ایران‌اینترنشنال
اسرائیلی‌ها سه‌شنبه پای صندوق‌های رای می‌روند اما زیر پست‌های انتخاباتی، بعضی کاربران فارسی‌زبان آرزو می‌کنند خودشان هم می‌توانستند به بنیامین نتانیاهو رای دهند. این شور در کنار احتمال آغاز دور تازه جنگ، تصویری متفاوت از انتخابات اسرائیل در ایران ساخته است.
«کاش صندوق رای تو ایران بود» آرزوی یکی از کاربران فارسی‌زبان در اینستاگرام است اما نه درباره انتخابات ایران، بلکه درباره انتخابات اسرائیل که سه‌شنبه پنجم آبان برگزار می‌شود.
زیر پستی مربوط به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، کاربری نوشته است: «کاش ما مردم ایران هم می‌تونستیم رای بدیم.»
کاربر دیگری از شیراز نوشته است: «از شیراز یک رای.»
کاربر دیگری نوشته است: «هزار تا صلوات با ۱۲ تا شمع نذر کردم بی‌بی رای بیاره.»
این واکنش‌ها از میان صدها نظر فارسی درباره نتانیاهو و انتخابات اسرائیل انتخاب شده‌اند. نظراتی که نماینده دیدگاه همه ایرانیان نیستند، اما نشان می‌دهند برای بخشی از آنها، نتیجه این انتخابات چیزی فراتر از یک رقابت سیاسی در کشوری دیگر است.
آنها امیدوارند نتانیاهو در قدرت بماند و آنچه را «کار ناتمام» مقابله با جمهوری اسلامی می‌دانند، به پایان برساند.
اما این سیاستمدار اسرائیلی چگونه به «بی‌بی جون» برخی ایرانیان تبدیل شد؟
از خط قرمز هسته‌ای تا وعده تغییر حکومت
نتانیاهو، متولد مهر ۱۳۲۸ در تل‌آویو، در خانواده‌ای دانشگاهی بزرگ شد. پدرش تاریخ‌دان بود و بخشی از نوجوانی او در آمریکا گذشت.
او که پس از خدمت در یگان ویژه ارتش اسرائیل، در موسسه فناوری ماساچوست تحصیل کرد و بعدها وارد سیاست شد، در خرداد ۱۳۷۵، وقتی ۴۶ ساله بود، برای نخستین بار نخست‌وزیر اسرائیل شد.
نتانیاهو که رهبر حزب راست‌گرای لیکود است، اکنون طولانی‌ترین دوران نخست‌وزیری در تاریخ اسرائیل را دارد.
در زندگی سیاسی او، مقابله با جمهوری اسلامی همواره جایگاه مهمی داشته است.
یکی از تصاویر ماندگارش به مهر ۱۳۹۱ بازمی‌گردد. زمانی که در سازمان ملل، تصویر کارتونی یک بمب را به نمایش گذاشت و با کشیدن خط قرمز روی آن، درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی هشدار داد.
اما رویارویی با تهران به هشدارهای هسته‌ای محدود نماند. در جنگ ۱۲ روزه خرداد ۱۴۰۴، اسرائیل تاسیسات نظامی و هسته‌ای جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.
نتانیاهو در جریان این جنگ خطاب به ایرانیان گفت اقدامات اسرائیل می‌تواند راه را برای آزادی مردم ایران هموار کند.
حملات مشترک اسرائیل و آمریکا در نهم اسفند ۱۴۰۴ که به کشته شدن علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، انجامید، این رویارویی را وارد مرحله تازه‌ای کرد.
برای بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی، همین اقدامات و وعده‌های نتانیاهو درباره تغییر حکومت، او را به چهره‌ای محبوب تبدیل کرده است.
پیام فارسی در میانه کارزار انتخاباتی
نتانیاهو در سال‌های گذشته بارها کوشیده به‌طور مستقیم با مردم ایران سخن بگوید.
او در مرداد ۱۴۰۴، در بحبوحه بحران آب ایران، از فناوری آب اسرائیل گفت و وعده داد در صورت تغییر حکومت، کارشناسان اسرائیلی برای حل این بحران به ایرانیان کمک کنند.
این پیام‌ها اکنون و در روزهای حساس کارزار انتخاباتی‌اش نیز متوقف نشده‌اند.
نتانیاهو پنج‌شنبه ۳۰ مهر، تنها پنج روز مانده به انتخابات، پستی به زبان فارسی در اینستاگرام منتشر کرد و نوشت: «مردم ایران شایسته زندگی در آزادی، امنیت و کرامت هستند.»
این پیام در حالی منتشر شد که او در داخل اسرائیل برای حفظ قدرت با رقبای جدی روبه‌روست، اما همزمان در کشوری دیگر، برخی کاربران فارسی‌زبان، مشتاق ماندنش بر سر کار هستند.
از «بی‌بی جون» تا «بی‌بی گل»
«بی‌بی» لقب شناخته‌شده نتانیاهو در اسرائیل است، اما این لقب در میان برخی طرفداران ایرانی او رنگ‌وبوی دیگری گرفته است. آنها نخست‌وزیر اسرائیل را «بی‌بی جون» صدا می‌زنند و گاهی هم با الهام از ترانه مشهور معین، از او با عنوان «بی‌بی گل» یاد می‌کنند.
این ابراز علاقه از چشم خود نتانیاهو هم دور نمانده است. او در اردیبهشت ۱۴۰۵، در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس آمریکا گفت که ایرانیان او را «بی‌بی جون» صدا می‌زنند.
ترانه «بی‌بی گل» معین که اجرای آن در کنسرت‌هایش با شور و همخوانی تماشاگران همراه می‌شود، بخشی از شوخی‌های سیاسی درباره نتانیاهو است.
کاربران فارسی‌زبان با استفاده از این ترانه، ویدیوهایی درباره نخست‌وزیر اسرائیل می‌سازند و در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند.
محبوب‌تر در ایران یا اسرائیل؟
بر اساس نظرسنجی موسسه گمان که داده‌های آن از ۳۰ خرداد تا شش تیر ۱۴۰۵ گردآوری شد، ۵۰.۶ درصد پاسخ‌دهندگان داخل ایران نگاه مثبت و ۳۸.۱ درصد نگاه منفی به نتانیاهو داشته‌اند.
این نظرسنجی با مشارکت آنلاین بیش از ۳۱ هزار نفر و وزن‌دهی آماری انجام شد و نتایج آن باید با توجه به روش نمونه‌گیری ارزیابی شود.
اما در اسرائیل تصویر متفاوت است.
در نظرسنجی موسسه اسرائیلی «مداد» که اول آبان منتشر شد، در انتخاب میان نتانیاهو و گادی آیزنکوت برای نخست‌وزیری، ۳۷ درصد نتانیاهو و ۴۷ درصد آیزنکوت را ترجیح دادند.
هرچند پرسش‌های این دو نظرسنجی یکسان نیستند، نتایج نشان می‌دهند نتانیاهو در داخل اسرائیل با مخالفت‌های قابل توجه روبه‌روست.
امید به تغییر، ترس از جنگ
در میان واکنش‌های فارسی به انتخابات اسرائیل، برخی نه فقط خواهان پیروزی نتانیاهو، بلکه منتظر اقدام دوباره او علیه جمهوری اسلامی هستند.
یکی از کاربران نوشته است: «بی بی جون ۹۰ میلیون ایرانی به تو رای میدن ... کار رو تمام کن.»
دیگری می‌پرسد: «خب قبل رای ریزی چرا کار رو تموم نمی‌کنید؟»
اما در کنار این بی‌صبری، نگرانی از جنگ هم دیده می‌شود.
کاربری خواستار صلح و آرامش شده و دیگری از تهدیدهای پی‌درپی نتانیاهو انتقاد کرده است.
نتایج گمان هم نشان می‌دهد نگاه مثبت به نتانیاهو لزوما به معنای موافقت با جنگ نیست. در این نظرسنجی، ۳۸.۲ درصد گفته‌اند پیش و پس از جنگ با مداخله نظامی خارجی موافق بوده‌اند، در حالی که ۲۶.۷ درصد در هر دو مقطع مخالف آن بوده‌اند.
در همین حال، نتانیاهو درباره احتمال حملات جمهوری اسلامی در آستانه انتخابات هشدار داده، اما پیش‌تر گفته بود قصد ندارد پیش از رای‌گیری حمله‌ای پیشگیرانه را علیه جمهوری اسلامی آغاز کند.
حوثی‌های یمن اعلام کردند ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله نفت شرق به غرب عربستان سعودی و فرودگاه ریاض را هدف قرار داده‌اند. ریاض این ادعاها را تایید نکرده و ائتلاف علیه حوثی‌ها از رهگیری موشک شلیک‌شده به سوی پایتخت عربستان سعودی و حمله به مواضع حوثی‌ها در یمن خبر داده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه چهارم آبان گزارش داد حوثی‌ها گفته‌اند فرودگاه بین‌المللی ملک خالد و ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی را هدف گرفته‌اند.
این گروه دوم آبان نیز مدعی حمله به خط لوله، تاسیسات آرامکو در ینبع و پالایشگاه رابغ شده بود.
مقام‌های سعودی درباره این ادعاها اظهارنظر نکرده‌اند.
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی اعلام کرد دو پرتابگر موشک بالستیک را در صنعا منهدم کرده است.
به گفته این ائتلاف، یکی از پرتابگرها موشکی را به سوی ریاض شلیک کرده بود که رهگیری شد.
ریاض سوم آبان نیز از رهگیری موشک‌ها و پهپادها بر فراز این شهر و مناطق جنوبی عربستان سعودی خبر داده بود.
همزمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، فرمانده ارتش پاکستان و رییس سازمان اطلاعات ترکیه، برای گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری اسلامی به تهران می‌روند.
این نخستین تماس در سطح مقام‌های ارشد میان تهران و هر سه عضو پیمان دفاعی مکه پس از افزایش حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی است.
مقام‌های کشورهای عضو پیمان مکه درباره امنیت منطقه‌ای گفت‌وگو می‌کنند.
خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی، به طول هزار و ۲۰۰ کیلومتر، نفت را از شرق کشور به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند.
عربستان سعودی در شهریور، پس از حمله پهپادی‌ای که ریاض و بغداد آن را منتسب به خاک عراق دانستند، این خط لوله را موقتا تعطیل کرد.
با محدودشدن عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، این مسیر برای صادرات نفت عربستان سعودی اهمیت بیشتری یافته است.
حملات حوثی‌ها به فرودگاه‌ها و تاسیسات نفتی عربستان سعودی در هفته‌های اخیر افزایش یافته است. حمله به فرودگاه ملک فهد در دمام در ۲۹ مهر و حمله پهپادی به میدان نفتی شیبه چهار کشته و ۱۰ زخمی بر جای گذاشت.
درگیری‌ها همچنین به توقف فعالیت فرودگاه دمام انجامید.
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی چهارم آبان اعلام کرد در عملیاتی علیه حوثی‌ها پنج تونل نگهداری موشک‌های بالستیک، چهار پرتابگر و یک انبار موشک را منهدم کرده است.
ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف، افزود خطوط تدارکاتی و تجهیزات نظامی این گروه نیز هدف قرار گرفته‌اند.
عربستان سعودی پس از پیشروی حوثی‌ها در مناطق راهبردی ساحل دریای سرخ در ماه گذشته، حملات خود را افزایش داد. حوثی‌ها از آن مناطق به سوی تنگه باب‌المندب پیشروی کردند؛ گذرگاهی مهم برای کشتیرانی و انتقال نفت.
تشدید نبردها عملا به آتش‌بسی پایان داده است که با میانجی‌گری سازمان ملل از سال ۲۰۲۲ برقرار مانده بود.
روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داد فرانسه همزمان با کاهش اعتماد اروپا به تضمین‌های امنیتی آمریکا، در حال گسترش همکاری با ۱۰ کشور اروپایی برای تقویت بازدارندگی هسته‌ای در برابر روسیه است.
این روزنامه دوشنبه چهارم آبان نوشت امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، در ماه مارس طرح موسوم به «بازدارندگی پیشرو» را معرفی کرد.
در این طرح، استقرار جنگنده‌های رافال با قابلیت حمل تسلیحات هسته‌ای در نقاط مختلف اروپا، ایجاد زیرساخت‌های ارتباطی امن، توسعه سامانه‌های هشدار زودهنگام و گسترش تبادل اطلاعات میان کشورهای مشارکت‌کننده، پیش‌بینی شده است.
هدف این طرح، پیچیده‌تر کردن محاسبات راهبردی ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، است که از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، بارها احتمال وقوع جنگ هسته‌ای را مطرح کرده است.
روسیه یکی از بزرگ‌ترین زرادخانه‌های هسته‌ای جهان را دارد.
اگزاویه شاتل، مشاور راهبردی مکرون، در کنفرانس امنیتی ورشو گفت این طرح «لایه تازه‌ای» به محاسبات روسیه می‌افزاید و در صورت تشدید تنش‌های هسته‌ای، گزینه‌های بیشتری برای جابه‌جایی و استقرار نیروهای هسته‌ای فرانسه در نقاط مختلف فراهم می‌آورد.
بریتانیا، آلمان، هلند، بلژیک، لهستان، یونان، فنلاند، نروژ، سوئد و دانمارک با سطوح متفاوتی از همکاری به این ابتکار پیوسته‌اند.
استونی، لتونی و لیتوانی، سه کشور حوزه بالتیک، با وجود آسیب‌پذیری بیشتر در برابر مسکو، در فهرست شرکای این طرح نیستند و ایتالیا نیز از مشارکت در آن خودداری کرده است.
اسپن بارت ایده، وزیر امور خارجه نروژ، با اشاره به افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی گفت ابتکار فرانسه قرار نیست جای تضمین‌های هسته‌ای آمریکا را بگیرد، بلکه مکمل آنها خواهد بود.
پس از آغاز جنگ اوکراین، روابط کرملین با بسیاری از کشورهای اروپایی به تیرگی گراییده و نگرانی متحدان اروپایی ناتو از احتمال حمله نظامی روسیه افزایش یافته است.
منافع حیاتی فراتر از مرزها
وال‌استریت ژورنال در ادامه گزارش داد دکترین هسته‌ای فرانسه استفاده از سلاح اتمی را زمانی مجاز می‌داند که «منافع حیاتی» کشور به خطر افتاده باشد.
مکرون تاکید کرده است این منافع به مرزهای فرانسه محدود نیست و بُعدی اروپایی دارد.
او در سخنرانی ماه مارس خود پرسید: «آیا می‌توان تصور کرد بقای نزدیک‌ترین شرکای ما به خطر بیفتد، بی‌آنکه منافع حیاتی ما تحت تاثیر قرار گیرد؟»
مکرون همچنین اعلام کرد کشورش پس از چند دهه تولید جنگ‌افزار هسته‌ای را از سر می‌گیرد و دیگر شمار کلاهک‌های خود را فاش نمی‌کند.
برآوردها نشان می‌دهد فرانسه حدود ۲۹۰ کلاهک هسته‌ای عملیاتی دارد که بسیار کمتر از ذخایر آمریکا و روسیه است
با این حال، پاریس محدوده جغرافیایی دقیق «منافع حیاتی» خود را مشخص نکرده و تاکنون هیچ تضمین هسته‌ای صریحی به متحدان اروپایی‌اش ارائه نداده است.
به نوشته وال‌استریت ژورنال، تصمیم نهایی درباره استفاده از تسلیحات اتمی همچنان منحصرا در اختیار پاریس خواهد ماند.
الکساندر استوب، رییس‌جمهوری فنلاند، گفت کشورش قصد ندارد در زمان صلح میزبان تسلیحات هسته‌ای باشد، اما می‌خواهد روسیه را با «معضل راهبردی» مواجه کند.
او مشارکت در این طرح و دسترسی به اطلاعات را برای امنیت فنلاند مفید دانست و افزود هنوز مشخص نیست این همکاری به کجا خواهد انجامید، اما احتمالا روندی ۱۰ تا ۱۵ ساله خواهد بود.
تردید به چتر هسته‌ای آمریکا
فرانسه در دهه ۱۹۶۰ و دوران ریاست‌جمهوری شارل دوگل، توان هسته‌ای مستقل خود را خارج از ساختار ناتو توسعه داد و همچنان در گروه برنامه‌ریزی هسته‌ای این پیمان شرکت نمی‌کند.
در سوی دیگر، آمریکا از طریق برنامه مشارکت هسته‌ای ناتو تسلیحات تاکتیکی خود را برای استفاده با هواپیماهای متحدان اروپایی مستقر کرده است.
به‌کارگیری این سلاح‌ها به موافقت واشینگتن و کشور میزبان نیاز دارد.
بازدارندگی هسته‌ای بریتانیا نیز برخلاف فرانسه به سامانه‌های ساخت آمریکا وابسته است و در چارچوب فرماندهی ناتو قرار دارد.
تردید درباره اینکه آیا واشینگتن حاضر است برای دفاع از یک متحد اروپایی خطر جنگ اتمی را بپذیرد، سابقه‌ای طولانی دارد.
دوگل در سال ۱۹۶۱ از جان اف. کندی پرسید آیا آمریکا حاضر است برای نجات پاریس، نیویورک را به خطر بیندازد؛ اما پاسخی نگرفت.
به نوشته وال‌استریت ژورنال، این تردیدها با نزدیکی دونالد ترامپ به روسیه، توافق‌های انرژی واشینگتن و مسکو و افزایش فشارهای کاخ سفید بر اوکراین شدت یافته است.
مقام‌های فرانسوی استدلال می‌کنند بازدارندگی پاریس برای اروپا از اعتبار بیشتری برخوردار است، زیرا امنیت همسایگان به‌طور مستقیم با امنیت فرانسه پیوند دارد.
مشاور راهبردی مکرون گفت فرانسه و متحدانش در یک قاره زندگی می‌کنند و پیوندهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای دارند.
چالش سیاسی طرح در فرانسه
حزب راست‌گرای «اجتماع ملی» به رهبری مارین لوپن به‌طور ضمنی از ابتکار مکرون حمایت کرده است.
حفظ کنترل کامل فرانسه بر تصمیم‌های هسته‌ای نیز با هدف جلب حمایت جریان‌های گوناگون سیاسی صورت گرفته است.
با این حال، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند پیروزی احتمالی لوپن در انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده فرانسه، با توجه به روابط نزدیک پیشین او با پوتین و تردید حزبش نسبت به تعهدات اروپایی، می‌تواند از جذابیت این طرح برای کشورهای اروپایی بکاهد.
در پی حمله پهپادی به استان ورونژ روسیه، دو نفر کشته و ۱۷ تن، از جمله یک کودک، زخمی شدند. همزمان، مقام‌های اوکراینی از زخمی شدن شش نفر در حملات روسیه به مناطق زاپوریژیا و چرنیهیف خبر دادند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، الکساندر گوسف، فرماندار ورونژ، دوشنبه چهارم آبان اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی روسیه ۱۱۳ پهپاد را بر فراز این استان منهدم کردند.
به گفته او، این حملات همچنین باعث آتش‌سوزی در چند مرکز صنعتی شده است.
شرکت راه‌آهن روسیه نیز گزارش داد یک قطار مسافربری که از شهر آناپا در منطقه کراسنودار عازم مسکو بود، آسیب دید و پنج مسافر آن زخمی شدند.
در پی این حادثه، حرکت قطارها از مسیر ورونژ متوقف شد.
در تحولی دیگر، سرویس امنیت فدرال روسیه (اف‌اس‌بی) چهارم آبان اعلام کرد طرح حمله پهپادی از داخل خاک این کشور به یکی از بخش‌های کلیدی سامانه پدافند هوایی مسکو و یک تاسیسات برق را خنثی کرده است.
این نهاد همچنین از بازداشت دو مرد در ارتباط با این طرح خبر داد.
به گفته اف‌اس‌بی، بازداشت‌شدگان که اهل منطقه قفقاز جنوبی هستند، برای اجرای حمله به دستور سرویس امنیتی اوکراین (اس‌بی‌یو) فعالیت می‌کردند.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ تهاجم گسترده خود به اوکراین را آغاز کرد. این جنگ از آن زمان با درگیری‌های مرگبار ادامه یافته و به خونین‌ترین رویارویی نظامی در اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است.
حملات روسیه به شهرها و زیرساخت‌های اوکراین
میخایلو سمیکین، فرماندار استان زاپوریژیای اوکراین، چهارم آبان اعلام کرد حمله شبانه روسیه به شهر زاپوریژیا در جنوب شرقی این کشور، چهار زخمی بر جای گذاشت.
سازمان امداد و نجات اوکراین نیز از زخمی شدن دو نفر دیگر در حملات روسیه به استان چرنیهیف خبر داد.
در همین حال، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد نیروهای این کشور یک نیروگاه برق در خارکیف، دومین شهر بزرگ اوکراین، یک انبار در مناطق اطراف آن و نیروگاه دیگری در استان خملنیتسکی را هدف قرار دادند.
این وزارتخانه افزود زیرساخت‌های بندری شهر چورنومورسک و یک کشتی باری در مسیر بندر اودسا نیز هدف حمله قرار گرفتند. مسکو می‌گوید این کشتی برای مقاصد نظامی استفاده می‌شد.
تبادل حملات در شرایطی ادامه دارد که تلاش‌های دیپلماتیک آمریکا برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین تاکنون به نتیجه نرسیده است.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، ۲۸ مهر در اسلو با ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، رهبران فنلاند و نروژ و نمایندگان کشورهای اروپایی و ناتو گفت‌وگو کرد.
او یک روز بعد در سن‌پترزبورگ با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، رایزنی کرد.
فشار آمریکا برای توقف حملات نفتی و اختلاف بر سر استارشیلد
ایالات متحده در هفته‌های اخیر از اوکراین خواسته است حملات خود به پالایشگاه‌های نفت روسیه را متوقف کند.
واشینگتن معتقد است این عملیات به افزایش قیمت انرژی دامن زده‌اند؛ موضوعی حساس برای دولت دونالد ترامپ که همزمان با جنگ علیه جمهوری اسلامی، خود را برای انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا آماده می‌کند.
زلنسکی در مصاحبه با شبکه تلویزیونی «تی‌اس‌ان» اوکراین که سوم آبان پخش شد، توقف حملات کی‌یف به پالایشگاه‌های روسیه را مشروط به پایان حملات مسکو به زیرساخت‌های برق اوکراین دانست.
او دو گزینه دیگر نیز مطرح کرد: آمریکا اجازه استفاده از سامانه اینترنت ماهواره‌ای استارشیلد، نسخه نظامی استارلینک، را بر فراز روسیه برای شناسایی محل پرتاب موشک‌های بالستیک صادر کند یا موشک‌های سامانه پدافندی پاتریوت را در اختیار کی‌یف قرار دهد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که عملکرد سامانه استارشیلد، متعلق به شرکت اسپیس‌ایکس، در هفته‌های گذشته و همزمان با افزایش فشارهای دیپلماتیک واشینگتن بر کی‌یف محدود شده بود.
این محدودیت‌ها بر عملیات نظامی اوکراین، از جمله توانایی رهگیری پهپادهای روسی و ارتباطات نیروهای مستقر در خطوط مقدم، تاثیر گذاشته بود.
ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، دوم آبان ارتش اوکراین را متهم کرد که با استفاده از سرویس تجاری استارلینک برای انجام حملات پهپادی تهاجمی، شرایط استفاده از این سامانه را نقض کرده است.
مقام‌های اوکراینی این اتهام را رد کرده و گفته‌اند محدودیت‌های فنی استارلینک استفاده از آن را برای چنین حملاتی ناممکن می‌کند.
زلنسکی در بخش دیگری از مصاحبه خود اعلام کرد سامانه هشدار آمریکا درباره حملات قریب‌الوقوع موشک‌های بالستیک روسیه پس از اختلالات اخیر به‌طور کامل از سر گرفته شده است. این هشدارها نقشی حیاتی در پدافند هوایی اوکراین دارند.
وزیر دفاع عربستان سعودی، فرمانده ارتش پاکستان و رییس سازمان اطلاعات ترکیه دوشنبه برای گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری اسلامی به تهران می‌روند. سفری که همزمان با افزایش حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی و بالا گرفتن تنش میان تهران و واشینگتن انجام می‌شود.
خبرگزاری رویترز دوشنبه چهارم آبان به نقل از مقام‌های سعودی و ایرانی گزارش داد خالد بن سلمان، عاصم منیر و ابراهیم کالین در تهران با مقام‌های جمهوری اسلامی دیدار می‌کنند.
علی باقری‌کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز این سفر را تایید کرد.
به گفته یک مقام ارشد ایرانی، ابتکار این دیدار در سفر هفته گذشته منیر به تهران مطرح شد. منیر در آن سفر با مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری ایران، و دیگر مقام‌های ارشد دیدار کرد.
رسانه‌ها در ایران گزارش دادند مقام‌های جمهوری اسلامی به او گفته‌اند تا برآورده شدن خواسته‌های تهران، با واشینگتن مذاکره نخواهند کرد.
این نخستین دیدار در سطح مقام‌های ارشد میان جمهوری اسلامی و هر سه عضو پیمان دفاعی مکه پس از تشدید درگیری‌هاست.
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه مرداد امسال این پیمان را امضا کردند که بر اساس آن، حمله نظامی به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود.
پاکستان پیمان را تصویب کرده و روند تصویب آن در پارلمان ترکیه ادامه دارد.
اوایل مهر، سه کشور در ریاض بر اجرای تعهدات دفاعی و استقرار سریع نیروها و توانمندی‌های نظامی در عربستان سعودی توافق کردند.
حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، این پیمان را با نخستین آزمون جدی روبه‌رو کرده است. همزمان، ریاض می‌کوشد از گسترش درگیری به زیرساخت‌های حیاتی خود جلوگیری کند.
عربستان سعودی سوم آبان از رهگیری موج تازه‌ای از موشک‌ها و پهپادها خبر داد. حملات حوثی‌ها در هفته‌های اخیر افزایش یافته و نگرانی‌ها را درباره امنیت عربستان سعودی و گسترش جنگ منطقه‌ای بالا برده است.
رائد بن خالد قرملی، معاون وزیر خارجه عربستان سعودی در امور دیپلماسی عمومی، گفت این سفر بخشی از تلاش کشورهای عضو پیمان مکه برای کاهش تنش و پشتیبانی از میانجی‌گری قطر و پاکستان است.
مقام‌های قطری نیز سوم آبان با مقام‌های جمهوری اسلامی در تهران دیدار کردند.
میانجی‌گری پاکستان و قطر به توافق موقتی برای توقف درگیری‌ها کمک کرد، اما این توافق با از سر گرفته شدن جنگ، فروپاشید.
تهران و واشینگتن از آن زمان، با واسطه‌گری دو کشور، گفت‌وگوهایی را ادامه داده‌اند؛ روندی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز به آن اشاره کرده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، اول آبان احتمال عملیات نظامی تازه علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرد.
مقام‌های جمهوری اسلامی هم هشدار داده‌اند در صورت حمله دوباره، پاسخ تهران شدیدتر خواهد بود.
تحقیق رویترز نشان می‌دهد میانمار با استفاده از قراردادهای صوری و ثبت محموله‌ها به‌عنوان گازوئیل آفریقای جنوبی، سوخت جت تحریم‌شده ایران را وارد کرده است؛ تجارتی با دخالت حکومت نظامی که برای تهران درآمد ارزی فراهم کرده و به تامین سوخت هوانوردی میانمار کمک کرده است.
این خبرگزاری با بررسی قراردادها، مکاتبات اداری، سوابق حمل سوخت و تصاویر ماهواره‌ای گزارش داد که نفتکش‌ها محموله‌های سوخت جت را از بندرعباس به میانمار منتقل کرده‌اند، در حالی که اسناد تجاری، نوع سوخت و کشور مبدا را متفاوت نشان می‌داده‌اند.
به گزارش رویترز، تهران از اکتبر ۲۰۲۴ تا دسامبر ۲۰۲۵ تامین‌کننده اصلی سوخت جت ارتش میانمار بوده است. بخش بزرگی از این تجارت با دو نفتکش «ریف» - که بعدا به «ماریس» تغییر نام داد - و «نوبل» انجام شده است. رویترز همچنین در گزارشی در اکتبر، با استناد به تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل شرکت «سین‌مکس اینتلیجنس»، از ادامه ارسال سوخت جت ایران به میانمار در سال جاری خبر داده است.
محموله بندرعباس با قرارداد گازوئیل آفریقای جنوبی وارد شد
یکی از محموله‌های بررسی‌شده، حدود ۱۱۳ هزار بشکه سوخت بود که نفتکش ریف، تحت تحریم آمریکا، در دسامبر ۲۰۲۵ به آب‌های میانمار رساند.
شرکت «داینامیک ویو»، واسطه انرژی مستقر در میانمار، این محموله را سفارش داده بود. در قرارداد ۱۵.۸ میلیون دلاری این شرکت با «تاوان اویل تریدینگ» تایلند، محموله به‌عنوان گازوئیل آفریقای جنوبی معرفی شده بود.
با این حال، رویترز می‌گوید داده‌های سازمان ملل و شرکت «ورتکسا»، ارائه‌دهنده اطلاعات کشتیرانی و انرژی، نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۵ چنین تجارتی میان آفریقای جنوبی و میانمار انجام نشده است.
در مقابل، سوابق محموله‌های سوخت، تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل سین‌مکس نشان می‌دهد ریف سوخت جت را از ایران حمل کرده است. سین‌مکس مسیر این نفتکش را از بندرعباس تا جنوب‌شرق آسیا ردیابی کرده است.
حکومت نظامی اجازه داد سوخت جت با عنوان گازوئیل ثبت شود
اسناد بررسی‌شده نشان می‌دهد حکومت نظامی میانمار در پنهان کردن ماهیت محموله نقش داشته است.
نهاد ناظر بر ارز خارجی میانمار در نامه‌ای به تاریخ ۳۰ نوامبر چند روز پیش از ورود ریف، به مشتری داینامیک ویو اعلام کرده بود که اسناد واردات را به‌گونه‌ای صادر خواهد کرد که محموله «به جای سوخت جت»، گازوئیل ثبت شود. در این نامه توضیحی درباره هدف این تغییر عنوان ارائه نشده است.
همان نامه به داینامیک ویو و مشتری آن، شرکت «نشنال انرژی پرایم اوییشن سرویسز»، اجازه می‌داد بهای محموله را به تاوان پرداخت کنند. بخشی از مالکیت شرکت مشتری در اختیار دولت مورد حمایت ارتش میانمار است.
گروه فعال «عدالت برای میانمار» این نامه و قرارداد فروش را در اختیار رویترز گذاشته است. این گروه می‌گوید اسناد را از سروری متعلق به حکومت نظامی به دست آورده که برای مدتی کوتاه در دسترس عموم قرار گرفته بود.
رویترز برای بررسی منشا اسناد، در موتور جست‌وجوی داک‌داک‌گو پیوندی ازکارافتاده به یکی از آنها پیدا کرده که نشان می‌دهد سند زمانی روی آن سرور قرار داشته است. تاریخ‌های تحویل و حجم محموله‌ها نیز با سوابق ارسال سوخت جت ایران که خبرگزاری جداگانه بررسی کرده، مطابقت داشته‌اند.
قرارداد ۲۶ میلیون دلاری نیز نشانه‌های مشابهی داشت
رویترز مورد دیگری را شناسایی کرده که به محموله‌ای در بهار و تابستان ۲۰۲۵ مربوط می‌شود. داینامیک ویو در ماه مه آن سال توافق کرده بود ۲۰۲ هزار بشکه سوخت از تاوان بخرد؛ محموله‌ای که در قرارداد، گازوئیل آفریقای جنوبی توصیف شده بود.
طبق قرارداد، سوخت باید ظرف یک ماه به یانگون می‌رسید و داینامیک ویو ۲۶ میلیون دلار به حساب تاوان در «بانک تجاری سیام» تایلند واریز می‌کرد.
اما اطلاعات صورتحساب با مشخصات گازوئیل همخوانی نداشت. به گفته جاشوا هاین، کارشناس سوخت جت دانشگاه ایالتی واشینگتن، و بر اساس داده‌های موسسه اطلاعات انرژی پلتس، چگالی درج‌شده برای سوخت با مشخصات سوخت جت مطابقت داشت، نه گازوئیل عرضه‌شده در جنوب‌شرق آسیا. قیمت محموله نیز بیش از ۵۰ درصد بالاتر از یکی از شاخص‌های جهانی قیمت گازوئیل بود.
سوابق حمل‌ونقل نشان می‌دهد نفتکش نوبل روز ۱۷ ژوئن با اندکی کمتر از ۲۰۰ هزار بشکه سوخت جتِ در نظر گرفته‌شده برای داینامیک ویو وارد یانگون شد. تحلیل تصاویر ماهواره‌ای سین‌مکس نیز نشان می‌دهد این محموله در بندرعباس بارگیری شده بود.
به گفته سین‌مکس، نوبل در مسیر یانگون سیگنال‌های موقعیتی ارسال می‌کرد که چنین نشان می‌داد مقصدش بندر چیتاگونگ در بنگلادش است.
قراردادها پرداخت به حسابی در تایلند را پیش‌بینی کرده بودند
هر دو قرارداد، پرداخت وجه به حساب تاوان در بانک تجاری سیام، قدیمی‌ترین بانک تایلند، را پیش‌بینی کرده بودند.
کارشناسان سازمان ملل در گزارشی در سال ۲۰۲۴، تاوان را از تامین‌کنندگان سوخت جت ارتش میانمار و بانک تجاری سیام را از تسهیل‌کنندگان عمده خریدهای این ارتش معرفی کرده بودند.
بانک پس از انتشار آن گزارش گفته بود که به قوانین مبارزه با پول‌شویی پایبند است و تراکنش‌های مرتبط با میانمار قانونی بوده و ارتباطی با تجارت سلاح نداشته‌اند. رویترز نتوانسته مشخص کند که آیا بانک از ماهیت فعالیت تاوان آگاه بوده است یا نه.
نهادهای ناظر تایلند در سال ۲۰۲۴ به بانک‌ها دستور داده بودند برای رعایت تحریم‌ها و قوانین مبارزه با پول‌شویی، تراکنش‌های مرتبط با میانمار را با دقت بررسی کنند.
تجارت سوخت ایران با وجود تحریم‌ها ادامه یافته است
آمریکا در سال ۲۰۲۳، با اشاره به حملات مرگبار ارتش میانمار به اهداف غیرنظامی، تحریم‌هایی هدفمند علیه صنعت سوخت جت این کشور وضع کرد. خریداران نفت و سوخت ایران نیز در معرض تحریم‌های گسترده آمریکا قرار دارند.
رویترز می‌نویسد تلاش برای پنهان کردن منشا و نوع سوخت نشان می‌دهد تحریم‌ها بر شیوه انجام این تجارت اثر گذاشته‌اند، اما نتوانسته‌اند جریان محموله‌های ایرانی را متوقف کنند. این صادرات برای تهران ارز خارجی فراهم کرده و سوخت مورد نیاز پروازهای تجاری و حملات هوایی میانمار را تامین کرده است.
ارتش میانمار در سال ۲۰۲۱ دولت منتخب آنگ سان سو چی را سرنگون کرد؛ کودتایی که به جنگ داخلی انجامید. سازمان ملل در ماه اوت اعلام کرد حملات هوایی ارتش در جریان این جنگ هزاران نفر، از جمله شمار زیادی غیرنظامی، را کشته است.
وزارت خارجه میانمار در واکنش گفته بود ارتش برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان «حداکثر خویشتن‌داری» را به خرج می‌دهد. گروه عدالت برای میانمار، که خواستار تحریم‌های بیشتر علیه واردات سوخت جت است، در گزارش روز دوشنبه خود نتیجه گرفته که حکومت نظامی این سوخت را با عنوان نادرست گازوئیل وارد می‌کند.
جمهوری اسلامی و طرف‌های معامله به پرسش‌های رویترز پاسخ ندادند
وزارت امور خارجه حکومت ایران، سخنگویان دولت مورد حمایت ارتش میانمار و نهاد ناظر بر ارز خارجی این کشور به درخواست‌های اظهارنظر رویترز پاسخ ندادند. داینامیک ویو و شرکت مشتری آن نیز درباره محموله‌ها توضیحی ارائه نکردند.
تاوان، بانک تجاری سیام، بانک مرکزی تایلند و شرکت مدیریت‌کننده نفتکش‌های ریف و نوبل نیز به پرسش‌های خبرگزاری پاسخ ندادند. وزارت خزانه‌داری آمریکا هم درباره ارسال سوخت جت از ایران به میانمار اظهارنظر نکرد.
