روزنامه اعتماد در گزارشی درباره زلزله بم که ۲۲ سال پیش جان حدود ۳۰ هزار نفر را گرفت، نوشت هنوز چهره شهر به ثبات نرسیده و هرچند خانهها ساخته شدهاند، اما کوچههای خاکی، مشکلات مالی، آسیبهای روحی و ساختوساز در مناطق پرخطر همچنان بم را درگیر کرده است.
محمدعلی دبستانی، مدیر روابط عمومی جمعیت بمیهای مقیم تهران، به این روزنامه گفت: «افسردگی، اعتیاد و آسیبهای روانی در میان نسلهای مختلف بازماندگان ریشه دوانده است.»
او با تأکید بر آسیب روانی شدید مردم در این زلزله و پس از آن، به اعتماد گفت: «آثار این بیتوجهی را امروز در اعتیاد و افسردگی میبینیم.»
به گفته دبستانی، پس از اعلام پایان بازسازی در دولت نهم، درآمد حاصل از کارخانههای خودروسازی ارگ جدید به مرکز استان منتقل شد و شهر تنها از بودجه عادی برخوردار شد. او میگوید هنوز بسیاری از کوچههای بم خاکی است و بخشی از مصالح بازسازی در باغات و زمینهای رهاشده مانده است. در برخی مناطق نیز باغها بهدست سودجویان خشک و قطعهقطعه شدهاند، در حالی که بم نخستین باغشهر ثبتشده در فهرست یونسکو است.
دبستانی با اشاره به اینکه مهمترین نگرانی ساختوساز در مناطق زلزلهخیز است، هشدار داد اقشار کمدرآمد به دلیل گرانی مصالح مقاوم، دوباره روی همان گسلهای فعال خانه ساختهاند. او افزود: «وزارت مسکن تأکید داشت روی گسل ساختوساز نشود، اما مردم در زمینهای خود ماندند و خانههای جدیدشان همچنان در معرض خطر زلزله است.»
این ماهوارهها از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه و در قالب یک پرتاب چندمحمولهای به مدار پرتاب شدند. بهگفته مقامهای جمهوری اسلامی این هفتمین پرتاب ماهوارهای ایران با استفاده از پرتابگرهای روسی است.
کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی در روسیه، در اظهاراتی که پیش از پرتاب منتشر شد، گفت: «این ماهوارهها که با فناوری کاملا بومی جمهوری اسلامی طراحی و ساخته شدهاند، حاصل زحمات بخشهای دولتی، دانشگاهی و شرکتهای خصوصی دانشبنیان کشورمان هستند.»
او افزود: «دو ماهواره متعلق به دولت و یک ماهواره متعلق به بخش خصوصی است.»
جلالی گفت جمهوری اسلامی با وجود فشارهای بینالمللی به توسعه توانمندیهای فضایی خود ادامه داده است. او تصریح کرد: «طراحی و ساخت این سه ماهواره بیانگر میزان پیشرفت ایران در عرصه طراحی و ساخت ماهواره است و اینکه شرکتهای دانشبنیان و دانشگاههای کشورمان حرفهای زیادی در صنعت فضایی برای گفتن دارند.»
حسن سالاریه، رییس سازمان فضایی ایران، نیز گفت این پرتاب بازتابدهنده جایگاه ایران در میان گروه کوچکی از کشورهاست که بهطور همزمان از توانمندیهای کامل فضایی برخوردارند.
او گفت: «ایران سالهاست که جزو ۱۰ تا ۱۱ کشور برتر دنیاست که چرخه کامل فناوری فضایی شامل ساخت ماهواره، تولید ماهوارهبر، و زیرساختهای پرتاب، کنترل و دریافت داده را بهصورت بومی در اختیار دارد.»
سالاریه افزود ایران قصد دارد هم تعداد و هم دقت ماهوارههای خود را افزایش دهد.
او گفت:«آنچه برای ما ضروری است، افزایش تعداد ماهوارهها، ارتقای دقت و کیفیت آنها و توسعه کلاسهای مختلف ماهوارهای است.»
رسانههای ایرانی ماهوارههای پرتابشده را «پایا» که با نام «طلوع-۳» نیز شناخته میشود، «ظفر-۲» و یک ماهواره نمونه اولیه با نام «کوثر-۱.۵» معرفی کردند. این ماهوارهها به همراه یک خوشه بزرگ از ماهوارهها که عمدتا متعلق به روسیه بودند، به مداری در ارتفاع پایین زمین پرتاب شدند.
ماهواره پایا (طلوع-۳) که در سازمان فضایی ایران ساخته شده، سنگینترین ماهواره سنجش از دور ایران تا به امروز است و حدود ۱۵۰ کیلوگرم وزن دارد.
به گفته مقامهای ایرانی، این ماهواره قادر است تصاویر سیاهوسفید با دقت حدود پنج متر و تصاویر رنگی با دقت حدود ۱۰ متر تهیه کند و برای کاربردهایی از جمله کشاورزی، مدیریت منابع آب، پایش محیط زیست و ارزیابی بلایای طبیعی طراحی شده است.
ماهواره ظفر-۲ که در دانشگاه علم و صنعت ایران توسعه یافته، نیز یک ماهواره سنجش از دور است که برای نقشهبرداری، پایش محیط زیست و ردیابی مخاطرات طبیعی طراحی شده است.
کوثر-۱.۵ ترکیبی از قابلیتهای تصویربرداری و اینترنت اشیا را در خود دارد و بنا بر اعلام مقامهای جمهوری اسلامی، عمدتا برای کاربردهای کشاورزی و پایش مزارع در نظر گرفته شده است.
جلالی همکاری فضایی ایران و روسیه را «گسترده» توصیف کرد و گفت تجربه مسکو نقشی کلیدی در این مسیر داشته است.
او گفت: «روسیه در حوزه فضایی، از جمله ماهوارهها، پرتابگرها و پرتاب ماهواره، پیشرفته است و ما توانستهایم بخشی از فناوری را منتقل کرده و بهصورت مشترک کار کنیم.»
او همچنین موشک سایوز را بسیار قابل اعتماد خواند و افزود: «پیش از آنکه روابط روسیه با غرب تیره شود، بسیاری از ماهوارههای غربی با استفاده از سایوز پرتاب میشدند.»
جمهوری اسلامی میگوید برنامه فضاییاش ماهیتی غیرنظامی دارد و بر اهداف علمی و اقتصادی متمرکز است، اما دولتهای غربی میگویند فناوری پرتاب ماهواره با سامانههایی که برای توسعه موشکهای بالستیک قارهپیما به کار میروند، همپوشانی دارد.
بر اساس یافتههای این تحقیق که در فصلنامه «مدیریت بحران» منتشر شد، بخش قابل توجهی از شبکه راههای استان تهران در محدودههای پرخطر لرزهای واقع شدهاند.
در این مقاله آمده است که بیش از ۷۳ درصد از کل شبکه راههای استان تهران در حریمی به شعاع ۱۰ کیلومتر در اطراف گسلها قرار گرفتهاند.
به گفته محققان، چنین سطحی از آسیبپذیری میتواند در زمان وقوع زلزله، دسترسی به مراکز امدادی را با مشکل جدی مواجه کند.
پژوهشگران هشدار دادند در دهههای اخیر، گسترش ساختوساز، افزایش تراکم جمعیت و توسعه شبکههای زیرساختی در استان تهران باعث شده هرگونه اختلال ناشی از زلزله، پیامدهای انسانی و اجتماعی گستردهای به دنبال داشته باشد.
رسانههای ایران خلاصهای از این تحقیق را یکشنبه هفتم دی، یک روز پس از وقوع زلزلهای به قدرت ۳.۳ در شمالشرق استان تهران، منتشر کردند.
کانون این زمینلرزه در ۱۸ کیلومتری ارجمند، ۲۲ کیلومتری آب سرد و ۲۴ کیلومتری شهر کیلان دماوند در استان تهران بود.
واکنش شورای شهر
در واکنش به زلزله اخیر، مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، هفتم دی با اشاره به پیامدهای وقوع زمینلرزه در پایتخت گفت: «آرزو میکنیم و از خدا میخواهیم زلزله نیاید، وگرنه با مشکل بزرگی مواجه میشویم.»
پرویز سروری، نایبرییس شورای شهر تهران، نیز گفت: «تهران روی گسلهای فعال قرار دارد و این غیرقابل انکار است. در صورت وقوع زلزله شدید در تهران ممکن است با فاجعهای کمسابقه یا بیسابقه در تاریخ جهان مواجه شویم.»
او افزود وجود بافت فرسوده، جمعیت بالا و ساختمانهای ناایمن این خطر را دوچندان میکند.
پنجم دی، مهدی زارع، استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی، هشدار داد ۱۹ تا ۲۰ میلیون واحد مسکونی که حدود ۳۰ درصد جمعیت ایران در آنها ساکن هستند، بافت فرسوده و بنای ناایمن محسوب میشوند.
او اضافه کرد از سال ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۰، حدود ۷ میلیون واحد مسکونی در کل کشور نوسازی شدهاند، اما سرعت نوسازی بافتهای فرسوده از سرعت فرسودگی آنها کمتر بوده است.
در سالهای اخیر خطر فرونشست زمین در ایران افزایش پیدا کرده و به محدوده شهرها، از جمله تهران، کشیده شده است.
اول آذر، علی بیتاللهی، رییس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، گفت: «پدیده فرونشست زمین بهصورت فزاینده در سراسر ایران در حال توسعه است و ۴۰ درصد مردم کشور را تهدید میکند.»
هر پوند بریتانیا یکشنبه هفتم دی حدود ۱۹۴ هزار تومان و هر یورو بیش از ۱۶۹ هزار تومان معامله شدند.
این در حالی است که ششم دی، قیمت هر سکه طلای طرح جدید ۱۵۷ میلیون تومان و هر دلار آمریکا ۱۳۷ هزار تومان بود.
در ماههای اخیر، تورم افسارگسیخته و رشد نرخ ارزهای خارجی بر نگرانیها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران افزوده است.
این روند در پی بازگشت تحریمهای سازمان ملل و تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه برنامه هستهای شدت گرفته است.
در یک سال گذشته، قیمت اقلام خوراکی در ایران بهطور میانگین بیش از ۶۶ درصد افزایش یافته است.
پنجم دیماه، حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، اعلام کرد از زمان بازگشت تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی در سال ۹۷ تاکنون، ۹۳ درصد ارز حاصل از صادرات انجامشده از سوی اشخاص به کشور بازنگشته است.
اعتراض شهروندان به افزایش قیمت طلا و ارز
شهروندان در روزهای گذشته با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، از تورم شدید و کاهش قدرت خرید خود برای تامین اقلام خوراکی روزمره انتقاد کردند و حکومت جمهوری اسلامی و شخص علی خامنهای را مسئول اصلی این وضعیت دانستند.
در حالی که شدت بحرانهای مالی و اقتصادی در ایران رو به افزایش است، مسعود پزشکیان، رئیس دولت چهاردهم، دوم دی لایحه بودجه ۱۴۰۵ را به مجلس ارائه کرد.
طرح دولت برای افزایش ۲۰ درصدی حقوقها بدون توجه به تورم شدید واکنشهای منفی فراوانی را برانگیخته است.
از سوی دیگر، رویارویی جمهوری اسلامی با غرب و سیاست خارجی علی خامنهای در طول دستکم سه دهه گذشته، برای شهروندان هزینههای گزافی به همراه داشته و تحریمها بخش قابل توجهی از اقتصاد کشور را فلج کرده است.
با این وجود، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجم دی ضمن اذعان به تاثیر تحریمها بر نابهسامانی اقتصادی کشور، این شرایط را عاملی برای «استقلال» و «بلوغ» صنایع دفاعی و موشکی دانست و گفت: «تحریمها باعث شد به سمت فاصله گرفتن از اقتصاد تکمحور نفتی حرکت کنیم.»
عراقچی چهارم دی نیز در جمع فعالان اقتصادی گفته بود: «ما بپذیریم که تحریم هست و بپذیریم که با تحریم هم میشود زندگی کرد... من بهخوبی میدانم تحریم یعنی چه و هزینههایش یعنی چه. مشکلاتش را میدانم و برکاتش را نیز میدانم.»
سخنان او درباره «برکات» تحریمهای بینالمللی در روزهای اخیر با واکنشهای انتقادی روبهرو شده است.
شماری از شهروندان تاکید کردهاند عراقچی و دیگر مقامهای حکومت، از دشواریهای اقتصادی و فشارهای معیشتی بر مردم بیخبرند.
