انتشار بازی سرقت بزرگ خودرو۶، «جیتیای ۶» را باید یکی از بزرگترین رویدادهای صنعت سرگرمی در سالهای اخیر دانست. این محصول تنها در نخستین روز عرضه، شامل پیشفروشها، ۳.۷۹ میلیارد دلار فروش داشت که بالاترین فروش در میان انواع محصولات رسانهای تاریخ است.
این بازی همچنین با ثبت رکوردهای تازه در میزان ترافیک اینترنت، بار دیگر نشان داد که بازیهای ویدیویی دیگر صرفا بخشی از صنعت سرگرمی نیستند، بلکه به پدیدههایی با تأثیر اقتصادی و فرهنگی در مقیاس جهانی تبدیل شدهاند.
اما جیتیای ۶، فراتر از رکوردهای تجاری و فناوری، در کشورهای مختلف با واکنشهایی متفاوت و گاه متناقض روبهرو شدهاست. این بازی در ورژنهای قدیمیتر به آزادی در انجام انواع جرائم، از سرقت گرفته تا آدمکشی، معروف و حتی نام شهری خیالی که بازی در آن جریان دارد، یعنی وایس سیتی Vice City، مترادف شهر فساد یا شهر رذیلت شده است.
حالا با انتشار نسخه ۶، در آمریکا پلیس هشدار داده که گیمرها دنیای مجرمانه و خیالی این بازی را با رفتارهای واقعی در زندگی روزمره اشتباه نگیرند، و سرعت غیرمجاز، ماشیندزدی و حمله به آدمها در دنیای واقعی همچنان جرم است.
همزمان در روسیه، یکی از نمایندگان کلیسای ارتدوکس از علاقهمندان این بازی خواست توبه کنند و بهجای چنین سرگرمیهایی به امور واقعی و مفید زندگی بپردازند.
در چین نیز انتشار رسمی بازی با مانع جدی تاییدیههای دولتی روبهرو شده و حتی دستورالعملهای گزارششده برای پخشکنندگان بازی در پلتفرمهایی مانند Douyin، محدودیتهایی برای نمایش سرقت خودرو، خشونت و برخی صحنههای جنسی مطرح کردهاند.
این واکنشها چندان هم دور از انتظار نیست. مجموعه جیتیای همواره بهخاطر نمایش خشونت، قانونشکنی، روابط جنسی و هجو ارزشهای اجتماعی و سیاسی آمریکا جنجالبرانگیز بوده است. با این حال، شاید جالبترین نکته درباره نسخه جدید این مجموعه، نه خشونت و قانونشکنی، بلکه تصویری باشد که از رابطه عاطفی میان دو شخصیت اصلی آن ارائه میکند.
از مندی تا لوسیا؛ ماجرای یک دوستپسر متفاوت
در همان ساعات اولیه انتشار جیتیای ۶، یکی از صحنههایی که توجه کاربران شبکههای اجتماعی را جلب کرد، مواجهه جیسون، شخصیت مرد بازی، با زنی به نام مندی بود. جیسون در یکی از اولین ماموریتهایش به خانه مندی میرود تا سینک ظرفشویی را تعمیر کند. در این صحنه، مندی با بیکینی وارد میشود و تلاش میکند جیسون را اغوا کند؛ اما جیسون در نهایت پیشنهاد او را رد میکند.
این صحنه بهسرعت در شبکههای اجتماعی دستبهدست شد و به یکی از موضوعات بحثبرانگیز میان بازیکنان تبدیل شد. برای بسیاری، جالب بود که در بازیای با شهرت جیتیای، شخصیت مرد اصلی بهجای استقبال از یک فرصت جنسی، مرزهای رابطه خود را حفظ میکند.
اما ماجرای جیسون به همینجا ختم نمیشود. بخش دیگری از تجربه بازی به رابطه او با لوسیا، شریک عاطفی و همکارش در دنیای خلافکاری، اختصاص دارد. لوسیا در ابتدای بازی، هنگامی که جیسون با مندی مواجه میشود، در زندان است، و جیسون منتظر آزادشدن و وصال او است. سرانجام پس از این که این دو به هم میرسند، روابط عاطفی میان آنها نقش عمدهای در بازی ایفا میکند.
بازیکن میتواند جیسون را در انجام فعالیتهای ظاهرا ساده اما معناداری همراهی کند: خرید غذا و نوشیدنی برای لوسیا، خرید لباس برای یکدیگر، بیرون رفتن، انجام تفریحات مشترک، گفتوگو، پاسخ دادن به پیامها و حتی گرفتن دست یا در آغوش کشیدن شریک عاطفیاش.
این رفتارها صرفا جزییات تزئینی بازی نیستند؛ بلکه بر سطح رابطه جیسون و لوسیا تاثیر میگذارند و میزان صمیمیت و نوع تعاملات عاطفی در دسترس آنها را تغییر میدهند. در مقابل، بیتوجهی طولانیمدت به شریک عاطفی یا رفتارهایی که به او آسیب میزند، میتواند این رابطه را تضعیف کند.
این جزییات در نگاه نخست شاید چندان مهم به نظر نرسند، اما در بازیای که بازیکن معمولا انتظار دارد در نقش یک خلافکار قدرتمند ظاهر شود، قرار گرفتن چنین فعالیتهایی در مرکز تجربه بازی، معنای متفاوتی پیدا میکند.
آیا جیتیای ۶ در حال آموزش رابطه عاطفی است؟
شاید نتوان گفت جیتیای ۶ یک بازی آموزشی درباره روابط عاطفی است؛ اما میتوان گفت این بازی در حال وارد کردن برخی از عناصر یک رابطه سالم به دنیای سرگرمی تعاملی است.
در بسیاری از بازیهای جریان اصلی، مردانگی با قدرت، تسلط، ثروت، خشونت و موفقیت در تصاحب زنان تعریف شده است. در نسخههای قبلی جیتیای نیز بخش مهمی از جذابیت بازی بر همین خیالپردازیها استوار بود. اما در نسخه جدید، در کنار همان دنیای آشنای جرم و جنایت، تصویر دیگری از جذابیت مردانه به نمایش گذاشته میشود: مردی که به شریک عاطفیاش توجه میکند، به نیازهای او اهمیت میدهد، برای خوشحال کردنش وقت میگذارد و در برابر وسوسههای بیرونی به تعهد خود پایبند میماند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم مخاطبان بازیهای ویدیویی فقط نوجوانان نیستند و این محصولات به بخش مهمی از فرهنگ عمومی نسلهای جدید تبدیل شدهاند. آنچه بازیکن در یک بازی تجربه میکند، لزوما به رفتار واقعی او تبدیل نمیشود؛ اما بازیها میتوانند الگوهایی از رفتار، انتخاب و تعامل اجتماعی را در برابر مخاطبان قرار دهند.
به همین دلیل، نمایش چنین رفتارهایی در یک بازی فوقالعاده محبوب میتواند اهمیت فرهنگی داشته باشد. وقتی بازیکنی که برای ساعتها در نقش جیسون قرار میگیرد، برای پیشبرد رابطه خود باید به نیازهای لوسیا توجه کند، عملا نوع دیگری از موفقیت را تجربه میکند؛ موفقیتی که نه از راه غلبه بر دیگران، بلکه از مسیر همراهی و مراقبت به دست میآید.
با این همه، شاید یکی از جالبترین واکنشها به این بخش از بازی، انتقاد برخی چهرههای جریان مردانه افراطی در فضای مجازی باشد. بعضی از استریمرها و کاربران، خرید گل و مواد غذایی برای لوسیا یا انجام کارهای خانه توسط جیسون را به تمسخر گرفتند و آن را نشانه ضعف یا تسلیم مردانه دانستند.
این واکنشها خود به موضوعی قابل تامل تبدیل شدهاند: چرا برای برخی افراد، توجه به شریک عاطفی و انجام کارهای روزمره برای او، با مفهوم ضعف مردانه گره خورده است؟
در واقع، شاید جیتیای ۶ ناخواسته به یکی از بحثهای مهم فرهنگی امروز وارد شده باشد؛ تقابل میان برداشت سنتی از مردانگی که بر سلطه و استقلال مطلق تاکید میکند و برداشت دیگری که مسئولیتپذیری، همدلی و توانایی ساختن یک رابطه متقابل را بخشی از هویت مردانه میداند.
البته نباید فراموش کرد که جیتیای ۶ همچنان یک بازی بزرگسالانه و سرشار از خشونت و رفتارهای مجرمانه است. قرار نیست چند ماموریت خرید گل و انجام کارهای خانه، ماهیت کلی آن را تغییر دهند. اما شاید همین همنشینی دو دنیای متضاد است که این جنبه از بازی را جالبتر میکند.
در نهایت، شاید یکی از پیامهای غیرمنتظره جیتیای ۶ این باشد که حتی در دنیایی پر از سرقت، خشونت و تعقیب پلیس، داشتن یک رابطه خوب و کسی که بتوان روی او حساب کرد، میتواند بخشی از رویای زندگی باشد.
شاید این بار، یکی از جذابترین خیالپردازیهای مردانه در دنیای جیتیای، نه سرقت یک بانک یا خرید یک عمارت چندمیلیوندلاری، بلکه بلد بودن هنر یک دوستپسر خوب بودن باشد.
لکسی شعیبی، پویا محسنی و برزین اخوان، سه بازیگر ایرانیتبار، در «جیتیای ۶» بهترتیب نقش مندی، مریم انصاری و عمر داوود را بازی کردهاند. در این میان، شخصیت مندی از روز نخست انتشار بازی، مورد توجه کاربران شبکههای اجتماعی قرار گرفته است.
۲۸ آبان و همزمان با انتشار جیتیای ۶، شعیبی در ویدیویی در اینستاگرام گفت صداپیشگی مندی را بر عهده داشته و سازندگان بازی برای بازآفرینی حرکات این شخصیت، حرکات خود او را ضبط کردهاند.
در شبکه اجتماعی ایکس، شماری از کاربران فارسیزبان نیز به تبار ایرانی این بازیگر اشاره کردند.
لکسی شعیبی در نقش مستاجری که دل به جیسون بسته است
وبسایت یاهو اینترتینمنت شعیبی را بازیگر و مدل ایرانی-آمریکایی معرفی کرده است. شعیبی مدرک کارشناسی خود را در رشته نمایش از دانشگاه نیویورک گرفت. نام او در کارنامه حرفهایاش «لکسی لاله شعیبی» ثبت شده است.
بازیکنان در یکی از ماموریتهای فصل اول با مندی آشنا میشوند. جیسون دووال به خواست برایان هدر، صاحبخانه مندی، برای گرفتن اجاره عقبافتاده به خانه او میرود.
مندی برای پرداخت اجاره شرطی دارد: جیسون باید اول گرفتگی سینک آشپزخانه را برطرف کند.
جیسون سرگرم تعمیر سینک است که مندی حرف ازدواج را پیش میکشد و میگوید این دو باید با هم ازدواج کنند. جیسون هم یادآوری میکند که آن دو تازه با هم آشنا شدهاند.
جیسون هنگام باز کردن لوله سینک، چیزی شبیه انگشت بریده پیدا میکند که مندی بهسرعت آن را از دستش میگیرد. وبسایت گیمزرادار با بازبینی تصاویر این صحنه، به این جزییات اشاره کرده است.
وبسایت دکسرتو از وجود ظرفهای اسید و اره در حیاط خانه مندی و ساطور و نوار چسب در صندوق خودروی او خبر داده است. کنار خانه نیز محلی شبیه قبر تازهکندهشده دیده میشود.
این سرنخها به گمانهزنی شماری از بازیکنان درباره احتمال قاتل زنجیرهای بودن مندی دامن زده؛ فرضیهای که به نوشته وبسایت ایاسپورتس، راکاستار هنوز آن را تایید یا رد نکرده است.
پویا محسنی و سرنخی که به خانه مریم انصاری میرسد
راکاستار گیمز، سازنده «جیتیای ۶»، در فهرست رسمی بازیگران، پویا محسنی را بازیگر نقش مریم انصاری معرفی کرده است.
در یکی از ماموریتها، جیسون و لوسیا برای پیدا کردن مجسمهای برنزی رد مردی به نام بندیکت هالیفکس را میگیرند.
آنها سرنخی درباره ارتباط او با مریم انصاری به دست میآورند و با دریافت نشانی خانه مریم، راهی آنجا میشوند. هالیفکس پا به فرار میگذارد و آن دو تعقیبش میکنند.
محسنی، بازیگر ایرانی-آمریکایی و فعال حقوق افراد تراجنسیتی، در تهران به دنیا آمد و همانجا دیپلم گرفت. او در ۱۸ سالگی ایران را به مقصد انگلستان ترک کرد.
محسنی بعدها در نیویورک بازیگری آموخت و یکی از نقشهای اصلی فیلم «See You Then» را بازی کرد.
برزین اخوان در نقش سرپرست جیسون در فرودگاه وایسسیتی
برزین اخوان در نقش عمر داوود، سرپرست کارکنان حمل بار فرودگاه بینالمللی وایسسیتی، ظاهر میشود. در فصل چهارم، جیسون زیر نظر عمر کار میکند.
او چمدانها را از هواپیما تخلیه میکند و به دست عمر میدهد تا روی گاری بار بچیند. جیسون سپس به بهانهای از عمر جدا میشود و مخفیانه دستگاهی در بخش حراست نصب میکند تا همدستش، کریم، به سامانه امنیتی فرودگاه دسترسی پیدا کند.
اخوان ۲۹ آبان در نخستین پست اینستاگرامی خود پس از نزدیک به چهار سال نوشت مدتها حضورش در این بازی را از دیگران پنهان کرده بود.
او از پیوستن به این مجموعه باسابقه ابراز افتخار کرد و ایفای نقش عمر را از لذتبخشترین روزهای دوران بازیگریاش خواند.
این بازیگر و نمایشنامهنویس ایرانی-آمریکایی سال ۱۹۸۰ در کودکی از ایران به آمریکا مهاجرت کرد.
او سال ۲۰۲۴ در جشنواره شکسپیر اورگن نمایشی تکنفره را روی صحنه برد و با موسیقی سنتی ایران و گفتوگوهایی به چند زبان، داستان بزرگ شدن خود میان دو فرهنگ را روایت کرد.
اخوان در نخستین اجراهای اقتباسهای نمایشی «بادبادکباز» و «هزار خورشید تابان»، دو رمان خالد حسینی، نیز حضور داشته است.
اخوان دی ۱۴۰۱ در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی»، در اینستاگرام به اعدامها در ایران اعتراض کرد. او اعدام را «ابزار سرکوب» جمهوری اسلامی خواند و از جامعه جهانی خواست از مردم ایران در مبارزه برای دموکراسی و آزادیهای بنیادین حمایت کند.
تجمع اعتراضی اعضای کارزار «رباتهای قاتل را متوقف کنید»، برلین، فروردین ۱۳۹۸
کشورهای حاضر در نشست سازمان ملل در ژنو بر سر ادامه مذاکرات با هدف تدوین مقرراتی برای سلاحهای خودمختار موسوم به «رباتهای قاتل» تا سال ۲۰۲۸ توافق کردند. با این حال، هنوز روشن نیست این مقررات از نظر حقوقی الزامآور خواهد بود یا نه.
خبرگزاری رویترز شنبه ۳۰ آبان گزارش داد حدود ۱۰۰ کشور خواستار آن بودند که در مهلتی کوتاه، قواعدی الزامآور برای این سلاحها وضع شود.
در نهایت، مخالفت شماری از تولیدکنندگان بزرگ تسلیحات از جمله آمریکا، روسیه و اسرائیل، دامنه این توافق را محدود کرد. واشینگتن و مسکو ترجیح میدهند هر کشور دستورالعملهای خود را تدوین کند.
کشورهای عضو «کنوانسیون برخی سلاحهای متعارف» از ۲۵ آبان در ژنو گرد هم آمده بودند تا درباره سامانههایی مذاکره کنند که میتوانند با نظارت اندک انسان یا حتی بدون نظارت او، اهداف را شناسایی و به آنها حمله کنند.
این نشست در حالی برگزار شد که نگرانیها درباره کاربرد سلاحهای خودمختار مرگبار در درگیریهای اوکراین، خاورمیانه و سودان رو به افزایش است.
دبیرکل سازمان ملل، پاپ و صلیب سرخ خواستار وضع مقرراتی سختگیرانه و الزامآور برای این تسلیحات شدهاند. برخی از این سلاحها برای شناسایی و انتخاب هدف از هوش مصنوعی بهره میگیرند.
پاپ لئو، رهبر کاتولیکهای جهان، بارها درباره گسترش هوش مصنوعی و خطر تسلط آن بر زندگی انسان هشدار داده است. کاربرد نظامی این فناوری از نگرانیهای اصلی او به شمار میرود.
پاپ خواستار نظارت بر توسعه سامانههای تسلیحاتی مبتنی بر هوش مصنوعی شده و گفته این سلاحها چنان پیشرفت کردهاند که مهارشان عملا از توان انسان خارج شده است.
ساعتها چانهزنی بر سر چند واژه
رویترز به نقل از دیپلماتهای حاضر در نشست ژنو گزارش داد اعتراض روسیه به آییننامه مذاکرات به لغو شماری از جلسات رسمی انجامید.
مذاکرهکنندگان در آخرین شب نشست، ساعتها بر سر چند واژه چانه زدند و گفتوگوها سرانجام پس از ساعت چهار بامداد به وقت محلی پایان یافت.
ژولین تونی، رییس سوئیسی نشست، اعلام کرد این توافق که پس از بیش از یک دهه مذاکره به دست آمد، دستاوردی مهم برای خلع سلاح با اهداف بشردوستانه محسوب میشود.
او در پایان نشست به خبرنگاران گفت: «این توافق نشان میدهد حتی در جهان امروز با همه شکافهای عمیقش، دیپلماسی چندجانبه همچنان میتواند به نتایج ملموس برسد.»
در سوی دیگر، یکی از دیپلماتهای حاضر در نشست که کشورش خواستار وضع قوانین الزامآور بود، نتیجه مذاکرات را «ناامیدکننده» خواند.
او در عین حال افزود نتیجه «میتوانست بسیار بدتر از این باشد».
به گزارش رویترز، بسیاری از گروههای حقوق بشری از نتیجه نشست انتقاد کردند و هشدار دادند پیشرفت فناوری این سلاحها ممکن است از تلاشهای دیپلماتیک برای مهار آنها پیشی بگیرد.
نیکول فان رویین، مدیر اجرایی کارزار «رباتهای قاتل را متوقف کنید»، در حاشیه نشست گفت: «تاخیر در تدوین سندی الزامآور، غیرنظامیان و بشریت را به خطر میاندازد.»
تصمیمگیری در چارچوب این کنوانسیون به اجماع هر ۱۲۸ کشور عضو نیاز دارد.
برخی ناظران و مقامهای نظامی پیشین میگویند کشورها باید آماده باشند امکان آغاز مذاکراتی تازه خارج از چارچوب کنونی سازمان ملل را مورد بررسی قرار دهند.
استفاده از هوش مصنوعی در میان اخترشناسان آماتور برای یافتن سیارههای خارج از منظومه شمسی رو به افزایش است، هرچند یافتههای این کاوشها از نظر اعتبار علمی یکسان نیستند.
وبسایت نیچر گزارش داد افراد علاقهمند به اخترشناسی دهههاست به کمک ابزارهایی که ناسا و پژوهشگران در دسترس عموم گذاشتهاند، به جستوجوی سیارهها میپردازند.
اکنون مدلهای هوش مصنوعی میتوانند این ابزارها را در اینترنت پیدا کنند و با آنها حجم بزرگی از دادههای رصدی را مورد بررسی قرار دهند.
با این حال، میشل کونیموتو، پژوهشگر سیارههای فراخورشیدی در دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا، هشدار داد برخی از جویندگان سیارهها با نحوه کار این ابزارها آشنایی کافی ندارند و نمیتوانند اعتبار یافتههایشان را بسنجند.
پاول رابتسویچ، متخصص هوش مصنوعی در اسپانیا که آموزش رسمی اخترشناسی ندیده است، در ماه سپتامبر از «کلود کد»، ابزار برنامهنویسی شرکت آنتروپیک، خواست دادههای بیش از ۱۲۰ هزار ستاره را بررسی کند.
ماهواره «تِس» ناسا این ستارهها را در اواخر ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ رصد کرده بود.
رابتسویچ از کلود خواست در دادههای تلسکوپ به دنبال ستارههایی بگردد که در فواصل منظم اندکی کمنور میشوند.
کمنور شدن دورهای یک ستاره میتواند نشانه گردش سیارهای به دور آن باشد. هر بار که سیاره از میان ستاره و ناظر میگذرد، بخش کوچکی از نور ستاره به ناظر نمیرسد.
حدود دو هفته بعد، کلود در نور ستارهای در فاصله ۱۱۶ سال نوری از زمین به دو الگوی جداگانه رسید. در یکی از این چرخهها، ستاره تقریبا هر سه روز یکبار کمنور میشد و در دیگری، هر ۱۱ روز یکبار.
این دو چرخه میتوانست نشانه گردش دو سیاره به دور همان ستاره باشد. در این صورت، سیارهای که به ستاره نزدیکتر است، مدارش را در زمان کوتاهتری طی میکند.
در ماه اکتبر، نویسندهای در یک مقاله ۲۱ صفحهای در پایگاه arXiv، یک سیاره فراخورشیدی احتمالی را معرفی کرد.
او در توضیح نقش هوش مصنوعی در پژوهش خود نوشت: «نویسنده تحلیلها را بهطور مستقل مورد بررسی قرار نداده و تخصص لازم را برای تایید تکتک جزییات فنی ندارد.»
آدینا فاینستاین، اخترشناس رصدی دانشگاه ایالتی میشیگان، گفت این بسیار نگرانکننده است که نویسنده مقالهای را منتشر کرده که خود نمیتوانسته درستی یافتهاش را بسنجد.
او افزود: «از مشارکت مردم استقبال میکنیم و خوشحال میشویم که شهروندان با شور و شوق به پژوهش علمی میپردازند. در عین حال، میخواهیم مطمئن شویم که از این ابزارها درست استفاده میکنند.»
مدیران arXiv آخرین نسخه مقاله را بهدلیل ناسازگاری با معیارهای این پایگاه برای استفاده از هوش مصنوعی مولد حذف کردند.
کونیموتو از صراحت نویسنده درباره محدودیت دانش خود استقبال کرد و گفت هر جا شیوه تحلیل دادهها برای جویندگان سیارهها روشن نیست، باید از متخصصان کمک بگیرند.
یکی از کارکنان مرکز بازی بامبو در بانکوک، پایتخت تایلند، در روز انتشار جیتیای ۶، بازی را برای یک گیمر آماده میکند؛ ۲۸ آبان ۱۴۰۵.
۱۳ سال پس از جیتیای ۵، نسخه ششم این مجموعه پنجشنبه ۲۸ آبان منتشر شد. نسلی از گیمرهای ایرانی که با نسخههای فارسی و خودروهای ایرانی در این بازی بزرگ شدهاند، اکنون برای تجربه نسخه جدید با مشکلات اقتصادی و محدودیتهای دسترسی روبهرو هستند.
عرضه جهانی جیتیای ۶ از بامداد ۲۸ آبان، ابتدا در نیوزیلند و سپس در سایر کشورها آغاز شد. در سیدنی، بازیکنان تجربه خود را بهصورت زنده پخش کردند و در لندن جشنهای شمارش معکوس برگزار شد.
در این فاصله، طرفداران نوجوان مجموعه وارد بزرگسالی شدهاند. در انجمن فارسی «بازیسنتر»، یکی از کاربران نوشته بود درخواست مرخصی او برای روز انتشار بازی رد شده و تصمیم گرفته است ساعت سهونیم صبح بیدار شود، چند ساعت بازی کند و سپس به محل کارش برود.
مجموعه جیتیای برای بسیاری از گیمرهای ایرانی فراتر از یک بازی خارجی بوده است. راهنماهای فارسی، رمزهای تقلب و نسخههای تغییریافته آن سالها در وبلاگها و انجمنهای اینترنتی دستبهدست میشد.
یکی از نمونههای این تغییرها، اضافهکردن خودروهای ایرانی مانند پراید به خیابانهای مجازی بازی بود. کاربران با ساخت و نصب تغییرهایی موسوم به «مود»، محیط بازی را به تجربه زندگی خود نزدیکتر میکردند.
تصویری از پراید در جیتیای وی
گروههای مستقل نیز با انتشار راهنما، زیرنویس و دوبله فارسی تلاش کردند داستان و ماموریتهای بازی را برای مخاطبان ایرانی قابلفهمتر کنند. این فعالیتها ارتباطی با پشتیبانی رسمی شرکت راکاستار نداشتند.
بازگشت به وایسسیتی پس از سالها
جیتیای ۶ بازیکنان را به وایسسیتی، شهر خیالی الهامگرفته از میامی، بازمیگرداند؛ اما این بار بهجای فضای دهه ۱۹۸۰، داستان در زمان حال اتفاق میافتد.
دو شخصیت اصلی، جیسون دووال و لوسیا کامینوس، پس از یک سرقت ناموفق درگیر ماجرایی جنایی میشوند. محیط بازی نیز از خیابانها و سواحل تا جزیرهها، تالابها و مناطق صنعتی ایالت خیالی لئونیدا گسترش یافته است.
راکاستار از جزییات بصری بیشتر و امکانات گستردهتر گشتوگذار در نسخه جدید خبر داده است.
با وجود محبوبیت طولانیمدت جیتیای در ایران، فارسی در فهرست زبانهای رسمی نسخه ششم قرار ندارد. این موضوع میتواند دنبالکردن داستان و ماموریتها را برای بازیکنانی که به زبانهای پشتیبانیشده تسلط ندارند، دشوار کند.
در جیتیای ۵، گروههای مستقل با انتشار پچ فارسی و دوبله تلاش کردند این محدودیت را کاهش دهند، اما هنوز مشخص نیست امکانات مشابه چه زمانی برای نسخه ششم فراهم خواهد شد.
جیتیای ۶ در زمان عرضه تنها برای پلیاستیشن ۵ و ایکسباکس سری ایکس و اس منتشر شده است. هنوز تاریخی برای نسخه رایانه شخصی اعلام نشده؛ موضوعی که دسترسی به ابزارهای رایج ساخت مود را نیز برای بخشی از بازیکنان محدود میکند.
گیمرها در روز انتشار جیتیای ۶، در مرکز بازی بامبو در بانکوک، پایتخت تایلند، مشغول تجربه این بازی هستند؛ ۲۸ آبان ۱۴۰۵.
از بازیهای قدیمی تا هزینه ۲۱ میلیون تومانی
شرایط اقتصادی نیز تجربه جیتیای را برای گیمرهای ایرانی تغییر داده است.
نسخه استاندارد جیتیای ۶ در فروشگاه آمریکایی پلیاستیشن ۷۹ دلار و ۹۹ سنت قیمت دارد. با نرخ دلار ۲۶۹ هزار و ۵۰۰ تومانی که رویترز در سوم اکتبر ۲۰۲۶ گزارش کرد، قیمت بازی معادل حدود ۲۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است؛ بدون احتساب هزینه کنسول و واسطهها. این محاسبه لزوما قیمت روز انتشار بازی در ایران نیست.
محدودیت پرداخت بینالمللی نیز بسیاری از کاربران ایرانی را به استفاده از گیفتکارت یا فروشندگان واسطه وابسته کرده است.
مشکل دیگر، دانلود فایلهای حجیم بازی با اینترنت ایران است. جیتیای ۶ بسته به دستگاه تا ۲۱۲ گیگابایت فضای آزاد نیاز دارد.
بر اساس گزارش «دیتاریپرتال»، سرعت میانه دانلود اینترنت ثابت ایران در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹٫۵۱ مگابیت بر ثانیه بود. دانلود فایلی به حجم ۲۱۲ گیگابایت با این سرعت، در شرایط ایدئال حدود ۲۴ ساعت طول میکشد و قطعی یا افت سرعت میتواند زمان بیشتری به آن اضافه کند.
البته بخش داستانی بازی پس از نصب بهصورت آفلاین قابل اجراست.
چو سانگ هیون با لباس شخصیت تامی ورستی از بازی جیتیای: وایسسیتی، در مراسم جشن انتشار جیتیای ۶ و معرفی آلبوم موسیقی آن در سئول، کره جنوبی؛ پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵.
یک بازی مشترک، تجربههایی متفاوت
انتشار جیتیای ۶ برای میلیونها طرفدار در جهان پایان انتظاری ۱۳ ساله است، اما برای گیمرهای ایرانی این بازگشت با شرایط متفاوتی همراه شده است.
نسلی که زمانی با نصب مود، اضافهکردن خودروهای ایرانی و استفاده از راهنماهای فارسی، دنیای جیتیای را به محیط زندگی خود نزدیک میکرد، اکنون با نسخهای روبهروست که تجربه آن به امکانات سختافزاری، توان خرید و دسترسی به اینترنت وابسته است.
انتشار جیتیای ۶ پس از ۱۳ سال، فصل تازهای در تاریخ این مجموعه آغاز کرده است؛ اما برای بخشی از مخاطبان ایرانی، انتظار برای دسترسی به بازی و امکانات فارسیسازی آن همچنان ادامه دارد.
انتشار بازی جیتیای ۶ موجی از هیجان، انتقاد و طنز سیاسی را در میان کاربران ایرانی شبکههای اجتماعی به راه انداخته است؛ از اعتراض به قیمت بالای بازی و سرعت پایین اینترنت تا شوخی با غیبت مجتبی خامنهای از انظار عمومی.
برای بسیاری از گیمرهای ایرانی، مشکل تنها هزینه خرید بازی نیست، بلکه دانلود فایل حدود ۲۰۰ گیگابایتی آن با اینترنت کند نیز به مانعی دیگر تبدیل شده است.
یکی از کاربران شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خیلی دلم میخواد جیتیای رو بخرم و دانلود کنم ولی وقتی به این فکر میکنم که قراره ۲۰۰ گیگ رو با این سرعت نت دانلود کنم و کلی حرص بخورم بیخیال میشم فعلا.»
کاربر دیگری نیز با اشاره به زمان طولانی دانلود این بازی به طنز نوشت: «با این سرعت نت ایران فک کنم تا جیتیای بعدی بیاد دانلود این ۲۰۰ گیگ جیتیای من تموم بشه.»
افزایش بیش از ۱۱۰برابری قیمت نسبت به جیتیای ۵
قیمت جیتیای ۶ در ایران حدود ۲۱ میلیون تومان برآورد میشود؛ در حالی که جیتیای ۵ در سال ۱۳۹۲ حدود ۱۹۰ هزار تومان و جیتیای ۳ در سال ۱۳۸۰ تنها ۴۰ هزار تومان قیمت داشت.
به این ترتیب، قیمت نسخه جدید این بازی نسبت به جیتیای ۵ در ۱۳ سال پیش بیش از ۱۱۰ برابر و نسبت به جیتیای ۳ در ۲۵ سال پیش بیش از ۵۰۰ برابر شده است.
بخش عمده این افزایش قیمت ناشی از کاهش ارزش پول ایران در برابر دلار است. نرخ دلار در بازار آزاد ایران از حدود ۸۰۰ تومان در سال ۱۳۸۰ به ۲۶۶ هزار تومان رسیده که افزایشی بیش از ۳۳ هزار درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که قیمت جهانی بازی از ۵۰ دلار به ۸۰ دلار رسیده و تنها ۶۰ درصد افزایش یافته است.
برای برخی کاربران، خرید خود بازی تنها بخشی از مشکل مالی است و تهیه کنسول مورد نیاز نیز هزینه سنگینی دارد.
یکی از کاربران با انتشار شماره حساب بانکی خود به طنز نوشت: «میخوام جیتیای بازی کنم ولی دستگاهشو ندارم فقط ۱۹۰ میلیون کم دارم.»
کاربر دیگری از دشواری خرید بازی با استفاده از گیفتکارت و محدودیت دسترسی ایرانیان به کارتهای اعتباری و شبکههای پرداخت بینالمللی انتقاد کرد.
او نوشت: «کاش ما هم راحت میتونستیم از کردیت کارت و سیستم های مالی جهانی استفاده کنیم.»
دانلود ۳۲دقیقهای در خارج، انتظار چندروزه در ایران
حجم بالای جیتیای ۶ تفاوت سرعت اینترنت در داخل و خارج ایران را نیز به موضوع بحث کاربران تبدیل کرده است.
یکی از کاربران ایرانی ساکن خارج از کشور در ایکس نوشت: «دقیق ۳۲ دقیقه طول کشید تا بازی جیتیای ۶ کامل دانلود بشه. ۲۱۰ گیگ.»
این پست با واکنش کاربران داخل ایران همراه شد که زمانهای بسیار طولانیتری را برای دانلود بازی گزارش کردند.
یکی از کاربران با انتشار تصویری که نشان میداد ۱۵ ساعت تا پایان دانلود باقی مانده است، به طنز نوشت: «منم سرعتم عالیه.»
کاربر دیگری با اشاره به اینترنت ADSL خود نوشت: «مال من ۷۲ ساعت با adsl » . کاربر سومی نیز نوشت: «برا من زده ۲۷ ساعت.»
از دانلود ۸۶ساله تا کنایه به غیبت مجتبی خامنهای
انتشار جیتیای ۶ همچنین به دستمایهای برای طنز سیاسی درباره مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، تبدیل شده است.
در یکی از تصاویر دستکاریشده، تصویر مجتبی خامنهای در انعکاس صفحه تلویزیونی دیده میشود که روند دانلود بازی جیتیای ۶ روی کنسول پلیاستیشن را نمایش میدهد.
در تصویر دیگری، به جای زمان باقیمانده برای دانلود بازی عبارت «تا وقتی مجتبی پیداش بشه» نوشته شده است؛ کنایهای به غیبت مجتبی خامنهای از انظار عمومی از زمان مرگ پدرش، علی خامنهای، و رسیدن او به قدرت.
برخی کاربران نیز با انتشار تصاویر ساختگی از صفحه دانلود بازی، سرعت پایین اینترنت را به طنز کشیدهاند.
در یکی از این تصاویر، زمان باقیمانده برای دانلود جیتیای ۶ معادل ۸۶ سال و ۲۲ روز نمایش داده شده است.
یکی از کاربران در واکنش نوشت: «بهنظرم زمانبندیاش عالیه تا اون موقع منم پولام میرسه که دانلودش کنم باهم بازی میکنیم.»
کاربر دیگری نیز نوشت: «زندگی بعدی انشاءالله.»
هیجان جهانی و حسرت گیمرهای ایرانی
با وجود مشکلات مالی و فنی، انتشار جیتیای ۶ با هیجان بسیاری از علاقهمندان ایرانی همراه شده است.
برخی کاربران از خرید بازی ابراز خوشحالی کردهاند، اما گروهی دیگر از ناتوانی در تهیه کنسول یا حتی تماشای ویدیوهای بازی با اینترنت ایران نوشتهاند.
یکی از کاربران با اشاره به هیجان جهانی پیرامون انتشار بازی نوشت: «کل دنیا دارن عشقو حال میکنن.الکی خودمو دلداری میدادم میگفتم نه بازی خفنی هم نمیشه رسما خفنترین بازی تاریخ شد.»
این کاربر در ادامه افزود: «من ایران حتی نت ندارم نگاه کنم توی ۲۴۰p»