تحلیلگر ارشد در ایراناینترنشنال
مشاوران کرملین تایید کردهاند روسیه در حال میانجیگری بین ایران و آمریکا است. همزمان، ترامپ در موضوع اوکراین با پوتین به توافقاتی نزدیک شده است. اما این روند، در ازای چه امتیازاتی پیش میرود؟
به نظر میرسد که هدف اصلی ترامپ، تأمین امنیت بلندمدت اسرائیل است؛ امنیتی که بخشی از آن با سقوط اسد و عدم واکنش جدی روسیه حاصل شد، و بخش دیگر آن ممکن است با برچیدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی و تغییر ساختار سیاسی و جمعیتی نوار غزه تکمیل شود.
خامنهای در موقعیت دشواری قرار گرفته است. او که همواره بر تقویت روابط با روسیه تأکید داشت، اکنون در وضعیتی قرار دارد که ممکن است مسکو از پشت به او خنجر بزند و او را در یک معامله بین ترامپ و پوتین قربانی کند.
پرسش اساسی این است که آیا خامنهای در برابر این سناریو ایستادگی خواهد کرد و خطر یک جنگ را به جان میخرد، یا اینکه مجبور به عقبنشینی و پذیرش شرایط جدید خواهد شد؟
ترامپ در موضوع اوکراین، دیدگاههای پوتین را مورد توجه قرار داده و عملاً سلطه روسیه بر حدود ۲۰ درصد از خاک اوکراین را به رسمیت شناخته است. اوکراین نیز تحت فشار قرار گرفته تا از پیوستن به ناتو صرفنظر کند، و در همین راستا، دولت آمریکا ارسال کمکهای نظامی به اوکراین را کاهش داده و رویکردی سرد نسبت به زلنسکی در پیش گرفته است.
از سوی دیگر، ترامپ با ستایش از پوتین، کاهش تحریمهای آمریکا علیه روسیه را مورد بررسی قرار داده است. اما در ازای این امتیازات، ترامپ از پوتین چه میخواهد؟
هدف اصلی ترامپ در خاورمیانه، تأمین امنیت اسرائیل است. نشانههای متعددی حاکی از آن است که روسیه در سوریه، با چشمپوشی از سقوط اسد، زمینه را برای ایجاد یک دولت محلی دروزی در جنوب سوریه از سوی اسرائیل فراهم کرده است.
علاوه بر آن، آمریکا نیز در حال تغییر ترکیب سیاسی، جمعیتی و امنیتی نوار غزه به نفع اسرائیل است. اما مهمترین موضوع، ادامه تهدید برنامه هستهای جمهوری اسلامی است.
پوتین که در سوریه با ترامپ به تفاهم رسید، ممکن است در موضوع ایران نیز رویکرد مشابهی در پیش بگیرد و با ترامپ بر سر توقف برنامه هستهای جمهوری اسلامی به توافق برسد.
سفر سرگئی لاوروف به تهران در همین چارچوب ارزیابی میشود. وزیر خارجه روسیه پس از دیدار با مارکو روبیو، وزیر خارجه دولت احتمالی ترامپ در ریاض، به تهران رفت تا دیدگاههای ترامپ و تیم او را به مقامات جمهوری اسلامی منتقل کند. گزارشها حاکی از آن است که لاوروف به تهران توصیه کرده است تا از طریق مسکو و با میانجیگری کرملین، باب مذاکره با ترامپ را باز کند.
آیا خامنهای در نهایت مجبور به مذاکره خواهد شد؟ خامنهای بهطور رسمی مذاکره با آمریکا را نفی کرده و حتی گفته است که چنین مذاکراتی در تضاد با عقل و شرف است. با این حال، تجربه گذشته نشان داده است که جمهوری اسلامی در شرایط بحرانی و تحت فشار شدید خارجی، آماده عقبنشینی خواهد شد.
اگرچه در حال حاضر نشانهای از آمادگی خامنهای برای مذاکره مستقیم با ترامپ دیده نمیشود، اما در صورت افزایش فشارها و خطر واقعی سقوط نظام، احتمال تغییر موضع او منتفی نیست ولی در مجموع آنچه که الان بیشتر دیده می شود این است که خامنهای قصدی برایبرچیدن برنامه هستهای خود ندارد و به سمت تقابل و حتی پذیرش خطر درگیری و چنگ با آمریکا میرود.
به گزارش فاکسنیوز، در این نامه که بنیاد یهودی امور امنیت ملی منتشر کرده و به امضای ۷۷ ژنرال و دریاسالار بازنشسته آمریکایی رسیده، گفته شده «زمان آن رسیده که به اسرائیل اجازه داده شود کار را علیه محور ایران تمام کند.»
این نامه، که تنها چند ساعت پیش از سخنرانی ترامپ در جلسه مشترک کنگره منتشر شد، تاکید میکند که یک ایران هستهای، تهدیدی برای امنیت ملی آمریکا خواهد بود و از دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا میخواهد که از اسرائیل در مقابله با ایران حمایت کند.
امضاکنندگان با هشدار درباره سرعت و پیشرفت برنامه هستهای ایران، در نامه خود نوشتهاند «آنچه اسرائیل از ایالات متحده میخواهد، پشتیبانی لازم برای تضمین حداکثر کارایی اقداماتش و کمک به مدیریت خطر انتقامگیری جمهوریاسلامی است. ما باید به سرعت این حمایت را فراهم کنیم.»
این فرماندهان سابق با تاکید بر اینکه جنگ مسالهای جدی است و آنها دیپلماسی را گزینه مطلوبتری میدانند، اما در عین حال تردید دارند که ایران با حسن نیت در مذاکرات شرکت کند.
آنها تاکید کردهاند: «مذاکرات مداوم با ایران طی دو دهه گذشته تنها به یک نتیجه خطرناک منجر شده است: بزرگترین حامی تروریسم دولتی جهان اکنون در آستانه دستیابی به خطرناکترین سلاحهای جهان ایستاده است.»
این ژنرالها و دریاسالاران بازنشسته از دولت ترامپ خواستهاند که اسرائیل را به مهمات، سامانههای تسلیحاتی و هرگونه حمایت لازم برای اطمینان از موفقیت عملیاتهایش علیه این تهدید مشترک تجهیز کند.
اظهارات مقامات آمریکا و اسرائیل درباره ایران
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در سفر اخیر خود به اسرائیل، ایران را «بزرگترین منبع بیثباتی در خاورمیانه» توصیف کرد. او تاکید کرد که جمهوری اسلامی پشت همه گروههای تروریستی و تمامی اقدامات خشونتآمیز قرار دارد.
او افزود: «هرگز نباید اجازه داد ایران هستهای شود، زیرا در آن صورت میتواند از فشارها و اقدامات بینالمللی مصون بماند. این اتفاق هرگز نباید رخ دهد.»
در همان کنفرانس خبری، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل که از مخالفان سرسخت برنامه هستهای جمهوری اسلامی است، اعلام کرد: «اسرائیل و آمریکا در مقابله با تهدید ایران در کنار هم ایستادهاند.»
بازگشت سیاست فشار حداکثری بر ایران
۴ فوریه، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، یادداشت امنیت ملی را امضا کرد که بازگشت سیاست فشار حداکثری بر رژیم ایران را اعلام میکرد و متعهد شد که تمام مسیرهای منتهی به دستیابی این کشور به سلاح هستهای را مسدود کند.
در این یادداشت آمده است: «ایران همچنان بزرگترین حامی تروریسم دولتی در جهان است و به گروههایی نظیر حزبالله، حماس، حوثیها، طالبان، القاعده و سایر شبکههای تروریستی کمک کرده است.»
ترامپ همچنین در این یادداشت تاکید کرد که ایران مسئول کشتارهای وحشیانه حماس در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است.
به گزارش میرر، جارویس که سمت رسمی او وزیر امنیت بریتانیا و معاون امنیتی وزیر کشور است، سهشنبه در جریان یک نشست در مجلس عوام بریتانیا، قوانین سختگیرانه جدید دولت بریتانیا برای مجازات مجرمانی که دستورات جمهوری اسلامی را در خاک بریتانیا اجرا میکنند، اعلام کرد.
در جریان این نشست، شماری از نمایندگان پارلمان بریتانیا، درباره «تهدید رو به رشد» جمهوری اسلامی در این کشور هشدار دادند.
وزیر امنیت بریتانیا، در صحبتهایش اعلام کرد دولت این کشور در حال بررسی راههایی برای اعمال قوانین ضدتروریسم علیه کل حکومت ایران است، بهگونهای که بتوان حکومت ایران و سرویسهای اطلاعاتی آن را همچون گروههای تروریستی تحت تحریم قرار داد.
به گفته این مقام بریتانیایی، به تمام نیروهای پلیس بریتانیا برای مقابله با طرحهای دولتهای متخاصم آموزشهای ویژهای داده خواهد شد.
جرویس با اشاره به حکومت ایران به نمایندگان مجلس عوام گفت: «حکومت {ایران} روزبهروز جسورتر شده و بهطور تهاجمی اهداف خود را در خاک بریتانیا پیش میبرد و در تلاش است تا ما را تضعیف کند. این روند تهاجمی با افزایش چشمگیر اقدامات مستقیم علیه اهداف بریتانیا در سالهای اخیر مشهود است.»
این مقام امنیتی بریتانیا، با اشاره به شمار توطئههای قتل جمهوری اسلامی در خاک بریتانیا که خنثی شده است، گفت شمار تحقیقات مربوط به تهدیدات دولتی که امآی۵، سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا، انجام میدهد، در سال گذشته ۴۸ درصد افزایش یافته است.
جرویس تاکید کرد: «واضح است که این توطئهها بخشی از یک استراتژی آگاهانه اتخاذ شده از سوی حکومت ایران برای سرکوب انتقادات و مخالفتها از طریق کاربرد ارعاب و ترس است.»
وزیر امنیت بریتانیا گفت حکومت ایران یهودیان، اسرائیلیها و رسانههای فارسیزبانی را هدف قرار داده که در بریتانیا فعالیت و از جمهوری اسلامی انتقاد میکنند.
به گفته جارویس، دولت بریتانیا قصد دارد حکومت ایران از جمله سرویسهای اطلاعاتی و سپاه پاسداران، را در سطح نظارتی پیشرفته در طرح ثبت نفوذ خارجی قرار دهد.
طرح ثبت نفوذ خارجی، یک سازوکار دو مرحلهای است که با هدف تقویت ایستادگی نظام سیاسی این کشور در برابر نفوذ پنهان خارجی طراحی شده و شفافیت بیشتری را درباره فعالیتهای قدرتها و نهادهای خارجی که تهدیدی برای امنیت ملی محسوب میشوند، ایجاد میکند.
او تاکید کرد این طرح تا تابستان اجرایی خواهد شد. جمهوری اسلامی اولین قدرت خارجی است که در سطح تقویتشده طرح نفوذ خارجی بریتانیا قرار میگیرد.
این بدان معناست که هر فردی ساکن بریتانیا که از طرف ایران فعالیت میکند، طبق قانون موظف خواهد بود که این موضوع را اعلام کند، در غیر این صورت، با پیگرد قانونی مواجه خواهند شد.
جرویس هشدار داد که اگر افراد از این قانون تبعیت نکنند، با پنج سال حبس مواجه خواهند شد. او گفت: «این افراد با یک انتخاب روبهرو هستند: یا اقدامات خود را به دولت بریتانیا اعلام کنند یا به زندان بروند.»
به گفته او، دولت بریتانیا در حال بررسی قوانین موجود ضدتروریسم است تا ببیند آیا میتوان این قوانین را گسترش داد و شامل دولتهای خارجی نیز کرد یا نه.
جرویس در سخنان خود در مجلس عوام اعلام کرد آژانس جرائم ملی بریتانیا در حال نظارت بر افرادی است که مظنون به همکاری با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران هستند، از جمله کسانی که در بریتانیا برای این نهاد پولشویی میکنند.
او همچنین از تحقیقات رسمی کمیسیون خیریههای بریتانیا درباره «مرکز اسلامی انگلستان» و «بنیاد خیریه التوحید» استقبال کرد.
به گزارش مییر، نمایندگان پارلمان بریتانیا اعلام کردند این اقدامات بخشی از تلاشهای دولت برای مقابله با «افرادی است که نفوذ ایران در بریتانیا را ترویج میکنند.»