عصر جدید جنگ؛ بالگرد ۹ تنی آپاچی آمریکایی در برابر پهپادی شبیه شاهد
ارتش آمریکا در حال آموزش خلبانان بالگردهای تهاجمی آپاچی برای مقابله با پهپادهاست؛ اقدامی که نشان‌دهنده تغییر ماهیت جنگ‌های مدرن و ضرورت بازنگری در کارآمدی تسلیحات متعارف است.
ارتش آمریکا در حال آموزش خلبانان بالگردهای تهاجمی آپاچی برای مقابله با پهپادهاست؛ اقدامی که نشان‌دهنده تغییر ماهیت جنگ‌های مدرن و ضرورت بازنگری در کارآمدی تسلیحات متعارف است.
نیویورک‌تایمز در گزارشی از رزمایش نیروهای آمریکایی در آلمان نوشته است که پهپادهای ارزان‌قیمت، با تغییر موازنه قدرت در میدان نبرد، حتی آینده بالگردهای پیشرفته‌ای مانند آپاچی را با پرسش روبه‌رو کرده‌اند.
در رزمایش «اسکای‌فال ۲» در منطقه آموزشی گرافن‌وور آلمان، بالگردهای آپاچی گردان دوم هنگ ۱۵۹ تهاجمی ارتش آمریکا به تعقیب و انهدام پهپادهای «اوت‌لا» پرداختند. این پهپادها با دهانه بال حدود ۳٫۳ متر، از نظر اندازه شبیه پهپادهای دوربرد شاهد ساخت ایران هستند که روسیه نیز از آنها در جنگ اوکراین استفاده می‌کند.
مایکل شویرتز، خبرنگار نیویورک‌تایمز که از داخل یک بالگرد بلک‌هاوک شاهد رزمایش بود، تعقیب پهپادی کوچک به‌وسیله آپاچی ۹ تنی را به شکار سنجاب از سوی شیر تشبیه کرده است؛ عملیاتی که انرژی فراوانی می‌طلبد، اما در میدان نبرد جدید برای بقا ضروری است.
پهپادها نه‌تنها تهدیدی علیه تجهیزات نظامی گران‌قیمت هستند، بلکه ماموریت سنتی بالگردها را نیز تغییر داده‌اند. در اوکراین، پهپادها تانک‌ها، خودروهای زرهی و بالگردها را تا حد زیادی از خطوط مقدم عقب رانده‌اند و حتی ناوگان دریای سیاه روسیه را وادار به عقب‌نشینی کرده‌اند. خطوط مقدم سنتی جای خود را به پهنه‌های وسیعی موسوم به «مناطق کشتار» داده‌اند که پهپادها بر آنها مسلط‌اند و بقای نیروهای نظامی گاه با دقیقه سنجیده می‌شود.
این تهدید برای آمریکا نیز واقعی است. به‌نوشته نیویورک‌تایمز، پهپادهای شاهد با وجود طراحی ساده و سرعت پایین، توانسته‌اند از سامانه‌های پدافندی آمریکا عبور کنند و عامل تقریباً تمام تلفات جانی نیروهای آمریکایی تا این مرحله از جنگ ایران بوده‌اند. در ماه ژوئن نیز یک آپاچی بر فراز تنگه هرمز بر اثر برخورد یا حمله یک پهپاد شاهد سقوط کرد.
در رزمایش آلمان، آپاچی‌ها با توپ‌های ۳۰ میلی‌متری و مهمات آموزشی و همچنین راکت و موشک به مقابله با پهپادها پرداختند. نتایج امیدوارکننده بود؛ یک گروه پروازی توانست در یک نوبت هر چهار پهپاد هدف را سرنگون کند. خلبانان تاکید کردند که استفاده از مهمات انفجاری جنگی، به‌جای گلوله‌های فولادی آموزشی، انهدام اهداف را آسان‌تر می‌کند.
با این حال، مقام‌های نظامی آمریکا آپاچی را نه سامانه‌ای مستقل، بلکه بخشی از شبکه گسترده دفاع در برابر پهپادها می‌دانند. یکی از مزیت‌های این بالگرد، امکان استفاده از گلوله‌های نسبتا ارزان ۳۰ میلی‌متری به‌جای موشک‌های گران‌قیمت است. این موضوع به‌ویژه در مقابله با حملات انبوه پهپادی اهمیت دارد؛ حملاتی که کشورهای مختلف در حال توسعه توانایی اجرای هم‌زمان آنها هستند.
سرهنگ دوم جان ورویل، از فرماندهان پدافند هوایی آمریکا، می‌گوید چالش اصلی صرفا سرنگونی یک پهپاد نیست، بلکه مقابله با شمار زیادی هدف است که هم‌زمان حمله می‌کنند. از همین رو، ارتش آمریکا می‌کوشد سامانه‌های دفاعی متنوعی را در کنار یکدیگر به کار گیرد.
تجربه کشورهای دیگر نیز اهمیت این رویکرد را نشان می‌دهد. اوکراین از بالگردهای ام‌آی-۸ ساخت شوروی برای سرنگونی پهپادهای شاهد استفاده کرده و آزمایش به‌کارگیری بالگردها به‌عنوان سکوی پرتاب پهپادهای رهگیر علیه اهداف جت‌موتور را آغاز کرده است. اسرائیل نیز از آپاچی علیه پهپادهای ایرانی استفاده کرده و در جریان ورود بیش از ۲۰ پهپاد به حریم هوایی لهستان، بالگردها در کنار جنگنده‌ها برای مقابله با آنها به پرواز درآمدند.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در یادداشتی در ژوئیه ۲۰۲۵ پهپادها را بزرگ‌ترین نوآوری میدان نبرد در یک نسل توصیف کرد و هشدار داد که سرعت تحول این فناوری به‌اندازه‌ای است که بزرگ‌ترین خطر برای ارتش آمریکا، پرهیز از پذیرش خطر و آزمایش روش‌های جدید خواهد بود.
با این همه، پیشرفت سریع فناوری پهپادها محدودیت‌های جدی بالگردهای آپاچی را آشکار کرده است. پهپادهای جدید با کسری از هزینه هواگردهای سرنشین‌دار، قابلیت‌هایی مشابه یا حتی پیشرفته‌تر ارائه می‌کنند، بدون آنکه جان خلبانان را به خطر بیندازند.
شرکت اوکراینی «اسکای‌فال» پهپاد بزرگی به نام «استارگیت» ساخته که توانایی تخلیه نیروها از میدان نبرد را دارد. در سوی دیگر، پهپادهای جدید روسی «گران-۴» به موتور جت مجهز شده‌اند و سرعتشان از حداکثر سرعت آپاچی بیشتر است.
کودی شونوور، مسئول ارشد تسلیحات گردان آپاچی، می‌گوید سرعت عامل تعیین‌کننده است و مقابله با پهپادهای جت‌موتور تقریبا از محدوده توانایی‌های این بالگرد خارج می‌شود.
آسیب‌پذیری بالگردها نیز افزایش یافته است. انتشار ویدئویی از اصابت یک پهپاد FPV اوکراینی به بالگرد تهاجمی روسیه نشان می‌دهد که حتی هواگردهای پیشرفته در برابر پهپادهای کوچک مصون نیستند.
خلبانان آمریکایی اذعان دارند که برخلاف جنگ‌های عراق و افغانستان، دیگر نمی‌توانند ساعت‌ها بر فراز میدان نبرد باقی بمانند. ماموریت آینده آنها احتمالا ورود سریع و پنهانی، انهدام هدف و خروج فوری خواهد بود، نه حضور مستمر در خط مقدم.
حادثه سقوط آپاچی بر فراز تنگه هرمز این آسیب‌پذیری را برجسته کرد. کارشناسان هنوز درباره علت دقیق آن اختلاف‌نظر دارند: ممکن است پهپاد شاهد به سامانه پیشرفته هدف‌گیری مجهز بوده یا بالگرد به‌طور تصادفی با آن برخورد کرده باشد. هر دو خلبان زنده ماندند و با کمک یک شناور بدون سرنشین نیروی دریایی نجات یافتند.
به این ترتیب، پرسش اصلی برای ارتش آمریکا دیگر صرفا چگونگی استفاده از آپاچی علیه پهپادها نیست؛ بلکه این است که تسلیحات گران‌قیمت و متعارف قرن بیستم در جنگ‌هایی که پهپادهای ارزان، انبوه و به‌سرعت در حال تکامل بر آنها مسلط می‌شوند، چه جایگاهی خواهند داشت.
پارلمان مصر به عبدالفتاح السیسی، رییس‌جمهوری این کشور، اجازه داد در صورت درخواست عربستان سعودی، برای دفاع از این کشور در برابر حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی اقدام نظامی کند. قاهره تاکید کرده این حمایت به دفاع از خاک عربستان محدود خواهد بود.
بر اساس بیانیه پارلمان مصر، این مجوز دوشنبه چهارم آبان با حمایت دست‌کم دو سوم نمایندگان در جلسه‌ای غیرعلنی تصویب شد و به سیسی اختیار می‌دهد «همه اقدامات لازم» را برای کمک به دفاع از عربستان اتخاذ کند.
شمار دقیق آرا و نوع حمایت نظامی مصر اعلام نشده و تاکنون نیز درخواست رسمی عربستان برای اعزام نیروهای مصری منتشر نشده است.
با این حال، طاهر الخولی، نایب‌رییس کمیته قانون‌گذاری پارلمان، به رویترز گفت مصر به درخواست عربستان و با هماهنگی دو کشور، به این کشور نیرو خواهد فرستاد.
مجوز پارلمان مصر در شرایطی صادر شد که حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به عربستان و حملات متقابل ائتلاف به رهبری ریاض ادامه دارد. ائتلاف اعلام کرد سوم آبان ۱۰ موشک بالستیک به سمت جنوب عربستان و چند موشک و پهپاد دیگر به سمت ریاض و خمیس‌مشیط را رهگیری کرده است.
حوثی‌ها نیز چهارم آبان از حمله به فرودگاه ریاض و ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله نفت شرق به غرب عربستان خبر دادند؛ حملاتی که ریاض تایید نکرد. در مقابل، ائتلاف از رهگیری موشکی به سمت پایتخت و انهدام سکوهای پرتاب، تونل‌ها و انبار موشکی حوثی‌ها در یمن خبر داد.
تاکید بر ماموریت دفاعی و مخالفت با ورود به جنگ
سیسی پیش از رای‌گیری، در نامه‌ای به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، تاکید کرده بود حمایت مصر به دفاع از خاک و مرزهای عربستان محدود خواهد بود و حمله به یمن را در بر نخواهد گرفت.
بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه، و حسن رشاد، رییس دستگاه اطلاعاتی مصر، هفته گذشته این نامه را در سفر به ریاض به ولیعهد عربستان رساندند. پارلمان مصر نیز رای‌گیری درباره مجوز حمایت نظامی را به تعویق انداخته بود.
عصام فرید، رییس مجلس سنای مصر، موضع قاهره را «صرفا دفاعی» خواند و گفت هدف، حفاظت از خاک، مرزها، حاکمیت و اماکن مقدس عربستان در برابر حملات خارجی است. او تاکید کرد مصر در کنار کشورهای برادر، «سپری برای محافظت است، نه شمشیری برای حمله».
با وجود این تاکیدها، چند گروه مخالف حکومت مصر از حمایت از این تصمیم خودداری کردند. «جنبش مدنی دموکراتیک»، ائتلافی از احزاب مخالف، با ورود نظامی مصر به جنگی منطقه‌ای مخالفت کرد و خواستار تمرکز قاهره بر میانجیگری شد.
حزب سوسیال‌دموکرات مصر نیز اعلام کرده بود نمایندگانش به دلیل روشن نبودن اهداف، مدت و هزینه ماموریت، رای ممتنع خواهند داد.
گسترش حمایت نظامی از ریاض در کنار تلاش‌های دیپلماتیک
مجوز پارلمان مصر در شرایطی صادر شد که عربستان، پاکستان و ترکیه در چارچوب پیمان دفاع متقابل مکه برای «استقرار سریع» نیروها و تجهیزات نظامی در عربستان توافق کرده‌اند. مصر عضو این پیمان نیست.
بریتانیا نیز ۲۸ مهر اعلام کرد جنگنده‌های تایفون را برای کمک به حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های حیاتی عربستان در برابر حملات هوایی حوثی‌ها به ماموریت می‌فرستد.
در کنار این اقدامات نظامی، مقام‌های ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه دوشنبه برای گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری اسلامی و تلاش برای کاهش تنش به تهران رفتند. وزیر خارجه مصر نیز خواستار بررسی «هر فرصتی» برای حل دیپلماتیک مناقشه یمن شده است.
مصر پیش‌تر در سال ۱۳۹۴ به ائتلاف به رهبری عربستان در جنگ یمن پیوسته بود. نقش اصلی قاهره در آن دوره، اعزام ناوهای جنگی برای حفاظت از مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ بود؛ هرچند حدود ۸۰۰ نیروی زمینی نیز اعزام کرد که نقش محدودی در نبردها داشتند.
عربستان از حامیان اصلی سیاسی و مالی مصر در دوران سیسی بوده و میلیاردها دلار کمک، سپرده بانکی و محموله‌های انرژی در اختیار قاهره قرار داده است.
به گزارش رویترز به نقل از منابع مطلع، محمد بن سلمان از آمریکا نیز درخواست کمک نظامی کرده بود، اما دونالد ترامپ با حمله به حوثی‌ها موافقت نکرد. این منابع گفتند واشینگتن به ریاض پیشنهاد کمک در زمینه تبادل اطلاعات و شناسایی اهداف داده بود.
رویترز به نقل از منابع امنیتی لبنان گزارش داد حزب‌الله پس از دریافت ده‌ها میلیون دلار از ایران، برای ازسرگیری احتمالی جنگ با اسرائیل آماده می‌شود. این گروه بر تامین مواد منفجره، تولید پهپاد و بازسازی ساختار فرماندهی تمرکز کرده، اما به گفته این منابع هنوز آمادگی کامل ندارد.
این خبرگزاری دوشنبه چهارم آبان به نقل از منابع مطلع از فعالیت‌های حزب‌الله نوشت آماده‌سازی این گروه برای درگیری احتمالی از سه ماه پیش آغاز شده است.
یک منبع امنیتی لبنانی و یک منبع نزدیک به حزب‌الله گفتند تهران برای تقویت توان نظامی این گروه ده‌ها میلیون دلار در اختیار آن گذاشته است.
این کمک نظامی جدا از حدود ۲۰۰ میلیون دلاری است که به گفته منابع رویترز، جمهوری اسلامی برای کمک به خانواده‌های آواره در مناطق شیعه‌نشین تحت نفوذ حزب‌الله پرداخت کرده است.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل در ژنو به پرسش‌های رویترز پاسخ فوری نداد. در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به این خبرگزاری گفت واشینگتن با تحریم و اقدامات دیگر به محدود کردن منابع مالی حزب‌الله ادامه خواهد داد. سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز گفت منابع مالی ایران و راه‌های انتقال پول این کشور رو به پایان است.
تجدید تسلیحات در دوره کاهش درگیری‌ها
تلاش حزب‌الله برای تقویت توان نظامی در شرایطی ادامه دارد که جنگ تمام‌عیار در لبنان متوقف شده، اما حملات مرگبار اسرائیل در جنوب این کشور همچنان ادامه دارد.
حزب‌الله ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، پس از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، در حمایت از تهران به سوی اسرائیل آتش گشود. درگیری‌های پس از آن با تفاهم‌نامه موقت ایران و آمریکا، که آتش‌بس لبنان را نیز در بر می‌گرفت، فروکش کرد. با وجود فروپاشی این توافق، درگیری‌ها در لبنان به سطح جنگ تمام‌عیار بازنگشته است.
دو منبع امنیتی لبنانی به رویترز گفتند حزب‌الله از کاهش درگیری‌ها از اواخر بهار برای تجدید تسلیحات استفاده کرده و تامین مواد منفجره و تولید پهپادهای تهاجمی را در اولویت گذاشته است. با این حال، به گفته منابع این خبرگزاری، ذخایر تسلیحاتی و نیروهای رزمی این گروه هنوز برای جنگ احتمالی کاملا آماده نیستند.
توقیف محموله مواد منفجره حزب‌الله در شرق لبنان یکی از موارد آشکارشده تلاش این گروه برای تامین تجهیزات نظامی بود. حسن فضل‌الله، نماینده حزب‌الله در پارلمان، ۲۳ مهر تعلق این محموله به حزب‌الله و برنامه استفاده از آن علیه اسرائیل را تایید کرد.
یک مقام حزب‌الله و یک منبع امنیتی لبنانی به رویترز گفتند این مواد قرار بود در پهپادهای انفجاری برای حمله به نیروهای اسرائیلی استفاده شود.
بازسازی فرماندهی پس از ضربات جنگ
به گفته منابع امنیتی رویترز، تلاش حزب‌الله به جایگزینی تسلیحات محدود نیست و این گروه در پی بازسازی ساختار فرماندهی و کنترل خود نیز هست؛ ساختاری که به روایت این منابع، در نبردهای مهم، از جمله در بنت‌جبیل و ارتفاعات علی‌الطاهر، از هم فروپاشید.
این منابع گفتند تاکتیک عملیات در گروه‌های کوچک و سهمیه‌بندی استفاده از موشک‌های ضدتانک، برخی یگان‌های حزب‌الله را در این جبهه‌ها منزوی کرد. در نتیجه، این نیروها برای مقابله با پهپادهای مسلح و خودروهای مسلح هدایت‌شونده از راه دور اسرائیل با دشواری روبه‌رو شدند.
دفتر رسانه‌ای حزب‌الله در پاسخ به رویترز، فروپاشی ساختار فرماندهی و کنترل این گروه را رد کرد. این دفتر همچنین گفت اشغال خاک لبنان از سوی اسرائیل، مقاومت در برابر این کشور را به حقی مشروع تبدیل می‌کند.
ارتش اسرائیل درباره تلاش حزب‌الله برای تجدید تسلیحات اظهارنظر نکرد، اما به رویترز گفت از سامانه‌های کنترل از راه دور برای نظارت بر جنوب لبنان و کاهش خطر برای نیروهای خود استفاده می‌کند.
با وجود این آماده‌سازی‌ها، حزب‌الله هنوز روشن نکرده است که در صورت آغاز دور تازه‌ای از جنگ در منطقه، وارد آن خواهد شد یا نه. دفتر رسانه‌ای این گروه گفت مراقب است بهانه‌ای برای تشدید درگیری‌ها به رهبران اسرائیل ندهد، به‌ویژه آنکه نگران آوارگی دوباره حامیان خود است.
در آستانه انتخابات اسرائیل، جمهوری اسلامی می‌گوید برایش تفاوتی ندارد کدام جریان در این کشور به قدرت برسد. در اسرائیل نیز حمایت از مقابله با تهران به بنیامین نتانیاهو محدود نیست و رقبای او، با وجود اختلاف درباره شیوه مقابله، خواهان ادامه فشار بر جمهوری اسلامی‌اند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، چهارم آبان و یک روز پیش از انتخابات اسرائیل، گفت برای تهران تفاوتی ندارد کدام جریان در این کشور به قدرت برسد. این اظهارات در پی تهدید بنیامین نتانیاهو به سرنگونی جمهوری اسلامی و تکرار وعده نابودی اسرائیل از سوی مقام‌های تهران مطرح شد.
او تهدید نتانیاهو به نابودی جمهوری اسلامی را «رجزخوانی بی‌حاصل» خواند. او همچنین از ادامه رصد تحولات و آمادگی نیروهای مسلح برای دفاع از کشور سخن گفت.
اظهارات بقائی درباره تفاوت نداشتن جریان‌های سیاسی اسرائیل برای تهران در حالی مطرح شد که مواضع اخیر مقام‌های جمهوری اسلامی، هم شامل انتقاد از شخص نتانیاهو بود و هم تهدید موجودیت اسرائیل و مخالفت با روابط آن با کشورهای منطقه.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، ۲۶ مهر نتانیاهو را متهم کرده بود که آمریکا را به جنگ دیگری می‌کشاند، بدون آنکه پیامدهای آن را برای اسرائیل و رییس‌جمهوری آمریکا در نظر بگیرد.
سپاه پاسداران نیز در بیانیه ۱۴ مهر، در سومین سالگرد حمله هفتم اکتبر حماس، ادامه مسیر خود تا «نابودی کامل» اسرائیل را اعلام کرد.
از وعده علی خامنه‌ای تا روزشمار نابودی اسرائیل
علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، ۱۸ شهریور ۱۳۹۴ خطاب به اسرائیل گفت: «۲۵ سال آینده را نخواهید دید.» این سخنان به یکی از شعارهای اصلی جمهوری اسلامی تبدیل شد و در شهرهای ایران، روزشمارهایی برای نابودی اسرائیل نصب کردند.
در تهران، تابلوی «روزشمار نابودی اسرائیل» در میدان فلسطین قرار گرفت و در اصفهان نیز نمونه‌ای از آن نصب شد. اما دوم تیر ۱۴۰۴، در جریان جنگ ۱۲ روزه، روزشمار تهران در حمله اسرائیل نابود شد؛ پیش از آنکه موعد تعیین‌شده برای نابودی اسرائیل فرا برسد.
حمایت علی خامنه‌ای از حمله هفتم اکتبر حماس نیز جلوه دیگری از همین سیاست بود. او ۱۸ مهر ۱۴۰۲، در حالی که نقش تهران در طراحی حمله را رد می‌کرد، گفت: «ما پیشانی و بازوی طراحان مدبر و هوشمند و جوانان فلسطینی را می‌بوسیم.»
دشمنی با اسرائیل، میراثی که به جانشین رسید
کشته شدن علی خامنه‌ای در حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴، به پایان این سیاست نینجامید. مجتبی خامنه‌ای، پسر و جانشین او، در پیام‌های مکتوب همان مسیر را دنبال کرد.
در پیام پنجم خرداد منتسب به او، اسرائیل نزدیک به «مراحل پایانی عمر منحوس خود» توصیف و وعده پدرش درباره ندیدن ۲۵ سال پس از سال ۱۳۹۴ تکرار شد. دو روز بعد، دیوارنگاره‌ای در میدان فلسطین تهران نصب شد که بر آن نوشته بودند: «اسرائیل ۱۵ سال آینده را نخواهد دید.»
این تهدید، ادامه مواضعی بود که در نخستین پیام منتسب به مجتبی خامنه‌ای در ۲۱ اسفند مطرح شد. در آن پیام، آمریکا و اسرائیل به گشوده شدن جبهه‌های تازه تهدید شدند و حمایت از «جبهه مقاومت»، بخشی جدایی‌ناپذیر از ارزش‌های جمهوری اسلامی خوانده شد.
او در پیام ششم مهر نیز حسن نصرالله، رهبر کشته‌شده حزب‌الله، را ستود و از ادامه راه او به‌دست نعیم قاسم حمایت کرد. بنابراین، تداوم دشمنی با اسرائیل در پیام‌های جانشین خامنه‌ای، هم در تکرار وعده نابودی این کشور دیده می‌شود و هم در پشتیبانی از شبکه نیروهای وابسته به تهران.
نتانیاهو و ترامپ، ادامه مقابله با تهران را به انتخابات پیوند زدند
در سوی دیگر این رویارویی، مقابله با جمهوری اسلامی در وعده‌های انتخاباتی نتانیاهو و پیام حمایت ترامپ از او نیز جای گرفت؛ نخست‌وزیر اسرائیل از تعهد خود به سرنگونی حکومت ایران گفت و رییس‌جمهوری آمریکا از رای‌دهندگان خواست برای پایان دادن به ماموریت مشترکشان، از او حمایت کنند.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۲۵ مهر در گفت‌وگو با شبکه آی۲۴نیوز گفت: «من متعهد به سرنگونی حکومت ایران هستم و می‌دانم چگونه این کار را انجام دهم.» نتانیاهو افزود بخش قابل‌توجهی از مسیر طی شده، اما هنوز کارهایی باقی مانده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، نیز حمایت کامل خود را از نتانیاهو اعلام کرد و سوم آبان بار دیگر از اسرائیلی‌ها خواست به او رای دهند تا ماموریت مشترکشان را به پایان برسانند.
او در تروث سوشال نوشت دیگر نباید شعار «مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل» در جهان شنیده شود و شنیده هم نخواهد شد.
رقبای نتانیاهو درباره شیوه مقابله با تهران چه می‌گویند؟
با این حال، حمایت از مقابله با جمهوری اسلامی به نتانیاهو محدود نیست. گادی آیزنکوت و نفتالی بنت نیز خواهان مقابله با تهران‌اند، اما در مواضع خود درباره ضرورت حمله فوری، امکان سرنگونی حکومت با اقدام نظامی و استفاده از ابزارهای دیگر، دیدگاه‌های متفاوتی مطرح کرده‌اند.
گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، خواهان مقابله با برنامه هسته‌ای و فعالیت‌های منطقه‌ای تهران است. او سرنگونی جمهوری اسلامی را ضروری می‌داند، اما تحقق آن را به تحولات داخلی ایران وابسته می‌بیند.
نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین، نیز هدف گرفتن جمهوری اسلامی را در کنار نیروهای وابسته به آن دنبال می‌کند.
اختلاف این چهره‌ها بیشتر بر سر ابزار و زمان‌بندی است. رویترز نیز ۲۹ مهر نوشت تغییر احتمالی رهبر اسرائیل، جهت اصلی راهبرد این کشور در قبال جمهوری اسلامی را تغییر نخواهد داد.
انتخابات سه‌شنبه پنجم آبان اسرائیل برای تهران بیش از آنکه انتخاب میان ادامه دشمنی و پایان آن باشد، رقابت بر سر شیوه، شدت و زمان مقابله اسرائیل با جمهوری اسلامی است؛ نظامی که تهدیدهایش علیه موجودیت اسرائیل، موضوع جمهوری اسلامی را به مسئله‌ای فراتر از ماندن یا رفتن نتانیاهو تبدیل کرده است.
تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند نشت نفت از یک نفتکش آسیب‌دیده در آب‌های امارات متحده عربی طی روزهای اخیر گسترش یافته است و لکه‌های نفتی به نزدیکی سواحل ام‌القوین رسیده‌اند. این آلودگی به بسته شدن سواحل بیشتری انجامیده و به نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی آن دامن زده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه چهارم آبان با استناد به تصاویر ماهواره‌ای گزارش داد لایه‌های تیره نفت در دریا و امتداد سواحل ام‌القوین پراکنده شده‌اند.
این تصاویر دوم آبان توسط ماهواره‌های سنتینل ۲، متعلق به شبکه کوپرنیک اتحادیه اروپا، به ثبت رسیده‌اند و گستردگی آلودگی ناشی از نشت نفت را نشان می‌دهند.
از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حملات به کشتی‌های تجاری در آب‌های خلیج فارس، امنیت تردد دریایی را به خطر انداخته و نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی جنگ را تشدید کرده است.
دو مقام ارشد حکومت ایران پیش‌تر به رویترز گفتند جمهوری اسلامی با افزایش حملات به شناورها در تنگه هرمز می‌کوشد قیمت جهانی نفت را بالا نگه دارد و از این طریق در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، بر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، فشار وارد کند.
بر اساس داده‌های اندیشکده «موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک»، ماه اکتبر از نظر تعداد حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و آب‌های پیرامون، رکورد تازه‌ای ثبت کرده است.
نوام ریدان، پژوهشگر این اندیشکده، اول آبان اعلام کرد از آغاز اکتبر، برابر با ۹ مهر، ۲۸ مورد حمله تاییدشده یا گزارش‌شده در تنگه هرمز و اطراف آن به ثبت رسیده است.
بسته شدن سواحل در برخی مناطق امارات
امارات متحده عربی اول آبان اعلام کرد عملیات مهار نفت نشت‌کرده در آب‌های این کشور ادامه دارد و وزارت تغییرات اقلیمی و محیط زیست در حال ارزیابی پیامدهای حادثه است.
مقام‌های امارات تاکنون نام کشتی آسیب‌دیده و علت نشت نفت را اعلام نکرده‌اند، اما کارشناسان به رویترز گفتند منشا این آلودگی نفتکشی به نام «جم شماره ۲» (Gem No.2) است.
به گفته منابع کشتیرانی، ماه گذشته پرتابه‌ای ناشناس به این شناور اصابت کرد و آتش‌سوزی ناشی از آن پس از مدتی مهار شد.
با گسترش آلودگی نفتی، مقام‌های امارت‌های شمالی محدودیت‌هایی برای دسترسی به مناطق ساحلی وضع کرده‌اند.
وزارت تغییرات اقلیمی و محیط زیست امارات اول آبان اعلام کرد تمامی سواحل و مناطق ساحلی اطراف شهر ام‌القوین به‌طور موقت بسته شده‌اند.
مقام‌های شارجه نیز برای پیشگیری از خطرات احتمالی، دسترسی به ساحل الحمریه را ممنوع کردند.
نضال هلال، استاد مهندسی و مدیر مرکز پژوهش‌های آب دانشگاه نیویورک ابوظبی، به رویترز گفت: «نشت نفت در آب‌های نزدیک ام‌القوین مساله‌ای جدی برای محیط زیست است.»
او افزود بستن موقت سواحل و مناطق ساحلی اقدامی احتیاطی و سنجیده است تا گستره آلودگی و مسیر حرکت نفت مورد بررسی قرار گیرد.
در راس‌الخیمه نیز که به سواحل و اقامتگاه‌های تفریحی لوکس خود شهرت دارد، مقام‌های محلی دوم آبان خبر دادند تمامی سواحل این امارت تا اطلاع ثانوی بسته خواهند بود.
اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت با اشاره به تنوع زیستی آب‌های امارات اعلام کرده است این منطقه زیستگاه گونه‌های فراوانی از ماهی‌ها، گیاهان دریایی و مرجان‌ها به شمار می‌رود.
به گفته این نهاد، بیش از ۵۰۰ گونه ماهی در آب‌های خلیج فارس زندگی می‌کنند و دلفین‌ها و لاک‌پشت‌های دریایی نیز از جمله جانوران ساکن این منطقه هستند.
اسرائیلی‌ها سه‌شنبه پای صندوق‌های رای می‌روند اما زیر پست‌های انتخاباتی، بعضی کاربران فارسی‌زبان آرزو می‌کنند خودشان هم می‌توانستند به بنیامین نتانیاهو رای دهند. این شور در کنار احتمال آغاز دور تازه جنگ، تصویری متفاوت از انتخابات اسرائیل در ایران ساخته است.
«کاش صندوق رای تو ایران بود» آرزوی یکی از کاربران فارسی‌زبان در اینستاگرام است اما نه درباره انتخابات ایران، بلکه درباره انتخابات اسرائیل که سه‌شنبه پنجم آبان برگزار می‌شود.
زیر پستی مربوط به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، کاربری نوشته است: «کاش ما مردم ایران هم می‌تونستیم رای بدیم.»
کاربر دیگری از شیراز نوشته است: «از شیراز یک رای.»
کاربر دیگری نوشته است: «هزار تا صلوات با ۱۲ تا شمع نذر کردم بی‌بی رای بیاره.»
این واکنش‌ها از میان صدها نظر فارسی درباره نتانیاهو و انتخابات اسرائیل انتخاب شده‌اند. نظراتی که نماینده دیدگاه همه ایرانیان نیستند، اما نشان می‌دهند برای بخشی از آنها، نتیجه این انتخابات چیزی فراتر از یک رقابت سیاسی در کشوری دیگر است.
آنها امیدوارند نتانیاهو در قدرت بماند و آنچه را «کار ناتمام» مقابله با جمهوری اسلامی می‌دانند، به پایان برساند.
اما این سیاستمدار اسرائیلی چگونه به «بی‌بی جون» برخی ایرانیان تبدیل شد؟
از خط قرمز هسته‌ای تا وعده تغییر حکومت
نتانیاهو، متولد مهر ۱۳۲۸ در تل‌آویو، در خانواده‌ای دانشگاهی بزرگ شد. پدرش تاریخ‌دان بود و بخشی از نوجوانی او در آمریکا گذشت.
او که پس از خدمت در یگان ویژه ارتش اسرائیل، در موسسه فناوری ماساچوست تحصیل کرد و بعدها وارد سیاست شد، در خرداد ۱۳۷۵، وقتی ۴۶ ساله بود، برای نخستین بار نخست‌وزیر اسرائیل شد.
نتانیاهو که رهبر حزب راست‌گرای لیکود است، اکنون طولانی‌ترین دوران نخست‌وزیری در تاریخ اسرائیل را دارد.
در زندگی سیاسی او، مقابله با جمهوری اسلامی همواره جایگاه مهمی داشته است.
یکی از تصاویر ماندگارش به مهر ۱۳۹۱ بازمی‌گردد. زمانی که در سازمان ملل، تصویر کارتونی یک بمب را به نمایش گذاشت و با کشیدن خط قرمز روی آن، درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی هشدار داد.
اما رویارویی با تهران به هشدارهای هسته‌ای محدود نماند. در جنگ ۱۲ روزه خرداد ۱۴۰۴، اسرائیل تاسیسات نظامی و هسته‌ای جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.
نتانیاهو در جریان این جنگ خطاب به ایرانیان گفت اقدامات اسرائیل می‌تواند راه را برای آزادی مردم ایران هموار کند.
حملات مشترک اسرائیل و آمریکا در نهم اسفند ۱۴۰۴ که به کشته شدن علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، انجامید، این رویارویی را وارد مرحله تازه‌ای کرد.
برای بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی، همین اقدامات و وعده‌های نتانیاهو درباره تغییر حکومت، او را به چهره‌ای محبوب تبدیل کرده است.
پیام فارسی در میانه کارزار انتخاباتی
نتانیاهو در سال‌های گذشته بارها کوشیده به‌طور مستقیم با مردم ایران سخن بگوید.
او در مرداد ۱۴۰۴، در بحبوحه بحران آب ایران، از فناوری آب اسرائیل گفت و وعده داد در صورت تغییر حکومت، کارشناسان اسرائیلی برای حل این بحران به ایرانیان کمک کنند.
این پیام‌ها اکنون و در روزهای حساس کارزار انتخاباتی‌اش نیز متوقف نشده‌اند.
نتانیاهو پنج‌شنبه ۳۰ مهر، تنها پنج روز مانده به انتخابات، پستی به زبان فارسی در اینستاگرام منتشر کرد و نوشت: «مردم ایران شایسته زندگی در آزادی، امنیت و کرامت هستند.»
این پیام در حالی منتشر شد که او در داخل اسرائیل برای حفظ قدرت با رقبای جدی روبه‌روست، اما هم‌زمان در کشوری دیگر، برخی کاربران فارسی‌زبان، مشتاق ماندنش بر سر کار هستند.
از «بی‌بی جون» تا «بی‌بی گل»
«بی‌بی» لقب شناخته‌شده نتانیاهو در اسرائیل است، اما این لقب در میان برخی طرفداران ایرانی او رنگ‌وبوی دیگری گرفته است. آنها نخست‌وزیر اسرائیل را «بی‌بی جون» صدا می‌زنند و گاهی هم با الهام از ترانه مشهور معین، از او با عنوان «بی‌بی گل» یاد می‌کنند.
این ابراز علاقه از چشم خود نتانیاهو هم دور نمانده است. او در اردیبهشت ۱۴۰۵، در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس آمریکا گفت که ایرانیان او را «بی‌بی جون» صدا می‌زنند.
ترانه «بی‌بی گل» معین که اجرای آن در کنسرت‌هایش با شور و همخوانی تماشاگران همراه می‌شود، بخشی از شوخی‌های سیاسی درباره نتانیاهو است.
کاربران فارسی‌زبان با استفاده از این ترانه، ویدیوهایی درباره نخست‌وزیر اسرائیل می‌سازند و در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند.
محبوب‌تر در ایران یا اسرائیل؟
بر اساس نظرسنجی موسسه گمان که داده‌های آن از ۳۰ خرداد تا شش تیر ۱۴۰۵ گردآوری شد، ۵۰.۶ درصد پاسخ‌دهندگان داخل ایران نگاه مثبت و ۳۸.۱ درصد نگاه منفی به نتانیاهو داشته‌اند.
این نظرسنجی با مشارکت آنلاین بیش از ۳۱ هزار نفر و وزن‌دهی آماری انجام شد و نتایج آن باید با توجه به روش نمونه‌گیری ارزیابی شود.
اما در اسرائیل تصویر متفاوت است.
در نظرسنجی موسسه اسرائیلی «مداد» که اول آبان منتشر شد، در انتخاب میان نتانیاهو و گادی آیزنکوت برای نخست‌وزیری، ۳۷ درصد نتانیاهو و ۴۷ درصد آیزنکوت را ترجیح دادند.
هرچند پرسش‌های این دو نظرسنجی یکسان نیستند، نتایج نشان می‌دهند نتانیاهو در داخل اسرائیل با مخالفت‌های قابل توجه روبه‌روست.
امید به تغییر، ترس از جنگ
در میان واکنش‌های فارسی به انتخابات اسرائیل، برخی نه فقط خواهان پیروزی نتانیاهو، بلکه منتظر اقدام دوباره او علیه جمهوری اسلامی هستند.
یکی از کاربران نوشته است: «بی بی جون ۹۰ میلیون ایرانی به تو رای میدن ... کار رو تمام کن.»
دیگری می‌پرسد: «خب قبل رای ریزی چرا کار رو تموم نمی‌کنید؟»
اما در کنار این بی‌صبری، نگرانی از جنگ هم دیده می‌شود.
کاربری خواستار صلح و آرامش شده و دیگری از تهدیدهای پی‌درپی نتانیاهو انتقاد کرده است.
نتایج گمان هم نشان می‌دهد نگاه مثبت به نتانیاهو لزوما به معنای موافقت با جنگ نیست. در این نظرسنجی، ۳۸.۲ درصد گفته‌اند پیش و پس از جنگ با مداخله نظامی خارجی موافق بوده‌اند، در حالی که ۲۶.۷ درصد در هر دو مقطع مخالف آن بوده‌اند.
در همین حال، نتانیاهو درباره احتمال حملات جمهوری اسلامی در آستانه انتخابات هشدار داده، اما پیش‌تر گفته بود قصد ندارد پیش از رای‌گیری حمله‌ای پیشگیرانه را علیه جمهوری اسلامی آغاز کند.
