در روزهایی که ایران یکی از سرنوشتسازترین مقاطع تاریخ خود را میگذراند و دهها هزار نفر به دست جمهوری اسلامی کشته، زخمی یا بازداشت شدهاند، بسیاری میکوشند نقشی فعال در انقلاب ملی ایفا کنند. اما در این مسیر، چگونه میتوان از سلامت روان و جسم خود نیز مراقبت کرد؟
سارا رحیمی، رواندرمانگر، در گفتوگو با ایراناینترنشنال به پیچیدگی شرایط این روزهای مردم ایران پرداخت و توضیح داد اضطراب مزمن چگونه به مشکلات روانتنی منجر میشود و برای فعالیت آگاهانه در کنار حفظ سلامت روان و جسم، چه راهکارهایی میتوان در پیش گرفت.
رحیمی گفت: «استرس و تروما در بدن ما ذخیره میشود. به عبارت دیگر، بدن ما تنها تجربه را تحمل نمیکند، بلکه آن را ثبت میکند. ما ۴۷ سال با تروماهایی روبهرو بودهایم که در بدن انباشته شدهاند.»
او با اشاره به اهمیت مفهوم تریگر «trigger» افزود: «تروماهای جدید تروماهای گذشته را تحریک میکنند. در نتیجه، بدن ما وارد حالت بقا و آماده فرار میشود، اما مشخصا جایی برای فرار وجود ندارد.»
در روانشناسی تروما، «تریگر» به محرک بیرونی یا درونی گفته میشود که خاطره یا واکنش هیجانی مرتبط با یک تجربه آسیبزا را فعال میکند. این محرک میتواند صدا، تصویر، بو، خبر، یک جمله، یا حتی یک احساس بدنی باشد.
در فارسی معمولا از معادلهایی مانند «محرک»، «برانگیزاننده» یا «فعالکننده تروما» برای اشاره به این مفهوم استفاده میشود.
استرس مداوم چه بر سر بدن میآورد؟
رحیمی در ادامه گفتوگو با ایراناینترنشنال، به پیامدهای قرار گرفتن مداوم در معرض استرس اشاره کرد و توضیح داد با افزایش سطح کورتیزول، دستگاههای عصبی، ایمنی و گوارشی، تحت تاثیر قرار میگیرند.
او بروز مشکلات گوارشی، میگرن و سردردهای شدید، و حتی عود بیماریهایی مانند اماس و سرطان را از پیامدهای احتمالی استرس مزمن دانست.
کورتیزول هورمونی است که از غدد فوقکلیوی ترشح میشود و نقش مهمی در تنظیم استرس، سوختوساز و پاسخ ایمنی دارد.
در شرایط تهدید، ناامنی و اضطراب مزمن، محور استرس بدن فعال میشود و برای آمادهسازی بدن جهت بقا، سطح کورتیزول افزایش مییابد.
چگونه اخبار را دنبال کنیم و فرسوده نشویم؟
دنبال کردن تحولات ایران ضروری است و نمیتوان چشم بر واقعیتها بست. آگاهی، بخشی از مسئولیت شهروندی است.
با این حال، این پیگیری باید هدفمند، زمانبندی شده و همراه با توجه جدی به حفظ سلامت روان و جسم باشد.
تماشای مداوم اخبار دلخراش، سیستم عصبی را در وضعیت هشدار نگه میدارد؛ مانند آژیر خطری که بیوقفه به صدا درمیآید و فرصتی برای خاموشی ندارد. در چنین شرایطی، بدن مجالی برای بازیابی پیدا نمیکند و فرسودگی روانی و جسمی به تدریج خود را نشان میدهد.
رحیمی در این ارتباط به ایراناینترنشنال گفت: «۱۰۰ درصد باید اخبار را دنبال کنیم، اما این پیگیری باید آگاهانه و غیرممتد باشد.»
او تاکید کرد در چنین شرایطی لازم است به سیستم عصبی «فرصت تنفس» داده شود.
پیگیری آگاهانه و غیرممتد اخبار به معنای تعیین زمانهای مشخص برای کسب اطلاع از رویدادهای مهم و پرهیز از دنبال کردن بیوقفه جریان خبر است.
منابع معتبر سلامت روان در جهان توصیه میکنند اجتناب از «doomscrolling» میتواند به کاهش اضطراب و حفظ تعادل روانی کمک کند.
«دوماسکرولینگ» به عادت پیمایش بیوقفه و طولانی اخبار منفی یا اضطرابآور در شبکههای اجتماعی و وبسایتهای خبری گفته میشود؛ حتی زمانی که فرد میداند این کار حال او را بدتر میکند.
این رفتار معمولا در دورههای بحران شدت میگیرد و میتواند اضطراب، استرس و احساس درماندگی را افزایش دهد.
توصیههایی برای آرامسازی سیستم عصبی
رحیمی در گفتوگو با ایراناینترنشنال توصیههای تکمیلی دیگری نیز مطرح کرد.
او تاکید کرد این روزها نباید تنها ماند و تا حد امکان باید با یک فرد امن درباره احساسات خود نسبت به شرایط کنونی ایران صحبت کرد.
این رواندرمانگر خطاب به مهاجران ایرانی گفت حفظ ارتباط با داخل کشور از طریق فضای مجازی و شبکههای اجتماعی میتواند به حفظ سلامت جسم و روان کمک کند.
او بر حفظ «روتین زندگی» تاکید کرد و خواب منظم را عاملی «بسیار مهم» دانست.
به گفته رحیمی، برای بازگرداندن آرامش به بدن باید از فعالیتهایی مانند ورزش، پیادهروی، تکنیکهای تنفسی و حرکات کششی بهره گرفت تا سیستم عصبی دوباره وارد فاز آرامش شود.
پژوهشگران معتقدند فعالسازی مزمن محور استرس، بدن را در وضعیت هشدار نگه میدارد و به فرسودگی میانجامد.
منابع معتبر تاکید دارند وقفه در مواجهه با استرس و ایجاد زمانهای بازیابی به تنظیم کورتیزول و بازگشت تعادل کمک میکند.
مطالعات علمی نشان میدهند تنفس آهسته، فعالیت بدنی منظم و روابط حمایتی، میتواند سیستم پاراسمپاتیک را فعال کند.
سیستم پاراسمپاتیک بخشی از «دستگاه عصبی خودکار» است که عملکردهای غیرارادی بدن را هنگام استراحت و آرامش تنظیم میکند.
این سیستم سطح ضربان قلب را پایین میآورد، هضم غذا را تسهیل میکند، جریان خون را به اندامهای داخلی میبرد و باعث میشود بدن بعد از تهدید و استرس، به حالت «آرام و بازیابی» بازگردد.
بهزاد که با نام خانوادگی کیماسی سلخوری هم شناخته میشود، شهروند ۵۳ سالهای بود که شامگاه ۱۹ دی در قزوین با اصابت گلوله جنگی به پهلو کشته شد.
بر اساس آنچه نزدیکان او به ایراناینترنشنال گفتند، بهزاد جزو معترضان نبود و آن شب صرفا رفته بود زبالهها را در سطل آشغالی که تنها چند متر با خانه فاصله داشت بیندازد.
او در مسیر برگشت به سوی خانه، هدف تیراندازی قرار گرفت. گلوله از یک سو وارد بدنش شد و از سوی دیگر خارج شد.
نزدیکان بهزاد ویدیویی از محل شلیک به او در کوچه خاکعلی، تقاطع مسعود پرویز، برای ایراناینترنشنال فرستادهاند که مربوط به صبح بیستم دی است.
در این ویدیو، خون تازه در محل تیر خوردن او دیده میشود.
به گفته این منابع، بهزاد پس از گلوله خوردن، سعی میکند کشان کشان خود را تا دم در خانه برساند. رد خون او روی این مسیر که در ویدیو دیده میشود، گواه این تلاش است.
بر اساس گزارشها، بهزاد که پدر یک دختر بود، بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست میدهد.
شلیک «تصادفی» به عابران پیاده
در هفتههای گذشته پیامها و ویدیوهای متعددی به دست ایراناینترنشنال رسیده است که نشان میدهد ماموران در دو شب ۱۸ و ۱۹ دی، به سوی عابران پیاده، کسانی که به وضوح در تجمع حضور نداشتهاند و صرفا در حال «بازگشت از محل کار به خانه» بودهاند، شلیک هدفمند و کشنده کردهاند.
یک نمونه از این تیراندازیها مربوط به خیابان ستارخان تهران در عصر ۲۰ دی است.
در این ویدیو که با دوربین مداربسته یک ساختمان ضبط شده، سه نفر به شکل معمول در حال عبور از پیادهرو هستند. دو نیروی امنیتی مسلح سوار بر یک موتور در خیابان جلوتر از آنها توقف و بدون هشدار قبلی به سوی آنها شلیک میکنند.
در نمونهای دیگر، شامگاه ۱۹ دی ماموران از فاصله ۵۰ متری به سوی شهروندی که در حال خرید خواروبار در شهرک رجایی مشهد بود، شلیک کردند. گلوله به ناحیه گردن او برخورد کرد.
شهروندی از رشت نیز به ایراناینترنشنال گفت غروب ۱۹ دی مادر مسن او در حالیکه از داروخانه خارج شده بود، هدف تیراندازی قرار گرفت و چندین ساچمه به سر و پاهایش برخورد کرد.
گزارش مشابهی نیز از شلیک به یک زن باردار، دقیقا مقابل داروخانهای در اصفهان، به ایراناینترنشنال رسیده است.
همچنین کسری وفاپرور، نوجوان ۱۶ ساله، عصر نوزدهم دی با شلیک تکتیرانداز به قلبش کشته شد.
بر اساس گزارش شهروندان، او برای تهیه داروهای خواهر کوچکترش که دارای معلولیت است، به داروخانه رفته بود که هدف قرار گرفت.
چند شهروند نیز در پیامهایی گفتند نیروهای امنیتی در شماری از شهرها از جمله نیشابور، بروجرد و ساری، «بیدلیل و بهشکل تصادفی، با گلولههای ساچمهای به عابران پیاده شلیک میکنند».
بر اساس بیانیه شورای سردبیران ایراناینترنشنال، در جریان انقلاب ملی ایرانیان دستکم ۳۶ هزار و ۵۰۰ شهروند کشته شدهاند.
در این اعتراضات دهها هزار نفر دیگر مجروح و بازداشت شدند که از آمار دقیقی درباره آنان در دست نیست.
گروسی در مصاحبه با رسانه کلمبیایی «آرتیویسی» گفت ابهام کنونی در خصوص برنامه هستهای تهران از یک «مساله حساس» ناشی میشود؛ اینکه آژانس نتوانسته است پس از جنگ ۱۲ روزه، بازرسی از تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی را از سر بگیرد.
او افزود: «ذخایر اورانیوم غنیشده ممکن است در نهایت برای ساخت سلاح هستهای مورد استفاده قرار گیرند. این به معنای وجود سلاح هستهای در حال حاضر نیست، اما آن مواد وجود دارند و ما نتوانستهایم مجددا آنها را بازرسی کنیم.»
گروسی هشدار داد ممانعت جمهوری اسلامی از بازرسی آژانس «موجب عدم قطعیت میشود و عدم قطعیت میتواند به تصمیمهای بسیار جدی بینجامد».
به گزارش آرتیویسی، گروسی قرار است برای شرکت در دور سوم گفتوگوهای ایران و آمریکا، راهی ژنو شود.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن زیر سایه آرایش نظامی ایالات متحده در منطقه بالا گرفته است.
پایگاه خبری بلومبرگ پنجم اسفند به نقل از منابع آگاه نوشت با افزایش احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی، ناتو شمار پروازهای خود را برای رصد ایران بیشتر کرده است.
برنامه هستهای صلحآمیز با غنیسازی ۶۰ درصدی؟
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ادامه مصاحبه با رسانه کلمبیایی، نسبت به اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره «صلحآمیز» بودن برنامه هستهای و نقش آن در «تامین انرژی» کشور ابراز تردید کرد و گفت غنیسازی ۶۰ درصدی با نیازهای مرتبط با انرژی همخوانی ندارد.
گروسی همچنین نسبت به تبدیل شدن رویارویی نظامی با جمهوری اسلامی به جنگی منطقهای هشدار داد و در چنین شرایطی، بر ضرورت تقویت تلاشهای دیپلماتیک برای حلوفصل اختلافات تاکید کرد.
او در عین حال یادآور شد نتیجه روند دیپلماتیک «از پیش تضمینشده نیست» و «هرچه راستیآزمایی فنی محدودتر شود، دامنه گزینهها تنگتر خواهد شد».
دور آتی گفتوگوهای تهران و واشینگتن پنجشنبه هفتم اسفند در ژنو برگزار میشود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم اسفند گفت حکومت ایران در مذاکرات بر «مطالبات خود، چه در حوزه هستهای و چه در حوزه رفع تحریمها» پافشاری میکند.
او اضافه کرد بحث لزوم موافقت تهران با بازرسی آژانس از تاسیسات هستهای بمبارانشده ایران، بهعنوان پیششرط توافق با آمریکا مطرح نشده است.
اسرائیل بارها تاکید کرده هرگونه توافق احتمالی با تهران باید علاوه بر برنامه هستهای، شامل محدود کردن موشکهای بالستیک و توقف حمایت از گروههای نیابتی نیز باشد.
ماسانائو اوزاکی، معاون دبیر کابینه ژاپن، چهارشنبه ششم اسفند در مصاحبه با خبرنگاران گفت این شهروند ژاپنی، ۳۰ دی در ایران بازداشت شده است.
او جزییات بیشتری در این خصوص ارائه نکرد.
ایراناینترنشنال پنجم اسفند گزارش داد رییس دفتر شبکه اناچکی ژاپن در ایران دستگیر شده و اکنون در زندان اوین محبوس است.
بر اساس اطلاعات رسیده، این خبرنگار اکنون در بند هفت زندان اوین به سر میبرد.
رادیو فردا نیز به نقل از دو منبع آگاه نوشت این فرد که شینوسوکه کاواشیما نام دارد، چهارم اسفند به زندان اوین منتقل شده است.
شبکه اناچکی ششم اسفند در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره وضعیت مدیر دفتر خود در تهران اعلام کرد این رسانه «همواره حفظ امنیت کارکنانش را در بالاترین اولویت قرار میدهد».
اناچکی تاکید کرد در مقطع کنونی، قادر به ارائه هیچگونه اطلاعاتی در این خصوص نیست.
اناچکی رسانه عمومی ژاپن است که اخبار و گزارشهای مربوط به این کشور و آسیا را از طریق تلویزیون، رادیو و پلتفرمهای آنلاین برای مخاطبان بینالمللی منتشر میکند.
تا لحظه تنظیم این گزارش، مقامهای جمهوری اسلامی درباره بازداشت این خبرنگار ژاپنی موضعگیری نکردهاند و دلیل دستگیری او همچنان نامشخص است.
پس از سرکوب خونین انقلاب ملی ایرانیان و همچنین بالا گرفتن احتمال رویارویی نظامی آمریکا و جمهوری اسلامی، کشورهای مختلفی از جمله ژاپن، آمریکا، کره جنوبی، لهستان، فرانسه، آلمان، هلند، اسپانیا، کانادا، صربستان، هند و استرالیا از شهروندان خود خواستهاند از سفر به ایران خودداری کنند یا در صورت حضور در ایران، هرچه سریعتر از این کشور خارج شوند.
این نخستین مورد از بازداشت خبرنگاران خارجی از سوی حکومت ایران نیست و در گذشته نیز موارد مشابهی گزارش شده است.
فعالان حقوق بشر اقدام جمهوری اسلامی در بازداشت اتباع خارجی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند حکومت از این حربه برای تحت فشار گذاشتن سایر کشورها و گرفتن امتیاز از آنها استفاده میکند.
پیش از این چچیلیا سالا، روزنامهنگار ایتالیایی، ۱۹ دی ۱۴۰۳ و پس از گذراندن ۲۰ روز در زندان جمهوری اسلامی آزاد شد و چهار روز پس از آن، وزارت دادگستری ایتالیا دستور آزادی فوری محمد عابدینی نجفآبادی، ایرانی بازداشت شده در ایتالیا به اتهام همکاری نظامی با سپاه پاسداران، را صادر کرد.
۲۹ بهمن سال جاری، سازمان گزارشگران بدون مرز ضمن ابراز نگرانی از «افزایش نگرانکننده» فشار جمهوری اسلامی بر رسانهها، خواستار آزادی فوری همه خبرنگاران زندانی و پایان دادن به سرکوب مطبوعات در ایران شد.
این سازمان آذرماه نیز هشدار داده بود ایران هفتمین زندان بزرگ روزنامهنگاران در جهان به شمار میرود.
