پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیکهای جهان، در آغاز سفر چهار روزه خود به فرانسه هشدار داد گسترش هوش مصنوعی میتواند به شکلگیری «بهشت ماشینها»یی منجر شود که بر زندگی روزمره انسان مسلط میشود. او از دستکاری ژنتیکی، رحم جایگزین، تجارت اعضای بدن و مرگ خودخواسته با کمک پزشکی انتقاد کرد.
بهگزارش رویترز، پاپ لئو این سخنان را جمعه سوم مهر در کاخ الیزه بیان کرد. این نخستین سفر یک پاپ به فرانسه در نزدیک به ۲۰ سال گذشته است.
او گفت: «اگر میخواهیم در میان "بهشت ماشینها"یی که به زندگی روزمره ما نفوذ میکند و آن را تحت تاثیر قرار میدهد، انسانیت خود را از دست ندهیم، باید هرچه سریعتر آموزش تشخیص اخلاقی را جدی بگیریم.»
لئو که هشدار درباره خطرهای هوش مصنوعی را به یکی از موضوعات اصلی دوران رهبری خود بر کلیسای کاتولیک تبدیل کرده است، خواستار بازنگری در توسعه این فناوری شد.
لئو در اردیبهشتماه از رهبران جهان خواست برای نظارت بر صنعت هوش مصنوعی مقرراتی جهانی تدوین کنند و بر کنترل توسعه این فناوری، بهویژه در حوزه تسلیحات، تاکید کرد.
لئو همچنین بار دیگر بر آموزههای کلیسای کاتولیک درباره حفاظت از حیات تاکید کرد و از تلاشها برای قانونی کردن مرگ خودخواسته با کمک پزشکی برای افراد مبتلا به بیماریهای درمانناپذیر انتقاد کرد.
او گفت: «با قاطعیت تاکید میکنم که حفاظت از حق حیات، بنیان ضروری هر حق انسانی دیگری است.»
پاپ گفت نگران روندهایی در جامعه است که ممکن است علم و فناوری را به فعالیتهایی با هدف کسب سود تبدیل کنند که دستکاری ژنتیکی، رحم جایگزین، تجارت اعضای بدن یا امکان مرگ خودخواسته را ترویج میکنند.
رحم جایگزین در فرانسه ممنوع است، اما عالیترین دادگاه این کشور حکم داده کودکانی که از طریق رحم جایگزین در خارج از کشور متولد شدهاند، باید در فرانسه بهعنوان فرزندان والدین متقاضی به رسمیت شناخته شوند.
پیام صلح در سفر به فرانسه
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، و بریژیت مکرون، همسر او، در فرودگاه اورلی پاریس از پاپ استقبال کردند.
لئو پیش از رسیدن به پاریس به خبرنگاران همراه خود گفت برای انتقال «پیام صلح» به فرانسه سفر کرده است و افزود این پیام در شرایط کنونی «اهمیتی ویژه» دارد.
او در جریان این سفر قرار است علاوه بر پاریس، به زیارتگاه کاتولیکها در لورد در جنوبغربی فرانسه و شهر متز در نزدیکی مرز آلمان برود.
پاپ همچنین قرار است جمعه مراسم نیایشی را در کلیسای جامع بازسازیشده نوتردام پاریس برگزار کند؛ نخستین حضور یک پاپ در این کلیسا از زمان آتشسوزی گسترده سال ۲۰۱۹ که نوتردام را تا آستانه نابودی پیش برد.
پاپ قرار است جمعه در مقر یونسکو در پاریس نیز سخنرانی کند. این نهاد سازمان ملل پس از خروج آمریکا از آن در سال ۲۰۲۵ با کمبود بودجه روبهرو شده است.
لئو در پاسخ به پرسشی درباره تلاش دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای جلوگیری از ورود سیانان و چند رسانه دیگر به کاخ سفید، بار دیگر بر حمایت خود از آزادی مطبوعات تاکید کرد و گفت همه رسانهها میتوانند سفر او به فرانسه را پوشش دهند.
او ۱۷ اردیبهشت سال جاری نیز در دیدار با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، بر ضرورت تلاش برای صلح تاکید کرده بود.
کاهش گرایش به کلیسای کاتولیک در فرانسه
فرانسه کشوری سکولار است و جدایی کلیسا و حکومت از سال ۱۹۰۵ در قوانین این کشور تثبیت شده است.
بر اساس گزارش موسسه ملی آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه، موسوم به اینسه، ۲۵ درصد فرانسویهای ۱۸ تا ۴۹ ساله خود را کاتولیک معرفی میکنند؛ این رقم یک دهه پیش ۴۳ درصد بود.
در سالهای اخیر، میان رهبران کلیسای کاتولیک فرانسه و دولت این کشور بر سر برخی مسائل اختلافهایی وجود داشته است.
فرانسه در سال ۲۰۲۴ حق سقط جنین را در قانون اساسی خود گنجاند و به نخستین کشور جهان تبدیل شد که چنین اقدامی انجام داده است.
قانونی شدن مرگ خودخواسته با کمک پزشکی برای بزرگسالان مبتلا به بیماریهای درمانناپذیر نیز از دیگر موضوعات مورد اختلاف کلیسا و دولت بوده است.
قانون مرگ خودخواسته با کمک پزشکی در فرانسه تیرماه سال جاری پس از سالها بحث به تصویب نهایی مجلس رسید و ۲۷ مرداد رسما ابلاغ شد.
بر اساس این قانون، افراد مبتلا به بیماریهای درمانناپذیر میتوانند تحت شرایطی سختگیرانه درخواست مادهای کشنده کنند. فرد میتواند این ماده را خود مصرف کند یا در صورت ناتوانی جسمی، پزشک یا پرستار آن را برای او استفاده کند.
این قانون از حمایت گسترده افکار عمومی فرانسه برخوردار است و حامیان آن میگویند به افراد مبتلا به بیماریهای درمانناپذیر که در پایان زندگی با رنج تحملناپذیر روبهرو هستند، اختیار بیشتری درباره نحوه مرگشان میدهد.
در مقابل، کلیسای کاتولیک، برخی دیگر از گروههای مذهبی و شماری از شاغلان حوزه پزشکی هشدار دادهاند قانونی شدن این شیوه ممکن است افراد آسیبپذیر را تحت فشار قرار دهد.
یکی از اسقفها نیز تهدید کرده است هر قانونگذاری که از این طرح حمایت کرده باشد، از دریافت عشای ربانی محروم خواهد شد.
مرگ خودخواسته با کمک پزشکی پیشتر در چند کشور اروپایی و شماری از ایالتهای آمریکا مجاز شده است.
مرکز پژوهشی پیو ۱۹ خرداد ۱۴۰۴ در گزارشی با عنوان «چشمانداز جهانی ادیان» اعلام کرد سهم مسیحیان از جمعیت اروپا کاهش یافته و فرانسه نیز اکثریت مسیحی خود را از دست داده است.
دیدار با قربانیان آزار جنسی در کلیسا
یکی دیگر از محورهای سفر پاپ، تلاش برای بهبود جایگاه کلیسای کاتولیک در فرانسه پس از افشای موارد گسترده آزار جنسی است.
گزارشی که سال ۲۰۲۱ منتشر شد، نشان داد حدود ۳۳۰ هزار کودک در فرانسه طی هفت دهه از سوی روحانیان کاتولیک و دیگر مسئولان کلیسا مورد آزار قرار گرفتهاند.
اسقفهای فرانسه پس از انتشار این گزارش، اقدامهایی برای پرداخت غرامت و جلوگیری از تکرار آزار در نظر گرفتند، اما قربانیان همچنان خواستار پاسخگویی بیشتر رهبران کلیسا هستند.
آلن اسکر، سخنگوی قربانیان موسسه کاتولیک نوتردام دو بترم، به رویترز گفت لئو مسئولیت بزرگی بر عهده دارد و باید قاطعانه بگوید: «دیگر بس است.»
رسیدگی به رسواییهای آزار جنسی کودکان و لاپوشانی این جرایم از سوی مقامهای کلیسایی از بزرگترین چالشهای دوران پاپ فرانسیس بود.
پاپ قرار است یکشنبه پنجم مهر در لورد با هفت قربانی فرانسوی آزار از سوی روحانیان کاتولیک دیدار کند. او همچنین قرار است دوشنبه ششم مهر در سخنرانی دیگری دیدگاه خود درباره آینده اروپا را تشریح کند.
وزارت خارجه بریتانیا جمعه سوم مهر اعلام کرد این دیدار دوم مهر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک برگزار شد.
جنگ جاری در خاورمیانه، ضرورت بازگشایی تنگه هرمز و تهدیدهای امنیتی منتسب به گروههای وابسته به جمهوری اسلامی، از محورهای گفتوگو بود.
بر اساس بیانیه لندن، میلیبند بر عزم «تزلزلناپذیر» بریتانیا برای مقابله با این تهدیدها، از جمله حملات علیه جامعه یهودیان این کشور، تاکید کرد و اقدامات دولت برای پاسخ به آنها را برای عراقچی شرح داد.
روایت متفاوت عراقچی از دیدار با میلیبند
وزارت خارجه بریتانیا نگفت که عراقچی در واکنش به هشدار میلیبند چه پاسخی داده است. در مقابل، بیانیه منتشرشده در حساب تلگرامی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تنها به مواضع او در این دیدار پرداخت.
بر اساس این بیانیه، عراقچی خواستار اصلاح آنچه «رویکردهای مخرب و غیرمسئولانه برخی دولتهای اروپایی در قبال ایران و تحولات منطقه» خواند، شد.
او همچنین گفت «اصرار بر مداخله در امور داخلی کشورها و استفاده ابزاری از مفاهیم حقوق بشری» برای تهران پذیرفتنی نیست.
جمهوری اسلامی پیشتر اتهام استفاده از نیروهای نیابتی برای اجرای عملیات در بریتانیا را رد کرده است. با این حال، مقامهای امنیتی این کشور گفتهاند از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ دستکم ۲۰ توطئه منتسب به حکومت ایران برای قتل شهروندان یا ساکنان بریتانیا خنثی شده است.
محدودیتهای تازه علیه سپاه پاسداران
دولت بریتانیا در تیرماه با استفاده از اختیارات تازه قانون امنیت ملی، حمایت از سپاه پاسداران و حركة أصحاب اليمين الإسلامية (جنبش اسلامی یاران حق)، گروهی مرتبط با جمهوری اسلامی، را ممنوع کرد.
این تصمیم پس از مجموعهای از حملات یهودستیزانه و حمله به رسانههای فارسیزبان مستقر در لندن اتخاذ شد.
گروه مرتبط با جمهوری اسلامی مسئولیت هفت حمله به مکانهای مرتبط با جامعه یهودی و اسرائیلی و رسانههای فارسیزبان را پذیرفته است.
بر اساس مقررات تازه، فعالیت یا حمایت از نهادهای تعیینشده میتواند پیگرد قضایی و مجازات زندان در پی داشته باشد.
این سازوکار برای مقابله با استفاده دولتهای خارجی از گروههای نیابتی در خاک بریتانیا طراحی شده است.
هشدار درباره جاسوسافزار مرتبط با ایران
هشدار میلیبند چند روز پس از آن مطرح شد که مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا اعلام کرد عوامل سایبری مرتبط با حکومت ایران از خانوادهای از جاسوسافزارها با نام «چوزن بریک» برای سرقت اطلاعات حساس استفاده کردهاند.
به گفته این نهاد، مهاجمان با ارسال پیامهای هدفمند و جعل هویت افراد مورد اعتماد در واتساپ و تلگرام، قربانیان را به باز کردن پیوندها یا فایلهای آلوده ترغیب میکنند.
این جاسوسافزار قادر است ایمیلها، پیامها و فایلها را سرقت کند، از صفحهنمایش تصویر بگیرد و میکروفن دستگاه را فعال کند.
لندن، واشینگتن و آمستردام این عملیات را به عوامل وابسته به وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی نسبت دادهاند.
تهران تاکنون به این هشدار سایبری واکنش علنی نشان نداده است.
به گفته این منابع، تازهترین ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد دادههای چینی در شماری از حملات مشخص جمهوری اسلامی، از جمله حمله مرگبار به یک پایگاه آمریکا در اردن، نقشی عملی داشتهاند.
نقش «تعیینکننده» در حمله به پایگاه آمریکا
چهار منبع آشنا با ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا به سیانان گفتند تصاویر ماهوارهای و اطلاعات دریافتی از منابع چینی، به جمهوری اسلامی امکان داد در تیرماه یک پایگاه آمریکا در اردن را با دقتی هدف قرار دهد که به باور مقامهای آمریکایی، تهران بدون این کمک قادر به دستیابی به آن نبود.
در این حمله سه نظامی آمریکایی کشته شدند.
سیانان جمعه سوم مهر ماه نوشت برخی مقامهای آمریکا دادههای اطلاعاتی چینی را در موفقیت حمله «تعیینکننده» ارزیابی میکنند.
مقامهای آمریکایی پیشتر نیز تصاویر ماهوارهای چین را به این حمله مرتبط دانسته بودند.
گزارش تازه سیانان از این ادعا فراتر میرود و میگوید نهادهای اطلاعاتی آمریکا اکنون تاثیر این دادهها بر دقت حمله را نیز ارزیابی کردهاند.
۲۶ فروردین نیز گزارش شد نیروی هوافضای سپاه پاسداران خدمات یک ماهواره چینی را خریداری کرده و از آن برای رصد پایگاههای آمریکا در اردن، بحرین و عربستان سعودی، بهره برده است.
ردیابی کشتیها در تنگه هرمز
بخش دیگری از ارزیابی اطلاعاتی آمریکا به استفاده جمهوری اسلامی از دادههای ژئوفضایی چین در تنگه هرمز مربوط است.
به گفته منابع سیانان، این اطلاعات به نیروهای ایرانی کمک کرده است حرکت کشتیها و عملیات اسکورت آمریکا را دقیقتر دنبال و زمان حملات خود را متناسب با موقعیت شناورها تعیین کنند.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی پهپادهای نسبتا ساده مجهز به سامانه هدایت حرارتی را در زمان مناسب و به تعداد زیاد به سوی کشتیها پرتاب میکند.
در یکی از عملیاتهای اخیر اسکورت نفتکشها، نیروهای آمریکایی بیش از ۱۲ موشک و نزدیک به ۲۰ پهپاد ایرانی را رهگیری کردند و همزمان حدود ۶۰ هدف را در اطراف تنگه هرمز مورد حمله قرار دادند.
کمک فنی چین و روسیه
سیانان افزود حمایت از جمهوری اسلامی به ارائه اطلاعات محدود نمانده است.
بر اساس ارزیابیهای آمریکا، کمکهای فنی چین و روسیه در بهبود سامانههای هدایت موشکها و پهپادهای ایران موثر بوده و چین سامانههای پدافند هوایی نیز در اختیار تهران قرار داده است.
یک مقام آمریکایی درباره اهمیت واردات تجهیزات دومنظوره گفت: «بدون قطعات چینی، احتمال ادامه جنگ از سوی ایران کمتر بود؛ موضوع به همین سادگی است.»
گزارشهای اخیر نیز از تبدیل شدن پل هوایی چین به یکی از مسیرهای اصلی تامین قطعات برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی حکایت دارند.
با این حال، مقامهای آمریکایی هنوز به جمعبندی واحدی درباره نقش دولت چین نرسیدهاند.
مشخص نیست که این کمکها مستقیما به دستور پکن ارائه شده باشد.
وزارت خارجه چین اتهام کمک نظامی به جمهوری اسلامی را رد کرده و میگوید پکن به تعهدات بینالمللی خود پایبند است.
نیروی هوایی فنلاند جمعه سوم مهر اعلام کرد جنگندههای واکنش سریع دو کشور پنجشنبه برای رهگیری هواپیماهای روسیه در حریم هوایی بینالمللی به پرواز درآمدند.
این عملیات به فرماندهی مرکز عملیات هوایی فنلاند و در چارچوب همکاری دو کشور برای نظارت و حفاظت از تمامیت ارضی آنها انجام شد.
جنگندههای اف-۱۸ هورنت فنلاند و یاس-۳۹ گریپن سوئد در اجرای این عملیات مشارکت داشتند.
بر اساس اطلاعیه نیروی هوایی فنلاند، دسته پروازی روسیه از یک هواپیمای ترابری توپولف تو-۱۳۴، («کراستی» در نامگذاری ناتو)، چند جنگنده میگ-۳۱ موسوم به «فاکسهاند» و جنگندههای سوخو-۳۰ موسوم به «فلانکر اچ» تشکیل شده بود.
هواپیماهای روسیه هنگام رهگیری در حریم هوایی بینالمللی بر فراز خلیج فنلاند قرار داشتند و گزارشی از ورود آنها به قلمرو هوایی فنلاند یا سوئد منتشر نشده است.
وسا مانتیلا، معاون رییس ستاد فرماندهی نیروی هوایی فنلاند، گفت نیروهای هوایی دو کشور مسئول نظارت و حفاظت از حریم هوایی خود هستند و تعمیق همکاریها از پاییز امسال، اجرای ماموریتهای مشترک شناسایی را امکانپذیر کرده است.
به گفته او، جنگندههای دو کشور اکنون در صورت لزوم میتوانند از پایگاههای هوایی یکدیگر نیز عملیات انجام دهند.
یوناس ویکمان، فرمانده نیروی هوایی سوئد، گفت: «همکاری نزدیک در عمل یعنی همین.»
او افزود اعتماد و روابط مستحکمی که طی سالها میان دو طرف شکل گرفته، اکنون به نیروهای هوایی سوئد و فنلاند امکان میدهد بهعنوان دو کشور متحد، بدون مانع در کنار یکدیگر فعالیت کنند.
آمادهباش مشترک در پایگاههای دو کشور
جنگندههای واکنش سریع بر اساس دستور مرکز عملیات هوایی در حالت آمادهباش قرار میگیرند. محل استقرار آنها و زمان واکنش، متناسب با نیازهای عملیاتی و شرایط امنیتی تعیین میشود.
نیروهای هوایی فنلاند و سوئد سالهاست تقریبا هر هفته پروازهای آموزشی فرامرزی برگزار میکنند. همکاری آنها در سالهای اخیر در قالب طرح «قدرت هوایی نوردیک» تعمیق یافته است؛ طرحی که نیروهای هوایی فنلاند، سوئد، نروژ و دانمارک را برای افزایش هماهنگی عملیاتی در چارچوب دفاع جمعی ناتو گرد هم میآورد.
دو کشور همچنین فعالیتهای خود را با یگانهای ماموریت مراقبت هوایی ناتو در منطقه بالتیک هماهنگ میکنند.
افزایش پروازهای نظامی روسیه و مواردی نظیر نقض حریم هوایی استونی، کشورهای شمال اروپا را به تقویت آمادگی هوایی و همکاری دفاعی واداشته است.
فنلاند ۱۵ فروردین ۱۴۰۲ و سوئد ۱۷ اسفند همان سال به ناتو پیوستند.
مقامهای نظامی دو کشور میگویند همکاری نزدیکتر آنها، امنیت شمال اروپا و جناح شرقی ناتو را در زمان صلح، بحران و اختلالهای امنیتی تقویت میکند.
