شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه درباره قطعنامهای پیشنهادی از سوی روسیه و چین برای تعویق ششماهه بازگشت تحریمهای ایران رأیگیری کند؛ اما دیپلماتها میگویند تصویب این طرح بعید است.
بر اساس سازوکار پیشبینیشده در توافق هستهای ۲۰۱۵، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه ایران از نیمهشب جمعه به وقت گرینویچ دوباره برقرار میشود؛ روندی که پس از فعال شدن «مکانیسم ماشه» از سوی بریتانیا، فرانسه و آلمان آغاز شد.
برای تصویب این قطعنامه در شورای امنیت، ۹ رأی مثبت از مجموع ۱۵ عضو و همچنین عدم استفاده از حق وتو توسط آمریکا، بریتانیا یا فرانسه ضروری است. با این حال، دیپلماتها پیشبینی میکنند تعداد زیادی از کشورها رأی ممتنع دهند و همین موضوع احتمال شکست طرح روسیه و چین را افزایش میدهد. در همین حال، ایران و سه کشور اروپایی این هفته تلاش کردند به توافقی موقت دست یابند تا تحریمها به تعویق افتاده و فرصت برای مذاکرات بلندمدت درباره برنامه هستهای تهران فراهم شود. اروپا پیشنهاد داده است در صورت همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و گفتوگو با آمریکا، اجرای تحریمها تا شش ماه به تأخیر بیفتد.
مسعود پزشکیان، رئیس دولت جمهوری اسلامی ایران، روز پنجشنبه اعلام کرد تهران برای مواجهه با هر سناریویی آماده است و در صورت بازگشت تحریمها سیاستهای خود را تطبیق خواهد داد، هرچند ابراز امیدواری کرد که این تحریمها دوباره اعمال نشود. در همین حال، روسیه و چین پیشنویس قطعنامهای ارائه کردهاند که مهلت تازهای تا آوریل ۲۰۲۶ برای ازسرگیری مذاکرات فراهم میکند. این دو کشور خواستار آن شدهاند که همه طرفهای توافق هستهای فوراً به گفتوگو بازگردند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، هشدار داده است ایران تنها «چند ساعت» فرصت دارد تا از بازگشت تحریمها جلوگیری کند. او در دیدار با پزشکیان در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، خواستار دسترسی کامل بازرسان هستهای، شفافیت درباره اورانیوم غنیشده و ازسرگیری فوری مذاکرات شد. در همین حال، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، در دیدار با همتای بریتانیایی خود، موضع سه کشور اروپایی را «بیاساس، غیرقانونی و غیرمسئولانه» توصیف کرد. این تحولات نشاندهنده عمیقتر شدن شکاف میان اروپا از یکسو و روسیه و چین از سوی دیگر در قبال آینده برنامه هستهای ایران است.
فرانسه، بریتانیا و آلمان از ششم شهریور ماه روند ۳۰ روزه فعال شدن مکانیسم ماشه (اسنپبک) را آغاز کردند که منجر به بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران خواهد شد.
آنها تهران را به نقض توافق برجام متهم کردهاند؛ توافقی که هدف آن جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بود.
رویترز چهارشنبه دوم مهر نوشت که دیپلماتهای ایرانی و اروپایی، سهشنبه در نیویورک در مذاکراتی «آخرین لحظهای» دیدار کردند اما احتمال جلوگیری از اجرای اسنپبک، اندک توصیف میشود.
تحریمهای تنبیهی که قرار است در پایان ماه جاری میلادی اجرایی شوند، شامل ممنوعیت فروش سلاح، محدودیت بر آزمایش و فناوری موشکهای بالستیک، مسدود کردن داراییها، ممنوعیت سفر و ممنوعیت تولید فناوری هستهای است.
این اقدام همچنین مبنای حقوقی لازم را برای اتحادیه اروپا و بریتانیا فراهم میکند تا دوباره محدودیتها را علیه بخشهای بانکی، کشتیرانی و انرژی ایران، اعمال کنند.
بازگشت تحریمها میتواند عملا به معنای «مرگ توافق هستهای سال ۲۰۱۵» (برجام) باشد؛ توافقی که با خروج دونالد ترامپ، رییسجمهوری وقت آمریکا از آن در سال ۲۰۱۸ ضربه سنگینی متحمل شد و پس از آن، تحریمهای سختگیرانه آمریکا علیه حکومت ایران، دوباره برقرار شد.
چین و روسیه اعلام کردهاند از اجرای تحریمهای بازگشتی حمایت نخواهند کرد.
صادرات نفت ایران و روشهای دور زدن تحریمها
تحریمهای غربی از سال ۲۰۱۰ صنعت نفت ایران را هدف قرار دادند و باعث کاهش تولید و افت صادرات شدند.
بر اساس دادههای بانک فدرال رزرو سنتلوئیس، صادرات نفت خام ایران از حدود ۲.۲ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۱ به کمتر از یک میلیون بشکه در سال ۲۰۱۴ سقوط کرد.
پس از توافق برجام، اکثر تحریمها برداشته شد و صادرات نفت ایران در سال ۲۰۱۷ به ۱.۸۵ میلیون بشکه در روز رسید اما خروج آمریکا از توافق و بازگشت تحریمها باعث سقوط شدید صادرات شد و در سال ۲۰۲۰ به پایینترین سطح یعنی ۴۴۴ هزار بشکه در روز رسید.
اروپا نیز از سال ۲۰۱۹ خرید نفت ایران را متوقف کرد.
با این حال، تاثیر محدودیتهای آمریکا به تدریج کاهش یافت زیرا حکومت ایران و معاملهگران و خریداران نفت بهویژه در چین، شبکهای پیچیده برای دور زدن تحریمها ایجاد کردند.
این شبکه شامل شرکتهای صوری، ناوگان قدیمی و اغلب بدون بیمه نفتکشها، انتقال کشتی به کشتی در دریا و خاموش کردن سیستمهای رهیابی بود تا ردیابی نفتکشها دشوارتر شود.
ایالات متحده در سالهای اخیر دامنه تحریمها را گسترش داده و هزاران فرد، نفتکش، تاجر و پالایشگاه و بندر چینی را هدف قرار داده است اما این اقدامات تاثیر محدود و کوتاهمدتی بر جریان فروش نفت ایران داشتهاند.
بازی قدرت چین در بازار نفت ایران
رویترز در یادداشت خود نوشت که صادرات نفت ایران از سطح پایین سال ۲۰۲۰ به تدریج بهبود یافت و در سال ۲۰۲۴ به ۱.۵ میلیون بشکه در روز رسید که حدود چهارپنجم آن به چین تحویل داده شد.
این بهبود به ایران درآمدی حیاتی بخشیده است؛ حتی اگر نفت آن با تخفیف فروخته شود.
در سال ۲۰۲۴، صنعت نفت و پتروشیمی حدود یکچهارم تولید ناخالص داخلی ایران را تشکیل میداد.
تحریمهای بازگشتی بدون تردید مسیر معاملات با ایران را پیچیدهتر خواهد کرد اما همانطور که تجربه گذشته نشان داده، فعالان در دور زدن این محدودیتها مهارت یافتهاند و به احتمال زیاد راههای تازهای برای عبور از موانع پیدا خواهند کرد.
این تحریمها ممکن است برخی خریداران آسیایی را منصرف کند اما انتظار نمیرود چین خرید نفت ایران را متوقف کند. برعکس، پالایشگران چینی میتوانند از این فرصت بهرهبرداری کرده و نفت مازاد ایران را با تخفیفهای بیشتر خریداری کنند و اهرم فشار بیشتری در معاملات به دست آورند.
تضعیف کارایی تحریمهای غربی
پکن که با تحریمهای ایران مخالف است، از سال ۲۰۲۲ انتشار دادههای رسمی واردات نفت ایران را متوقف کرده تا از نظارت غرب بگریزد.
چین در هفتههای اخیر نشان داده که تحریمهای غرب و آمریکا را نادیده میگیرد؛ از جمله با واردات محمولههای گاز طبیعی مایع از پروژه «آرکتیک الانجی-۲» روسیه که تحت تحریمهای سنگین قرار دارد.
رویترز بر این اساس نوشت: «بنابراین بعید است که چین با بازگشت تحریمها خرید نفت ایران را کاهش دهد.»
به گفته تحلیلگران، تضعیف تدریجی کارایی تحریمهای غربی علیه ایران و روسیه اکنون به یکی از ویژگیهای اصلی بازارهای بینالمللی نفت و گاز تبدیل شده و یک نظام دو لایه از تجارت «مطابق با قانون» و «غیرمطابق با قانون» ایجاد کرده است: «در نتیجه احتمالا بازگشت تحریمها و فروپاشی کامل برجام تاثیر چشمگیری بر صادرات حیاتی نفت ایران نخواهد داشت و تجارت نفت این کشور بیش از پیش به سایههای بازار جهانی منتقل خواهد شد.»
خامنهای سهشنبه اول مهر در یک سخنرانی تلویزیونی، غنیسازی ۶۰ درصدی اورانیوم در ایران را «لازم» خواند و گفت جمهوری اسلامی در خصوص برنامه هستهای خود و سایر مسائل «تسلیم فشارها نشده و نخواهد شد».
او با اشاره به سخنان مقامهای آمریکایی در خصوص لزوم برچیدن غنیسازی در ایران افزود: «ملت ایران توی دهن گوینده این حرف خواهد زد.»
رهبر جمهوری اسلامی همچنین به بمباران تاسیسات اتمی حکومت در جریان جنگ ۱۲ روزه پرداخت و تاکید کرد علم «از بینرفتنی نیست و با بمب و تهدید از بین نمیرود».
او در عین حال گفت حکومت ایران «احتیاج و تصمیمی» به ساخت سلاح هستهای ندارد.
ساعاتی پیش از سخنرانی خامنهای، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در سخنانی در مجمع عمومی سازمان ملل جمهوری اسلامی را «حامی شماره یک تروریسم در جهان» خواند و هشدار داد تهران نمیتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ همچنین به نامه خود به رهبر جمهوری اسلامی پیش از آغاز جنگ اشاره کرد و گفت در این نامه «پیشنهادی سخاوتمندانه» در ازای تعلیق برنامه هستهای به حکومت ایران ارائه شده بود، اما پاسخ تهران «ادامه تهدیدات» بود.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
خامنهای در حالی بر ادامه برنامه هستهای حکومت تاکید میکند که در روزهای اخیر موضوع فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل، موجی از نگرانی را در میان شهروندان به وجود آورده و به افزایش نرخ ارزهای خارجی و تورم در کشور انجامیده است.
«مذاکره با آمریکا هیچ سودی برای ما ندارد»
رهبر جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود مخالفت خود را با مذاکره با ایالات متحده اعلام کرد و گفت این اقدام «ضررهای بزرگی برای کشور دارد که برخی از آنها جبرانناپذیر هستند».
خامنهای واشینگتن را به «دیکته» و «تحمیل» بهجای گفتوگو متهم کرد و یادآور شد طرف آمریکایی «پیشاپیش نتیجه مذاکرات را مشخص کرده» و خواهان تعطیل شدن فعالیتهای هستهای و غنیسازی در کشور است.
او افزود: «در وضع کنونی مذاکره با دولت آمریکا اولا هیچ کمکی به منافع ملی ما نمیکند، هیچ سودی برای ما ندارد، هیچ ضرری را هم از ما دفع نخواهد کرد.»
خامنهای ادامه داد: «طرف تهدید کرده که اگر مذاکره نکنید، بمباران میکنیم... قبول چنین مذاکرهای نشانه تهدیدپذیری ایران اسلامی است. معنایش این است که ما در مقابل هر تهدیدی فورا میترسیم، میلرزیم و تسلیم طرف مقابل میشویم. این تهدیدپذیری اگر به وجود آمد، دیگر انتها نخواهد داشت.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اول مهر در سخنان خود در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به حملات آمریکا به تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان اشاره کرد و افزود: «ما قدرتمندترین سلاحهای جهان را در اختیار داریم. از استفاده از این تسلیحات متنفریم، اما کاری را کردیم که ۲۲ سال همه خواستار آن بودند: ظرفیت غنیسازی هستهای ایران از بین رفت.»
«برای بعد از جمهوری اسلامی نقشه کشیده بودند»
خامنهای در بخش دیگری از سخنرانی تلویزیونی خود گفت «غرض دشمن» از جنگ ۱۲ روزه ایجاد «فتنه خیابانی» و «مختل کردن نظام» بود و «حتی برای بعد از جمهوری اسلامی نقشه کشیده بودند».
او اضافه کرد: «زدن فرماندهان و برخی شخصیتهای موثر وسیلهای بود تا دشمن در کشور بهخصوص تهران با کمک عوامل خود آشوب و اغتشاش بهپا کند، اگر توانست مردم را علیه جمهوری اسلامی به خیابانها بکشاند و با مختل کردن امور کشور، اصل نظام را هدف قرار دهد و با نقشههای بعدی، اسلام را در این سرزمین ریشهکن کند.»
رهبر جمهوری اسلامی در عین حال اذعان کرد دشمن «عواملی در تهران و ایران دارد».
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر شمار زیادی از شهروندان را به اتهام «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل بازداشت، محاکمه و حتی اعدام کرده است.
پیشتر در دوم شهریور، خامنهای بدون اشاره به نام شاهزاده رضا پهلوی گفته بود مخالفان جمهوری اسلامی در زمان جنگ ۱۲ روزه «از تحقق اهداف» خود مطمئن بودند و «برای تعیین حکومت بعدی جلسه گذاشتند و پادشاه هم تعیین کردند».
«داستان حزبالله لبنان دنبالهدار است»
رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی تلویزیونی خود حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله لبنان، را «ثروت عظیمی برای دنیای اسلام» خواند و گفت: «این ثروت از دست نرفته است.»
خامنهای افزود: «داستان حزبالله دنبالهدار است. نباید حزبالله را دستکم گرفت و نباید از این ثروت مهم غفلت کرد. [حزبالله] ثروت بزرگی برای لبنان و غیرلبنان است.»
در هفتههای اخیر، تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله، فضای سیاسی این کشور را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بحثهای گستردهای را در میان جریانهای سیاسی لبنان، جامعه بینالمللی و مقامهای حکومت ایران برانگیخته است.
هرچند حزبالله در پی جنگ اخیر با اسرائیل و همچنین سایر تحولات منطقهای بهشدت تضعیف شده است، اما جمهوری اسلامی بهعنوان مهمترین حامی مالی و تسلیحاتی این گروه میکوشد در جهت بازسازی توان نظامی آن گام بردارد.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، بارها تاکید کرده این گروه مورد حمایت تهران سلاحهای خود را زمین نخواهد گذاشت.
تام باراک، فرستاده آمریکا در امور سوریه و سفیر این کشور در ترکیه، ۳۱ شهریور حزبالله و جمهوری اسلامی را دشمن ایالات متحده خواند و خواستار «قطع سر این مارها» شد.
این نشریه در گزارشی که یکشنبه ۳۰ شهریور منتشر شد، نوشت اگر تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد آنگونه که انتظار میرود پنجم مهرماه بازگردند، ناوگان تجاری شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (IRISL) و شرکتهای تابعه تحت فشار قرار میگیرند. بهنوشته ماریتایم اکسکیوتیو، این ناوگان ۱۱۵ فروند کشتی در اختیار دارد.
این نشریه افزود همچنین ۳۸ نفتکش غولپیکر (VLCC) متعلق به شرکت ملی نفتکش ایران (NITC) نیز با محدودیتهای جدیدی روبهرو خواهند شد و نفت ایران که در نفتکشهای شناور نگهداری میشود و انتقال کشتیبهکشتی نفت (STS) نیز در معرض خطر بیشتری قرار خواهد گرفت.
شورای امنیت سازمان ملل متحد جمعه ۲۸ شهریور به رد تلاش برای به تعویق انداختن بازگشت تحریمهایی رای داد که در سال ۲۰۱۵ پس از توافق اتمی معروف به برجام به حالت تعلیق درآمد.
این تصمیم، راه را برای اعمال مجدد تحریمها طبق مکانیسم ماشه یا اسنپبک هموار کرده است. امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه جمعه ۲۸ شهریور تاکید کرد که بازگشت تحریمها علیه جمهوری اسلامی قطعی است.
رای شورای امنیت سازمان ملل به ادامه روند مکانیسم ماشه با واکنش گسترده مقامهای جمهوری اسلامی مواجه شده است. شورای عالی امنیت ملی از تعلیق همکاری با آژانس خبر داد و شماری از نمایندگان مجلس خواهان خروج از انپیتی و حتی ساخت بمب اتمی شدند.
در حال حاضر جمهوری اسلامی تحت فشار تحریمهای یکجانبه آمریکا و برخی کشورهای غربی قرار دارد، اما بازگشت تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد باعث میشود کشورهایی مانند چین، هند، مالزی و امارات که به بهانه نبودِ مشروعیت بینالمللی همچنان با حکومت ایران تجارت میکنند، ناچار به تبعیت از این تحریمها شوند.
تحریمهای سازمان ملل متحد شامل حوزههای صادرات نفت و گاز، کشتیرانی و بیمه، بانکداری و دسترسی به سیستم مالی بینالمللی و تولید و واردات تسلیحات و فناوریهای حساس میشود.
نشریه ماریتایم اکسکیوتیو در پایان گزارش خود تاکید کرده است که با بازگشت تحریمهای سازمان ملل، ایران با دور تازهای از فشارهای بینالمللی در حوزه انرژی، تجارت و مالی مواجه خواهد شد؛ فشاری که میتواند هم اقتصاد کشور را فلجتر کند و هم پیامدهای سیاسی گستردهای در داخل و خارج داشته باشد.
نشریه گلوبال ترید ریویو نیز ۱۰ شهریور در گزارشی با اشاره به سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی نوشت که رییسجمهوری آمریکا وعده داده که صادرات نفت تهران را به صفر برساند. براساس این گزارش، یکسوم تحریمهای آمریکا بخش کشتیرانی ایران را هدف گرفته است.
گلوبال ترید ریویو نوشت کاخ سفید بهطور ویژه بر تضعیف توان «ناوگان سایه» ایران و درآمدهای انرژی آن متمرکز است و یکسوم کل تحریمها کشتیرانی ایران را هدف گرفتهاند. اکنون دامنه تحریمها فراتر از کشتیها رفته و پالایشگاههای چینی و اپراتورهای ذخیره نفت خام را نیز در بر میگیرد.
دیوید تاننباوم، کارشناس اطلاعات دریایی، به این نشریه گفت این رویکرد ادامه راهبردی است که پس از حملات ۷ اکتبر به اسرائیل در دولت جو بایدن دنبال شد؛ یعنی تحریم کشتیها در حالیکه بارگیری روی آب بود و این روش باعث بازگشت کشتیها با محموله یا فروش با تخفیف شدید شد.
تاننباوم گفت خریداران اصلی نفت ایران همچنان پالایشگاههای کوچک چین و هند هستند. انتقال کشتی به کشتی در مالزی نیز ادامه دارد.
او افزود تکنیکهای دور زدن تحریمها پیشرفتهتر شدهاند اما تغییر اساسی در خریداران رخ نداده است.
پیش از این در ۳۰ مرداد، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۳ شرکت کشتیرانی و هشت نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را با هدف مقابله با تلاش تهران برای دور زدن تحریمهای واشینگتن تحریم کرد.
دولت بریتانیا نیز همان روز و در همسویی با ایالات متحده و اتحادیه اروپا، حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی، مشاور علی خامنهای و یکی از چهرههای کلیدی در فروش نفت جمهوری اسلامی و روسیه، و شرکتهای وابسته به او را تحریم کرد.
علاوه بر شمخانی، شرکتهای مستقر در دبی متعلق به او، شامل گروه کشتیرانی «ادمیرال» و گروه «میلاووس»، هدف تحریمهای جدید قرار گرفتهاند.
همچنین شرکت «اوشن لئونید اینوستمنتس» که دفتر آن در لندن واقع است، از سوی بریتانیا تحریم شده است. این صندوق سرمایهگذاری در امپراتوری اقتصادی حسین شمخانی نقشی مهم ایفا میکند.
یکشنبه، ۳۰ شهریور در آستانه مراسم موسوم به «هفته دفاع مقدس» نیروهای مسلح به روال معمول بیانیههایی صادر کردند. در این بین، بیانیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء به تشدید تنشها با اسرائیل، آمریکا و احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه پرداخته است.
سپاه پاسداران در بیانیه خود از آنچه «اتحاد مقدس ایرانیان غیور» در مقابل «اردوگاه خصم» برای حفظ «میهن اسلامی» خوانده قدردانی کرد. در این بیانیه همچنین به اسرائیل و هیات حاکمه آمریکا که «مستکبر» و «دغلباز» توصیف شده، هشدار داده است.
ارزیابیهای متعدد نشان میدهد مقامات تهران و سپاه پاسداران، با توجه به در جریان بودن مذاکرات با ایالات متحده، حمله تهران را بعید میدانستند. موضوعی که در اظهار نظر مقامها نیز پیداست.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، تیرماه، در گفتوگویی با تاکر کارلسون، مجری مشهور آمریکایی، با گلایه از آمریکا گفت: «آمریکا در آستانه جلسه ششم، در حالی که ما همچنان در حال مذاکره بودیم، عملا روی میز مذاکره بمب انداخت و دیپلماسی را نابود کرد.»
در بیانیه سپاه آمده است هرگونه خطای محاسباتی اسرائیل و آمریکا علیه منافع و امنیت ملی یا «قلمرو سرزمینی جمهوری اسلامی» با واکنش قاطع نیروهای مسلح بهویژه «پاسداران رشید انقلاب اسلامی» مواجه خواهد شد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از زمان تاسیس تاکنون، به جز دوران کوتاه جنگ ۱۲ روزه، همواره تاکید داشته از نام ایران را در عنوان رسمی یا توصیفات خود استفاده نکند.
سپاه در بیانیه خود، جنگ ۱۲ روزه را جنگی در مقیاس «جنگ جهانی» ارزیابی کرد. در این بیانیه آنچه «پیروزی» نیروهای مسلح در جنگ ۱۲ روزه خوانده شده، محصول «آمادگی دائمی و توسعه مستمر فناوریها و سامانه های پیشرفته دفاعی و نظامی» خوانده شده و تاکید شده است روند «توانافزایی نیروهای مسلح» متوقف نخواهد شد.
۱۶ شهریور، کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی طرح «تقویت بنیه نیروهای مسلح در مقابله همهجانبه با جنایات و تجاوزات» اسرائیل را تصویب کرد. بر اساس این طرح، علاوه بر بودجه معمول، دستکم دو میلیارد یورو دیگر برای «تقویت بنیه دفاعی» به نیروهای مسلح اختصاص خواهد یافت.
در این بیانیه آمده است در سختترین شرایط تحریم های اقتصادی و فشارهای ترکیبی چند لایه حداکثری دشمنان در بخشهای مختلف، بازهم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با «حفظ ابتکار عمل» در جنگ ۱۲ روزه به پیروزی دست یافتند.
در اولین روز جنگ از بامداد ۲۳ خرداد تا ظهر آن، اسرائیل با هدف قراردادن فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، از فرمانده کل سپاه پاسداران، فرمانده قرارگاه خاتم، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران تا رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، زنجیره فرماندهی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را متلاشی کرد.
ارزیابیهای جدید هم نشان داد، اسرائیل با اعزام ۱۰۰ نیروی نظامی به داخل خاک ایران، ظرف مدت ۴۸ ساعت از آغاز حملات، پدافند جمهوری اسلامی را از کار انداخته و آسمان ایران را در اختیار گرفته است.
پیشتر خبرنگار شبکه زد دی اف تلویزیون آلمان در گزارش زنده خود از کنفرانس ژنو اعلام کرد عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی برای خروج از ایران به اسرائیل اطلاع داده است، چون حریم هوایی ایران کاملا در اختیار اسرائیل بود.
شورای عالی امنیت ملی و تهدید به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی
در اطلاعیهای که به نقل از شورای عالی امنیت ملی شنبه شب، ۲۹ شهریور منتشر شد آمده است در جلسه این شورا که به ریاست رییسجمهور تشکیل شد، ضمن بحث و تبادلنظر در مورد وضعیت منطقه و «ماجراجوییهای» اسرائیل، تاکید شد که سیاست جمهوری اسلامی در شرایط فعلی «همکاری هرچه بیشتر برای ایجاد صلح و ثبات در منطقه» خواهد بود.
با این حال در ادامه این بیانیه، اقدامات اخیر سه کشور اروپایی در یک ماه اخیر و حرکت در مسیر فعال سازی مکانیسم ماشه، «اقدامات نسنجیده» توصیف شده است.
اطلاعیه تصریح کرده است «علیرغم همکاریهای وزارت امورخارجه با آژانس» و ارائه طرحهایی برای حل و فصل موضوع، با اقدامات کشورهای اروپایی عملا مسیر همکاری با آژانس دچار تعلیق خواهد شد.
این بیانیه یکروز پس از عدم تصویب قطعنامه تعلیق تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی منتشر شد. وضعیتی که میتواند در ۶ مهرماه به بازگشت خودکار همه تحریمهای پیشین شورای امنیت علیه ایران منجر شود.
والاستریت ژورنال همزمان با عدم تصویب تعلیق تحریمها، گزارش داد طبق پیشنهاد جمهوری اسلامی که سه کشور اروپایی اخیرا آن را رد کردند، تهران اعلام آمادگی کرده بود ذخایر اورانیوم غنیشده در سطح نزدیک به درجه تسلیحاتی را بازیابی و آن را به خلوص پایینتر رقیق کند تا در ازای آن تحریمهای جمهوری اسلامی لغو شود.
تهدید به تعلیق همکاریها با آژانس در حالی مطرح میشود که ۱۸ شهریور، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و گروسی در قاهره برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
این توافق در حالی انجام شد که پزشکیان ۱۱ تیر، قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» مصوب مجلس شورای اسلامی را ابلاغ کرده بود. توافق قاهره با نظر شورای عالی امنیت ملی و در تعطیلات مجلس شورای اسلامی انجام شد، موضوعی که برخی نمایندگان مجلس و نیروهای وفادار جمهوری اسلامی، نسبت به آن انتقاداتی مطرح کردند که مورد توجه قرار نگرفت.
