کرملین پیشنهاد ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، برای برقراری آتش‌بس ۶۰ روزه به‌منظور برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور را رد کرد و گفت روسیه تنها حاضر است در روز برگزاری انتخابات احتمالی، حملات خود را متوقف کند.
ریانووستی، خبرگزاری دولتی روسیه، دوشنبه ۲۰ مهر به نقل از دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گزارش داد ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، آماده است دستور توقف حملات ارتش این کشور به اوکراین را در روز رای‌گیری احتمالی صادر کند.
پسکوف تاکید کرد کرملین خواهان آتش‌بس موقت نیست و برای دستیابی به «صلح بلندمدت»، آماده انجام «هر اقدام ممکن» است.
این موضع‌گیری پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، از عملکرد زلنسکی انتقاد کرد و خواستار تغییر رهبری اوکراین شد.
ترامپ ۱۸ مهر در کاخ سفید گفت: «فکر می‌کنم وقت آن رسیده که اوکراین رییس‌جمهوری جدیدی داشته باشد.»
او همچنین زلنسکی را متهم کرد که با حمله به پالایشگاه‌های روسیه، عرضه جهانی گازوئیل را کاهش داده و مشکلاتی برای کشاورزان و دامداران آمریکایی به وجود آورده است.
در روزهای اخیر، تصمیم کاخ سفید برای لغو تحریم‌های صادرات گازوئیل روسیه، بار دیگر به تنش میان ترامپ و زلنسکی دامن زده است.
زلنسکی ۱۸ مهر با کنایه به آمریکا، حمله مرگبار روسیه به ساختمان‌های مسکونی شهر زاپوریژیا را نشانه «قدردانی» مسکو از لغو تحریم‌ها توصیف کرد.
ترامپ ۱۹ مهر از برقراری آتش‌بس در حملات به تاسیسات انرژی میان روسیه و اوکراین خبر داد، اما جزییاتی درباره چگونگی اجرا و نظارت بر این توافق ارائه نکرد.
رییس‌جمهوری اوکراین در واکنش گفت از چنین توافقی اطلاعی ندارد، اما آماده پذیرش آن است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیری‌های مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
هشدار فرمانده ارشد ناتو به مسکو
هم‌زمان با تشدید تنش‌ها میان مسکو و کشورهای غربی، الکسوس گرینکویچ، فرمانده عالی نیروهای متحد ناتو در اروپا و ژنرال نیروی هوایی آمریکا، هشدار داد هرگونه حمله به قلمرو این ائتلاف با پاسخی ویرانگر همراه خواهد بود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، گرینکویچ ۲۰ مهر در مجمع امنیتی ورشو گفت اگر کسی «آن‌قدر احمق باشد»که به قلمرو ناتو حمله کند، نیروهای این ائتلاف نه‌تنها مهاجمان، بلکه تمامی امکانات و تجهیزاتی را که از آنها پشتیبانی می‌کنند یا در هدایت عملیات نقش دارند، نابود خواهند کرد.
او در تشریح «نظریه پیروزی» خود تاکید کرد ناتو ائتلافی دفاعی است، اما هرگونه حمله به کشورهای عضو را مهار و دفع خواهد کرد تا اطمینان حاصل شود که چنین اقدامی «کاملا بی‌نتیجه» خواهد ماند.
این فرمانده ارشد نظامی همچنین گفت هیچ‌کس نباید در پایبندی آمریکا به تعهداتش در قبال ناتو تردید کند.
رویترز نوشت گرینکویچ در سخنان خود نامی از روسیه نبرد، اما روشن بود که هشدارهای او خطاب به مسکو است.
در سند «مفهوم راهبردی ناتو» که سال ۲۰۲۲ به تصویب رسید، روسیه مهم‌ترین تهدید علیه امنیت این ائتلاف معرفی شده است.
دولت‌های اروپایی در ماه‌های اخیر مسکو را به افزایش اقدامات خرابکارانه، نفوذ پهپادی به حریم هوایی خود و اجرای حملات سایبری متهم کرده‌اند.
کرملین نیز پیش‌تر تهدید کرد در صورت تلاش ناتو برای قطع ارتباط کالینینگراد با خاک اصلی روسیه، مسکو آماده استفاده از همه ظرفیت‌های نظامی خود، از جمله سلاح هسته‌ای، خواهد بود.
کالینینگراد بخشی از خاک روسیه در ساحل دریای بالتیک است که میان لهستان و لیتوانی، دو عضو ناتو، قرار دارد. این منطقه از خاک اصلی روسیه جداست و تاسیسات نظامی متعددی را در خود جای داده است.
آکادمی سلطنتی علوم سوئد اعلام کرد رابرت هال و مایکل وودفورد، دو اقتصاددان آمریکایی، به پاس پژوهش‌هایشان درباره «مبانی اقتصاد خرد برای تثبیت اقتصاد کلان» برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۲۰۲۶ شدند.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۰ مهر گزارش داد هال و وودفورد با ارائه مدل‌های جدید اقتصاد کلان، به سیاست‌گذاران کمک کرده‌اند تا راهکارهای موثرتری برای حفظ ثبات اقتصادی در پیش بگیرند.
بر اساس این گزارش، دستاوردهای آنها زمینه اجرای به‌موقع سیاست‌های مالی و پولی را فراهم آورده تا بتوان از شدت نوسان‌های زیان‌بار اقتصادی کاست.
یون هاسلر، رییس کمیته جایزه علوم اقتصادی نوبل، در بیانیه‌ای گفت: «پژوهش‌های برندگان امسال مبانی نظری محکمی برای مدل‌هایی فراهم کرده است که اکنون بانک‌های مرکزی و دولت‌ها در سراسر جهان از آنها استفاده می‌کنند.»
او افزود: «به لطف این دستاوردها، اکنون برای مقابله با شوک‌های اقتصادی، مانند بحران‌های انرژی یا تغییرات ناگهانی در میزان مصرف خانوارها، آمادگی بیشتری داریم.»
مبلغ نقدی هر یک از شش جایزه نوبل ۲۰۲۶ با افزایش یک میلیون کرونی نسبت به سال گذشته، به ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار، رسیده است.
با معرفی برندگان نوبل اقتصاد، پرونده جوایز نوبل سال ۲۰۲۶ بسته شد. برندگان جوایز نوبل پزشکی، فیزیک، شیمی، ادبیات و صلح سال ۲۰۲۶ نیز هفته گذشته معرفی شده بودند.
نوبل اقتصاد؛ جایزه‌ای که در وصیت‌نامه آلفرد نوبل جایی نداشت
جایزه نوبل اقتصاد که عنوان رسمی آن «جایزه علوم اقتصادی بانک مرکزی سوئد به یاد آلفرد نوبل» است، نخستین بار در سال ۱۹۶۹ اعطا شد.
این جایزه برخلاف پنج جایزه اصلی نوبل، در وصیت‌نامه سال ۱۸۹۵ آلفرد نوبل، صنعتگر سوئدی و مخترع دینامیت، پیش‌بینی نشده بود و بعدها به ابتکار بانک مرکزی سوئد به مجموعه جوایز افزوده شد.
اکثر برندگان نوبل اقتصاد تاکنون آمریکایی بوده‌اند و در تاریخ اعطای این جایزه، تنها سه زن موفق به دریافت آن شده‌اند.
آخرین زن برنده نوبل اقتصاد، کلودیا گلدین بود که در سال ۲۰۲۳ به پاس پژوهش‌هایش درباره تاثیر جنسیت بر دستمزد و اشتغال در دوره‌های مختلف تاریخ آمریکا، این جایزه را دریافت کرد.
پیش از معرفی برندگان امسال، «موسسه اطلاعات علمی»، از زیرمجموعه‌های شرکت «کلریویت»، پژوهشگران حوزه‌های سیاست پولی، اقتصاد فناوری اطلاعات و نظریه اقتصادی تکاملی را از گزینه‌های احتمالی دریافت نوبل اقتصاد معرفی کرده بود.
سال گذشته، جوئل موکیر، فیلیپ آگیون و پیتر هاویت برای پژوهش‌هایشان درباره مفهوم «تخریب خلاق» و نقش فناوری‌ها و روش‌های نوین تولید در رشد اقتصادی و بهبود سطح زندگی، برنده این جایزه شدند.
آسمان ریاض دوشنبه ۲۰ مهر، پس از حملات مرگبار حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی به فرودگاه این شهر، عمدتا خالی از هواپیما بود. شرکت تحلیل هوانوردی «سیریوم» پیش‌بینی کرد حدود ۶۰ درصد پروازهای برنامه‌ریزی‌شده فرودگاه ریاض در این روز لغو شوند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، داده‌های سیریوم نشان می‌دهد فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، دومین فرودگاه پرتردد عربستان سعودی پس از جده، یک‌شنبه ۱۹ مهر حدود ۹۹.۷ درصد پروازهای برنامه‌ریزی‌شده خود را لغو کرد.
سیریوم پیش‌بینی کرد حدود ۶۰ درصد پروازهای برنامه‌ریزی‌شده فرودگاه ریاض در دوشنبه ۲۰ مهر لغو شوند و برآورد جداگانه این شرکت برای سراسر عربستان سعودی نیز نشان می‌دهد بیش از یک‌سوم پروازهای برنامه‌ریزی‌شده کشور در این روز انجام نخواهند شد.
وب‌سایت رهگیری پرواز «فلایت‌رادار۲۴» در برآوردی جداگانه، میزان لغو پروازها را در فرودگاه ریاض حدود ۷۸ درصد اعلام کرد.
فرودگاه پایتخت عربستان سعودی ۱۹ مهر در پی حمله‌ای تازه که یک کشته و ۱۱ زخمی بر جای گذاشت، همچنان بسته ماند.
این حمله پس از حمله دیگری در ۱۸ مهر صورت گرفت که حوثی‌ها مسئولیت آن را پذیرفتند و ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت.
تمدید تعلیق پروازهای شرکت‌های اروپایی
این حملات یکی از گسترده‌ترین اختلال‌ها را در هوانوردی غیرنظامی عربستان سعودی در سال‌های اخیر رقم زده و شرکت‌های هواپیمایی در اروپا و آسیا را به تعلیق پروازها واداشته است.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا نیز ۱۹ مهر به شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی هشدار داد هنگام پرواز به عربستان سعودی یا عبور از حریم هوایی آن، احتیاط کنند.
این نهاد، فعالیت‌های نظامی و اختلال در سامانه‌های ناوبری را از عوامل تهدیدکننده ایمنی پروازها اعلام کرد.
هشداری که تا ۱۹ آذر اعتبار دارد، هواپیماهای ثبت‌شده در آمریکا را نیز شامل می‌شود و تاکید می‌کند خطر ممکن است در تمامی ارتفاع‌ها، از جمله هنگام عبور از حریم هوایی و نزدیک شدن برای فرود و برخاستن، وجود داشته باشد.
گروه لوفت‌هانزا تمامی پروازهای خود به ریاض را تا جمعه ۲۴ مهر لغو کرده است. گروه ایرفرانس-کی‌ال‌ام نیز تعلیق قبلی پروازهای رفت‌وبرگشت پایتخت عربستان سعودی را تا پایان ماه اکتبر، برابر با ۹ آبان، تمدید کرده است.
هم‌زمان، شماری از کشورهای آسیا و اقیانوسیه ضمن محکوم کردن حملات، برای شهروندان خود هشدار سفر صادر کردند.
اختلال در سفرها بر حضور شرکت‌های انرژی در رویدادهای اقتصادی ریاض تاثیر گذاشته است. شرکت بی‌پی اعلام کرد به همین دلیل از حضور در کنگره انرژی شورای جهانی نفت انصراف داده است.
با این حال، وزارت انرژی عربستان سعودی گفت این همایش پنج روزه طبق برنامه، در مرکزی در حدود ۱۰ کیلومتری فرودگاه ریاض برگزار می‌شود.
ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، اعلام کرد کشورش آماده امضای تضمین‌های آتش‌بس است. از سوی دیگر، هم‌زمان با گزارش کی‌یف از ادامه حملات روسیه و اختلاف‌ها بر سر توافق گازوئیل واشینگتن و مسکو، اتحادیه اروپا نزدیک به ۱۶۰۰ مورد جدید را به فهرست تحریم‌های مرتبط با روسیه افزود.
زلنسکی دوشنبه ۲۰ مهر بر آمادگی اوکراین برای پذیرش آتش‌بس تاکید کرد.
او پیش‌تر گفته بود توقف حملات به پالایشگاه‌های روسیه باید متقابل باشد و با توقف حملات مسکو به زیرساخت‌های انرژی اوکراین و «تضمین‌های واقعی» همراه شود.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۱۹ مهر از آتش‌بس فوری انرژی میان روسیه و اوکراین خبر داد، اما جزییات سازوکار اجرا و نظارت بر آن را ارائه نکرد.
زلنسکی پس از این اعلام گفت اوکراین از آتش‌بس حمایت می‌کند و منتظر دریافت جزییات از طرف آمریکایی است.
مسکو نیز بلافاصله توافق را تایید نکرد.
ادامه حملات و تحریم‌های تازه اروپا
زلنسکی شامگاه ۱۹ مهر در پیامی ویدیویی گفت حملات روسیه به زیرساخت‌های انرژی اوکراین ادامه یافته و یک نیروگاه تولید برق و گرما در خارکیف هدف قرار گرفته است.
دادستانی منطقه خارکیف نیز ۲۰ مهر از حمله روسیه به یک تاسیسات انرژی در حومه این شهر خبر داد.
هم‌زمان، وزیران خارجه اتحادیه اروپا نزدیک به ۱۶۰۰ مورد جدید را به فهرست تحریم‌های مرتبط با مجموعه صنایع نظامی روسیه افزودند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت بیش از نیمی از این موارد به زنجیره تولید موشک‌های بالستیک مربوط هستند.
وزیران با این تصمیم، توافق چهارشنبه گذشته نمایندگان کشورهای عضو را نهایی کردند.
کالاس پیش‌تر گفته بود از توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی استقبال می‌کند، اما هنوز نشانه‌ای از پایبندی روسیه ندیده است.
مخالفت با توافق گازوئیل واشینگتن و مسکو
اعلام آتش‌بس پس از توافق جمعه ۱۷ مهر ترامپ و ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، برای افزایش عرضه گازوئیل این کشور صورت گرفت.
ترامپ گفت مسکو فورا بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان عرضه خواهد کرد. واشینگتن نیز محدودیت‌های واردات سوخت روسیه را موقتا کاهش داد.
هفت سناتور آمریکایی، شامل چهار جمهوری‌خواه و سه دموکرات، ۱۹ مهر خواستار لغو فوری مجوز واردات گازوئیل روسیه شدند.
آنها گفتند این تصمیم با ممنوعیت قانونی واردات انرژی روسیه مغایرت دارد و دولت نیز با کنگره مشورت نکرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در مقابل گفت دولت با استفاده از اختیارات قانونی خود توافق را اجرا خواهد کرد و این اقدام، قیمت گازوئیل را کاهش می‌دهد.
گرانی سوخت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان به یکی از فشارهای سیاسی بر جمهوری‌خواهان تبدیل شده است.
با این حال، تحلیلگران درباره تاثیر پایدار توافق بر کاهش قیمت‌ها تردید دارند و زلنسکی نیز هشدار داده است کاهش فشار بر مسکو می‌تواند تشویق‌‌کننده حملات روسیه باشد.
با افزایش توانایی هوش مصنوعی در انجام پژوهش‌های علمی، پرسشی تازه ذهن دانشمندان را درگیر کرده: آیا ممکن است این فناوری زودتر از پژوهشگران به پاسخ برسد و نتایج را منتشر کند؟
به گزارش نشریه نیچر، در هفته‌های گذشته دست‌کم دو گروه از پژوهشگران اعلام کرده‌اند پس از مدت‌ها تحقیق روی مسائل علمی دریافته‌اند شرکت‌های هوش مصنوعی زودتر از آنها به پاسخ رسیده و یافته‌های خود را منتشر کرده‌اند.
این اتفاق نگرانی درباره استفاده از داده‌های منتشرنشده پژوهشگران را افزایش داده و برخی را به محدود کردن استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی واداشته است.
جفری اروینگ، دانشمند ارشد سازمان پژوهشی «رزولوشن» در کالیفرنیا، در همین رابطه گفت دانشمندان ممکن است در رقابت با هوش مصنوعی عقب بمانند؛ نه لزوما به این دلیل که مقاله‌های منتشرنشده خود را در سامانه‌ها بارگذاری کرده‌اند، بلکه چون این ابزارها در حل مسائل روزبه‌روز توانمندتر می‌شوند.
یافته‌های بحث‌برانگیز
تریستان باکمستر، ریاضیدان دانشگاه نیویورک، ۱۶ شهریور اعلام کرد همراه با لونت آلپوگه، ریاضیدان شاغل در شرکت آنتروپیک، پس از یک سال پژوهش در حل مساله ناویه-استوکس، از مسائل دیرپای دینامیک سیالات، به پیشرفت‌هایی دست یافته‌اند.
همکاری آلپوگه در این پروژه شخصی و مستقل از شغلش بود. باکمستر هم‌زمان مقاله‌ای درباره راه‌حل نسخه‌ای ساده‌تر از این مساله منتشر کرد.
یک روز بعد، اوپن‌ای‌آی اعلام کرد عامل‌های هوش مصنوعی‌اش برای این مساله راه‌حلی یافته‌اند.
باکمستر احتمال داد اطلاعاتی که او و همکارش در یکی از ابزارهای اوپن‌ای‌آی وارد کرده بودند، برای آموزش مدل‌های شرکت به کار رفته باشد.
اوپن‌ای‌آی این احتمال را رد کرد و گفت اطلاعاتی که باکمستر طی دو ماه منتهی به انتشار نتایج در این سامانه وارد کرده بود، به هیچ شکلی، حتی از طریق آموزش مدل‌ها، نمی‌توانسته بر عملکرد آن تاثیر بگذارد.
این شرکت تاکید کرد پژوهشگران و عامل‌هایش پیش از انتشار عمومی، به نتایج کار این دو ریاضیدان دسترسی نداشتند.
دو هفته بعد، آنتروپیک خبر داد عامل‌های مبتنی بر مدل «کلود» کشف کرده‌اند برخی ویروس‌ها الگوهایی از قطعات تکرارشونده دی‌ان‌ای دارند که شبیه الگوهای سامانه ویرایش ژن کریسپر است.
ماریو رودریگز مستره، دانشجوی دکترای زیست‌شناسی محاسباتی دانشگاه کپنهاگ، به نیویورک‌تایمز گفت سال‌ها روی همین الگوها کار کرده و بارها از کلود کمک گرفته، اما هنوز نتایجش را منتشر نکرده است.
او احتمال داد داده‌های گروهش وارد فرایند آموزش مدل هوش مصنوعی شده باشند.
در سوی دیگر، آنتروپیک گفت کلود با متن گفت‌وگوهای کاربران آموزش ندیده است.
بی‌اعتمادی به ابزارهای هوش مصنوعی
این ماجراها برخی دانشمندان را محتاط‌تر کرده است.
ساندرا لورنتینو، پژوهشگر اپی‌ژنتیک تولیدمثل در دانشگاه مونستر آلمان، گفت دیگر به این سامانه‌ها اعتماد ندارد.
او فقط برای یافتن خطاهای کدنویسی از هوش مصنوعی استفاده می‌کند و پیش از آن، نام متغیرها و پارامترها را به عبارت‌های عمومی تغییر می‌دهد تا جزییات آزمایش‌هایش فاش نشود.
ساموئل مهر، پژوهشگر علوم شناختی شنوایی در دانشگاه اوکلند نیوزیلند، نیز دستورالعملی برای آزمایشگاهش تدوین کرده که بارگذاری اطلاعات حفاظت‌شده در مدل‌های تجاری را ممنوع می‌کند و درباره کاربرد این مدل‌ها در مراحل پژوهش هشدار می‌دهد.
به گفته او، سپردن مالکیت فکری به شرکت‌هایی که نحوه استفاده آنها از داده‌ها روشن نیست، «خطر بزرگی» دارد.
مهر به توافق آنتروپیک در سال ۲۰۲۵ برای پرداخت یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار به‌منظور حل‌وفصل ادعاهای مربوط به استفاده از نسخه‌های غیرقانونی کتاب‌ها در آموزش مدل‌ها اشاره کرد؛ توافقی که به معنای پذیرش مسئولیت حقوقی نبود.
گرچه بسیاری از مدل‌ها امکان غیرفعال کردن استفاده از داده‌های کاربران برای آموزش را فراهم می‌کنند، دیوید کروگر، پژوهشگر هوش مصنوعی، هشدار داد حتی این اقدام یا کنار گذاشتن کامل ابزارها، ممکن است برای حفاظت از اطلاعات کافی نباشد.
اوپن‌ای‌آی در پاسخ به نیچر اعلام کرد غیرفعال کردن گزینه «بهبود مدل برای همه» از به‌کارگیری گفت‌وگوهای جدید برای بهبود مدل‌هایش جلوگیری می‌کند.
رقابت یا همکاری با دانشمندان؟
اروینگ در ادامه سخنان خود هشدار داد با افزایش توانایی استدلال عامل‌های هوش مصنوعی، این سامانه‌ها حتی بدون استفاده از اطلاعات منتشرنشده پژوهشگران نیز می‌توانند با تکیه بر «اقیانوس دانش» تولیدشده به دست انسان، زودتر از دانشمندان به کشفیات علمی برسند.
اما سارا هوکر، پژوهشگر هوش مصنوعی، با تصور حذف دانشمندان موافق نیست.
به گفته او، این عامل‌ها هنوز در طرح پرسش‌های تازه و راهگشا چندان توانمند نیستند و نقش انسان در ساختن فرضیه‌های علمی همچنان اساسی است.
هوکر معتقد است هوش مصنوعی شیوه پژوهش را دگرگون می‌کند، اما جای دانشمندان را نمی‌گیرد؛ بلکه پس از مطرح شدن پرسش علمی، رسیدن به پاسخ را به‌طور چشمگیری سرعت می‌بخشد.
تلاش‌ها برای پایان دادن جنگ با جمهوری اسلامی و بازگرداندن کشتیرانی عادی به تنگه هرمز، یک‌شنبه ۱۹ مهر همچنان در بن‌بست ماند. هم‌زمان، فشار نظامی در دریا ادامه یافت و حوثی‌های مورد حمایت تهران حملات مرگباری در عربستان سعودی انجام دادند.
جمهوری اسلامی اعلام کرد آمریکا برخی از هفت شرط پیشنهادی تهران را برای بازگشایی تنگه هرمز پذیرفته، اما پاسخ واشینگتن کافی نیست. به این ترتیب، دو طرف همچنان بر سر ازسرگیری مذاکرات یا عبور بدون محدودیت از این آبراه به توافق نرسیده‌اند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در پستی در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «آمریکا برخی از هفت شرط ایران را پذیرفته، اما ما پاسخ را ناکافی می‌دانیم.»
او افزود: «دیپلماسی ایران تغییر کرده و بازگشتی به وضعیت پیشین در کار نخواهد بود.»
تهران پیشنهاد هفت‌شرطی خود را در جریان مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرد و پیشنهاد داد در صورت برآورده شدن شروطش، عبور عادی کشتی‌ها را از تنگه هرمز ظرف هفت روز برقرار کند. آمریکا از طریق میانجی‌های قطری به این پیشنهاد پاسخ داد.
این تبادل پیام چند روز پس از آن صورت گرفت که اکسیوس گزارش داد پنتاگون به فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، دستور داده است آماده‌سازی‌ها را برای احتمال ازسرگیری عملیات رزمی گسترده علیه جمهوری اسلامی تکمیل کند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پس از آن گفت واشینگتن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۱۲ آبان به ایران حمله نخواهد کرد و مذاکرات با تهران را «ثمربخش» توصیف کرد.
با این حال، رضایی گفت واشینگتن هنوز باید بخش‌هایی از پاسخ خود را روشن کند و جمهوری اسلامی تا زمان برآورده شدن شروطش، تنگه هرمز را برای آمریکا باز نخواهد کرد و مذاکرات را از سر نخواهد گرفت.
افزایش فشار در اطراف تنگه هرمز
بن‌بست دیپلماتیک بیش از همه در دریا نمود یافته است؛ جایی که واشینگتن محاصره دریایی ایران را اجرا می‌کند و تهران نیز محدودیت‌های عبور از تنگه هرمز را حفظ کرده است.
سنتکام اعلام کرد یک جنگنده آمریکایی بخش عقب کشتی «اوشن مولیکا» با پرچم پاناما را هدف قرار داده است. این کشتی که با نام «آریکا سان» نیز شناخته می‌شود، پس از خروج از یک بندر ایران و بی‌اعتنایی به هشدارهای مکرر، در تلاش برای نقض محاصره بود.
به گفته سنتکام، این حمله سامانه پیشران کشتی را به‌طور کامل از کار انداخت، بدون آن‌که به خدمه آسیبی برسد.
این فرماندهی به دیگر کشتی‌های تجاری نزدیک‌شونده به تنگه هرمز نیز هشدار داد دستورهای مربوط به محاصره را رعایت کنند.
جمهوری اسلامی نیز محدود کردن عبور از تنگه هرمز را ادامه داده است.
نیروی دریایی سپاه پاسداران ۱۹ مهر اعلام کرد نفتکشی حامل ۷۵۰ هزار بشکه نفت خام، پس از تلاش برای عبور از مسیری که تهران آن را «غیرمجاز» خوانده و با وجود هشدارها، با مین دریایی برخورد کرده و دچار آتش‌سوزی شده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، این کشتی را سومین نفتکش توصیف کرد که آن روز در تنگه با مین برخورد کرده است.
این رخدادها در شرایطی روی داده‌اند که امنیت کشتیرانی در ماه جاری میلادی به شدت افت کرده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، یو‌کی‌ام‌تی‌او، در هفته منتهی به جمعه ۱۷ مهر، ۱۱ حمله به کشتی‌های تجاری ثبت کرد؛ ۱۰ حمله در تنگه هرمز و یک حمله در خلیج فارس.
به گفته این مرکز، هفت کشتی هدف قرارگرفته در تنگه هرمز، تنها آسیب جزیی دیدند و به مسیر خود ادامه دادند. تردد کشتی‌ها از تنگه همچنان حدود ۷۵ درصد کمتر از سطح پیش از درگیری بوده است.
داده‌های جداگانه کشتیرانی در هفته گذشته نیز نشان داد حملات به نفتکش‌ها به بالاترین سطح هفتگی از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ رسیده و تعداد کشتی‌های عبوری از هرمز به پایین‌ترین میزان در بیش از دو ماه کاهش یافته است.
پیامدهای این اختلال از محدوده آبراه فراتر رفته، هزینه سوخت در جهان را افزایش داده و واشینگتن را به جست‌وجوی منابع تازه عرضه سوق داده است؛ آن هم در شرایطی که دولت ترامپ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان، بر سر قیمت گازوئیل تحت فشار قرار دارد.
ترامپ ۱۷ مهر گفت روسیه پذیرفته است بلافاصله بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان عرضه کند و محموله‌های بیشتری نیز پس از آن ارسال خواهد شد. دولت او همچنین برای تسهیل این توافق، تحریم‌های سوخت روسیه را به‌طور موقت کاهش داد؛ اقدامی که با انتقاد ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، روبه‌رو شد.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۱۹ مهر از توافق گازوئیل دفاع کرد و آن را مستقیما به رویارویی با جمهوری اسلامی پیوند داد.
او گفت تهران «بزرگ‌ترین بازنده» است، زیرا تلاش‌هایش برای ایجاد گلوگاه در تنگه هرمز و عرضه گازوئیل شکست خورده است.
بسنت به فاکس‌نیوز گفت: «این کار را با استفاده از تمام اختیارات قانونی‌مان انجام خواهیم داد.»
او افزود این توافق به کاهش قیمت گازوئیل کمک خواهد کرد.
تشدید درگیری میان عربستان سعودی و حوثی‌ها
درگیری‌ها در یمن به‌عنوان یکی از جبهه‌های جنگ با جمهوری اسلامی تشدید شده است. ریاض عملیات نظامی را علیه حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی گسترش داده و این گروه نیز حملات مرگبارتری در داخل عربستان سعودی انجام می‌دهد.
حملات حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض در ۱۹ مهر یک کشته و ۱۱ زخمی و در ۱۸ مهر، ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت.
حمله ۱۸ مهر مرگبارترین حمله در عربستان سعودی در بیش از یک دهه بود.
پدافند هوایی عربستان سعودی یک موشک کروز را نیز در نزدیکی فرودگاه رهگیری کرد.
حمله ۱۸ مهر پس از دو حمله دیگر به فرودگاه ریاض در روزهای قبل از آن صورت گرفت که چهار کشته بر جای گذاشته بودند. یکی از این حملات به یک هواپیمای تجاری عربستانی مستقر در محوطه فرودگاه آسیب شدید وارد کرد.
این دور تازه تشدید درگیری پس از آن آغاز شد که حوثی‌ها ماه گذشته میلادی در یک تهاجم، مناطق راهبردی ساحل دریای سرخ یمن در نزدیکی تنگه باب‌المندب را تصرف کردند؛ گذرگاهی حیاتی برای کشتیرانی که به‌عنوان مسیر جایگزین هرمز اهمیت دارد.
نیروهای مورد حمایت ریاض از آن زمان عملیات خود را علیه حوثی‌ها شدت داده‌اند.
ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی اعلام کرد ۱۳۶ هدف حوثی‌ها، از جمله مراکز مرتبط با توان موشکی بالستیک این گروه را هدف قرار داده است.
نیروهای دولت به رسمیت شناخته‌شده یمن نیز جداگانه اعلام کردند در عملیات «سپیده‌دم یمن»، هزار و ۷۳۲ حمله انجام داده و بیش از ۹۰۰ نیروی حوثی را «خنثی» کرده‌اند.
تشدید درگیری احتمال مشارکت گسترده‌تر آمریکا را نیز مطرح کرده است. ترامپ ۱۸ مهر گفت واشینگتن پیوستن به حملات عربستان سعودی علیه حوثی‌ها را بررسی می‌کند.
آمریکا هم‌اکنون کمک اطلاعاتی به ریاض ارائه می‌دهد، اما تاکنون از ارائه کمک نظامی مستقیم که عربستان سعودی و متحدان یمنی‌اش خواهان آن هستند، خودداری کرده است.
حملات به عربستان سعودی از پایتخت نیز فراتر رفته‌اند. حوثی‌ها ۱۹ مهر اعلام کردند فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام و دو تاسیسات آرامکو را هدف قرار داده‌اند. ریاض بلافاصله این حملات را تایید نکرد.
افزایش تهدید علیه هوانوردی عربستان سعودی، اقدامات احتیاطی گسترده‌تری را در پی داشته است.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا ۱۹ مهر به شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی هشدار داد به‌دلیل فعالیت‌های نظامی و اختلال در سامانه‌های ناوبری، هنگام پرواز به عربستان سعودی یا عبور از حریم هوایی آن احتیاط کنند.
حوثی‌ها نیز هشدار خود را درباره استفاده از فرودگاه‌های عربستان سعودی تکرار کردند.
با این حال، کانال‌های دیپلماتیک میان تهران و ریاض باز مانده‌اند.
فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۹ مهر درباره درگیری‌ها و تلاش‌ها برای کاهش رویارویی گفت‌وگو کردند.
عراقچی گفت که تهران آماده است به تسهیل گفت‌وگو میان ریاض و حوثی‌های یمن کمک کند.
این تماس تغییری در بن‌بست گسترده‌تر میان جمهوری اسلامی و آمریکا ایجاد نکرده است.
واشینگتن و تهران همچنان بر سر شروط بازگشایی تنگه هرمز اختلاف دارند و با وجود تماس‌های دیپلماتیک، محدودیت‌های کشتیرانی و درگیری در جبهه عربستان سعودی و یمن حل‌نشده باقی مانده‌اند.
