خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت اگرچه انتظار می‌رود بنیامین نتانیاهو پس از انتخابات سه‌شنبه پنج آبان، در مقام نخست‌وزیر دولت موقت اسرائیل با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو شود، اما دولت او همچنان می‌تواند اختیارات قابل‌توجهی، از جمله در زمینه جنگ با جمهوری اسلامی، داشته باشد.
بر اساس پیش‌بینی رسانه‌های اسرائیلی، نه ائتلاف راست‌گرای نتانیاهو و نه بلوک مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش، موفق به کسب اکثریت کرسی‌های پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل نخواهند شد. آیزنکوت اذعان کرده است که نتانیاهو همچنان در مقام نخست‌وزیر دولت موقت در قدرت است، اما هشدار داده که ممکن است او از مسائل امنیتی برای اهداف سیاسی استفاده کند.
دفتر نتانیاهو پیش‌تر اتهام استفاده او از جنگ ایران برای کسب منافع سیاسی را رد کرده است.
نتانیاهو بامداد چهارشنبه ششم آبان، در اولین اظهارنظر خود پس از برگزاری انتخابات در ستاد انتخاباتی حزب لیکود در اورشلیم، بار دیگر به دستاوردهای دولت خود در رویارویی با جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «ایران ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است و اسرائیل قدرتمندتر از همیشه.»
او افزود: «اسرائیل در کنار دوستمان، رییس‌جمهوری ترامپ، فرصتی تاریخی و تکرارنشدنی دارد تا تهدید ایران را یک بار برای همیشه از میان بردارد.»
او پیش از انتخابات نیز به صراحت اعلام کرده بود که دستور سرنگونی جمهوری اسلامی را به ارتش و موساد داده است.
گای لوری، پژوهشگر موسسه دموکراسی اسرائیل، به رویترز گفت: «اگر به نص قانون نگاه کنید، دولت موقت همان اختیارات و قدرتی را دارد که یک دولت عادی از آن برخوردار است.»
با این حال، او افزود که دولت موقت «موظف به خویشتن‌داری است» و در برخی حوزه‌ها اختیار عمل محدودتری دارد.
به‌گفته تحلیلگران، دولت موقت در موضوعاتی مانند انتصاب مقام‌ها با محدودیت روبه‌رو است، اما در مسائلی که منافع عمومی در میان باشد، از آزادی عمل برخوردار است.
اور آشر، پژوهشگر موسسه «تخلیت» مستقر در تل‌آویو، نیز به رویترز گفت: «به‌طور کلی، مسائل امنیتی آشکارترین استثنا بر این الزام به خویشتن‌داری هستند.»
او یادآور شد که دیوان عالی اسرائیل پیش‌تر حکم داده است که دولت موقت باید از اتخاذ تصمیم‌های گسترده و دارای پیامدهای مهم خودداری کند، مگر آنکه ضرورتی فوری چنین تصمیم‌هایی را توجیه کند.
آشر گفت: «دیوان عالی در طول تاریخ از مداخله در تصمیم‌های مربوط به آغاز جنگ خودداری کرده است و نظارت پارلمانی نیز در هفته‌های پس از آغاز به کار کنست جدید و پیش از تشکیل کمیسیون‌های آن، در ضعیف‌ترین وضعیت خود قرار دارد.»
او افزود: «نخست‌وزیر یک دولت موقت از نظر قانونی می‌تواند اسرائیل را وارد جنگ کند؛ از جمله جنگ علیه ایران.»
روزنامه وال‌استریت ژورنال در یادداشتی با تاکید بر کارآمد بودن کارزار فشار اقتصادی و محاصره دریایی، موثر و مفید بودن یک حمله نظامی گسترده دیگر به جمهوری اسلامی را قطعی ندانسته و ادامه رویکرد کنونی را کم‌هزینه‌تر خوانده است.
به‌گفته مایکل اوهانلون، نویسنده این یادداشت و مدیر پژوهش‌های برنامه سیاست خارجی موسسه بروکینگز، صرف‌نظر از درستی یا نادرستی تصمیم دونالد ترامپ برای آغاز جنگ با جمهوری اسلامی، راهبرد کنونی آمریکا، یعنی محاصره تنگه هرمز همراه با اسکورت کشتی‌های کشورهای دوست، کم‌هزینه‌ترین گزینه در میان انتخاب‌های نامطلوب موجود است.
به‌نوشته او این راهبرد ضمن مهار افزایش شدید قیمت جهانی نفت، فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده است. زمان به سود آمریکاست و واشینگتن نباید جز در صورت تشدید تنش از سوی تهران، جنگ هوایی را از سر بگیرد.
حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، از توقف برنامه هسته‌ای ایران در سال گذشته و کشته‌شدن علی خامنه‌ای و شماری از مقام‌های ارشد نظامی و سیاسی تا نابودی بخش عمده نیروی دریایی ایران، دستاوردهای مهمی داشته‌اند. بااین‌حال، بیش از ۳۰ هزار سورتی پرواز رزمی و حمله به حدود ۱۳ هزار هدف نتوانسته‌اند توان نظامی جمهوری اسلامی را کاملا از میان ببرند.
نویسنده افزوده است اگرچه احتمالا یک‌سوم تا دوسوم توان موشکی ایران نابود شده، اما بخشی از آن اکنون بازسازی شده و تولید پهپاد همچنان ادامه دارد. متحدان منطقه‌ای آمریکا نیز آسیب‌پذیر مانده‌اند. ساختار چندلایه حکومت امکان جایگزینی فرماندهان کشته‌شده را فراهم کرده و نیروهای امنیتی همچنان توان سرکوب گسترده اعتراضات را دارند. حمله به زیرساخت‌های انرژی و برق نیز بیش از حکومت، مردم را متضرر خواهد کرد.
اوهانلون سپس سه دلیل برای ادامه راهبرد کنونی و پرهیز از تشدید جنگ مطرح کرده است:
نخست، کاهش تدریجی ذخایر نفت ایران در نفتکش‌ها، محدودیت مسیرهای زمینی تامین کالا و کاهش سایر منابع درآمدی، فشار اقتصادی بر حکومت را افزایش می‌دهد. برخلاف طالبان، رهبران جمهوری اسلامی به ثروت، تجمل و قدرت وابسته‌اند و فشار مالی می‌تواند بر محاسبات آنان تاثیر بگذارد؛ هرچند ادامه جنگ برای اقتصاد جهانی پرهزینه است.
دوم، ازسرگیری بمباران گسترده احتمالا دستاورد تعیین‌کننده‌ای نخواهد داشت؛ زیرا اهداف قابل‌دسترسی پیش‌تر به‌شدت بمباران شده‌اند و تجربه نشان می‌دهد کارزارهای هوایی به‌ندرت به پیروزی قطعی منجر می‌شوند.
سوم، تشدید حملات می‌تواند واکنش تلافی‌جویانه جمهوری اسلامی را در منطقه و فراتر از آن افزایش دهد، ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا را کاهش دهد و موجب جهش قیمت سوخت و افزایش تلفات، حتی در خاک آمریکا، شود.
نویسنده در پایان نتیجه گرفته است که واشینگتن، فارغ از فشارهای سیاسی داخلی و انتخابات میان‌دوره‌ای، باید صبوری کند و هم‌زمان امکان انعطاف در مذاکرات احتمالی با تهران را بررسی کند؛ مذاکراتی که شاید تا سال‌های ۲۰۲۸ یا ۲۰۲۹ به تعویق بیفتند. به باور او، وسوسه پیروزی سریع و قاطع نباید جایگزین احتیاط و فرسایش تدریجی توان حکومت ایران شود.
نتایج اولیه انتخابات اسرائیل، اردوگاه بنیامین نتانیاهو را پیشتاز اما همچنان دور از اکثریت پارلمانی نشان می‌دهد؛ وضعیتی که مخالفان او نیز برای عبور از آن به توافقی دشوار با احزاب عرب نیاز دارند. تا زمان حل این اختلاف‌ها، نتانیاهو می‌تواند در مقام نخست‌وزیر موقت باقی بماند.
بر اساس نتایج اولیه منتشرشده در روز چهارشنبه ششم آبان، با شمارش ۸۵٫۶ درصد آرا، اردوگاه نتانیاهو در مسیر کسب ۵۳ کرسی و احزاب غیرعرب مخالف او در مسیر کسب ۴۸ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست قرار دارند.
فهرست مشترک و حزب رعام نیز به‌ترتیب با ۱۲ و هفت کرسی، مجموعا ۱۹ کرسی خواهند داشت.
در این مرحله از شمارش، لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۶ کرسی بزرگ‌ترین حزب پارلمان خواهد بود و یاشار، حزب گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و رقیب اصلی نتانیاهو، ۲۱ کرسی خواهد داشت. این ارقام هنوز قطعی نیستند و با شمارش آرای باقی‌مانده ممکن است تغییر کنند.
برای دستیابی به اکثریت کنست، حمایت ۶۱ نماینده لازم است. با ترکیب فعلی، مجموع کرسی‌های احزاب خارج از اردوگاه نتانیاهو از این حد عبور می‌کند، اما مخالفت مشترک با نخست‌وزیر هنوز به توافق بر سر دولت جایگزین تبدیل نشده است.
حتی پیوستن رعام به اردوگاه آیزنکوت، شمار کرسی‌های آن را تنها به ۵۵ می‌رساند؛ بنابراین، اگر آرایش دو اردوگاه تغییر نکند، حمایت بخشی از نمایندگان فهرست مشترک نیز برای رسیدن مخالفان به اکثریت لازم خواهد بود.
به این ترتیب، اگرچه ائتلافی که پیش‌تر نتانیاهو را از قدرت کنار زد، به حمایت یک حزب کوچک عرب متکی بود، اما نتیجه کنونی، مخالفان را به همکاری گسترده‌تری با احزاب عرب نیازمند کرده است؛ این نوع از همکاری را شماری از رهبران این اردوگاه آن را رد می‌کنند.
هم‌زمان با ادامه شمارش آرا، لیکود، حزب نتانیاهو، احزاب عرب را به تغییر نتیجه انتخابات از طریق تقلب متهم کرد. این حزب در بیانیه‌ای در روز چهارشنبه ششم آبان مدعی شد رشوه، تهدید، خشونت و استفاده از نرم‌افزارهای ممنوعه برای بسیج رای‌دهندگان، نتیجه رای‌گیری را تغییر داده است.
لیکود اعلام کرد در حال ارائه صدها شهادت و مدرک به پلیس، شین‌بت و کمیته مرکزی انتخابات است و خواستار تحقیقات گسترده شد. این حزب از جمله مدعی وجود پاکت‌های پول همراه با برگه رای رعام، تهدید مسئولان شعب، رای‌دادن با هویت‌های دوگانه و مغایرت میان شمار پاکت‌های رای و تعداد رای‌دهندگان شد. این موارد، اتهام‌های مطرح‌شده از سوی لیکود است و اعلام آن‌ها به معنای احراز تخلف یا تغییر نتیجه انتخابات نیست.
با این حال، به گزارش خبرگزاری فرانسه، یوسف جبارین، رهبر فهرست مشترک، از مخالفان نتانیاهو خواسته است برای ساختن یک جایگزین سیاسی با این فهرست گفت‌وگو کنند. او مشارکت سیاسی یهودیان و عرب‌ها را در برابر ادامه حذف و تبعیض قرار داده است.
یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، نیز خواستار همکاری مخالفان با احزاب عرب شده و تقسیم آرای شهروندان به یهودی و عرب را رد کرده است. با این حال، اردوگاه آیزنکوت نیروهای راست‌گرایی را هم در بر می‌گیرد که با اتکا به نمایندگان عرب مخالفت دارند. خبرگزاری فرانسه، حمایت این نمایندگان از یک دولت اقلیت، بدون عضویت رسمی در ائتلاف، را نیز از گزینه‌های مطرح می‌داند؛ هرچند دوام چنین دولتی محل تردید است.
انتخابات روز سه‌شنبه نخستین انتخابات پارلمانی اسرائیل پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جنگ‌های پس از آن بود. مشارکت در این انتخابات به ۷۷٫۷ درصد رسید؛ بالاترین میزان در بیش از دو دهه. مشارکت گسترده شهروندان عرب نیز احزاب نماینده آنان را در مسیر کسب شمار بی‌سابقه‌ای از کرسی‌ها قرار داده است.
در مقابل، عملکرد اردوگاه نتانیاهو بهتر از آن بود که بسیاری از نظرسنجی‌های پیش از انتخابات پیش‌بینی می‌کردند. به گزارش رویترز تداوم حمایت گسترده رای‌دهندگان یهودی از نتانیاهو نشانه نفوذ سیاسی او و چرخش پایدار سیاست اسرائیل به راست است. مخالفانش، با وجود انتقادها از عملکرد دولت و پیامدهای جنگ، هنوز نتوانسته‌اند اکثریتی برای جانشینی او فراهم کنند.
نتانیاهو بامداد چهارشنبه، در سخنرانی برای هواداران لیکود در اورشلیم، خواستار تشکیل دولتی ملی، راست‌گرا و قدرتمند شد. او در همان سخنرانی، دستاوردهای نظامی اسرائیل را برجسته کرد و بار دیگر از امکان اقدام مشترک با آمریکا علیه ایران سخن گفت.
نتانیاهو همچنین همکاری با دونالد ترامپ را فرصتی برای از میان بردن آنچه تهدید موجودیتی ایران خواند، توصیف کرد.
ترامپ نیز که پیش از انتخابات از ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو حمایت کرده بود، عملکرد او را مثبت ارزیابی کرد و گفت حمایت خودش به این نتیجه کمک کرده است.
آیزنکوت در واکنش، از نتانیاهو خواست از سیاست کناره‌گیری کند و به مسئولان دستگاه‌های امنیتی و اداری هشدار داد که منافع کشور را بر نیازهای سیاسی نخست‌وزیر مقدم بدانند. او نتانیاهو را نخست‌وزیری موقت و فاقد اعتماد عمومی توصیف کرد و به او هشدار داد از امنیت اسرائیل برای اهداف سیاسی استفاده نکند.
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در پاسخ، آیزنکوت و متحدانش را به انتشار اطلاعات نادرست درباره اختلاف میان مقام‌های سیاسی و نظامی بر سر ایران متهم کرد. او در شبکه ایکس نوشت ارتش در همه گفت‌وگوهای مربوط به ایران حضور دارد و هر تصمیمی را که لازم باشد اجرا خواهد کرد. کاتس سخنان آیزنکوت را دعوت فرماندهان به سرپیچی از مقام‌های مسئول توصیف کرد و آن را غیردموکراتیک خواند.
این کشمکش در شرایطی ادامه دارد که موقت‌بودن دولت، به گفته کارشناسان حقوقی، اختیار تصمیم‌گیری امنیتی را از آن نمی‌گیرد.
رویترز به نقل از گای لوری، پژوهشگر موسسه دموکراسی اسرائیل، گزارش داد که دولت موقت بر اساس متن قانون، اختیارات یک دولت عادی را دارد، اما موظف به خویشتن‌داری است و در برخی حوزه‌ها، از جمله انتصاب‌ها، با محدودیت بیشتری روبه‌رو می‌شود.
اور آشر، پژوهشگر موسسه تخلیت در تل‌آویو، نیز به رویترز گفت مسائل امنیتی از روشن‌ترین استثناهای این محدودیت‌اند و نخست‌وزیر یک دولت موقت نیز از نظر قانونی می‌تواند اسرائیل را وارد جنگ، از جمله جنگ با ایران، کند. به گفته او، دیوان عالی بر پرهیز دولت موقت از تصمیم‌های گسترده و بلندمدت تاکید کرده، مگر آنکه ضرورتی فوری چنین تصمیم‌هایی را توجیه کند.
آشر افزود دیوان عالی در گذشته معمولا از مداخله در تصمیم‌های مربوط به آغاز جنگ خودداری کرده است. به ارزیابی او، نظارت پارلمانی نیز در فاصله آغاز به کار کنست جدید تا تشکیل کمیته‌های آن، در ضعیف‌ترین وضعیت قرار دارد.
دفتر نتانیاهو پیش‌تر اتهام استفاده سیاسی از درگیری با ایران را رد کرده بود و به نوشته رویترز، تا زمان انتشار گزارش چهارشنبه به درخواست تازه این خبرگزاری برای اظهارنظر پاسخ نداد.
در همین حال، روزنامه اسرائیل هیوم به نقل از یک مقام ارشد دیپلماتیک که نامش را منتشر نکرد، گزارش داد همکاری‌های نظامی، اطلاعاتی و دیپلماتیک آمریکا و اسرائیل درباره ایران، مستقل از روند تشکیل دولت جدید ادامه خواهد یافت. این مقام گفت اگر حمله دوباره ضروری تشخیص داده شود، تصمیم‌گیری درباره آن بر پایه ملاحظات تخصصی و منافع مشترک دو کشور خواهد بود و نتیجه انتخابات اسرائیل یا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا این محاسبات را تغییر نخواهد داد.
اسرائیل هیوم همچنین گزارش داد دولت آمریکا از تشکیل ائتلافی گسترده، بدون حضور نیروهایی که افراط‌گرا می‌خواند، حمایت می‌کند و این موضع را به رهبران احزاب مرتبط منتقل کرده است. به نوشته این روزنامه، ترکیب دولت آینده در گفت‌وگوهای مقام‌های دو کشور در ساعات اولیه چهارشنبه نیز مطرح شده است.
ابهام درباره دولت آینده در بازارهای مالی نیز بازتاب یافت. ارزش شِکِل در برابر دلار حدود ۱٫۶ درصد کاهش یافته و شاخص‌های اصلی بورس تل‌آویو بیش از سه درصد افت کرده‌اند.
اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، چهارشنبه خواستار تلاش برای جلوگیری از برگزاری انتخابات مجدد شد. او گفت هفته آینده نتایج رسمی را دریافت می‌کند و پس از آن، رایزنی با فراکسیون‌ها را آغاز خواهد کرد. هرتزوگ از احزاب خواست با ذهنی باز وارد این گفت‌وگوها شوند؛ مذاکراتی که مشخص می‌کند کدام نامزد امکان بیشتری برای تشکیل دولت دارد.
شمارش آرای باقی‌مانده همچنان می‌تواند ترکیب کرسی‌ها را تغییر دهد. کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از کمیته مرکزی انتخابات گزارش داد شمار آرای موسوم به دوپاکتی بین ۴۳۰ تا ۴۸۰ هزار رای برآورد می‌شود؛ کمتر از برآورد اولیه حدود ۶۰۰ هزار رای.
این آرا متعلق به افرادی مانند نظامیان، بیماران بستری و زندانیان است که در شعبه تعیین‌شده خود رای نمی‌دهند. استفاده از دو پاکت امکان بررسی هویت رای‌دهنده و جلوگیری از رای تکراری را با حفظ محرمانگی انتخاب او فراهم می‌کند. این آرا معمولا پس از آرای عادی شمارش می‌شوند و تا پایان بررسی آن‌ها، توزیع اعلام‌شده کرسی‌ها قطعی نیست.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد تهران ایده‌های مطرح‌شده از سوی قطر برای پایان دادن به درگیری با آمریکا را «غیرقابل قبول» می‌داند و همچنان بر مواضع خود در پرونده هسته‌ای پافشاری می‌کند.
این مقام که نام او فاش نشده است، چهارشنبه ششم آبان به رویترز گفت دوحه هیچ پیشنهاد جدیدی به تهران ارائه نداده و تنها ایده‌هایی را مطرح کرده است که از نظر جمهوری اسلامی پذیرفتنی نیستند.
او افزود: «سیاست تهران در خودداری از هرگونه انعطاف در موضوع هسته‌ای همچنان پابرجاست.»
این مقام توضیحی درباره جزییات ایده‌های دوحه یا دلایل مخالفت حکومت ایران با آن‌ها نداد، اما تاکید او بر تغییرناپذیر بودن مواضع هسته‌ای تهران، این احتمال را تقویت می‌کند که برنامه اتمی جمهوری اسلامی از محورهای اصلی اختلاف بر سر پیشنهادهای قطر باشد.
مقام‌های جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر بارها اعلام کرده‌اند در شرایط کنونی تمایلی به مذاکره درباره پرونده هسته‌ای ندارند و اولویت آن‌ها پایان دادن به جنگ با آمریکا است.
این در حالی است که برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی همچنان یکی از مهم‌ترین موضوعات اختلاف میان تهران و قدرت‌های غربی به شمار می‌رود.
شورای امنیت سازمان ملل متحد پنجم آبان در نشستی به بررسی پرونده هسته‌ای حکومت ایران پرداخت.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در این نشست هشدار داد تا زمانی که بازرسان آژانس به تاسیسات هسته‌ای و ذخایر اورانیوم ایران دسترسی نداشته باشند، دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک پایدار امکان‌پذیر نخواهد بود.
روایت رویترز از پیشنهاد جدید قطر
اظهارات مقام ارشد جمهوری اسلامی در حالی منتشر شد که رویترز ساعاتی پیش‌تر به نقل از یک منبع آگاه از مذاکرات گزارش داده بود میانجی‌گران قطری سوم آبان پیش‌نویس توافق تازه‌ای را برای پایان دادن به جنگ به تهران ارائه کرده‌اند.
بر اساس این گزارش، انتظار می‌رود جمهوری اسلامی تا پایان هفته جاری پاسخ خود را به پیش‌نویس دوحه اعلام کند.
این منبع افزود طرح جدید قطر برای رفع نگرانی‌های تهران و واشینگتن، یک جدول زمانی هفت‌روزه تعیین کرده است که طبق آن، طرف‌ها باید روزانه اقدام‌هایی مشخص برای اعتمادسازی انجام دهند.
به گفته او، در صورت نهایی شدن توافق، اجرای این طرح ممکن است از اوایل هفته آینده آغاز شود و چند کشور نیز به‌عنوان ضامن اجرای آن ایفای نقش کنند.
ابراهیم سلطان الهاشمی، مدیر ارتباطات وزارت خارجه قطر، پنجم آبان در نشستی خبری تاکید کرد موفقیت تلاش‌های میانجی‌گرانه مستلزم آن است که جمهوری اسلامی حسن نیت خود را نشان دهد، به تهدید کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس پایان دهد و تنگه هرمز را بازگشایی کند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، دوم آبان اعلام کرد برای جلوگیری دائمی از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای، هر دو گزینه حمله نظامی مجدد و توافق با تهران را در نظر دارد.
گمانه‌زنی‌ها درباره آغاز دور تازه حملات
روایت‌های ضدونقیض درباره پیشنهاد قطر در شرایطی مطرح می‌شوند که گمانه‌زنی‌ها درباره چشم‌انداز مناقشه کنونی و ازسرگیری جنگ تمام‌عیار میان جمهوری اسلامی و آمریکا شدت گرفته است.
وال‌استریت ژورنال پنجم آبان گزارش داد واشینگتن به چند کشور عربی خلیج فارس اطلاع داده است که خود را برای یک عملیات نظامی کوتاه‌مدت اما شدید پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آماده کنند.
به نوشته این روزنامه، آمریکا و اسرائیل خود را برای موج تازه‌ای از حملات آماده می‌کنند که هدف آن وادار کردن جمهوری اسلامی به بازگشت به میز مذاکره است.
در سوی دیگر، مقام‌های جمهوری اسلامی نسبت به پیامدهای ازسرگیری جنگ هشدار داده‌اند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ششم آبان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هرگونه «ماجراجویی نظامی» در منطقه خلیج فارس با «تحریک» اسرائیل، تاثیری «ویرانگر» بر بازارهای بین‌المللی خواهد داشت.
دو مقام امنیتی حکومت ایران اول آبان به رویترز گفتند جمهوری اسلامی برنامه‌های دقیقی برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس تهیه کرده است که در صورت حمله دوباره آمریکا و اسرائیل به اجرا گذاشته خواهند شد.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ششم آبان پس از اعلام نتایج اولیه انتخابات سراسری این کشور اعلام کرد اسرائیل در کنار ترامپ «فرصتی تاریخی و تکرارنشدنی دارد تا تهدید ایران را یک بار برای همیشه از میان بردارد».
هم‌زمان با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و چشم‌انداز مبهم روابط تهران با کشورهای عربی منطقه، علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، قرار است برای دیدار با احمد الشرع، رییس‌جمهوری سوریه، به دمشق سفر کند.
رسانه‌های عراقی گزارش دادند این سفر چهارشنبه ششم آبان با همراهی هیاتی بلندپایه از مقام‌های دولت عراق انجام می‌شود و تقویت روابط دوجانبه، امنیت مرزی و همکاری‌های اقتصادی از محورهای اصلی آن خواهد بود.
پایگاه خبری کردستان۲۴ گزارش داد دو طرف درباره تشدید کنترل بر مرز مشترک، جلوگیری از نفوذ غیرقانونی و حفظ ثبات در مناطق مرزی گفت‌وگو خواهند کرد.
رسانه شفق‌نیوز نیز به نقل از یک منبع آگاه نوشت احیای خط لوله نفت کرکوک-بانیاس و گسترش گردشگری مذهبی از دیگر موضوعات مورد بحث خواهد بود.
الشرع از برقراری امنیت کامل در مرزهای دو کشور خبر داد
الشرع پنجم آبان در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی دجله عراق اعلام کرد مرزهای مشترک دو کشور «کاملا امن هستند» و بغداد و دمشق در زمینه مسائل امنیتی هماهنگی نزدیکی دارند.
او با استقبال از سفر الزیدی تاکید کرد روابط سوریه و عراق بر ملاحظات فرقه‌ای یا قومی استوار نیست، بلکه بر تاریخ مشترک و پیوندهای عمیق اقتصادی تکیه دارد.
الشرع افزود بازدید از محل دفن زینب، خواهر امام سوم شیعیان، در نزدیکی دمشق با رعایت تدابیر امنیتی امکان‌پذیر است و افرادی که قصد داشتند از این موضوع برای دامن زدن به اختلافات فرقه‌ای سوءاستفاده کنند، بازداشت شده‌اند.
روابط بغداد و دمشق پس از سرنگونی حکومت بشار اسد در آذر ۱۴۰۳ به سوی عادی‌سازی پیش رفته است. الزیدی و الشرع پیش‌تر در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک دیدار کرده بودند.
سفر نخست‌وزیر عراق به دمشق در ادامه سفرهای منطقه‌ای اخیر او انجام می‌شود. الزیدی ۲۲ مهر به عربستان سعودی و چهارم آبان به اردن سفر کرده بود.
روابط بغداد و دمشق در سایه کاهش نفوذ تهران
تلاش برای گسترش روابط عراق و سوریه در شرایطی صورت می‌گیرد که مناسبات جمهوری اسلامی با هر دو کشور با چالش‌هایی روبه‌رو شده است.
حکومت ایران از حامیان اصلی بشار اسد به شمار می‌رفت و با اعزام نیروهای سپاه پاسداران به‌طور مستقیم در جنگ داخلی مرگبار سوریه دخالت داشت.
الشرع پس از سرنگونی اسد اعلام کرد مخالفان سوری با براندازی حکومت او، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب راندند.
سقوط اسد ضربه‌ای بزرگ به نفوذ منطقه‌ای تهران وارد آورد و مسیر اصلی انتقال تسلیحات جمهوری اسلامی به حزب‌الله لبنان از خاک سوریه را مختل کرد.
مقام‌های جدید سوریه بارها از کشف محموله‌های تسلیحاتی در مسیرهای مرزی خبر داده‌اند. آن‌ها ۲۵ تیر اعلام کردند تلاش برای قاچاق سلاح‌های پیشرفته و موشک از مرز عراق را خنثی کرده‌اند. به گزارش خبرگزاری دولتی سانا، این محموله برای حزب‌الله در نظر گرفته شده بود.
پیش‌تر در شهریور ۱۴۰۴، روزنامه الشرق الاوسط گزارش داد حکومت ایران از یک مقام بلندپایه عراقی خواسته بود برای انتقال محموله‌های مالی کلان به حزب‌الله از مسیر سوریه، تسهیلاتی در یکی از گذرگاه‌های مرزی فراهم کند، اما این درخواست رد شد.
افزایش اختلافات تهران و بغداد بر سر تحریم‌ها و مناسبات مرزی
مناسبات عراق با جمهوری اسلامی تحت تاثیر فشارهای واشینگتن و نگرانی‌های امنیتی قرار گرفته است.
الزیدی که پس از مخالفت کاخ سفید با نخست‌وزیری نوری المالکی، متحد دیرینه جمهوری اسلامی، به قدرت رسید، در هفته‌های اخیر در اجرای بخشی از تحریم‌های تهران با دولت دونالد ترامپ همراهی کرده است.
دولت عراق در پی تحریم‌های آمریکا، پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی را متوقف کرد، اما ۱۰ مهر پس از دریافت معافیت از واشینگتن، به شرکت‌های هواپیمایی ایران، به‌استثنای ماهان‌ایر، اجازه داد روزانه ۴۰ پرواز به مقصد و از مبدا فرودگاه نجف انجام دهند.
مناقشه بر سر گذرگاه‌های زمینی نیز به اختلاف‌ها میان تهران و بغداد دامن زده است. دولت عراق ۲۹ مهر گذرگاه مرزی چذابه را به روی مسافران و حمل‌ونقل کالا بست.
عبدالامیر طعیبان، مشاور نخست‌وزیر عراق، پیش‌تر با دفاع از این تصمیم اعلام کرد حکومت ایران «عامدانه امنیت عراق را تضعیف کرده است».
به گفته او، افراد مرتبط با جمهوری اسلامی بدون مجوز وارد خاک عراق می‌شوند و در مناطق مرزی «هرج‌ومرج» ایجاد می‌کنند.
در هفته‌های اخیر، افزایش فعالیت گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در عراق به نگرانی‌ها درباره گسترش دامنه درگیری‌های منطقه‌ای به این کشور دامن زده است.
روزنامه العربی الجدید ششم مهر به نقل از سه مقام عراقی گزارش داد حمله شهریورماه به خط لوله نفتی شرق‌ـ‌غرب عربستان سعودی به دست گروهی مرتبط با سپاه پاسداران و حوثی‌های یمن انجام گرفت که اعضای آن به‌صورت غیرقانونی از ایران وارد عراق شده بودند.
هرچند نتایج اولیه انتخابات اسرائیل نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی به حدنصاب تشکیل دولت نرسیده‌اند، رهبران هر دو جریان نتایج انتخابات را نشانه موفقیت خود می‌دانند و بنیامین نتانیاهو از «فرصتی تاریخی» برای رفع تهدید جمهوری اسلامی «یک بار برای همیشه» سخن گفته است.
بر اساس نتایج اولیه منتشرشده از سوی کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل، تا ساعت ۱۴:۳۰ چهارشنبه ششم آبان به وقت محلی و با شمارش ۸۵.۶ درصد آرا، ائتلاف حامی نتانیاهو ۵۳ کرسی و اردوگاه مخالف او ۴۸ کرسی به دست آورده‌اند.
به این ترتیب، هیچ‌یک از دو اردوگاه به اکثریت ۶۱ کرسی در کنست ۱۲۰ نفره اسرائیل دست نیافته‌اند.
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۶ کرسی در صدر قرار گرفته و حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت با ۲۱ کرسی در جایگاه دوم ایستاده است.
دو جریان سیاسی عرب نیز در مجموع ۱۹ کرسی کسب کرده‌اند. فهرست مشترک احزاب عرب با ۱۲ کرسی به سومین نیروی بزرگ کنست تبدیل شده و حزب رعام هفت کرسی به دست آورده است.
بر اساس اعلام کمیته مرکزی انتخابات، میزان مشارکت رای‌دهندگان به ۷۷.۷ درصد رسیده که بالاترین رقم در بیش از دو دهه گذشته و حدود هفت واحد درصد بیشتر از انتخابات سال ۲۰۲۲ است.
نتانیاهو: جمهوری اسلامی ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است
نتانیاهو بامداد ششم آبان در ستاد انتخاباتی حزب لیکود در اورشلیم، بار دیگر به دستاوردهای دولت خود در رویارویی با جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «ایران ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است و اسرائیل قدرتمندتر از همیشه.»
او افزود: «اسرائیل در کنار دوستمان، رییس‌جمهور ترامپ، فرصتی تاریخی و تکرارنشدنی دارد تا تهدید ایران را یک بار برای همیشه از میان بردارد.»
نخست‌وزیر اسرائیل با اشاره به پیشتازی حزب خود، لیکود را بزرگ‌ترین حزب کشور خواند و از رسانه‌هایی انتقاد کرد که عملکرد ضعیفی را برای این حزب در انتخابات پیش‌بینی کرده بودند.
او ادامه داد: «بلوک راست‌گرا در میان افکار عمومی صهیونیست‌ها، جامعه یهودیان و همه کسانی که از کشور حمایت می‌کنند، اکثریتی روشن و قاطع دارد.»
نتانیاهو با تاکید بر ضرورت تشکیل «دولتی راست‌گرا، ملی و قدرتمند»، همکاری احتمالی برخی جریان‌های سیاسی با احزاب عرب را «شرم‌آور» توصیف کرد.
او هشدار داد: «غیرقابل تصور است که امنیت اسرائیل را به خطر بیندازیم و دولتی تشکیل دهیم که به احزاب عرب ضدصهیونیست متکی باشد.»
با وجود این مواضع و ابراز رضایت از عملکرد لیکود، نتانیاهو از اعلام صریح پیروزی در انتخابات خودداری کرد.
مخالفان: رای‌دهندگان به ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو «نه» گفتند
در سوی دیگر رقابت، گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار و مهم‌ترین رقیب انتخاباتی نتانیاهو، نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت رای‌دهندگان با ادامه زمامداری نخست‌وزیر کنونی دانست و از او خواست از عرصه سیاست کناره‌گیری کند.
آیزنکوت با هشدار درباره بهره‌برداری سیاسی از مسائل امنیتی گفت: «نتانیاهو نخست‌وزیری موقت است که نه پشتوانه لازم را دارد و نه از اعتماد مردم برخوردار است.»
او همچنین از نهادهای امنیتی خواست در برابر هرگونه تلاش برای ترجیح دادن منافع سیاسی بر امنیت اسرائیل «قاطعانه ایستادگی کنند».
نفتالی بنت، رهبر حزب «با هم»، نیز در نخستین حضور عمومی خود پس از انتخابات، از «شکست» نتانیاهو ابراز خرسندی کرد.
بنت که همراه یائیر لاپید، نفر دوم حزب «با هم»، در جمع هوادارانش در تل‌آویو سخن می‌گفت، تاکید کرد: «مردم اسرائیل به پا خاستند و حرف خود را زدند: نتانیاهو شکست خورده و دولت هفتم اکتبر در حال رفتن است.»
حزب «با هم» که در اردوگاه مخالفان نتانیاهو قرار دارد، بر اساس نتایج اولیه، ۱۲ کرسی کسب کرده است.
نقش تعیین‌کننده احزاب عرب در معادلات تشکیل دولت
انتظار می‌رود شمارش آرا تا پنج‌شنبه یا جمعه، هفتم یا هشتم آبان، به پایان برسد. با این حال، ترکیب چندپاره کنست ممکن است تشکیل دولت آینده را به مذاکراتی پیچیده و طولانی میان احزاب سیاسی گره بزند.
در نظام پارلمانی اسرائیل، احزاب کوچک‌تر می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری ائتلاف حاکم داشته باشند؛ روندی که در دوره‌های گذشته گاه هفته‌ها یا حتی ماه‌ها به طول انجامیده است.
خبرگزاری رویترز با اشاره به نتایج اولیه نوشت احزاب عرب که خارج از دو اردوگاه اصلی قرار دارند، ممکن است به عاملی تعیین‌کننده در موازنه قدرت تبدیل شوند.
با این حال، آیزنکوت که پیش‌تر فرمانده ارتش اسرائیل بوده، عملا احتمال تشکیل دولت با مشارکت این احزاب را رد کرده است؛ موضعی که می‌تواند مسیر او را برای دستیابی به اکثریت پارلمانی و تشکیل دولت دشوارتر کند.
ترامپ: حمایت من ورق انتخابات اسرائیل را برگرداند
رییس‌جمهوری آمریکا ششم آبان حمایت انتخاباتی خود از نتانیاهو را عامل بهبود موقعیت او در رقابت‌های کنست دانست.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «وقتی رییس‌جمهور ترامپ حمایت خود را از بی‌بی نتانیاهو اعلام کرد، ورق کاملا برگشت. اکنون به‌جای شکست قاطع یک نخست‌وزیر بزرگ، به نظر می‌رسد رقابت پس از یک بازگشت غیرمنتظره به بن‌بستی بزرگ رسیده یا حتی به پیروزی نتانیاهو انجامیده است.»
او افزود: «تمام این اتفاقات پس از اعلام حمایت رییس‌جمهور ترامپ رخ داد؛ کسی که تنها خواهان خیر و صلاح خاورمیانه، اسرائیل و ایالات متحده آمریکا است.»
ترامپ پیش‌تر در ۲۶ مهر و سوم آبان حمایت کامل خود را از نتانیاهو اعلام کرده بود.
او در دومین پیام حمایتی خود با تاکید بر ضرورت مقابله با تهدیدهای جمهوری اسلامی گفته بود دیگر نباید شعار «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» در جهان شنیده شود.
ترامپ همچنین خطاب به رای‌دهندگان اسرائیلی تاکید کرده بود: «برای نخست‌وزیری به بی‌بی نتانیاهو رای بدهید؛ باید کاری را که شروع کرده‌ایم، تمام کنیم.»
