شماری از ساکنان تهران در گفت‌وگو با آسوشیتدپرس از ذخیره دارو و غذا و آماده شدن برای ترک پایتخت خبر داده‌اند؛ همزمان با نزدیک شدن انتخابات آمریکا و اسرائیل، تهدیدهای نظامی تازه و فشار گرانی، نگرانی آنها از بازگشت جنگ تمام‌عیار را تشدید کرده است.
فرشته حاجی‌پور، ۳۵ساله و مادر یک کودک نوپا، به آسوشیتدپرس می‌گوید از ترس «جنگ احتمالی و بمب‌های بزرگ‌تر»، داروهای بدون نسخه و مواد غذایی ذخیره می‌کند.
هاشم وجدانی، مربی ورزشی ۴۵ساله، نیز تصمیم گرفته است تهران را ترک کند. او به آسوشیتدپرس گفت: «وسایلم را جمع کرده‌ام تا به شهری امن‌تر در شمال کشور بروم. امروز کنسرو، بیسکویت شور و پتوی اضافی بیشتری خریدم.»
این نگرانی‌ها در شهری جریان دارد که آثار حملات پیشین هنوز در آن دیده می‌شود. به گزارش آسوشیتدپرس، در نقاط مختلف تهران ساختمان‌هایی بر اثر حملات آمریکا و اسرائیل در ماه‌های اسفند و فروردین ویران شده‌اند و هزاران خانه آسیب دیده یا تخریب شده است.
ترس از بدتر شدن اوضاع، مردم را به خرید بیشتر سوق می‌دهد
محمد عابدی، ۳۹ساله، می‌گوید افزایش حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز او را واداشته است با وجود گرانی، برای خانواده‌اش خرمای خشک، روغن خوراکی و برنج بیشتری بخرد.
او گفت: «نگرانم اوضاع بدتر شود.»
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، شمار حملات گزارش‌شده به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز در ماه جاری میلادی به بالاترین سطح از هفته‌های آغازین جنگ در اسفند سال گذشته رسیده است. حکومت ایران همچنین تهدید کرده که ممکن است اهداف تازه‌ای، از جمله کابل‌های زیردریایی انتقال داده، را هدف قرار دهد.
در کنار نگرانی از حملات تازه، محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، صادرات نفت را محدود کرده و فشار اقتصادی را افزایش داده است. این گزارش از کمبود دارو خبر می‌دهد، اما می‌گوید نشانه‌ای از کمبود مواد غذایی یا دیگر کالاهای ضروری دیده نمی‌شود.
خرید روزمره نیمی از حقوق ماهانه را مصرف می‌کند
برای بسیاری از خانوارها، آماده شدن برای روزهای دشوارتر با کاهش قدرت خرید همزمان شده است. محمد محمدی، ۳۶ساله، می‌گوید یک بار خرید از سوپرمارکت می‌تواند نیمی از حقوق ماهانه‌ای در سطح میانه، یعنی ۴۰۰ میلیون ریال یا حدود ۱۵۰ دلار، را مصرف کند.
به گزارش آسوشیتدپرس، قیمت برنج از آغاز جنگ بیش از ۶۰ درصد و قیمت گوشت گاو بیش از ۱۵۰ درصد افزایش یافته است. افت ارزش پول ملی و جهش تورم، تامین اقلام اولیه را حتی برای خانواده‌های طبقه متوسط دشوار کرده است.
فشار اقتصادی، درخواست‌ها برای توافق با آمریکا را نیز افزایش داده است. محسن هاشمی رفسنجانی در یادداشتی در روزنامه سازندگی هشدار داده که افزایش نرخ ارز، اداره کشور را برای دولت دشوار کرده است.
با این حال، ساسان کریمی، فردی که این خبرگزاری او را «مقام پیشین دولتی و استاد سیاست خارجی دانشگاه تهران» معرفی کرده، معتقد است فشار اقتصادی مواضع مذاکره‌ای تهران را تغییر نخواهد داد. او به آسوشیتدپرس گفت: «تهران محاسباتش را بر پایه مقاومت انجام می‌دهد، چون متقاعد شده است که این کار، محاسبات طرف مقابل را تغییر خواهد داد.»
تهدیدهای تازه، نگرانی از تلفات بیشتر را افزایش می‌دهد
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، هشت ماه پس از آغاز جنگ وعده داده است «کار را در ایران تمام کند». همزمان، سومین ناو هواپیمابر آمریکا و هزاران نیروی نظامی راهی منطقه‌اند. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز در آستانه انتخابات گفته است رهبران حکومت ایران باید از میان برداشته شوند.
برخی نگران‌اند که حملات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر آمریکا از سر گرفته شود. کریمی می‌گوید رهبران حکومت ایران نیز احتمال حمله دوباره را جدی گرفته‌اند و برای سناریوهای مختلف آماده می‌شوند.
تکرار تهدید ترامپ به هدف قرار دادن نیروگاه‌ها و دیگر زیرساخت‌ها، نگرانی درباره پیامدهای دور تازه جنگ برای غیرنظامیان را تشدید کرده است. به گزارش آسوشیتدپرس، تاکنون هزاران نفر در جنگ کشته شده‌اند.
برخی شهروندان امیدی به تغییر پس از انتخابات ندارند
نارضایتی از ترامپ در سخنان فرزانه عرب‌زاده، ۳۰ساله، نیز دیده می‌شود. او در یکی از میدان‌های اصلی تهران در جمع حامیان حکومت، به نمایشی نگاه می‌کرد که در آن، فردی شبیه رییس‌جمهوری آمریکا پشت میله‌ها قرار گرفته بود. در پس‌زمینه، تصاویر حمله مرگبار به یک جشن عروسی در جنوب ایران پخش می‌شد؛ حمله‌ای که آمریکا مسئول آن معرفی شده است.
عرب‌زاده گفت امیدوار است صحنه زندانی شدن ترامپ روزی واقعی شود. او افزود که رییس‌جمهوری آمریکا گفته بود جنگ را برای کمک به ایرانیان آغاز کرده، اما «مردم ما را در وضعیت بدتری قرار داد».
رحمان قهرمان‌پور، تحلیلگر ساکن تهران، معتقد است نتیجه انتخابات اسرائیل اهمیت ویژه‌ای دارد. به گفته او، ماندن نتانیاهو در قدرت، به دلیل آمادگی‌اش برای پذیرش خطرهای بزرگ، احتمال بازگشت جنگ تمام‌عیار را افزایش می‌دهد.
با این حال، برخی شهروندانی که آسوشیتدپرس با آنها گفت‌وگو کرده، انتظار ندارند انتخابات در آمریکا یا اسرائیل روابط را بهتر کند. رسول قنبری، ۵۰ساله، گفت: «فرقی نمی‌کند. رویکرد تخاصمی آنها با ما تغییری نمی‌کند.»
اتحادیه شرکت‌های تعاونی صیادان هرمزگان هشدار داد قطع سوخت حدود ۱۲ هزار قایق صیادی «فاقد مجوز» در این استان، معیشت هزاران خانواده ساحل‌نشین را تهدید می‌کند.
علی اسلامی رمچاهی، مدیرعامل اتحادیه شرکت‌های تعاونی صیادان هرمزگان، یکشنبه سوم آبان با اعلام این خبر گفت صید و صیادی تنها منبع درآمد بسیاری از صاحبان این قایق‌هاست.
او تاکید کرد که تداوم قطع سوخت می‌تواند به افزایش بیکاری و تشدید آسیب‌های اجتماعی در مناطق ساحلی منجر شود.
اسلامی رمچاهی با اشاره به اینکه بیش از ۷۰ درصد این قایق‌ها به روش قلاب صید می‌کنند، گفت فعالیت این صیادان به موضوع صدور مجوز گره خورده است و باید وضعیت شناورهای فاقد مجوز با همکاری پژوهشکده تحقیقاتی خلیج فارس و دریای عمان بررسی و برای ساماندهی دائمی آنها چاره‌اندیشی شود.
فاطمه جراره، نماینده مجلس، تابستان سال جاری در نشستی با حضور وزیر جهاد کشاورزی، نسبت به بلاتکلیفی حدود ۱۲ هزار قایق صیادی فاقد مجوز در استان هرمزگان هشدار داد.
او گفت وضعیت این شناورها مشکلاتی در سهمیه‌بندی و تامین سوخت ایجاد کرده و معیشت صیادان را تحت تاثیر قرار داده است.
جراره خواستار ساماندهی قایق‌ها، تعیین تکلیف «متقاضیان واقعی» و تسریع در حمایت از صیادان آسیب‌دیده شد.
با گذشت بیش از دو ماه از این هشدار، مشکل تامین سوخت و صدور مجوز قایق‌های صیادی هرمزگان همچنان حل‌نشده باقی مانده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی تازه به نقل از اسلامی رمچاهی نوشت صاحبان این قایق‌ها با سرمایه شخصی اشتغال ایجاد کرده‌اند، اما مشکلات سوخت و مجوز، فعالیت اقتصادی آنها را مختل کرده است.
او خواستار تسهیل روند صدور مجوز و ساماندهی شناورهای صیادی از سوی دولت شد تا امکان ادامه فعالیت صیادان و تامین معیشت خانواده‌های ساحل‌نشین فراهم شود.
عطا حسینیان، روزنامه‌نگار اقتصادی، اول آبان به ایران‌اینترنشنال گفت اجرای طرح بنزین ۱۰ هزار تومانی در پنج استان و جمع‌آوری کارت‌های سوخت اضطراری، می‌تواند بخشی از آمادگی حکومت برای محدود کردن مصرف سوخت در صورت وقوع درگیری نظامی تازه باشد.
در هفته‌های اخیر، همزمان با ادامه سیاست‌های تنش‌آفرین جمهوری اسلامی در منطقه و محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران از سوی آمریکا، کمبود سوخت و مشکلات دولت در تامین بنزین و مدیریت مصرف انرژی تشدید شده است.
مسعود پزشکیان ۲۷ شهریور از شرکت‌کنندگان در رزمایش «جانفدایان ایران» خواست در مصرف بنزین، گاز و برق صرفه‌جویی کنند تا چرخ کارخانه‌ها متوقف نشود و به گفته او، «دشمن ناامید شود».
دولت جمهوری اسلامی ۱۵ شهریور اعلام کرد نرخ سوم بنزین، یعنی سوخت قابل خرید با کارت جایگاه‌ها، از بامداد ۱۷ شهریور با افزایش ۱۰۰ درصدی از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان می‌رسد.
سهمیه ماهانه ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین سه هزار تومانی بدون تغییر باقی ماند.
اسلامی رمچاهی دوم تیر گفته بود سهمیه سوخت بسیاری از شناورهای صیادی با موتور ۸۵ اسب بخار، بر مبنای موتور ۵۵ اسب بخار محاسبه می‌شود.
او نصب سامانه ردیاب را راهکاری برای اصلاح سهمیه‌بندی سوخت دانسته و از آغاز قریب‌الوقوع کدگذاری شناورهای فاقد هویت خبر داده بود.
دونالد ترامپ از نزدیک شدن زمان تصمیم‌گیری میان توافق و اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی خبر داد و در اظهاراتی جداگانه گفت امشب حمله‌ای به ایران نخواهد شد. در همین حال، رویترز به نقل از یک مقام آگاه از سفر میانجیگران قطری به تهران برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای خبر داد.
رییس‌جمهوری آمریکا، یکشنبه سوم آبان، در گفت‌وگوی تلفنی با فاکس‌نیوز گفت: «حالا باید تصمیم بگیرم. آیا کار را یکسره کنم؟ کاری که انجام آن بسیار آسان خواهد بود، یا توافق کنم؟» او افزود زمان تصمیم‌گیری به‌زودی فرا می‌رسد.
او درباره نتایج حملات پیشین آمریکا نیز گفت سه تاسیسات بمباران‌شده در ایران هنوز بازسازی نشده‌اند. ترامپ در اظهاراتی جداگانه در جمع خبرنگاران گفت: «امشب هیچ حمله‌ای به ایران انجام نخواهد شد.»
رییس‌جمهوری آمریکا دوم آبان نیز احتمال حمله یا دستیابی به توافق را مطرح کرده و جلوگیری دائمی از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای را هدف خود دانسته بود.
نشریه هیل هم دوم آبان به نقل از منابع آگاه، از آماده شدن گزینه‌های نظامی برای حمله دوباره به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان خبر داد. طبق این گزارش، اجرای طرح‌ها به تایید ترامپ بستگی دارد و هنوز تصمیم نهایی اعلام نشده است.
رایزنی‌های قطر و اختلاف بر سر شرایط توافق
در کنار طرح دوباره گزینه نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک نیز ادامه یافت. رویترز سوم آبان به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد میانجیگران قطری با هماهنگی آمریکا و برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای به تهران سفر کرده‌اند.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی نیز به الجزیره گفت هیات قطری در چارچوب تلاش برای تضمین امنیت و ثبات منطقه در تهران مذاکره می‌کند. او میانجیگری را مثبت ارزیابی کرد، اما واشینگتن را به پایبند نبودن به تعهداتش متهم کرد.
این مقام گفت: «مانع دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک، میانجیگری نیست، بلکه مخالفت واشینگتن با خواسته‌های مشروع ماست.»
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه سوم آبان در مراسم گشایش مرکز اسناد و موزه کمال خرازی در تهران گفت وقوع یا عدم وقوع جنگ، سیاست‌های جمهوری اسلامی را تغییر نخواهد داد. irna.com
او با اشاره به احتمال آغاز دوباره درگیری‌ها گفت: «این روزها حرف از جنگ دوباره زده می‌شود، چه جنگ بشود چه نشود، سیاست‌های ما تغییری نخواهد کرد.»
عراقچی افزود طرف مقابل دو بار جنگ را امتحان کرده و به نتیجه نرسیده است و در صورت اقدام دوباره نیز نتیجه متفاوتی نخواهد گرفت. او گفت اگر «عقلانیتی» وجود داشته باشد، حمله نظامی دوباره امتحان نخواهد شد و افزود که از اکنون به دوران پس از جنگ فکر می‌کند.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی درباره شرایط پایان درگیری‌ها گفت: «برای پایان جنگ، همه جبهه‌ها باید شاهد خاتمه جنگ باشند و تنگه هرمز نیز به وضعیت پیش از جنگ باز نخواهد گشت. جنگ فعلی همه واقعیت‌ها را تغییر داده است.»
او در بخش دیگری از سخنانش، پایگاه‌های آمریکا را عامل ناامنی کشورهای میزبان خواند و گفت منطقه برای رسیدن به صلح و ثبات پایدار باید به سمتی حرکت کند که حضور نیروهای خارجی در آن به صفر برسد.
عراقچی همچنین تاکید کرد راهبرد جمهوری اسلامی برای تامین امنیت منطقه بدون دخالت قدرت‌های خارجی تغییر نکرده است و اتکا به این قدرت‌ها و میزبانی پایگاه‌های آمریکایی، به گفته او، امنیتی برای کشورهای منطقه به همراه نداشته است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، نیز در نطق پیش از دستور گفت تهدید به جنگ گسترده یا ترور باعث عقب‌نشینی جمهوری اسلامی نمی‌شود. او تغییر رفتار آمریکا و جبران عملی تعهدات نقض‌شده را شرط اعتبار سخنان واشینگتن دانست و از آمادگی برای پاسخ «خارج از تصور» به حمله خبر داد.
تنگه هرمز و حضور نظامی آمریکا
مواضع تهران درباره پایان جنگ، وضعیت تنگه هرمز و حضور نیروهای خارجی را نیز در بر گرفت. یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، گفت آمریکایی‌ها دیگر نمی‌توانند به خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و پایگاه‌های خود بازگردند.
همزمان، سنتکام از بازدید برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، از تنگه هرمز خبر داد. طبق اعلام این فرماندهی، کوپر با بالگرد شینوک بر فراز آبراه پرواز کرد و شرایط عملیاتی را بررسی کرد.
سنتکام اعلام کرد مسیرهای اصلی کشتیرانی از مین‌های دریایی ایران پاک شده و باز هستند. به گفته این فرماندهی، بیش از ۳۰۰۰ کشتی تجاری در شش ماه گذشته با پشتیبانی نیروهای آمریکایی از تنگه عبور کرده‌اند. کوپر نیز بر تعهد آمریکا به آزادی کشتیرانی تاکید کرد.
با این حال، سازمان تجارت دریایی بریتانیا سوم آبان سطح تهدید در تنگه هرمز را همچنان «شدید» و احتمال حملات بیشتر به کشتی‌ها را بسیار بالا اعلام کرد.
هشدار نتانیاهو درباره حملات احتمالی در آستانه انتخابات
در اسرائیل نیز بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، سوم آبان در بازدید از محل استقرار سامانه پدافندی آرو گفت اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان می‌دهد حکومت ایران و نیروهای نیابتی‌اش ممکن است با حمله، برای مختل کردن انتخابات تلاش کنند.
او خطاب به جمهوری اسلامی و نیروهای وابسته به آن هشدار داد: «ما را امتحان نکنید.» نتانیاهو گفت پاسخ اسرائیل شامل ضرباتی بسیار سنگین‌تر از تصور طرف مقابل خواهد بود و با اقدامات مهاجمان تناسب نخواهد داشت.
مقام‌های سریلانکا اعلام کردند دست‌کم ۴۰ ملوان ایرانی از نفتکش‌های تحت تحریم آمریکا که در نزدیکی آب‌های سریلانکا سرگردان مانده‌اند، به مراقبت فوری پزشکی نیاز پیدا کرده و برای درمان به ساحل منتقل شده‌اند.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد این ملوانان شنبه و یکشنبه، دوم و سوم آبان‌ماه، از طریق بندر گال در ۱۱۵ کیلومتری جنوب کلمبو، پایتخت سریلانکا، به ساحل انتقال یافتند.
وزارت امور خارجه سریلانکا تایید کرد هماهنگی‌های لازم را برای انتقال ملوانان نیازمند مراقبت پزشکی به خشکی انجام داده است.
توشارا رودریگو، سخنگوی این وزارتخانه، گفت: «ما انتقال این ملوانان را هماهنگ کردیم و به تعهدات بشردوستانه خود عمل کردیم. هزینه‌ها نیز بر عهده سفارت ایران بود.»
به گزارش خبرگزاری فرانسه، نزدیک به ۱۲ نفتکش خالی ایرانی در نزدیکی بندر گال لنگر انداخته‌اند.
بر اساس این گزارش، ارتش سریلانکا برای زیر نظر گرفتن نفتکش‌های ایرانی در خارج از محدوده ۱۲ مایل دریایی (حدود ۲۲ کیلومتری) آب‌های سرزمینی این کشور، هواپیماهای شناسایی و قایق‌های گشتی اعزام کرده است.
مقام‌های سریلانکایی افزودند تحریم‌های آمریکا باعث شده بسیاری از کشتی‌های ایرانی به سوی تنگه مالاکا و سنگاپور حرکت کنند و تنها شمار اندکی از آنها در نزدیکی آب‌های این کشور باقی بمانند.
سرگردانی نفتکش‌های ایرانی در پی فشارهای آمریکا
دولت دونالد ترامپ در ماه‌های اخیر کوشیده است از طریق اعمال محاصره دریایی، صادرات نفت ایران و مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی آن را محدود کند.
روزنامه وال‌استریت ژورنال ۹ مهر گزارش داد کارزار «طرد اقتصادی» ایالات متحده ده‌ها نفتکش ایرانی و مرتبط با جمهوری اسلامی را در آب‌های آسیا سرگردان کرده است.
بر اساس این گزارش، حدود ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در فاصله تقریبی ۲۴ کیلومتری سواحل جنوب‌غربی سریلانکا متوقف مانده‌اند و ذخایر اقلام ضروری آنها رو به پایان است.
سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای نیز ۲۹ مهر اعلام کرد شماری از نفتکش‌ها با پرچم ایران پس از انتقال محموله‌های نفت خام خود به کشتی‌های دیگر، به‌دلیل محاصره دریایی ارتش آمریکا قادر به بازگشت به بنادر ایران نیستند و همچنان در لنگرگاه‌های خارجی باقی مانده‌اند.
این سازمان افزود ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در آب‌های اطراف سریلانکا سرگردان هستند و یک نفتکش دیگر نیز در نزدیکی بندر دقم عمان توقف کرده است.
طبق این گزارش، دست‌کم ۱۹ نفتکش متعلق به ناوگان «سایه» حکومت ایران در شمال لنگرگاه ای‌اوپی‌ال در نزدیکی مالزی حضور دارند و حدود ۲۱ نفتکش دیگر هم در خود این لنگرگاه مستقر هستند.
این شناورها بخشی از شبکه حمل‌ونقل دریایی هستند که برای جابه‌جایی نفت ایران و دور زدن تحریم‌ها به کار گرفته می‌شود.
پیشینه حضور شناورهای نظامی ایران در آب‌های سریلانکا
حضور شناورهای ایرانی در نزدیکی سریلانکا پیش‌تر نیز در جریان جنگ ۴۰ روزه خبرساز شده بود.
۱۳ اسفند ۱۴۰۴، یک زیردریایی آمریکایی ناوچه «دنا» متعلق به نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی را در آب‌های بین‌المللی نزدیک سریلانکا هدف قرار داد و غرق کرد.
در این حمله ۱۰۴ ملوان ایرانی کشته شدند و نیروی دریایی سریلانکا توانست ۳۲ نفر را نجات دهد.
اندکی بعد، ناو «بوشهر» نیز به‌دلیل «نقص فنی» از سریلانکا درخواست کمک کرد و به بندر ترینکومالی در شرق این کشور منتقل شد.
علی‌رضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، درباره نزدیک شدن جامعه ایران به وضعیت اضطراری در حوزه سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی هشدار داد و گفت بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» فشار شدیدی بر مردم وارد می‌کند.
آقایوسفی یکشنبه سوم آبان در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا، در پاسخ به پرسشی درباره فاصله جامعه تا وضعیت اضطرار سلامت روان گفت: «فکر نمی‌کنم فاصله زیادی داشته باشیم.»
او نرخ‌های ازدواج، طلاق و فرزندآوری را از موضوعات نگران‌کننده دانست و بر ضرورت اقدام پیشگیرانه پیش از تشدید آسیب‌ها تاکید کرد.
ایلنا نیز با اشاره به وضعیت کنونی ایران نوشت فشار تورم، ناامنی اقتصادی، نگرانی از آینده و بلاتکلیفی، به فرسودگی روزافزون بخشی از جامعه دامن زده است.
این گزارش در حالی منتشر شده که در روزهای اخیر، گمانه‌زنی‌ها درباره آغاز مجدد کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی شدت گرفته است.
نشریه هیل دوم آبان گزارش داد ارتش آمریکا چند گزینه برای ازسرگیری احتمالی حملات به مواضع حکومت ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آماده کرده است.
بلاتکلیفی و پیامدهای بلندمدت اضطراب
آقایوسفی در ادامه گفت: «وضعیت کلی جامعه در شرایط نه جنگ و نه صلح می‌تواند فشارهای روانی قابل‌توجهی ایجاد کند. موجود زنده نیازهایی دارد و در برابر تهدیدها تلاش می‌کند نیازهای خود را تامین و تهدیدها را دفع کند. وقتی نیازها و تهدیدها همزمان وجود داشته باشند، تهدیدها در اولویت قرار می‌گیرند.»
به گفته رییس سازمان نظام روان‌شناسی، ابهام درباره آینده از دشوارترین وضعیت‌ها به شمار می‌رود، زیرا امکان برنامه‌ریزی برای زندگی را از مردم سلب می‌کند.
او افزود بلاتکلیفی می‌تواند اضطراب شدیدی به همراه داشته باشد و در بلندمدت به فرسودگی جسمی و روانی بینجامد.
آقایوسفی هشدار داد پیامدهای فشار روانی شدید لزوما بلافاصله آشکار نمی‌شوند و احتمال دارد یک تا دو سال بعد، به شکل افسردگی، اختلافات زناشویی یا مشکلات جسمانی بروز کنند.
او از انقباض طولانی‌مدت عضلات، دردهای مفصلی و ستون فقرات و ناراحتی‌های گوارشی به‌عنوان پیامدهای احتمالی استرس مزمن نام برد.
پیش‌تر در ۲۹ مهر، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، اذعان کرد شرایط «نه جنگ، نه صلح» بدترین وضعیتی است که حکومت ایران در آن گرفتار شده است.
او با اشاره به ادامه تنش‌ها میان تهران و واشینگتن گفت: «وضعیتی که پیش آمده، ساده نیست و نه برای ما مطلوب است و نه برای آنها.»
تورم و محدودیت دسترسی به درمان
رییس سازمان نظام روان‌شناسی هشدار داد در حالی که فشارهای روانی، نیاز مردم به مشاوره را افزایش داده، تورم و بحران اقتصادی قدرت پرداخت هزینه این خدمات را کاهش داده است.
آقایوسفی یادآور شد خدمات روان‌شناسی تحت پوشش بیمه‌های پایه نیست و در نتیجه، بسیاری از افراد با وجود نیاز به مشاوره، توان مراجعه ندارند.
به گفته او، آمار مراجعه‌کنندگان نمی‌تواند معیار دقیقی برای سنجش میزان فشارهای روانی در جامعه باشد، زیرا ممکن است با وجود افزایش نیاز، هزینه‌های بالا مانع مراجعه افراد شود.
رییس سازمان نظام روان‌شناسی همچنین از ارائه طرحی برای پوشش بیمه‌ای این خدمات به شورای مرکزی سازمان خبر داد؛ طرحی که با گذشت حدود چهار ماه هنوز به تصویب نرسیده است.
در ماه‌های اخیر، وخامت اوضاع اقتصادی در ایران با افزایش نرخ ارز، تشدید تورم و افت چشمگیر قدرت خرید شهروندان همراه بوده است.
بحران اقتصادی بر نظام بهداشت و درمان نیز سایه انداخته و گرانی دارو و خدمات پزشکی، فشار بیشتری بر بیماران وارد کرده است.
آسیب به پیوندهای خانوادگی
آقایوسفی در ادامه گفت: «به نظر می‌رسد وضعیت اجتماعی ما تا حدودی به سمت آنومی یا بی‌هنجاری اجتماعی حرکت می‌کند. وقتی استرس‌های اجتماعی افزایش پیدا می‌کنند، به‌تدریج ممکن است اتفاقات نگران‌کننده‌ای رخ دهد؛ از جمله افزایش سن ازدواج، گسترش اعتیاد و قرار گرفتن خانواده در معرض خطر.»
او هشدار داد آسیب دیدن پیوندهای خانوادگی ممکن است زمینه‌ساز خشونت‌های شدید، از جمله قتل‌های خانوادگی، شود.
رییس سازمان نظام روان‌شناسی تاکید کرد اگر مشکلات به درون خانواده راه پیدا کنند، ممکن است نشانه آسیب‌های عمیق‌تر اجتماعی باشند.
به گفته او، تعلل در پیشگیری می‌تواند جامعه را به مرحله‌ای برساند که مهار پیامدهای روانی، جسمانی و اجتماعی به مراتب دشوارتر و پرهزینه‌تر باشد.
این در حالی است که با وجود وخامت بحران معیشت و افزایش فشارهای روانی بر جامعه، مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان بر تداوم سیاست خارجی تنش‌آفرین خود، به‌ویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، اصرار دارند.
نیویورک تایمز گزارش داد اطلاعات تازه درباره طرح‌های احتمالی جمهوری اسلامی برای حمله به آمریکایی‌ها و بررسی حملات گسترده‌تر در دولت ترامپ، خطر بازگشت به جنگ تمام‌عیار را افزایش داده است. این روزنامه هشدار داد که محاسبات انتخاباتی و برداشت‌های نادرست می‌تواند بحران را تشدید کند.
بر اساس این گزارش، مقام‌های دولت آمریکا نگران‌اند حکومت ایران در «مراحل پیشرفته» برنامه‌ریزی برای حمله به مقام‌های آمریکایی باشد. در مقابل، مقام‌های ایرانی ظاهرا معتقدند آمریکا و اسرائیل برای سومین حمله بزرگ خود در ۱۶ ماه گذشته آماده می‌شوند تا تهران را به پذیرش خواسته‌های واشینگتن وادار کنند.
نیویورک تایمز به نقل از دیپلمات‌ها و کارشناسان هشدار داده است که در چنین فضایی، حتی یک تیراندازی علیه یک مقام آمریکایی یا انفجاری در نزدیکی محل استقرار رهبران حکومت ایران می‌تواند به درگیری گسترده‌تری منجر شود.
اطلاعات آمریکا از پیشرفت طرح‌های احتمالی حکومت ایران حکایت دارد
به گفته مقام‌های آمریکایی، اطلاعات تازه شامل طرح‌هایی برای هدف قرار دادن سفیران آمریکا در خاورمیانه و مقام‌های این کشور در خاک آمریکاست. برخی از این طرح‌ها به‌عنوان پاسخ احتمالی به حمله تازه آمریکا یا اسرائیل و برخی دیگر در تلافی حملات پیشین بررسی شده‌اند.
این مقام‌ها می‌گویند چند طرح از مرحله قصد و نیت به سمت اجرا حرکت کرده‌اند. با این حال، اطلاعات مربوط به آنها به‌شدت محرمانه است و شواهد مشخصی برای ارزیابی عمومی منتشر نشده است.
نیویورک تایمز نوشته است پیش از علنی شدن هشدار مدیر اطلاعات ملی آمریکا در جمعه اول آبان، تنها اعضای ارشد کنگره در «گروه هشت‌نفره» در جریان آن قرار گرفته بودند. برخی مقام‌ها نیز درباره علت انتشار هشدار، بدون امکان ارائه شواهد پشتیبان، ابراز تردید کرده‌اند.
در عین حال، مقام‌های آمریکایی و غربی تاکید دارند که قصد حکومت ایران لزوما به معنای توانایی اجرای حمله نیست. به گفته آنها، مسئولان ایرانی گاهی در چارچوب بحث‌های داخلی درباره توان عملیات مخفیانه در خارج اغراق می‌کنند و موفقیت طرح‌های ترور نیز به مهارت عوامل اجیر‌شده وابسته است.
ترامپ به دور تازه‌ای از حملات گسترده تمایل نشان داده است
مقام‌های ارشد آمریکایی به نیویورک تایمز گفته‌اند ترامپ در گفت‌وگوهای خصوصی ظاهرا به دور دیگری از حملات گسترده در داخل ایران تمایل نشان می‌دهد.
یک مقام آگاه از برنامه‌ریزی‌ها گفته است طرح‌های فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، فهرست گسترده‌تری از اهداف را شامل می‌شود؛ از جمله زیرساخت‌های انرژی و دیگر مراکز حیاتی برای اقتصاد ایران.
بر اساس این گزارش، ترامپ گفته بود تا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا حمله نخواهد کرد، اما تلویحا احتمال اقدام پس از آن را باز گذاشته است. او شنبه دوم آبان نیز گفت به‌زودی درباره ازسرگیری اقدام نظامی تصمیم می‌گیرد.
نیویورک تایمز نوشته است انتخابات پیش روی آمریکا و اسرائیل بر محاسبات رهبران دو کشور اثر می‌گذارد. این روزنامه احتمال داده است نتانیاهو حتی در صورت شکست انتخاباتی به اجرای حمله‌ای نهایی فکر کند و ترامپ نیز بخواهد نشان دهد اقتدارش در مقام فرمانده کل قوا کاهش نیافته است.
تهدید علیه یک پایگاه در بریتانیا نگرانی‌ها را افزایش داد
به گفته مقام‌های آمریکایی و اروپایی، اطلاعات مربوط به حملات احتمالی در هفته‌های اخیر، پس از شناسایی طرحی مشکوک منتسب به حکومت ایران علیه پایگاهی در بریتانیا، افزایش یافته است.
این هشدارها به احتمال حمله به نیروهای آمریکایی و بمب‌افکن‌های مستقر در پایگاه هوایی فرفورد در جنوب انگلستان مربوط بود. به نوشته نیویورک تایمز، دوازده بمب‌افکن بی۱ از این پایگاه خارج شدند و مقام‌های ایرانی هشدار دادند بازگشت آنها را نشانه حمله قریب‌الوقوع خواهند دانست.
یک مقام نیز گفته است شواهدی از حضور عوامل مرتبط با حکومت ایران در داخل آمریکا وجود دارد که «صرفا اتباع ایرانی نیستند». با این حال، توان عملیاتی این افراد روشن نیست.
دو مقام ایرانی هدف قرار دادن آمریکایی‌ها را تایید کردند
نیویورک تایمز گزارش داده است دو مقام ایرانی، از جمله یک عضو سپاه پاسداران، در مصاحبه‌هایی تایید کرده‌اند که گسترش فهرست اهداف حکومت ایران، دیپلمات‌ها و کارکنان آمریکایی را نیز در بر می‌گیرد.
این افراد که نامشان فاش نشده، با اشاره به کشته شدن مقام‌های ایرانی و برخی اعضای خانواده‌هایشان در حملات آمریکا و اسرائیل، از این برنامه دفاع کرده‌اند. روزنامه تاکید کرده است که توان حکومت ایران برای دسترسی به این اهداف مشخص نیست.
بر اساس این گزارش، مقام‌های ایرانی همچنین به‌طور آشکار تهدید کرده‌اند در صورت آغاز دور تازه جنگ، زیرساخت‌های غیرنظامی، تاسیسات انرژی و کابل‌های زیردریایی انتقال اینترنت و ارتباطات را هدف خواهند گرفت.
مهدی محمدی، مشاور ارشد محمدباقر قالیباف، نیز در شبکه‌های اجتماعی مرحله پیش روی جنگ را نبردی بر سر «موجودیت ایران» توصیف کرده و گفته است: «این جنگی نامتقارن، شدید و تعیین‌کننده خواهد بود که نقاط قوت و ضعف دشمن را هدف قرار می‌دهد.»
تجربه تهدیدهای سال ۲۰۲۴ بر ارزیابی‌های واشینگتن سایه انداخته است
این گزارش یادآور شده است که تهدیدهای منتسب به حکومت ایران علیه ترامپ و مشاورانش در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ نیز فضایی از نگرانی شدید ایجاد کرده بود. بخشی از این تهدیدها به دستور ترامپ برای کشتن قاسم سلیمانی در ژانویه ۲۰۲۰ ارتباط داشت.
نیویورک تایمز به بازداشت یک تبعه پاکستانی در ژوئیه ۲۰۲۴ اشاره کرده که به مشارکت در طرح ترور ترامپ با هدایت سپاه پاسداران متهم شد.
روزنامه در عین حال تاکید کرده است که سوءقصد توماس متیو کروکس به ترامپ در باتلر پنسیلوانیا، پرونده‌ای جداگانه بود و به گفته مقام‌ها، ارتباطی با طرح خارجی نداشت.
ارزیابی محوری گزارش این است که ترکیب تهدیدهای واقعی، اطلاعات ناقص و احتمال سوءبرداشت از انگیزه‌های طرف مقابل، خطر تشدید ناخواسته جنگ را بالا برده است. نیویورک تایمز همچنین با اشاره به تجربه جنگ عراق هشدار داده است که اطلاعات گزینشی می‌تواند به بهانه‌ای برای اقدام نظامی تبدیل شود.
