مرز باریک میان یادگیری و وابستگی؛ چگونه بدون افت عملکرد ذهنی از هوش مصنوعی استفاده کنیم؟
هوش مصنوعی امروزه طیف گستردهای از وظایف ذهنی را انجام میدهد. یافتههای پژوهشها حاکی از آن است که اگر این ابزار جایگزین تلاش فکری انسان شود، ممکن است به تضعیف مهارتهایی بینجامد که تنها با تمرین آموخته و حفظ میشوند.
هوش مصنوعی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است؛ از نگارش متن و پاسخ به ایمیلها گرفته تا کمک در حل مسائل درسی و تصمیمگیریهای روزمره.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا سپردن بخشی از فرایندهای ذهنی به ماشین، توانایی انسان برای یادگیری و تفکر مستقل را تضعیف میکند یا برعکس، فرصتی برای یادگیری بهتر فراهم میآورد.
ترنت کش، دانشمند علوم رفتاری دانشگاه واترلو کانادا، معتقد است پاسخ این پرسش نه کاملا مثبت است و نه کاملا منفی.
او و همکارانش در مقالهای که تیرماه در نشریه «روندهای علوم شناختی» منتشر شد، استدلال کردند مهارتهایی که انسان از طریق تمرین و تجربه به دست میآورد، در صورت واگذاری مداوم به هوش مصنوعی ممکن است بهتدریج تحلیل بروند.
بهگفته کش، شواهد موجود نشان میدهد هرگاه انسان انجام یک مهارت مشخص را به هوش مصنوعی واگذار کند، احتمال حفظ آن مهارت کاهش مییابد.
با این حال، او این تصور را که هوش مصنوعی سرانجام انسان را از توانایی اندیشیدن محروم خواهد کرد، اغراقآمیز میداند و میگوید واقعیت بسیار پیچیدهتر از چنین سناریوهای آخرالزمانی است.
وبسایت ساینسنیوز گزارش داد نوع ابزار هوش مصنوعی و نحوه استفاده از آن، عوامل تعیینکننده در پیامدهای شناختی آن هستند.
اگر این فناوری جایگزین تلاش ذهنی لازم برای تمرین یک مهارت شود، احتمال افت عملکرد افزایش مییابد؛ اما اگر تنها نقش راهنما را ایفا کند و کاربر همچنان درگیر فرایند حل مساله بماند، میتواند به حفظ و حتی تقویت تواناییهای ذهنی کمک کند.
وقتی هوش مصنوعی جای تمرین را میگیرد
بر پایه نتایج چند پژوهش، اتکای بیش از حد به ابزارهای هوش مصنوعی میتواند پیامدهای ناخواستهای برای یادگیری داشته باشد.
در یکی از این مطالعات که در سال ۲۰۲۵ روی پزشکان آموزشدیده برای تشخیص پولیپ در کولونوسکوپی انجام گرفت، استفاده مداوم از یک سامانه هوش مصنوعی باعث شد دقت پزشکان پس از کنار گذاشتن این ابزار کاهش یابد.
الگوی مشابهی در آموزش نیز مشاهده شد. پژوهشگران دریافتند دانشآموزان دبیرستانی که برای حل تمرینهای یک مفهوم جدید ریاضی از ابزارهایی مانند چتجیپیتی کمک گرفته بودند، پس از حذف این ابزار عملکرد ضعیفتری نسبت به همتایانی داشتند که از ابتدا بدون کمک هوش مصنوعی درس خوانده بودند.
این پژوهش به سرپرستی آلپ سونگو، اقتصاددان دانشکده وارتون دانشگاه پنسیلوانیا، در نشریه آکادمی ملی علوم آمریکا (PNAS) منتشر شد.
مطالعهای دیگر هم به نتایج مشابهی در حوزه درک مطلب رسید. شرکتکنندگانی که برای پاسخ دادن به پرسشهای تمرینی آزمون SAT از دستیار هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، پس از حذف آن نهتنها پاسخهای درست کمتری ارائه کردند، بلکه بیش از دیگران از پاسخ به پرسشهای دشوار انصراف دادند.
پژوهشگران این موضوع را نگرانکننده توصیف کردند، زیرا پشتکار را یکی از ارکان اصلی یادگیری و کسب مهارت میدانند.
در مجموع، این مطالعات نشان میدهد هر زمان افراد تشخیص، حل مساله یا تصمیمگیری را به هوش مصنوعی واگذار کردند، عملکردشان پس از حذف این ابزار افت کرد.
کش این پیام را در یک جمله خلاصه میکند: «اگر از مهارتی استفاده نکنید، آن را از دست خواهید داد.»
او این رویکرد را «حفظ حضور در چرخه شناختی» مینامد؛ یعنی انسان باید همچنان بخش اصلی فرایند فکر کردن را بر عهده داشته باشد.
هوش مصنوعی در قامت معلم، نه ماشین پاسخ
به گزارش ساینسنیوز، پژوهشگران تاکید میکنند مشکل از خود هوش مصنوعی نیست، بلکه به شیوه استفاده از آن بازمیگردد.
سونگو میگوید انسان میتواند هم از مزایای این فناوری بهره ببرد و هم مهارتهای خود را حفظ کند، به شرط آنکه هوش مصنوعی بهجای ارائه پاسخ آماده، نقش یک مربی را ایفا کند.
او و همکارانش در پژوهشی دیگر ابزاری طراحی کردند که از نظر عملکرد به چتجیپیتی شباهت داشت، اما پاسخ نهایی را در اختیار دانشآموز قرار نمیداد.
این سامانه بهجای حل مستقیم مساله، سرنخ، راهنمایی و تشویق ارائه میکرد تا دانشآموز خود به پاسخ برسد.
نتایج حاکی از آن بود دانشآموزانی که از این ابزار استفاده کردند، به همان اندازه دانشآموزانی که با روش سنتی و کتاب درس خوانده بودند، مفاهیم جدید ریاضی را آموختند.
به گفته سونگو، تفاوت اساسی میان «هوش مصنوعی بهعنوان معلم» و «هوش مصنوعی بهعنوان ماشین تولید پاسخ» در همین نکته نهفته است؛ یادگیری واقعی زمانی رخ میدهد که فرد برای رسیدن به پاسخ، خود درگیر اندیشیدن و حل مساله باشد.
ساینسنیوز در پایان نوشت واگذاری وظایف به هوش مصنوعی باید آگاهانه باشد. اگر مهارتی برای فرد اهمیت دارد، نباید آن را به این فناوری سپرد؛ زیرا مهارتها تنها با تمرین شکل میگیرند و تنها با ادامه تمرین پایدار میمانند.
عکس آرشیوی یک هواپیمای شرکت هواپیمایی «فلای بغداد»
آمریکا نام شرکت عراقی «فلای بغداد» و دو فروند هواپیمای آن را از فهرست تحریمهای مقابله با تروریسم خارج کرد. این شرکت که با نامهای «فلای بغداد ایرلاینز» و «عراق اکسپرس» نیز شناخته میشود، پیشتر بهدلیل ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران تحریم شده بود.
بر اساس اطلاعاتی که چهارشنبه ۱۴ مرداد در وبسایت وزارت خزانهداری ایالات متحده منتشر شد، دفتر کنترل داراییهای خارجی این وزارتخانه (اوفک) سه مدخل مربوط به شرکت فلای بغداد را از فهرست تحریمها حذف کرد.
این سه مدخل به نامهای «فلای بغداد»، «فلای بغداد ایرلاینز» و «عراق اکسپرس» به یک شرکت واحد اشاره دارند.
دو فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ این شرکت با شماره ثبت YI-BAF و YI-BAN نیز از فهرست تحریمها خارج شدند.
تاکنون توضیحی از سوی مقامهای آمریکایی درباره دلایل اتخاذ این تصمیم ارائه نشده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین اعلام کرد نام بشیر عبدالکاظم علوان الشبانی، شهروند عراقی، همچنان در فهرست تحریمها باقی خواهد ماند، اما مبنای تحریم او تغییر کرده است.
او که پیشتر بهدلیل ارتباط با شرکت هواپیمایی «فلای بغداد» تحریم شده بود، اکنون بابت ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست تحریمها قرار دارد.
نام شرکت فلای بغداد در حالی از فهرست تحریمهای مرتبط با تروریسم حذف میشود که آمریکا هشتم مرداد شبکه بینالمللی پشتیبان شرکت هواپیمایی ماهانایر ایران را تحریم کرد.
بر پایه اطلاعیه وزارت خزانهداری ایالات متحده، اگرچه ماهانایر خود را یک شرکت هواپیمایی غیرنظامی معرفی میکند، اما سالها نقشی محوری در پشتیبانی از سپاه پاسداران ایفا کرده است؛ از جمله با جابهجایی اعضای نیروی قدس، تسهیل آموزشهای نظامی و حمایت از تامین و انتقال تسلیحات و سامانههای پهپادی.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در آن زمان گفت: «افرادی که به سپاه پاسداران یا ماهانایر خدمات مالی، لجستیکی یا تجاری ارائه میکنند، در تداوم فعالیت یک سازمان تروریستی نقش دارند. وزارت خزانهداری به شناسایی این افراد، افشای فعالیتهایشان و قطع دسترسی آنها به نظام مالی آمریکا ادامه خواهد داد.»
در هفتههای اخیر و پس از فروپاشی آتشبس میان تهران و واشینگتن، ایالات متحده فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را از طریق اعمال محاصره دریایی افزایش داده و همزمان، دور تازهای از تحریمها را به اجرا گذاشته است.
وزارت خزانهداری آمریکا هفتم مرداد ۱۰ شرکت و نهاد و ۸ نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را در فهرست تحریمهای خود قرار داد.
آلمان در پی کشف یک پهپاد حامل مواد منفجره در نزدیکی یک هواپیمای باری اوکراینی در فرودگاه لایپزیگ/هاله، تحقیقات گستردهای را آغاز کرد. همزمان، برخورد یک هواپیمای باری دیگر با جسمی ناشناس به نگرانیها دامن زد.
دادستانهای ایالتی آلمان چهارشنبه ۱۴ مرداد اعلام کردند پس از تایید وجود ماده منفجره در پهپاد کشفشده، مسئولیت رسیدگی به این پرونده را بر عهده گرفتهاند.
به گفته دادستانی، دفتر رسیدگی به جرائم افراطگرایی و ماموران واحد مبارزه با تروریسم نیز به روند تحقیقات پیوستهاند.
بهگفته پلیس، اندکی پیش از نیمهشب و پس از مشاهده یک جسم پرنده در نزدیکی فرودگاه، هر دو باند پروازی بسته شد و چند پرواز، از جمله یک پرواز مسافربری، به فرودگاههای دیگر تغییر مسیر دادند.
نیروهای امنیتی همچنین یک ربات خنثیسازی بمب را برای بررسی شی مشکوک در نزدیکی باند جنوبی به محل اعزام کردند.
مقامهای آلمانی خبر دادند چاشنی انفجاری پهپاد با موفقیت جدا شده است. روزنامه بیلد نیز گزارش داد تصاویر اشعه ایکس وجود یک چاشنی انفجاری را تایید کرده، اما این چاشنی معیوب بوده است.
بهنوشته این روزنامه، ماده منفجره احتمالا از نوعی بوده که با کود شیمیایی و بنزین قابل ساخت است.
همزمان، یک هواپیمای باری که بهدلیل شرایط امنیتی از فرود در لایپزیگ صرفنظر کرده بود، در حین پرواز با جسمی ناشناس برخورد کرد، اما در نهایت با سلامت در فرودگاه هانوفر به زمین نشست.
گزارشها حاکی است پس از فرود، آسیب جزئی در بخش دماغه این هواپیما مشاهده شد.
فرودگاهی با اهمیت راهبردی
فرودگاه لایپزیگ/هاله در شرق آلمان یکی از مراکز مهم لجستیکی اروپا به شمار میرود.
این فرودگاه علاوه بر اینکه پایگاه اصلی فعالیت شرکت دیاچال است، از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، به یکی از مراکز عملیاتی شرکت هواپیمایی باری آنتونوف اوکراین تبدیل شده است.
فرودگاه لایپزیگ/هاله همچنین در انتقال تجهیزات نظامی برای ارتش آلمان و متحدان ناتو نقش مهمی ایفا میکند.
شرکت دیاچال یکی از بزرگترین شرکتهای لجستیک و حملونقل جهان و از زیرمجموعههای گروه آلمانی «دویچه پست دیاچال» است.
سخنگوی پلیس اعلام کرد باند جنوبی فرودگاه تا پایان بررسیهای کارشناسان مواد منفجره بسته ماند و چندین هواپیما، از جمله یک پرواز مسافربری، در طول شب به فرودگاههای دیگر هدایت شدند.
رفتوآمد عادی هواپیماها بامداد ۱۴ مرداد از سر گرفته شد، اما تنها باند شمالی فرودگاه فعال بود و بازرسان همزمان در باند جنوبی به جمعآوری شواهد و بررسی محل حادثه ادامه دادند.
اولکسی ماکییف، سفیر اوکراین در آلمان، با اشاره به حادثه اخیر، انگشت اتهام را به سوی مسکو نشانه رفت و گفت: «اگر روسیه نباشد، پس چه کسی میتواند باشد؟»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
نگرانی از تکرار اقدامات خرابکارانه
حادثه اخیر در شرایطی رخ داد که فرودگاههای آلمان در ماههای گذشته پس از مشاهده مکرر پهپادهای ناشناس بر فراز مراکز حساس، از جمله فرودگاهها، پایگاههای نظامی، تاسیسات انرژی و شرکتهای لجستیکی، در وضعیت آمادهباش قرار دارند.
پلیس فدرال آلمان پیشتر اعلام کرده بود احتمال دارد بخشی از این پروازهای غیرمجاز از سوی عوامل وابسته به روسیه سازماندهی شده باشد.
در عین حال، مقامهای وزارت کشور آلمان تاکید کردند تاکنون هیچ مدرکی دال بر ارتباط میان حادثه اخیر و اقدامات خرابکارانه سالهای گذشته به دست نیامده است.
نهادهای امنیتی اروپا در حال بررسی مجموعهای از حوادث مربوط به سال ۲۰۲۴ هستند که در آن چند وسیله آتشزا در بستههای پستی پنهان شده بود و آتشسوزیهایی ایجاد کرد؛ رخدادهایی که به نگرانیها درباره خرابکاری علیه شرکتهای حملونقل هوایی بار دامن زد.
برخی از این وسایل در یک انبار شرکت دیاچال در لایپزیگ و همچنین در محمولههای باری در حال انتقال در نقاط مختلف اروپا کشف شده بودند.
در ژوئیه ۲۰۲۴، یک بسته پستی پیش از بارگیری در هواپیمای باری دیاچال در فرودگاه لایپزیگ روی زمین آتش گرفت؛ حادثهای که نهادهای امنیتی آن را بهعنوان بخشی از یک طرح احتمالی خرابکاری مرتبط با مسکو بررسی کردند.
سال گذشته نیز یک شهروند چینی به اتهام انتقال اطلاعات مربوط به برنامه پروازها و جابهجایی محمولهها در فرودگاه لایپزیگ/هاله به فردی که برای پکن جاسوسی میکرد، محکوم شد.
همزمان با ادامه موج گرمای شدید در اروپا، کشورهای مختلف این قاره با چالشهای گستردهای از جمله افت بیسابقه سطح آب رودخانهها، اختلال در حملونقل و تولید برق، خسارت به بخش کشاورزی و گسترش آتشسوزیهای جنگلی روبهرو شدهاند.
بهگزارش خبرگزاری رویترز، سطح آب رودخانه راین در آلمان سهشنبه ۱۳ مرداد به پایینترین میزان خود رسید.
اداره کشتیرانی داخلی آلمان چهارشنبه ۱۴ مرداد اعلام کرد در پی این وضعیت، بخشی از خدمات حملونقل بار متوقف شده، اما سایر شناورها همچنان با ظرفیت بسیار محدود به فعالیت ادامه میدهند.
بر اساس این گزارش، عمق قابل کشتیرانی در گذرگاه مهم کائوب، در نزدیکی شهر کوبلنتس، به ۲۳ سانتیمتر کاهش یافته؛ رقمی که از رکورد ۲۵ سانتیمتری ثبتشده در سال ۲۰۱۸ نیز کمتر است.
این شاخص نشان میدهد که با وجود عمق کلی حدود یک متر و ۲۳ سانتیمتری آب، تنها ۲۳ سانتیمتر آن برای عبور شناورها قابل استفاده است.
افت سطح آب بهدلیل موج گرما باعث شده بسیاری از کشتیهای باری تنها با حدود ۲۰ درصد ظرفیت خود حرکت کنند.
در نتیجه، محمولهها میان چند شناور نیمهپر تقسیم میشوند؛ موضوعی که هزینه حملونقل را برای صنایع بهطور قابل توجهی افزایش داده است.
شرکت آلمانی لجستیک «کونتارگو» ۱۴ مرداد خبر داد خدمات حملونقل آبی خود به جنوب رود راین و منطقه راین-ماین را به حالت تعلیق درآورده است.
فعالان بازار کالا میگویند هزینه حمل هر تن بار با شناور از روتردام به کارلسروهه اکنون به حدود ۱۵۵ تا ۱۶۰ یورو رسیده، در حالی که این رقم در ماه ژوئن حدود ۴۵ یورو بود.
با این حال، محمولهها با وجود هزینه بیشتر، همچنان به مقصد میرسند.
نمایی از رودخانه راین در آلمان
تاثیر گرما و خشکسالی بر بخش کشاورزی
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۴ مرداد گزارش داد تابستان گرم و خشک امسال خسارت سنگینی به بخش کشاورزی وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، برداشت غلات در بریتانیا امسال احتمالا به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۴ خواهد رسید؛ زیرا گرمای شدید و خشکسالی در یکی از کمبارشترین بهارها و تابستانهای ثبتشده، به محصولات کشاورزی آسیب جدی وارد کرده است.
اروپا که سریعتر از هر قاره دیگری در حال گرم شدن است، تابستان امسال با موجهای گرمای کمسابقه و آتشسوزیهای گسترده روبهرو بوده است. فرانسه و اسپانیا بیشترین آسیب را از این آتشسوزیها متحمل شدند.
در همین حال، کانون موج گرما به ایتالیا منتقل شده و مقامهای این کشور برای بیشتر شهرهای بزرگ هشدار قرمز گرما صادر کردهاند. دمای هوا در برخی مناطق به حدود ۴۰ درجه سانتیگراد رسیده است.
گرمای شدید واتیکان را واداشت نخستین مراسم هفتگی دیدار عمومی پاپ لئو پس از تعطیلات ماه ژوئیه را بهجای میدان سنت پیتر، در فضای سرپوشیده برگزار کند.
گردشگران حاضر در رم از این تصمیم استقبال کردند و آن را راهی برای رهایی از گرمای طاقتفرسا دانستند.
همزمان با تداوم موج گرما در بخشهای وسیعی از جنوب و شرق اروپا، نیروهای امدادی آلبانی در حال مهار آتشسوزیهای جنگلی هستند و در مجارستان نیز اقدامهایی برای کاهش مصرف برق در دستور کار قرار گرفته است.
در پی گسترش آتشسوزیهای جنگلی در منطقه مالاکاستر آلبانی، ۱۵ خانواده ناچار شدند همراه با دامها و حیوانات خانگی خود خانههایشان را تخلیه کنند.
نیروهای امدادی نیز از زمین و هوا برای مهار آتش و جلوگیری از سرایت آن به مناطق مسکونی تلاش میکنند.
عملیات مهار آتشسوزی دیگری که احتمال میرود بر اثر برخورد صاعقه در مناطق کوهستانی جنوب شهر جیروکاستر آلبانی آغاز شده باشد، همچنان ادامه دارد.
در یونان، آتشسوزی جنگلی دیگری که احتمالا بر اثر ارتعاش کابلهای برق و وزش بادهای شدید رخ داده، هزاران هکتار از اراضی کشاورزی را در نزدیکی یکی از مقاصد محبوب گردشگری در شمالغرب آتن سوزاند.
اگرچه این حریق تا ۱۴ مرداد تا حد زیادی مهار شده بود، صدها آتشنشان همچنان در منطقه مستقر بودند تا از شعلهور شدن دوباره آتش جلوگیری کنند.
افت آب دانوب و فشار بر شبکه برق مجارستان
شرکتها و شهروندان مجارستان این هفته، در پی درخواست دولت برای کاهش فشار بر شبکه برق در بحبوحه خشکسالی شدید، مصرف برق خود را کاهش دادند.
بوداپست در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، ۱۴ و ۱۵ مرداد، اوج موج گرما را تجربه خواهد کرد و پیشبینی میشود دمای هوا در این دو روز به ۴۰ تا ۴۲ درجه سانتیگراد برسد.
همزمان، کاهش بیسابقه سطح آب رودخانه دانوب، فعالیت بخش عمده تنها نیروگاه هستهای مجارستان را که برای خنکسازی به آب این رودخانه وابسته است، متوقف کرده است.
این اختلال، فشار بر شبکه برق مجارستان را بهشدت افزایش داده و به نگرانیها درباره تامین برق کشور در اوج مصرف دامن زده است.
پنتاگون در حال تدوین گزینههای هستهای تازه برای جنگ احتمالی با چین یا روسیه است و نیروی دریایی آمریکا نیز قراردادهایی به ارزش ۷۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار برای ساخت زیردریاییهای اتمی و توسعه کارخانههای کشتیسازی منعقد میکند.
شبکه انبیسی بهنقل از منابع آگاه گزارش داد وزارت جنگ آمریکا مشغول تدوین راهبردی محرمانه برای استفاده از توان هستهای این کشور در صورت وقوع یک جنگ منطقهای با چین یا روسیه است.
بر اساس این گزارش، بازنگری تازه قرار نیست بهطور کامل جایگزین دکترین هستهای کنونی آمریکا شود، بلکه هدف آن افزایش گزینههای قابل ارائه به رییسجمهوری در زمان وقوع بحران است.
انبیسی نوشت طراحان این راهبرد میخواهند گزینههایی متنوعتر و بهاصطلاح «معتبرتر» در اختیار رییسجمهوری قرار دهند؛ گزینههایی که دشمنان آمریکا باور کنند واشینگتن ممکن است در شرایط مشخص واقعا از آنها استفاده کند.
احتمال استفاده از سلاحهای هستهای تاکتیکی در یک رویارویی محدود یا منطقهای، یکی از موضوعات مورد توجه در این بازنگری است. سلاحهای تاکتیکی معمولا قدرت انفجاری کمتر یا برد کوتاهتری نسبت به تسلیحات راهبردی دارند، اما استفاده از آنها همچنان میتواند خطر گسترش یک درگیری محدود به جنگ هستهای فراگیر را افزایش دهد.
این بازنگری به ریاست البریج کولبی، معاون وزیر جنگ آمریکا در امور سیاستگذاری، انجام میشود. کولبی پیشتر نیز بر ضرورت بازدارندگی همزمان در برابر قدرتهای هستهای رقیب تاکید کرده بود.
مقامهای دفاعی آمریکا میگویند گسترش زرادخانه چین سبب شده است واشینگتن ناچار باشد تهدیدهای هستهای چین و روسیه را همزمان در محاسبات خود در نظر بگیرد؛ موضوعی که پیش از این یک مقام مسئول سیاست هستهای پنتاگون نیز در توضیح ضرورت نوسازی «سهگانه هستهای» آمریکا بر آن تاکید کرده بود.
همزمان با این بازنگری، اکسیوس گزارش داد نیروی دریایی آمریکا حدود ۷۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار قرارداد با شرکت «جنرال داینامیکس الکتریک بوت» و کارخانه کشتیسازی «نیوپورت نیوز» متعلق به شرکت HII منعقد میکند.
این قراردادها برای توسعه ظرفیت کارخانههای کشتیسازی و ساخت زیردریاییهای تهاجمی کلاس ویرجینیا و زیردریاییهای حامل موشک بالستیک کلاس کلمبیا در نظر گرفته شدهاند.
زیردریاییهای کلاس ویرجینیا با پیشران هستهای، برای عملیات تهاجمی، شناسایی و ماموریتهای زیرسطحی طراحی شدهاند. زیردریاییهای کلاس کلمبیا نیز بخشی از بازدارندگی راهبردی آمریکا خواهند بود و موشکهای بالستیک هستهای حمل خواهند کرد.
از این رو، قراردادهای تازه تنها برنامهای برای نوسازی ناوگان دریایی نیستند و با آینده زرادخانه هستهای آمریکا نیز ارتباط مستقیم دارند. این قراردادها همچنین بر اجرای پیمان امنیتی آکوس میان آمریکا، بریتانیا و استرالیا تاثیر خواهند گذاشت؛ پیمانی که انتقال زیردریاییهای هستهای و فناوریهای مرتبط به استرالیا یکی از محورهای اصلی آن است.
بر اساس آمار منتشر شده در اکسیوس، دو شرکت الکتریک بوت و نیوپورت نیوز تاکنون ۲۶ زیردریایی کلاس ویرجینیا به نیروی دریایی آمریکا تحویل دادهاند و ساخت زیردریاییهای بیشتر نیز در برنامه قرار دارد.
نیروی دریایی آمریکا همچنین برای ساخت هفت زیردریایی کلاس کلمبیا قرارداد بسته است و انتظار میرود نخستین فروند طی چند سال آینده تحویل داده شود.
جو کورتنی، نماینده دموکرات کنتیکت و عضو کمیته فرعی نیروهای دریایی و توان فرافکنی مجلس نمایندگان، گفت این قراردادها نیروی محرک رشد در سراسر پایگاه صنعتی ساخت زیردریایی آمریکا خواهند بود.
او از کنگره و نیروی دریایی خواست سرمایهگذاری در زیرساختهای صنعتی را افزایش دهند تا زمانبندی تحویل زیردریاییها جلو بیفتد.
صنعت کشتیسازی آمریکا در سالهای اخیر با کمبود نیروی متخصص، افزایش هزینهها و عقبافتادن برنامههای تحویل روبهرو بوده است. این مشکلات میتوانند هم برنامه نوسازی بازدارندگی هستهای آمریکا و هم تعهدات واشینگتن در چارچوب آکوس را تحت تاثیر قرار دهند.
فایننشال تایمز گزارش داد دونالد ترامپ درخواست اوکراین را برای دریافت صدها رهگیر پاتریوت نپذیرفته است. او کمبود ذخایر آمریکا و نیاز به این موشکها برای حفاظت از نیروها و تاسیسات این کشور در خاورمیانه را دلیل این تصمیم خوانده است.
به نوشته فایننشال تایمز، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، هفته گذشته در دیداری در دفتر بیضی کاخ سفید از ترامپ خواست صدها موشک رهگیر پاتریوت دیگر در اختیار کییف قرار دهد.
افراد آگاه از این گفتوگوها گفتند رییسجمهوری آمریکا با این درخواست موافقت نکرد و به کمبود رهگیرهای پاتریوت در ذخایر ایالات متحده اشاره کرد.
به گفته آنان، ترامپ تاکید کرد این موشکها برای حفاظت از داراییهای آمریکا در خاورمیانه و کشورهای حاشیه خلیج فارس در جریان جنگ با حکومت ایران مورد نیازند.
او درباره صدور مجوز تولید موشکهای پاتریوت در اوکراین و اروپا نیز ابراز تردید کرد؛ هرچند ماه گذشته در حاشیه اجلاس ناتو در ترکیه به زلنسکی گفته بود آمریکا اجازه تولید این موشکها را صادر خواهد کرد.
ترامپ نهم مرداد در مصاحبه با فایننشال تایمز گفت: «در حال بررسی آن هستیم. این سلاحی بسیار استثنایی است و باید کمی مراقب باشیم مجوز آن را در اختیار چه کسی قرار میدهیم. ما معمولا مجوز تولید تجهیزات را واگذار نمیکنیم.»
دولت اوکراین تاکید کرده است تولید داخلی رهگیرهای پاتریوت میتواند کمبود شدید این موشکها را کاهش دهد و توانایی کییف را برای مقابله با حملات هوایی روسیه تقویت کند.
با این حال، کارشناسان هشدار دادهاند حتی در صورت صدور مجوز، احتمالا چند سال طول میکشد تا نخستین رهگیر پاتریوت از خط تولید در اوکراین خارج شود.
متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو، نیز به فاکسنیوز گفت توافق تولید بلندمدت تا زمستان امسال به نتیجه نخواهد رسید، اما مذاکرات درباره آن ادامه خواهد یافت.
مخالفت ترامپ با درخواست زلنسکی در حالی مطرح شده است که مقامهای اوکراینی از کاهش شدید ذخایر پاتریوت خبر میدهند.
این سامانه تنها سلاح پدافندی تحویلی غرب است که میتواند موشکهای بالستیک روسیه را با اطمینان رهگیری و منهدم کند.
در تازهترین حملات گسترده روسیه به کییف و مناطق اطراف آن، ۱۴ مرداد دستکم ۱۷ نفر کشته و ۴۴ نفر زخمی شدند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی مقامهای اوکراینی، روسیه در این حمله از ۲۴ موشک بالستیک، چهار موشک زیرکون یا اونیکس و ۱۱۵ پهپاد استفاده کرد که شمار قابل توجهی از آنها دارای پیشرانه جت بودند.