رهبران امارات متحده عربی و بیش از ۲۰ کشور دیگر در بیانیه مشترکی در مورد تنگه هرمز، از جمهوری اسلامی خواستند تا تلاشهایش برای مسدود کردن تنگه به روی کشتیهای تجاری را متوقف کند.
آنها همچنین آمادگی خود را برای مشارکت در تلاشهای مناسب برای تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز اعلام کردند.
در این بیانیه، «حملات اخیر ایران به کشتیهای تجاری غیرمسلح در خلیج فارس، حملات به زیرساختهای غیرنظامی از جمله تأسیسات نفت و گاز و بسته شدن عملی تنگه هرمز توسط نیروهای ایرانی» به «شدیدترین لحن» محکوم شد.
امارات متحده عربی، بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند، ژاپن، کانادا، کره جنوبی، نیوزیلند، دانمارک، لتونی، اسلوونی، استونی، نروژ، سوئد، فنلاند، جمهوری چک، رومانی، بحرین، لیتوانی و استرالیا «نگرانی عمیق خود را در مورد تشدید درگیری» ابراز داشتند.
کشورهای امضاکننده بیانیه از جمهوری اسلامی خواستند که «فوراً تهدیدات، مینگذاری، حملات پهپادی و موشکی و سایر تلاشهای خود برای مسدود کردن تنگه به روی کشتیهای تجاری را متوقف کند و به قطعنامه ۲۸۱۷شورای امنیت سازمان ملل متحد پایبند باشد.»
آنها تاکید کردند که آزادی دریانوردی یک اصل اساسی حقوق بینالملل، از جمله طبق کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها است.
در بیانیه آمده است که تأثیرات اقدامات جمهوری اسلامی توسط مردم در تمام نقاط جهان، به ویژه آسیبپذیرترین افراد، احساس خواهد شد.
کشورهای امضاکننده بیانیه با استناد به قطعنامه ۲۸۱۷شورای امنیت سازمان ملل، تأکید کردند: «چنین دخالتهایی در کشتیرانی بینالمللی و اختلال در زنجیرههای تأمین انرژی جهانی، تهدیدی برای صلح و امنیت بینالمللی محسوب میشود.»
آنها در این ارتباط خواستار توقف فوری و جامع حملات به زیرساختهای غیرنظامی، از جمله تأسیسات نفت و گاز، شدند و افزودند: «ما آمادگی خود را برای مشارکت در تلاشهای مناسب برای تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز ابراز میکنیم.»
در بیانیه اضافه شده است: «ما از تعهد کشورهایی که در برنامهریزی مقدماتی مشارکت دارند، استقبال میکنیم.»
آنها در ادامه از تصمیم آژانس بینالمللی انرژی برای صدور مجوز آزادسازی هماهنگ ذخایر استراتژیک نفت استقبال کردند و نوشتند: «ما اقدامات دیگری را برای تثبیت بازارهای انرژی، از جمله همکاری با برخی از کشورهای تولیدکننده برای افزایش تولید، انجام خواهیم داد.»
کشورهای امضاکننده بیانیه اشاره کردند که برای ارائه پشتیبانی به کشورهای آسیبدیده، از جمله از طریق سازمان ملل متحد و نهادهای مالی بینالمللی، تلاش خواهند کرد.
در پایان بیانیه با تاکید بر اینکه امنیت دریایی و آزادی ناوبری به نفع همه کشورها است، از همه کشورها خواسته شد که به قوانین بینالمللی احترام بگذارند و اصول اساسی رفاه و امنیت بینالمللی را رعایت کنند.
وبسایت اکسیوس شنبه اول فروردین نوشت که با نیامدن پیام ویدیویی از مجتبی خامنهای، ابهام درباره نقش او و وضعیت جسمانیاش افزایش یافت.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی معتقدند نشانههایی از زنده بودن مجتبی وجود دارد، اما مدرکی در دست نیست که او زمام امور را در دست دارد.
در شرایطی که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی از ۹ اسفند ۱۴۰۴، هیچ فیلم، صدا و دستنوشتهای از مجتبی خامنهای منتشر نشده، رسانهها در ایران یک پیام مکتوب و طولانی دیگر را به نام او منتشر کردند.
در این پیام که با عنوان «پیام نوروزی» رهبر جمهوری اسلامی منتشر شد، او ابتدا عید فطر را بهخصوص «به مسلمانان جهان» تبریک گفت و مانند پدرش، از انقلاب ملی ایرانیان در دی ماه بهعنوان کودتا یاد کرد.
پیام منتسب به مجتبی خامنهای همچنین حاوی مواضعی درباره جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی نیز بود.
اکسیوس نوشت: «اینکه مجتبی در سایه باقی مانده، چندان غافلگیرکننده نیست. پس از کشته شدن پدرش، اسرائیل آشکارا اعلام کرده که او اکنون در صدر فهرست اهدافش قرار دارد.»
از سوی دیگر پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، گفته است که مجتبی در حملهای که به کشته شدن پدرش انجامید، «مجروح و احتمالاً دچار تغییر شکل ظاهری» شده است.
با این حال، سه هفته سکوت مجتبی، بدون حتی یک پیام ویدیویی از پیش ضبطشده، هرچه بیشتر جلب توجه میکند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، وضع جسمی خامنهای و ناتوانی او در برقراری ارتباط مستمر با مقامها و نهادهای مسئول در جمهوری اسلامی، موجب واکنش انتقادی در میان طیفی از روحانیون حاکم شده است.
اکسیوس نوشت که ایالات متحده و اسرائیل، اطلاعاتی در اختیار دارند که نشان میدهد مجتبی همچنان زنده است؛ از جمله شواهدی مبنی بر تلاش مقامهای ایرانی برای تنظیم دیدارهای حضوری با او (که بهدلیل ملاحظات امنیتی ناموفق بودهاند).
سومین رهبر جمهوری اسلامی ۲۱ اسفند در پیامی مکتوب بر تداوم رویارویی با اسرائیل و آمریکا تاکید کرد.
ابهام درباره وضعیت مجتبی در چندین نشست توجیهی-اطلاعاتی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مطرح شد.
به گفته یک مقام آمریکایی، تیم امنیت ملی ترامپ همچنان در حال بررسی این موضوع است که واقعا چه کسی در تهران تصمیمگیر اصلی است.
یک مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت: «هیچ مدرکی نداریم که او واقعا کسی باشد که دستور میدهد.»
یک مقام آمریکایی نیز گفت: «وضعیت فراتر از عجیب است. فکر نمیکنیم ایرانیها این همه زحمت بکشند تا یک فرد مرده را بهعنوان رهبر انتخاب کنند، اما در عین حال هیچ مدرکی نداریم که او واقعا زمام امور را در دست گرفته باشد.»
به گفته مقامهای اسرائیلی، رهبران ارشد در ایران مانند افراد تحت تعقیب عمل میکنند؛ میان خانههای امن جابهجا میشوند و از ارتباطات دیجیتال پرهیز دارند.
یک مقام ارشد عرب نیز به اکسیوس گفت: «سپاه پاسداران در حال در دست گرفتن ایران است و آنها افراطیاند. بهشدت ایدئولوژیک هستند و آمادهاند بمیرند و به خامنهایِ پدر بپیوندند.»
طبق گزارش کان، آمریکا در حمله اول فروردین برای هدف قرار دادن سایت هستهای نطنز، از بمبهای «سنگرشکن» استفاده کرده است.
رسانهها در ایران پیشتر از حمله به مجتمع غنیسازی نطنز در صبح شنبه خبر دادند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد بر اساس نتایج بررسیها، «هیچگونه نشت مواد پرتوزا در این مجتمع گزارش نشده» است.
تا زمان تنظیم این گزارش، واشینگتن درباره این موضوع موضعگیری نکرده است.
پس از انتشار خبر این حمله، آژانس بینالمللی انرژی اتمی از طرفهای درگیر در جنگ ایران خواست «خویشتنداری نظامی» نشان دهند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که باید از هرگونه خطر وقوع یک حادثه هستهای جلوگیری شود.
تکرار حمله به سایت نطنز
آژانس، ۱۲ اسفند اعلام کرد در پی حملات آمریکا و اسرائیل در جریان جنگی که از ۹ اسفند آغاز شد، بخشهایی از تاسیسات هستهای نطنز آسیب دیده است.
این سازمان گزارش داد: «هیچ خسارت رادیولوژیکی پیشبینی نمیشود و اثر جدیدی در خود تاسیسات غنیسازی سوخت نطنز نیز مشاهده نشده است.»
نماینده جمهوری اسلامی در نشست آژانس، ۱۱ اسفند اعلام کرد آمریکا و اسرائیل روز پیش از آن، به تاسیسات هستهای نطنز حمله کردند.
رضا نجفی گفت: «دیروز دوباره به تاسیسات هستهای صلحآمیز و تحت نظارت ایران حمله شد.»
گروسی، ۲۸ اسفند در گفتوگو با شبکه سیبیاس اعلام کرد: «هیچ جنگی نمیتواند برنامه هستهای ایران را به طور کامل نابود کند و تنها راه درک واقعی فعالیتهای هستهای این کشور بازرسی مستقیم و حضور در محل است.»
او گفت: «حملات نظامی به تاسیسات فیزیکی آسیب زده اما دانش فنی، تجهیزات و ظرفیتهای صنعتی ایران همچنان باقی مانده و برای کنترل این برنامه، نیاز به چارچوب توافقشده و مذاکرات دیپلماتیک است.»
گروسی تاکید کرد: «هرچند من نسبت به معیارهایی مانند روز، دقیقه یا ماه شک دارم - زیرا همه چیز نسبی است - اما برداشتم این است که پس از پایان عملیات نظامی، هنوز با مسائل بزرگی روبهرو خواهیم بود که محور این موضوع بودهاند، و به ویژه موجودی اورانیوم غنیشده ۶۰ درصد که نزدیک به حد لازم برای ساخت بمب است، همچنان در همان مکان باقی خواهد ماند.»
خبرگزاری آسوشیتدپرس ۱۰ بهمن، بر اساس تصاویر ماهوارهای شرکت «پلنت لبز» نوشت جمهوری اسلامی در سایتهای هستهای نطنز و اصفهان اقدام به احداث سقف بر روی ساختمانهای آسیبدیده کرده است.
این ساختمانها در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی هدف حملات هوایی اسرائیل و سپس آمریکا قرار گرفتند.
بر اساس این گزارش، این نخستین نشانه فعالیت عمده در این مراکز از زمان آن حملات بود.
به گفته مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سانتریفیوژها در ایران اکنون سریعترین و کارآمدترین ماشینها هستند و ایرانیها نحوه ساخت آنها را میدانند: «ممکن است مکانهایی خارج از تاسیسات هستهای وجود داشته باشد، کارگاهها و دهها کارگاه دیگر. به همین دلیل هنوز نیاز به چارچوب توافقشده و نظارت دقیق داریم.»
او درباره محلهای نگهداری مواد هستهای در ایران نیز گفت اکثریت مواد در اصفهان است، بخشی در نطنز و بخشهای دیگر نیز وجود دارد.
جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه اجازه دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سه سایت فردو، نطنز و اصفهان را که در عملیات «چکش نیمهشب» هدف حملات آمریکا قرار گرفتند، نداده است.
