نیمی از جمعیت ایران در مناطق درگیر فرونشست سکونت دارند
روزنامه شرق با استناد به تازهترین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس هشدار داد پدیده فرونشست زمین در ایران به مرحلهای بحرانی رسیده است و ادامه این روند میتواند خسارتهایی جبرانناپذیر به بار آورد.
روزنامه شرق با استناد به تازهترین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس هشدار داد پدیده فرونشست زمین در ایران به مرحلهای بحرانی رسیده است و ادامه این روند میتواند خسارتهایی جبرانناپذیر به بار آورد.
شرق دوشنبه هشتم تیر نوشت حدود ۱۸۵ هزار کیلومتر مربع، معادل نزدیک به ۱۱ درصد از مساحت ایران، با پدیده فرونشست زمین مواجه است.
حدود ۳۹ میلیون نفر، یعنی نزدیک به ۴۹ درصد جمعیت کشور، در این مناطق زندگی میکنند و در معرض پیامدهای این بحران قرار دارند. بیش از ۳۸۰ شهر و ۹۲۰۰ روستا نیز در مناطق درگیر با فرونشست یا در مسیر گسترش آن قرار دارند.
شرق افزود این آمار نشان میدهد فرونشست دیگر محدود به چند دشت و منطقه خاص نیست و به بحرانی ملی تبدیل شده که امنیت سرزمینی و چشمانداز توسعه کشور را تهدید میکند.
پیشتر در شهریور ۱۴۰۴، مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، هشدار داد ایران در زمینه فرونشست زمین بهسوی یک «فاجعه شهری» پیش میرود.
اسکندر صیدایی، رییس سازمان نقشهبرداری، آذر ۱۴۰۴ اعلام کرد به استثنای استانهای ساحلی دریای خزر، مانند گیلان، همه مناطق کشور با درجات مختلفی از فرونشست زمین روبهرو هستند.
عوامل اصلی فرونشست
شرق در ادامه به نقل از مرکز پژوهشهای مجلس نوشت برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی عامل اصلی فرونشست زمین در ایران است و کاهش بارندگی و تداوم خشکسالی نیز این روند را تشدید کرده است.
در نتیجه این فشار، آبخوانها بهتدریج متراکم میشوند و سطح زمین فرو مینشیند؛ فرایندی که در بسیاری از موارد غیرقابل بازگشت است و به نابودی دائمی ظرفیت ذخیره آب در آبخوانها میانجامد.
این پدیده همچنین تهدیدی علیه زیرساختهای حیاتی کشور به شمار میرود و میتواند به جادهها، خطوط راهآهن، شبکههای آب، گاز، برق و مخابرات، ساختمانها و حتی آثار تاریخی، آسیب جدی وارد کند.
شرق افزود فرونشست با افزایش هزینه نگهداری و تعمیر زیرساختها، کاهش ارزش املاک، اختلال در فعالیتهای اقتصادی، افت کیفیت آب و تشدید مهاجرت، پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی گستردهای به دنبال دارد.
گزارشهای منتشرشده در سالهای اخیر حاکی از آن است که فرونشست زمین به یکی از تهدیدهای جدی برای بناهای تاریخی کشور تبدیل شده است.
۲۴ خرداد، وبسایت «قلمرو رفاه» گزارش داد ایران اکنون یکی از شدیدترین بحرانهای آب را در تاریخ معاصر خود تجربه میکند.
وضعیت بحرانی تهران
شرق در ادامه نوشت تهران بحرانیترین استان کشور از نظر نرخ فرونشست محسوب میشود و ۱۲.۵ درصد از مساحت آن، معادل حدود ۱۶۳۰ کیلومتر مربع، درگیر این پدیده است.
دو کانون اصلی فرونشست در تهران، پهنه ورامین و نواحی جنوب غربی استان شامل مناطق ۱۷، ۱۸، ۱۹ و ۲۱ شهرداری تهران و شهرهای اسلامشهر و شهریار و ملارد هستند.
بر اساس این گزارش، «برداشت بیرویه و متمرکز» از آبهای زیرزمینی یکی از مهمترین عوامل فرونشست زمین در تهران به شمار میرود.
سهم آب تامینشده از منابع زیرزمینی برای پایتخت در ابتدای دهه ۱۳۹۰ حدود ۲۶ درصد بود، اما اکنون به حدود ۴۵ درصد افزایش یافته است.
برخی آمارها نشان میدهد وابستگی تهران به منابع زیرزمینی حتی فراتر از این است؛ به گونهای که ۶۲ درصد آب مصرفی پایتخت از سفرههای زیرزمینی و تنها ۳۸ درصد از منابع آب سطحی تامین میشود.
۲۶ خرداد، خبرگزاری ایسنا گزارش داد تهران بهعنوان بزرگترین مرکز جمعیتی کشور، بهدلیل کاهش چشمگیر بارشها، محدودیت منابع آب تجدیدپذیر و برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی، با چالش تامین آب مواجه است.
شش سال خشکسالی پیاپی و فقر شدید منابع تجدیدپذیر، تهران را در وضعیتی بحرانی قرار داده است. چالشی که انتقال آب بینحوضهای نیز از حل ریشهای آن ناتوان بوده و به تخریب زیستمحیطی حوضههای مبدا انجامیده است.
یوسی کارادی، مدیرکل سازمان ملی سایبری اسرائیل، دوشنبه هشتم تیر در مصاحبه با روزنامه آلمانی دیولت گفت در ژوئن ۲۰۲۵ در جریان جنگ ۱۲ روزه، حدود ۱۶۰۰ حمله سایبری علیه اسرائیل انجام گرفت.
او افزود این رقم در ژوئن ۲۰۲۶ به حدود ۴۸۰۰ حمله رسید که از افزایشی سه برابری نسبت به مدت مشابه سال قبل حکایت دارد.
کارادی هشدار داد: «برخی از این گروهها بسیار ماهر هستند. ما میتوانیم با آنها مقابله کنیم، اما باید آنها را جدی بگیریم. برخلاف عرصه نظامی، در فضای سایبری آتشبسی وجود ندارد.»
بر اساس گزارشهای امنیتی، گروههای هکری وابسته به جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته، حملات متعددی را علیه زیرساختها، شرکتها و سازمانهای کشورهای مختلف، بهویژه ایالات متحده و اسرائیل، سازماندهی کردهاند.
پس از آغاز جنگ اخیر در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مجموعهای از عملیات سایبری به هکرهای وابسته به تهران نسبت داده شده است؛ از جمله حمله مخرب به شرکت تجهیزات پزشکی «استرایکر» و افشای ایمیلهای شخصی کش پاتل، رییس افبیآی.
پنجم خرداد، خبرگزاری رویترز به نقل از پژوهشگران اسرائیلی گزارش داد هکرهای وابسته به حکومت ایران در حمله سایبری اسفندماه به سامانه حملونقل عمومی لسآنجلس دست داشتند.
این رویداد به اختلال در فعالیت بخشی از شبکه ترابری این کلانشهر انجامید.
دامنه حملات سایبری حکومت ایران
مدیرکل سازمان ملی سایبری اسرائیل در ادامه اظهارات خود اعلام کرد حملات جمهوری اسلامی سامانههای مرتبط با زیرساختهای حیاتی، نهادهای مرکزی، شرکتهای کوچک و متوسط و همچنین شهروندان اسرائیلی را هدف قرار دادهاند.
به گفته کارادی، دفترهای حقوقی و شرکتهای حسابداری از جمله کسبوکارهای کوچکی بودهاند که از سوی تهران هدف قرار گرفتند.
او اضافه کرد: «تا این لحظه توانستهایم حملات به زیرساختهای حیاتی را دفع کنیم. امیدوارم همینطور باقی بماند.»
این مقام ارشد اسرائیلی در عین حال تایید کرد شرکتهایی که نفوذ به آنها آسانتر بوده، اغلب با پاک شدن کامل اطلاعات سامانههای کامپیوتری خود روبهرو شدند.
کارادی در گفتوگوی خود با روزنامه دیولت به نام این شرکتها اشارهای نکرد.
جمهوری اسلامی معمولا دست داشتن در عملیات هکری علیه سایر کشورها را رد میکند.
این در حالی است که مقامهای تهران بارها از هدف قرار گرفتن زیرساختها و سامانههای کشور در حملات سایبری خبر دادهاند.
در تازهترین نمونه از این حملات، فعالیت شماری از بانکهای ایران در دو مقطع در خرداد و تیر بر اثر حملات سایبری با اختلال مواجه شد.
بازنشستگان تامین اجتماعی شهرهای شوش، کرخه و هفتتپه یکشنبه هفتم تیر با وجود گرمای بالای ۵۰ درجه در شوش راهپیمایی کردند و شعارهایی از جمله «فقط کف خیابون، به دست میاد حقمون» و «تا حق خود نگیریم، از پای نمینشینیم» سردادند.
در اهواز، بازنشستگان و کارگران بازنشسته در فرهنگشهر، میدان کارگر، تجمع کردند و خواستار اجرای مواد ۹۶ و ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی و رسیدگی به مشکلات معیشتی و درمانی شدند.
خبرگزاری ایلنا نیز از تجمع بازنشستگان تامین اجتماعی در اهواز، شوش، رشت، کرمانشاه و مشهد خبر داد و مطالبات آنان را اجرای قوانین، متناسبسازی حقوق، و پرداخت مطالبات مزدی و بدهی دولت به تامین اجتماعی اعلام کرد.
در تهران، بازنشستگان با شعارهایی از جمله «نان گران، دارو گران، دولت شده دشمن جان»، «کارگر زندانی، آزاد باید گردد» و «معلم زندانی، آزاد باید گردد» به وضعیت معیشتی و بازداشت فعالان صنفی اعتراض کردند.
در کرمانشاه، معترضان علیه فقر، تورم و گرانی شعار دادند و در دزفول، جمعی از بازنشستگان مقابل اداره تامین اجتماعی تجمع کردند.
در اصفهان، گروهی از بازنشستگان صندوق بازنشستگی فولاد مقابل استانداری دست به تجمع زدند. به گفته منابع کارگری، این تجمع به بسته شدن خیابان مقابل استانداری انجامید.
ایلنا در ادامه گزارش داد بازنشستگان فولاد خواستار اجرای کامل همسانسازی حقوق، رفع مشکلات بیمه درمانی و حذف سقف حقوق شدند.
جلوگیری از ادغام صندوق بازنشستگی صنایع فولاد در صندوق بازنشستگی کشوری و عمل به تعهدات پیشین مسئولان، از دیگر مطالبات آنان بود.
یکی از بازنشستگان حاضر در این تجمع به ایلنا گفت قرارداد بیمه تکمیلی بازنشستگان فولاد با شرکت آتیهسازان حافظ در سه ماه گذشته بارها قطع و وصل شده است.
به گفته او، این اختلال دسترسی بسیاری از بازنشستگان به خدمات درمانی را با چالش روبهرو کرده است.
بازنشستگان تامین اجتماعی و فولاد در سالهای اخیر بارها در شهرهای مختلف ایران تجمع و راهپیمایی کرده و گفتهاند مطالباتشان با وجود وعدههای مکرر مسئولان، همچنان بیپاسخ مانده است.
کارزار فرهنگیان برای ترمیم حقوق
جمعی از فرهنگیان ایران در کارزاری خطاب به رییس کمیسیون آموزش مجلس، وزیر آموزش و پرورش و رییس سازمان برنامه و بودجه، خواستار ترمیم فوری حقوق بر اساس تورم واقعی، اجرای کامل و بیتاخیر رتبهبندی و تخصیص فوقالعاده خاص شدند.
آنان همچنین بر لزوم ارائه حمایت بودجهای از دورههای ضمن خدمت و بهروزرسانی علمی معلمان در تعطیلات تاکید کردند.
به گزارش ایلنا، این کارزار تاکنون به امضای ۵۶۳۵ نفر رسیده است.
امضاکنندگان با اشاره به مشکلات معیشتی معلمان هشدار دادند پایین بودن سطح دریافتی فرهنگیان باعث شده بسیاری از آنان در تعطیلات تابستانی برای تامین هزینههای زندگی به مشاغلی مانند کارگری و بنایی روی بیاورند.
به گفته آنان، این وضعیت «شان معلمی را خدشهدار کرده» و کیفیت نظام آموزشی را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
در روزهایی که فضای سیاسی ایران درگیر پیامدهای جنگ و مذاکرات تازه است، ادامه اعتراضهای بازنشستگان، کارگران و فرهنگیان نشان میدهد بحران معیشت همچنان یکی از کانونهای اصلی نارضایتی در کشور است.
استمرار این اعتراضها بیانگر ناتوانی جمهوری اسلامی در مهار مشکلات اقتصادی و پاسخگویی به مطالبات مزدی، درمانی و شغلی اقشار مختلف جامعه است.
والتز یکشنبه هفتم تیر در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز گفت: «اگر جمهوری اسلامی حتی برای لحظهای تصور کند رییسجمهور ترامپ در برابر حمله به کشتیرانی بینالمللی یا پایگاههای آمریکا واکنشی نشان نخواهد داد، سخت در اشتباه است.»
او افزود آمریکا در صورت لزوم، به اقدام نظامی برای نابودی زیرساختهایی که بهمنظور «کنترل غیرقانونی یک آبراه بینالمللی» استفاده میشوند، ادامه خواهد داد.
سفیر آمریکا در سازمان ملل به ادامه مذاکرات فنی میان واشینگتن و تهران اشاره کرد و گفت ترامپ همیشه به دیپلماسی فرصت خواهد داد، اما «صبر او ابدی نیست».
والتز تاکید کرد «فکر نکنید ترامپ هیچ گزینهای را از روی میز برخواهد داشت» و افزود هدف این است که جمهوری اسلامی هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند.
در سوی دیگر، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، پس از حملات بامداد یکشنبه جمهوری اسلامی به بحرین و کویت، در شبکه ایکس نوشت از اقدام سپاه پاسداران در «برخورد کوبنده» با آمریکا حمایت میکند.
او اضافه کرد: «تنگه هرمز به وضعیت قبل برنخواهد گشت و دیگران چارهای جز تمکین به دستورات ایران در تنگه ندارند.»
در روزهای اخیر، تنشها در منطقه بهدنبال حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز بالا گرفته است.
سنتکام، ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، پیشتر اعلام کرد جنگندههای آمریکایی بامداد یکشنبه در واکنش به حمله پهپادی جمهوری اسلامی به نفتکش «امتی کیکو»، به ۱۰ هدف نظامی در تنگه هرمز و مناطق اطراف آن حمله کردند.
مواضع مقامهای جمهوری اسلامی درباره تحولات تنگه هرمز
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هفتم تیر در نشست خبری مشترک با همتای عراقی خود اعلام کرد بر اساس یادداشت تفاهم، تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز و پس از رفع موانع از سوی جمهوری اسلامی، تحت «مدیریت» تهران به وضعیت پیش از جنگ باز خواهد گشت.
محمدرضا محسنی ثانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، با اشاره به تنشهای اخیر گفت برخی کشورها تلاش کردند مسیرهای جدیدی برای تردد کشتیها در تنگه هرمز و سواحل عمان ایجاد کنند، اما این تحرکات با واکنش جمهوری اسلامی روبهرو شد.
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، نیز گفت کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز با هدف حفظ و تقویت قدرت منطقهای در دستور کار قرار گرفته است.
روحالله رحیمپور، تحلیلگر سیاسی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت جمهوری اسلامی با استفاده از اهرم تنگه هرمز میکوشد موقعیت خود را در مذاکرات با آمریکا تقویت کند.
او افزود تهران با این برآورد که واشینگتن همچنان به حفظ توافق تمایل دارد، خطر گسترش تنشها به جنگی فراگیر را پایین میداند.
تنگه هرمز که پیش از حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مسیر عبور حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود، اکنون به یکی از کانونهای اصلی تنشها در منطقه تبدیل شده است.
کمتر از دو هفته پس از امضای یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن، حملات متقابل در خلیج فارس و ادامه درگیریها در لبنان، آینده این تفاهم را با ابهام جدی روبهرو کرده است.
این در حالی است که هر دو طرف یکدیگر را به نقض آتشبس و تهدید روند دیپلماتیک متهم کردهاند.
