شبکههای سیانان و بیبیسی گزارش دادند که ارتش ایالات متحده در آستانه مذاکرات برنامهریزیشده با جمهوری اسلامی در ژنو، همچنان به تقویت گسترده توان هوایی و دریایی خود در خاورمیانه ادامه میدهد.
سیانان بهنقل از منابع آگاهی که نام آنان را اعلام نکرد، گزارش داد که این جابهجاییها با هدف افزایش فشار بر تهران و همچنین فراهم کردن گزینههای حمله در صورت شکست مذاکرات هستهای انجام میشود.
بر اساس این گزارش، تجهیزات نیروی هوایی آمریکا مستقر در بریتانیا، از جمله هواپیماهای سوخترسان و جنگندهها، در حال انتقال به نقاطی نزدیکتر به خاورمیانه هستند. همچنین سامانههای پدافند هوایی بیشتری به منطقه اعزام شده و مأموریت برخی یگانهای نظامی آمریکا که قرار بود در هفتههای آینده جایگزین شوند، تمدید شده است.
دادههای رهگیری پرواز نشان میدهد در هفتههای اخیر دهها هواپیمای ترابری نظامی آمریکا تجهیزات را به اردن، بحرین و عربستان سعودی منتقل کردهاند. تنها از طریق دادههای عمومی، بیش از ۲۵۰ پرواز باری نظامی آمریکا به منطقه ثبت شده است.
تصاویر ماهوارهای نیز نشان میدهد ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکا از ۲۵ ژانویه در پایگاه هوایی موفق السالتی اردن مستقر شدهاند. همچنین جنگندههای بیشتری مجوز دیپلماتیک ورود به حریم هوایی اردن را دریافت کردهاند.
شبکه بیبیسی نیز بر اساس دادههای عمومی رهگیری پرواز، گزارش داد که دستکم شش فروند هواپیمای سوخترسان هوایی کیسی-۱۳۵(KC-135) نیروی هوایی آمریکا دوشنبه ۲۷ بهمن پایگاه هوایی «راف میلدنهال» در سافک، شرق انگلستان را ترک کردند و به سمت جنوبشرق، از فراز فرانسه و سپس دریای مدیترانه حرکت کردند.
اطلاعات منتشرشده از سوی وبسایت فلایترادار۲۴ نشان میدهد دستکم دو فروند از این هواپیماهای سوخترسان به سمت پایگاه هوایی «خانیا» در جزیره کرت یونان نزدیک شدهاند.
بیبیسی همچنین گزارش داد که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در حدود ۲۴۰ کیلومتری سواحل عمان و در فاصله حدودا ۷۰۰ کیلومتری از ایران مستقر شده است.
بر اساس این گزارش که دوشنبه ۲۷ بهمن با استناد به روایت شهروندان و نهادهای حقوق بشری منتشر شد، هزاران نفر در جریان سرکوب به دست جمهوری اسلامی، کشته و دهها هزار نفر بازداشت شدهاند و موج بازداشتها همچنان ادامه دارد.
در همین زمینه و بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، نیروهای امنیتی سحرگاه ۲۷ بهمن با یورش به روستای چنار در شهرستان اسدآباد همدان و همزمان با محاصره روستا، صدها نفر از اهالی را بازداشت کردند.
از سوی دیگر، شامگاه ۲۷ بهمن بر اساس ویدیوهای منتشر شده در رسانههای اجتماعی، گزارش شد که اهالی آبدانان در استان ایلام، با برگزاری تجمع خیابانی شعار «مرگ بر خامنهای» سر دادند.
در توضیح این ویدیو آمده است که این تجمع در آستانه چهلم جاویدنامان این شهر، از جمله علیرضا صیدی و یاسین الهی شکل گرفت.
بر اساس خبرهای منتشر شده، اینترنت در آبدانان قطع شده است.
واشینگتنپست در ادامه گزارش خود نوشت که جامعه در شوک و سوگواری به سر میبرد.
همچنین شعارهای ضدحکومتی در برخی مراسم چهلم کشتهشدگان و از پنجره خانهها شنیده میشود و فضای امنیتی حتی به مدارس کشیده شده است.
این گزارش در عین حال تاکید کرد که جمهوری اسلامی در آستانه دور تازه مذاکرات هستهای با آمریکا در ژنو، در موقعیتی شکننده قرار دارد.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز درباره مذاکرات تهران و واشینگتن که فردا (سهشنبه ۲۸ بهمن) در ژنو سوئیس و با میانجیگری عمان ادامه مییابد، گفت: «آیا این مذاکرات میتواند صلح بیاورد؟ صادقانه بگویم، نمیدانم. اما شک و تردید جدی وجود دارد که ایرانیها هرگز به چیزی رضایت ندهند که آنها را وادار کند جاهطلبی هستهای خود را کنار بگذارند.»
او در ادامه تاکید کرد: «اسرائیل و آمریکا کاملا همنظر هستند که باید با ایران برخورد شود و وضعیت فعلی نمیتواند ادامه پیدا کند.»
از سوی دیگر لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در سفر به اسرائیل گفت تصمیم واشینگتن درباره «اقدام علیه ایران» ظرف چند هفته گرفته میشود.
او ۲۷ بهمن تاکید کرد ناو هواپیمابر جرالد فورد برای نمایش قدرت یا هواخوری به منطقه اعزام نشده است.
به گزارش رسانه اسرائیلی آی۲۴، گراهام گفت که با اطمینان از توان آمریکا و اسرائیل برای وارد کردن ضربه قاطع به رژیم ایران، اسرائیل را ترک میکند.
اما تحلیلگران به واشینگتنپست گفتهاند که حکومت ایران با نمایش خشونت گسترده در پی ایجاد رعب و تضمین بقا بوده، و همین «ضعف داخلی» میتواند دست تهران را برای ارائه امتیازهای بزرگ در مذاکرات ببندد.
در سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ همزمان با تاکید بر دیپلماسی، نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام کرده و گزینه اقدام نظامی را نیز مطرح کرده است؛ وضعیتی که آینده مذاکرات و ثبات منطقه را با ابهام بیشتری روبهرو میکند.
یک منبع آگاه از این روند، دوشنبه ۲۷ بهمن به خبرگزاری رویترز گفت دهلینو تلاش دارد مانع استفاده از آبهای هند برای انتقالهای کشتیبهکشتی (نفت) شود که منشا واقعی محمولههای نفتی را پنهان میکنند.
به گفته این منبع، نفتکشهای تحریمشده «استلار روبی»، «اسفالت استار» و «الجفزیا» برای فرار از اجرای قانون از سوی کشورهای ساحلی، بارها هویت خود را تغییر دادهاند.
مالکان این کشتیها نیز در خارج از هند مستقر بودهاند.
همزمان، شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد سه فروند شناور توقیفشده از سوی هند، هیچ گونه ارتباطی با ایران ندارند.
این تکذیبیه در رسانههای دولتی در ایران منتشر شده است.
مقامهای هندی پیشتر (در ششم فوریه) در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده بودند سه شناور را در حدود ۱۰۰ مایل دریایی غرب بمبئی، پس از شناسایی فعالیتهای مشکوک مرتبط با یک نفتکش در منطقه انحصاری اقتصادی هند، رهگیری کردهاند.
این پیام مدتی بعد حذف شد، اما منبع آگاه اکنون تایید کرده است این کشتیها برای انجام تحقیقات بیشتر به بندر بمبئی هدایت شدهاند.
بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی منبع آگاه، گارد ساحلی هند پس از این رویداد حدود ۵۵ کشتی و ۱۰ تا ۱۲ فروند هواپیما را برای نظارت شبانهروزی در مناطق دریایی خود مستقر کرده است.
این اقدامات همزمان با بهبود روابط میان هند و ایالات متحده انجام شده است.
واشینگتن اوایل ماه جاری اعلام کرد تعرفه واردات کالاهای هندی را از ۵۰ درصد به ۱۸ درصد کاهش میدهد. تصمیمی که پس از موافقت دهلینو با توقف واردات نفت روسیه اتخاذ شد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) سال گذشته نفتکشهای «گلوبال پیس»، «چیل-۱» و «گلوری استار-۱» را تحریم کرد. نفتکشهایی که شماره شناسایی بینالمللی کشتی (IMO) آنها با شناورهای توقیفشده از سوی هند یکسان است.
بر اساس دادههای گروه بورس و بازارهای مالی لندن (LSEG)، دو مورد از این سه نفتکش با ایران ارتباط دارند.
«الجفزیا» در سال ۲۰۲۵ سوخت نفتی را از ایران به جیبوتی منتقل کرده و «استلار روبی» نیز با پرچم ایران ثبت شده است.
این دادهها نشان میدهد «اسفالت استار» عمدتا در مسیرهایی پیرامون چین فعالیت داشته است.
به نوشته رویترز، نفت و سوخت تحریمشده معمولا بهدلیل ریسکهای بالا با تخفیفهای قابل توجه فروخته میشود و واسطهها برای جابهجایی این محمولهها از ساختارهای مالکیتی پیچیده، اسناد جعلی و انتقالهای میانهدریا استفاده میکنند. روشهایی که اجرای تحریمها را دشوار میسازد.
در همین چارچوب، جمهوری اسلامی در ماههای اخیر کوشیده است از طریق آنچه به عنوان «ناوگان سایه» شناخته میشود، تحریمهای نفتی آمریکا را دور بزند.
این شبکه از نفتکشها با تغییر پرچم، خاموش کردن سیستمهای رهگیری، انتقال محموله از کشتی به کشتی و ساختارهای مالکیتی غیرشفاف، نفت تحریمی را جابهجا میکنند.
در سوی مقابل، واشینگتن کوشیده است با وضع تحریمهای هدفمند، فعالیت ناوگان سایه حکومت ایران را مختل کند.
شاهزاده پهلوی دوشنبه ۲۷ بهمن در پیام خود در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به «هممیهنان شجاع و شریف ایران»، تجمعهای برگزارشده در شهرهایی از استرالیا و نیوزیلند تا لندن، مونیخ، تورنتو، ونکوور، واشینگتن و لسآنجلس را پژواک «انقلاب ملی شیروخورشید ایران» خواند.
او گفت که این حضور گسترده، روحیه معترضان داخل کشور را تقویت کرده و بازتاب جهانی داشته است.
به گزارش ایراناینترنشنال، تجمعات پرشور ایرانیان خارج از کشور در «روز جهانی اقدام» در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، با استقبال چشمگیر شهروندان داخل ایران همراه شد. آنان در پیامهایی، ضمن تمجید از همبستگی و انسجام شکلگرفته، بر تداوم تلاشها برای سرنگونی جمهوری اسلامی تاکید کردند.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیام خود نوشت: «درود بر هموطنهای باشرف خارج از ایران. دیدن تصاویر زیبای یکپارچگی و همصدایی و ادب و نظم شما اشک شوق را بر دیدگان ما در داخل ایران نشاند.»
شاهزاده رضا پهلوی در ادامه پیام قدردانی خود از شهروندان ایرانی خارج کشور، تاکید کرد مردم ایران به جهانیان نشان دادهاند «ملتی بزرگ و متمدن» هستند.
او جمهوری اسلامی را «رژیم فرومایه و تروریستی اسلامی» خواند و گفت ایرانیان نهتنها میدانند چه نمیخواهند، بلکه به روشنی میدانند چه میخواهند.
از سوی دیگر، حضور کمسابقه ایرانیان خارج کشور در تجمعات ضدحکومتی «روز جهانی اقدام» در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، با واکنش تند رسانهها، مقامها و ارتش سایبری جمهوری اسلامی روبهرو شد و آنها مشابه موارد پیشین، به تحریف واقعیتها و روایتسازی روی آوردند.
واکنشهای حکومتی طیفی گسترده را شامل میشود: از تلاش برای کماهمیت جلوه دادن این تجمعات و انکار ابعاد آن گرفته تا حملات لفظی و اتهامزنی علیه ایرانیان مقیم خارج.
مرتضی محمودی، نماینده مجلس شورای اسلامی، یکشنبه ۲۶ بهمن در سخنانی در صحن علنی مجلس شورای اسلامی، گردهمایی مونیخ را «تمسخرآمیز» و «خجالتآور» خواند و گفت شرکتکنندگان در این تجمع «با هزینههای هنگفتی که برای انتقال آنها از سراسر اروپا با هواپیما و تهیه بلیتها پیشبینی شده بود، به مونیخ کشانده شدند».
او افزود: «پهلویها در این نمایش خود بار دیگر ثابت کردند که برای مقابله با قدرت خیرهکننده جمهوری اسلامی ایران هیچ عددی نیستند.»
بنا بر اعلام مقامهای آلمانی، نزدیک به ۲۵۰ هزار نفر در گردهمایی ایرانیان در مونیخ شرکت کردند.
از این رویداد بهعنوان بزرگترین تجمع اعتراضی ایرانیان در اروپا تا امروز یاد میشود.
جاستین کرامپ، مدیرعامل شرکت ریسک و اطلاعات سیبیلاین به بیبیسی گفت که آمادگی های نظامی آمریکا در خاورمیانه عمق و پایداری بیشتری نسبت به آنچه پیش از دستگیری نیکولاس مادورو، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا، یا حملات هوایی به تاسیسات هسته ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داده بود، دارد.
او گفت تجمع ناوهای جنگی و هواپیماها در منطقه به آمریکا اجازه می دهد «نرخ حمله نسبتا فشرده و پایدار» حدود ۸۰۰ سورتی پرواز در روز انجام دهد.
کرامپ افزود هدف این است که هرگونه واکنش ایران به حملات آمریکا «بی اثر» باشد.
تهدید نظامی و افزایش تنشها
دونالد ترامپ طی هفتههای اخیر بارها ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده است. او ماه گذشته هشدار داد در صورت ادامه سرکوب معترضان، حمله را بررسی خواهد کرد. ترامپ جمعه ۲۴ بهمن نیز گفت تغییر رژیم در ایران «بهترین اتفاق ممکن» خواهد بود.
این اظهارات، همراه با استقرار نیروها، فضای منطقه را ملتهب کرده و اهمیت مذاکرات ژنو را افزایش داده است. قرار است از سوی آمریکا استیو ویتکاف و جرد کوشنر و از سوی جمهوری اسلامی، عباس عراقچی در این مذاکرات شرکت کنند.
ابهام درباره «روز بعد»
با این حال، دو منبع آگاه به سیانان گفتند که دولت آمریکا تصویر روشنی از سناریو پس از سقوط احتمالی حکومت ایران ندارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز اخیرا در جلسهای در کنگره گفت «هیچکس نمیداند» در صورت فروپاشی حکومت چه کسی قدرت را به دست خواهد گرفت.
ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا این است که در کوتاهمدت، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی احتمالا خلاء قدرت را پر خواهد کرد. یک منبع مطلع به سیانان گفت: «سپاه جایگاهی مهم دارد و فراتر از ساختار معمول نظامی عمل میکند، اما پیشبینی دقیق سناریو فروپاشی بسیار دشوار است.»
سیانان بهنقل از منابع خود افزود که چند هفته پیش و در اوج اعتراضات سراسری، پنجرهای کوتاه برای اقدام نظامی وجود داشت که شاید میتوانست موازنه را به نفع مخالفان تغییر دهد، اما اکنون این پرسش مطرح است که آیا ترامپ «لحظه مناسب» را از دست داده است یا نه.
تغییر منطق حمله
بهگفته سیانان، در آن زمان تمرکز نیروهای آمریکایی بیشتر بر کارائیب بود و گزینههای خاورمیانه محدود بود. اکنون ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در منطقه مستقر است، ناو جرالد فورد در راه است و اسکادرانهای جنگنده و هواپیماهای سوخترسان در حال جابهجایی هستند.
ترامپ جمعه گذشته گفت: «اگر به توافق نرسیم، به این نیروها نیاز خواهیم داشت.»
در صورت صدور دستور حمله، آمریکا گزینههای گستردهای در اختیار دارد. ناوشکنهای مجهز به موشکهای تاماهاوک با برد حدود ۱۶۰۰ کیلومتر، زیردریاییهای تهاجمی و جنگندههای اف-۳۵ و اف-۱۵ای میتوانند اهدافی را در عمق خاک ایران هدف قرار دهند.
به گفته منابع، اهداف بالقوه میتواند شامل مقرهای سپاه پاسداران و دیگر تاسیسات نظامی فراتر از سایتهای هستهای باشد. همچنین احتمال انجام عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل مطرح شده که میتواند مشابه عملیات «چکش نیمهشب» در تابستان گذشته باشد.
بنبست در موضوع غنیسازی
ترامپ اخیراً گفته آمریکا «هیچگونه غنیسازی» را نمیپذیرد. با توجه به تاکید ایران بر حق غنیسازی، منابع میگویند فضای مانور مذاکراتی محدود است.
مارکو روبیو در بوداپست گفت: «ایران در نهایت بهدست روحانیون شیعه اداره میشود که تصمیمات را بر مبنای الهیات میگیرند. بنابراین انجام توافق با ایران کار آسانی نیست.»
او درباره اطلاعرسانی به کنگره در صورت تصمیم به حمله یا تلاش برای برکناری رهبر جمهوری اسلامی نیز پاسخ قطعی نداد و گفت: «هرچه قانون ایجاب کند انجام خواهیم داد.»
نگرانی کشورهای منطقه
کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نسبت به بیثباتی احتمالی ناشی از اقدام نظامی آمریکا نگران هستند و خواستار فرصت بیشتر برای دیپلماسی شدهاند. یک دیپلمات منطقهای به شبکه سیانان گفت: «همه علیه حمله فشار میآورند. تنها اسرائیل خواهان اقدام نظامی است.»
در همین حال، جمهوری اسلامی کمتر از ۲۴ ساعت پیش از مذاکرات ژنو، رزمایشهای نظامی جدیدی برگزار کرد. تلویزیون دولتی ایران گزارش داد سپاه از سه جزیره مورد مناقشه در خلیج فارس «دفاع قهرمانانه» انجام داده و پهپادها در جنوبیترین نقاط ایران آماده مقابله با هرگونه تجاوز هستند.
عبدالرحیم موسوی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، نیز هشدار داد: «ترامپ باید بداند وارد نبردی عبرتآموز میشود که نتیجه ورود به آن باعث خواهد شد که دیگر در دنیا عربدهکشی نکند.»
