قیمت خوراکیها در یک سال گذشته بیش از ۶۶ درصد افزایش یافته و برخی زیرگروهها رشد بیشتری را تجربه کردهاند. نان و غلات ۱۰۰ درصد، میوه و خشکبار ۱۰۸ درصد، سبزیجات ۶۹ درصد، نوشیدنیها ۶۸.۳ درصد، ماهیها و صدفداران ۵۲.۳ درصد و شیر، پنیر و تخممرغ ۴۸.۶ درصد افزایش قیمت داشتهاند.
دادههای مرکز آمار نشان میدهد بیشترین فشار تورمی در آبان ماه بر گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» وارد شده که با رشد ۴.۷ درصدی، بیش از دو برابر گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» افزایش داشته است.
بر اساس این آمار تورم نقطهبهنقطه که تغییر قیمتها نسبت به آبان ۱۴۰۳ را میسنجند، در این ماه به ۴۹.۴ درصد رسیده است.
بخش غیرخوراکیها نیز با رشد ۲.۶ درصدی، همچنان روند افزایشی خود را ادامه داده است.
این یعنی خانوارهای ایرانی برای خرید سبدی مشابه آبان سال گذشته، تقریبا ۵۰ درصد بیشتر هزینه کردهاند.
براساس گزارش مرکز آمار، میانگین نرخ تورم سالانه در آبان ۱۴۰۴ به عدد ۴۰.۴ درصد رسیده است. این رقم نشاندهنده افزایش میانگین قیمت کالاها و خدمات در ۱۲ ماهه منتهی به آبان، نسبت به دوره مشابه سال قبل است.
بر اساس این گزارش میزان تورم نقطهبهنقطه در یک سال گذشته برای دخانیات ۵۷ درصد، پوشاک و کفش ۴۲.۶ درصد، مسکن و آب و برق و گاز و سایر سوختها ۳۵.۸ درصد، اجاره ۳۳.۴ درصد، آب و برق و سوخت ۷۸.۳ درصد، خدمات نگهداری مسکن ۵۰.۴ درصد، مبلمان و لوازم خانگی ۵۰ درصد، بهداشت و درمان ۴۸.۲ درصد، حمل و نقل ۴۲.۵ درصد، خرید وسایل نقلیه ۴۰ درصد، حمل و نقل شخصی ۳۷ درصد، حمل و نقل عمومی ۵۴.۶ درصد، ارتباطات ۳۲.۴ درصد، تفریح و فرهنگ ۴۶.۳ درصد، آموزش ۴۶.۱ درصد، هتل و رستوران ۴۳ درصد اعلام شده است.
دادهها همچنین نشان میدهد دامنه تورم سالانه میان دهکهای مختلف هزینهای متفاوت است؛ دهک اول با ۴۱.۷ درصد بالاترین نرخ تورم را ثبت کرده و دهک دهم، پردرآمدترین گروه جامعه، با ۳۹.۵ درصد پایینترین نرخ را تجربه کرده است.
اختلاف تورمی دهکها به ۲.۲ واحد درصد رسیده که نسبت به ماه قبل ۰.۳ واحد درصد افزایش داشته است.
در همین دوره، شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) نسبت به آبان سال گذشته، ۴۹.۴ واحد درصد افزایش یافته که نسبت به مهرماه نیز ۰.۸ واحد درصد بیشتر است .
تورم ماهانه در آبان ۱۴۰۴ برابر با ۳.۴ درصد اعلام شده است؛ رقمی که نشاندهنده افزایش شاخص قیمت نسبت به مهرماه است.
انتشار این آمار همزمان با تصویب نظام سهنرخی بنزین نگرانیها از ادامه موج تورمی در ماههای آینده را به شدت افزایش داده است.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان پنجشنبه گفت: «مدیریت مصرف انرژی، اصلاح قیمت بنزین و تقویت طرح کالابرگ بهعنوان مهمترین راهکارهای کاهش فشار معیشتی و تورم بر مردم است.»
او افزود: «اقلام اساسی مانند گوشت، مرغ، برنج، ماکارونی، روغن، حبوبات و پنیر با استفاده از کالابرگ قابل تامین است تا امنیت غذایی خانوارها حفظ و اثر تورمی ناشی از افزایش هزینهها کاهش یابد.»
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان ۲۷ آبان درباره مشکلات معیشتی شهروندان گفت میپذیریم و میدانیم افزایش قیمت در کالاها داشتهایم و «هرجا لازم باشد از مردم عذرخواهی کنیم مشکلی نداریم و میدانیم نرخ تورم ما در ماههای گذشته کمی افزایش پیدا کرده است.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
