تلاش است تمامی سلاحها را تحت کنترل دولت قرار دهد.
در جریان درگیری میان اسرائیل و حزبالله، اقدامات نظامی اسرائیل بهشدت نیروها و رهبری ارشد حزبالله را تضعیف کرد.
از زمان اجرای آتشبس، ارتش اسرائیل به حمله به نیروهای این گروه که در فعالیتهای ناقض شرایط آتشبس مشارکت داشتهاند ادامه داده است.
نوامبر سال گذشته، ارتش اسرائیل اعلام کرد از زمان آغاز آتشبس بیش از ۳۷۰ نیروی حزبالله را کشته است.
یک ماه بعد، ارتش اعلام کرد این گروه حدود ۱۹۰۰ مورد نقض آتشبس مرتکب شده است.
۲۳ بهمن، پل مورکوس، وزیر اطلاعرسانی لبنان، اعلام کرد دولت این کشور درباره نحوه اجرای مرحله دوم طرح گسترش حاکمیت دولت و قرار دادن تمامی سلاحها تحت کنترل دولت در مناطق شمال رود لیتانی تصمیمگیری خواهد کرد.
ارتش لبنان در ماه ژانویه اعلام کرده بود کنترل عملیاتی منطقه میان رود لیتانی و مرز اسرائیل را در دست گرفته است.
کابینه دولت لبنان نیز از ارتش خواسته بود در اوایل فوریه درباره چگونگی پیشبرد روند خلع سلاح در سایر مناطق کشور توضیح دهد.
بیبیسی وِریفای سهشنبه ۲۸ بهمن از قول جاستین کرامپ، مدیرعامل شرکت اطلاعاتی و ارزیابی ریسک «سیبیلین»، نوشت که او ارزیابی میکند انباشت ناوهای جنگی و هواپیماها در منطقه به آمریکا امکان میدهد روزانه حدود ۸۰۰ ماموریت پروازی با «شدت نسبتا بالا و بهطور پیوسته» انجام دهد.
این کارشناس نظامی هدف از استقرار این حجم از تجهیزات امنیتی در منطقه را «بیاثر» کردن «هرگونه واکنش» از سوی جمهوری اسلامی عنوان کرد.
از سوی دیگر، لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در سفر به اسرائیل گفت تصمیم واشینگتن درباره «اقدام علیه ایران» ظرف چند هفته گرفته میشود.
او ۲۷ بهمن تاکید کرد ناو هواپیمابر جرالد فورد برای نمایش قدرت یا هواخوری به منطقه اعزام نشده است.
این سناتور آمریکایی که حمایت چشمگیر و قابل توجهی از انقلاب ملی ایرانیان کرده است و در تجمع عظیم «روز جهانی اقدام» در مونیخ نیز حضور داشت، گفت: «رژیم ایران در ضعیفترین نقطه تاریخ خود قرار دارد و بین ترامپ و نتانیاهو در مورد ایران اختلافی وجود ندارد.»
همزمان، سیانان بهنقل از منابع آگاهی که نام آنان را اعلام نکرد، گزارش داد جابهجاییهای تجهیزات نظامی آمریکا، با هدف افزایش فشار بر تهران و همچنین فراهم کردن گزینههای حمله در صورت شکست مذاکرات هستهای انجام میشود.
ایالات متحده و جمهوری اسلامی، سهشنبه ۲۸ بهمن در ژنو، با هدف حلوفصل اختلاف طولانیمدت خود بر سر برنامه هستهای، دور دیگری از مذاکره را که در روزهای گذشته از مسقط آغاز شد، پیش میبرند.
بر اساس گزارش سیانان، همزمان تجهیزات نیروی هوایی آمریکا مستقر در بریتانیا، از جمله هواپیماهای سوخترسان و جنگندهها، در حال انتقال به نقاطی نزدیکتر به خاورمیانه هستند.
همچنین سامانههای پدافند هوایی بیشتری به منطقه اعزام شده و ماموریت برخی یگانهای نظامی آمریکا که قرار بود در هفتههای آینده جایگزین شوند، تمدید شده است.
دادههای رهگیری پرواز نشان میدهند در هفتههای اخیر دهها هواپیمای ترابری نظامی آمریکا تجهیزات را به اردن، بحرین و عربستان سعودی منتقل کردهاند.
تنها بر اساس دادههای عمومی، بیش از ۲۵۰ پرواز باری نظامی آمریکا به منطقه ثبت شده است.
تصاویر ماهوارهای نیز نشان میدهند ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکا از ۲۵ ژانویه در پایگاه هوایی موفق السالتی اردن مستقر شدهاند.
همچنین جنگندههای بیشتری مجوز دیپلماتیک ورود به حریم هوایی اردن را دریافت کردهاند.
بیبیسی نیز بر اساس دادههای عمومی رهگیری پرواز، گزارش داد که دستکم شش فروند هواپیمای سوخترسان هوایی کیسی-۱۳۵ (KC-135) نیروی هوایی آمریکا، ۲۷ بهمن پایگاه هوایی «راف میلدنهال» در سافک، شرق انگلستان را ترک کردند و به سمت جنوب شرق، از فراز فرانسه و سپس دریای مدیترانه حرکت کردند.
بر اساس این گزارش که دوشنبه ۲۷ بهمن با استناد به روایت شهروندان و نهادهای حقوق بشری منتشر شد، هزاران نفر در جریان سرکوب به دست جمهوری اسلامی، کشته و دهها هزار نفر بازداشت شدهاند و موج بازداشتها همچنان ادامه دارد.
در همین زمینه و بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، نیروهای امنیتی سحرگاه ۲۷ بهمن با یورش به روستای چنار در شهرستان اسدآباد همدان و همزمان با محاصره روستا، صدها نفر از اهالی را بازداشت کردند.
از سوی دیگر، شامگاه ۲۷ بهمن بر اساس ویدیوهای منتشر شده در رسانههای اجتماعی، گزارش شد که اهالی آبدانان در استان ایلام، با برگزاری تجمع خیابانی شعار «مرگ بر خامنهای» سر دادند.
در توضیح این ویدیو آمده است که این تجمع در آستانه چهلم جاویدنامان این شهر، از جمله علیرضا صیدی و یاسین الهی شکل گرفت.
بر اساس خبرهای منتشر شده، اینترنت در آبدانان قطع شده است.
واشینگتنپست در ادامه گزارش خود نوشت که جامعه در شوک و سوگواری به سر میبرد.
همچنین شعارهای ضدحکومتی در برخی مراسم چهلم کشتهشدگان و از پنجره خانهها شنیده میشود و فضای امنیتی حتی به مدارس کشیده شده است.
این گزارش در عین حال تاکید کرد که جمهوری اسلامی در آستانه دور تازه مذاکرات هستهای با آمریکا در ژنو، در موقعیتی شکننده قرار دارد.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز درباره مذاکرات تهران و واشینگتن که فردا (سهشنبه ۲۸ بهمن) در ژنو سوئیس و با میانجیگری عمان ادامه مییابد، گفت: «آیا این مذاکرات میتواند صلح بیاورد؟ صادقانه بگویم، نمیدانم. اما شک و تردید جدی وجود دارد که ایرانیها هرگز به چیزی رضایت ندهند که آنها را وادار کند جاهطلبی هستهای خود را کنار بگذارند.»
او در ادامه تاکید کرد: «اسرائیل و آمریکا کاملا همنظر هستند که باید با ایران برخورد شود و وضعیت فعلی نمیتواند ادامه پیدا کند.»
از سوی دیگر لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در سفر به اسرائیل گفت تصمیم واشینگتن درباره «اقدام علیه ایران» ظرف چند هفته گرفته میشود.
او ۲۷ بهمن تاکید کرد ناو هواپیمابر جرالد فورد برای نمایش قدرت یا هواخوری به منطقه اعزام نشده است.
به گزارش رسانه اسرائیلی آی۲۴، گراهام گفت که با اطمینان از توان آمریکا و اسرائیل برای وارد کردن ضربه قاطع به رژیم ایران، اسرائیل را ترک میکند.
اما تحلیلگران به واشینگتنپست گفتهاند که حکومت ایران با نمایش خشونت گسترده در پی ایجاد رعب و تضمین بقا بوده، و همین «ضعف داخلی» میتواند دست تهران را برای ارائه امتیازهای بزرگ در مذاکرات ببندد.
در سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ همزمان با تاکید بر دیپلماسی، نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام کرده و گزینه اقدام نظامی را نیز مطرح کرده است؛ وضعیتی که آینده مذاکرات و ثبات منطقه را با ابهام بیشتری روبهرو میکند.
