دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، حوثی‌های یمن را متهم کرد که در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، «عامدانه» و «احتمالا به خواست ایران» با حمله به عربستان سعودی برای افزایش قیمت نفت تلاش می‌کنند. او هشدار داد حملات این گروه به عربستان سعودی را «هرگز فراموش نخواهد کرد».
ترامپ سه‌شنبه ۲۱ مهر در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشال، نوشت: «حوثی‌ها بسیار بد رفتار می‌کنند.»
او این گروه را متهم کرد که پس از یک دوره آرامش نسبی در پی حملات سال گذشته آمریکا به یمن، به خواست جمهوری اسلامی حملات خود را از سر گرفته است.
ترامپ همچنین تاکید کرد هشدارش به دوره پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان محدود نمی‌شود و گفت: «بعد از انتخابات هم هستم و هرگز فراموش نخواهم کرد.»
این هشدار در پی مجموعه‌ای از حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی مطرح شد. در مرگبارترین حمله، این گروه نیابتی جمهوری اسلامی ۱۸ مهر فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض را هدف قرار داد.
این حمله دست‌کم ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت.
نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی ۱۹ مهر از حمله مرگبار دیگری به این فرودگاه خبر دادند که به کشته شدن دست‌کم یک نفر و زخمی شدن دست‌کم ۱۱ نفر انجامید.
حوثی‌ها بخش‌های وسیعی از یمن را در کنترل دارند. آن‌ها از سال ۲۰۱۴ در جنگ داخلی یمن با دولت مورد حمایت ریاض می‌جنگند.
این درگیری در جریان جنگ ایران شدت گرفته است و حوثی‌ها حملات خود را به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و تنگه راهبردی باب‌المندب افزایش داده‌اند.
ازسرگیری حملات حوثی‌ها، نگرانی‌ها را درباره اختلال در عرضه جهانی نفت و مسیرهای کشتیرانی افزایش داده و خطر افزایش بیشتر قیمت انرژی را به همراه داشته است.
ترامپ: ممکن است از اردوغان برای مهار حوثی‌ها کمک بخواهم
ترامپ ساعتی پیش از انتشار این پست، هنگام سوار شدن به بالگرد رییس‌جمهوری برای سفر به ایالت آلاسکا، به خبرنگاران گفت ممکن است از رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، بخواهد برای حمایت از منافع عربستان مداخله کند.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مشارکت دادن ترکیه در تلاش‌های دیپلماتیک، از روابط خود با رهبر این کشور تمجید کرد و گفت به نظرش اردوغان به درخواست واشینگتن پاسخ مثبت خواهد داد.
او گفت: «همان‌طور که می‌دانید، او دوست بسیار خوب من است و ممکن است چنین درخواستی بکنم. برای رییس‌جمهوری ترکیه احترام زیادی قائلم.»
ترامپ مشخص نکرد که ممکن است چه درخواستی از اردوغان داشته باشد و ماهیت دقیق نقش احتمالی آنکارا روشن نشد.
رییس‌جمهوری آمریکا همچنین تایید کرد با مقام‌های عربستان سعودی گفت‌وگو کرده است، اما از بیان محتوای این گفت‌وگوها خودداری کرد.
او در پاسخ به پرسش یک خبرنگار در این باره گفت: «واقعا فکر می‌کنید می‌توانم این را به شما بگویم؟ دوست دارم بگویم، اما نمی‌گویم.»
ترامپ: آمریکا به‌زودی درباره ایران تصمیم می‌گیرد
ترامپ در ادامه درباره تحولات ایران صحبت کرد و گفت آمریکا «خیلی زود» در این باره تصمیم خواهد گرفت.
او گفت: «ایران کشوری شکست‌خورده است. اقتصاد ندارند، تورمشان ۳۰۰ درصد است، پول ندارند، حقوق نیروهای نظامی‌شان را نمی‌دهند؛ به هیچ‌کس حقوق نمی‌دهند.»
ترامپ افزود آمریکا کنترل تنگه هرمز را در دست دارد و به گفته او، «نفت زیادی» از این آبراه بین‌المللی خارج می‌شود.
در روزهای اخیر، سپاه پاسداران حملات خود به کشتی‌های تجاری در این گذرگاه حیاتی را افزایش داده است.
هم‌زمان با شدت گرفتن درگیری‌ها میان عربستان سعودی و حوثی‌های یمن، شبکه تلویزیونی المسیره، وابسته به این گروه نیابتی جمهوری اسلامی، از حمله به شرکت نفت یمن در صنعا خبر داد.
ساعاتی پیش از انتشار این خبر در عصر سه‌شنبه ۲۱ مهر، فرماندهی نیروهای مشترک ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی در بیانیه‌ای از غیرنظامیان خواسته بود پیش از آغاز عملیات، ایستگاه مرکزی «صباح» متعلق به شرکت نفت یمن را تخلیه کنند.
این نهاد با مشخص کردن محل تاسیسات نفتی روی نقشه، هشدار داده بود غیرنظامیان برای حفظ جان خود منطقه را ترک کنند.
در واکنش به این هشدار، یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، تهدید کرد در صورت حمله به صنعا، این گروه مقر شرکت آرامکو در دمام، فرودگاه ملک خالد در ریاض و پالایشگاه این شهر را هدف قرار خواهد داد.
او تاسیسات نفتی آرامکو را «اهداف مشروع» توصیف کرد و از کارکنان و شهروندان خواست از این مراکز فاصله بگیرند.
سریع همچنین بار دیگر به شرکت‌های هواپیمایی، مسافران و کارکنان تاسیسات نفتی هشدار داد از فرودگاه‌ها و حریم هوایی عربستان سعودی استفاده نکنند.
تشدید حملات متقابل میان ریاض و حوثی‌ها
در روزهای اخیر، درگیری‌ها میان ائتلاف به رهبری عربستان سعودی و حوثی‌ها بالا گرفته است. این گروه از هفته گذشته و به‌دنبال گسترش دامنه جنگ ایران، حملات خود به فرودگاه‌ها و تاسیسات نفتی عربستان سعودی را شدت بخشیده است.
۱۸ مهر، حمله حوثی‌های یمن به فرودگاه ریاض جان ۱۳ نفر، از جمله یک شهروند آمریکایی، را گرفت و ۳۰۹ تن دیگر را زخمی کرد.
این مرگبارترین حمله در خاک عربستان سعودی طی بیش از یک دهه گذشته بود.
در سوی دیگر، عربستان سعودی نیز در هفته‌های اخیر مواضع حوثی‌ها را هدف قرار داده و از عملیات نیروهای دولت قانونی یمن علیه این گروه نیابتی حکومت ایران حمایت کرده است.
این عملیات پس از آن آغاز شد که حوثی‌ها ماه گذشته بخش‌هایی از مناطق راهبردی در امتداد ساحل دریای سرخ را تصرف کردند.
۱۷ مهر، نیروهای دولت یمن به‌دنبال حمله به مواضع حوثی‌ها، از تسلط کامل بر تنگه راهبردی باب‌المندب و جزیره میون خبر دادند.
هشدار دولت یمن درباره مجازات همکاری با حوثی‌ها
شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن، مستقر در عدن، ۲۱ مهر در بیانیه‌ای اعلام کرد جاسوسی، تامین مالی یا هرگونه همکاری با حوثی‌ها جرم است و برخی از این اقدامات می‌تواند مجازات اعدام در پی داشته باشد.
این شورا به نهادهای امنیتی و نظامی دستور داد در صورت وجود شواهد جدی از وقوع چنین جرائمی، بی‌درنگ اقدامات قانونی را آغاز کنند.
همچنین از دادستانی عمومی و نظامی خواسته شد پرونده افرادی را که شواهد کافی علیه آن‌ها وجود دارد، به مراجع قضایی ارجاع دهند.
در این بیانیه تاکید شده است که مقام‌های دولتی، نظامی و امنیتی در صورت همکاری با حوثی‌ها از پیگرد قضایی مصون نخواهند بود.
شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن همچنین از شهروندان و کارکنان دولت خواست هرگونه همکاری با حوثی‌ها را گزارش دهند و به نهادهای مسئول دستور داد از گزارش‌دهندگان و شاهدان محافظت کنند و اطلاعات آنان را محرمانه نگه دارند.
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، ۲۱ مهر در گفت‌وگو با شبکه الحدث، حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی را «تروریستی و وحشیانه» خواند و گفت این حملات نشان می‌دهد حوثی‌ها بر «ادامه ارتکاب جنایت» اصرار دارند.
او افزود امنیت عربستان سعودی از امنیت دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس جدایی‌ناپذیر است و نمی‌توان در برابر «جنایت‌های حوثی‌ها» سکوت کرد.
۱۸ مهر، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، اعلام کرد واشینگتن در حال بررسی پیوستن به کارزار نظامی عربستان سعودی علیه حوثی‌هاست.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که مذاکرات تهران و واشینگتن پیشرفتی نداشته و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری جنگی تمام‌عیار در منطقه بالا گرفته است.
رییس سازمان امنیت داخلی بریتانیا، ام‌آی۵، اعلام کرد جمهوری اسلامی در سال جاری میلادی با «تغییری عمده» در رویکرد خود، تهدید مراکز نظامی بریتانیا را در پیش گرفته است. او هشدار داد تهران و مسکو در پی تشدید جنگ ترکیبی هستند.
کن مک‌کالوم سه‌شنبه ۲۱ مهر در سخنرانی سالانه خود گفت عملیات سازمان تحت مدیریتش در ارتباط با ایران، در یک سال گذشته به بازداشت بیش از ۵۰ نفر در بریتانیا انجامیده است.
او خبر داد منابع ام‌آی۵ برای مقابله با تهدیدهای دولتی در سال جاری بیش از دوران جنگ سرد بوده است.
مک‌کالوم گفت: «تغییر عمده امسال، تمایل [حکومت] ایران به حمله به اهدافی با حفاظت بیشتر، مانند مراکز نظامی در بریتانیا بوده است.»
مک‌کالوم افزود جمهوری اسلامی و روسیه هر دو می‌کوشند «کارزار ترکیبی» خود را در بریتانیا گسترش دهند، اما مسکو همچنان «مهاجم شماره یک» به شمار می‌رود.
به گزارش روزنامه فایننشال‌تایمز، در مجموع، حجم پرونده‌های ام‌آی۵ درباره تهدیدهای دولتی در یک دهه گذشته چهار برابر شده و اکنون از نظر گستردگی، تقریبا با فعالیت‌های ضدتروریسم این سازمان برابری می‌کند.
مک‌کالوم اضافه کرد: «سرویس‌های نظامی و اطلاعاتی روسیه تلاش‌های خود را برای پیشبرد جنگ ترکیبی تشدید می‌کنند؛ در عین حال مراقب هستند اقداماتشان به آستانه‌ای نرسد که ماده پنج پیمان ناتو را فعال کند، زیرا عبور از این آستانه برای روسیه نابخردانه خواهد بود.»
بر اساس ماده پنج پیمان ناتو، حمله مسلحانه به یکی از کشورهای عضو، حمله به تمامی اعضا تلقی می‌شود و دیگر کشورها موظف‌اند به کشور هدف حمله کمک کنند. این کمک می‌تواند شامل اقدام نظامی باشد، اما به معنای ورود خودکار همه اعضا به جنگ نیست.
به گفته رییس ام‌آی۵، روسیه اکنون می‌کوشد عمدتا از طریق اینترنت، پرداخت با رمزارز و برنامه‌های آنلاین، افرادی را استخدام کند یا به کسانی پول بدهد که حاضرند «کارهای کثیفش» را در بریتانیا انجام دهند.
او افزود گاهی این افراد بدون دریافت پول دست به چنین اقداماتی می‌زنند.
اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، ۲۰ مهر گفت «به احتمال نزدیک به یقین» تهران پشت طرح مشکوک حمله به پایگاه هوایی فِرفورد بوده است.
وزیران خارجه ۲۹ کشور، از جمله بریتانیا، آمریکا، فرانسه، آلمان، کانادا و استرالیا، نیز در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند ارزیابی لندن درباره دخالت جمهوری اسلامی در رویداد اخیر در این پایگاه را به رسمیت می‌شناسند.
آمریکا در جنگ ۴۰ روزه از این پایگاه برای حمله به حکومت ایران استفاده کرده بود. این ماجرا به اعلام هشدار امنیتی گسترده انجامید و ایالات متحده را به خارج کردن هواپیماها از این پایگاه واداشت.
تحقیقات درباره حادثه فرفورد ادامه دارد
رییس ام‌آی۵ در ادامه اظهارات خود اعلام کرد به‌دلیل ادامه تحقیقات نمی‌تواند درباره حادثه فرفورد صحبت کند، اما افزود این رویداد «تنها مورد نبوده و نمونه‌های دیگری هم وجود داشته است؛ نه‌فقط در بریتانیا، بلکه در نقاط دیگر جهان».
مک‌کالوم همچنین با تکرار ارزیابی دیگر سازمان‌های اطلاعاتی اروپا گفت روسیه از تاکتیک‌هایی استفاده می‌کند که تنها اندکی با درگیری نظامی متعارف فاصله دارند.
او در این زمینه به تلاش برای حمله پهپادی به یک هواپیمای باری در فرودگاهی در آلمان و حمله سایبری به زیرساخت‌های انرژی لهستان اشاره کرد.
مک‌کالوم همچنین روشن کرد که سازمان تحت مدیریتش توجه ویژه‌ای به هوش مصنوعی دارد.
او افزود: «تروریست‌هایی را شناسایی کرده‌ایم که می‌کوشیدند با استفاده از هوش مصنوعی، شیوه‌های شناسایی اهداف و اجرای حملات خود را بهبود دهند. پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی نیز پیچیدگی تازه‌ای به این موضوع افزوده‌اند. آنچه هنوز محقق نشده، اما از میان موارد سوءاستفاده بیشترین اهمیت را برایش قائلم، ظرفیت هوش مصنوعی برای تغییر ابعاد تهدید سلاح‌های زیستی موجود یا حتی سلاح‌های زیستی جدید است.»
تحقیقات پرونده فرفورد از پنجم مهر و با بازداشت پنج مرد بریتانیایی در نزدیکی این پایگاه آغاز شد. پلیس در بازرسی از سه ون، مقادیری بنزین پیدا کرد، اما هیچ بمب دست‌سازی کشف نشد.
پس از بازداشت یک شهروند ایرانی‌ـ‌بریتانیایی در ۹ مهر، پلیس بریتانیا ۱۴ مهر نیز مردی ۲۲ ساله را به‌عنوان هفتمین مظنون پرونده در لندن بازداشت کرد. جمهوری اسلامی پیش‌تر دخالت در این پرونده را رد کرده بود.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۱۳ مهر خروج بمب‌افکن‌های آمریکایی از فرفورد را به تهدیدهای امنیتی مرتبط دانست و گفت این جابه‌جایی اتفاقی نبوده است.
اکسیوس نیز به نقل از مقام‌های آمریکایی، دریافت اطلاعات درباره احتمال حمله پهپادی جمهوری اسلامی را دلیل خروج ۱۲ بمب‌افکن بی۱ از این پایگاه اعلام کرد.
در سال‌های اخیر، افزایش تهدیدهای جمهوری اسلامی در اروپا، به‌ویژه در بریتانیا، نگرانی‌ها درباره گسترش شبکه‌های نفوذ حکومت ایران را تشدید کرده است.
این تهدیدها عمدتا علیه خبرنگاران و رسانه‌های مستقل مانند ایران‌اینترنشنال، مخالفان جمهوری اسلامی و اهداف یهودی و اسرائیلی بوده و بارها واکنش مقام‌های امنیتی و سیاسی بریتانیا را در پی داشته‌اند.
دولت بریتانیا ۲۶ تیر سپاه پاسداران را به‌عنوان تهدیدی علیه امنیت ملی این کشور معرفی کرد و نام آن را در فهرست گروه‌های غیرقانونی قرار داد.
وال‌استریت ژورنال گزارش داد جمهوری اسلامی با تقویت حفاظت از سایت‌های هسته‌ای، بسیج حامیان و تهدید آمریکا و متحدانش در خلیج فارس، برای احتمال ازسرگیری حملات پس از انتخابات کنگره آماده می‌شود. تهران می‌کوشد با تهدید به گسترش جنگ و حمله زمینی، واشینگتن را از اقدام نظامی بازدارد.
بر اساس این گزارش که سه‌شنبه ۲۱ مهر منتشر شد، مقام‌های جمهوری اسلامی در اظهارات علنی و گفت‌وگوهای خصوصی با مسئولان کشورهای منطقه، هشدار داده‌اند حملات تازه آمریکا را با تشدید درگیری در سراسر خاورمیانه پاسخ خواهند داد.
از سوی دیگر، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند تهران مکان‌های حساس، از جمله سایت‌های هسته‌ای و مناطق مرزی، را تقویت می‌کند. هم‌زمان، تبلیغ آموزش نظامی به غیرنظامیان، تجمع حامیان حکومت و روایت داستان‌های جنگ برای کودکان، گسترش یافته است.
وال‌استریت ژورنال نوشت توان محدود تهران برای مقابله با جنگنده‌های پیشرفته، بمب‌افکن‌ها و موشک‌های کروز آمریکا، انگیزه استفاده از تهدید را برای بازدارندگی افزایش داده است.
به نوشته این روزنامه، فضای جنگی همچنین توجه‌ها را از وخامت وضعیت اقتصادی و فشار بر معیشت مردم در شرایط تشدید تحریم‌ها و محاصره، منحرف می‌کند.
صنم وکیل، مدیر بخش خاورمیانه اندیشکده چتم‌هاوس، گفت وضعیت جنگی در شرایط بن‌بست دیپلماتیک، اقتصادی و سیاسی، فعلا به سود حکومت است و جنگ تازه می‌تواند راهی برای خروج آن از این بن‌بست باشد.
تهدید منطقه و آماده‌سازی آمریکا
منابع مطلع گفته‌اند برخی مقام‌های ایرانی احتمال عملیات زمینی در کشورهای همسایه را مطرح کرده‌اند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ۱۹ مهر امارات متحده عربی و مراکز داده منطقه را تهدید کرد.
تهران همچنین به مقام‌های عرب درباره احتمال حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی هشدار داده است.
به گفته منابع وال‌استریت ژورنال، مقام‌های حکومت ایران به میانجی‌ها گفته‌اند در جنگ تازه، نیروهای آمریکایی شدیدتر هدف قرار خواهند گرفت؛ از جمله با تلاش برای غرق کردن ناوها و کشتن خدمه آن‌ها.
در مقابل، سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر و یک یگان اعزامی دیگر تفنگداران دریایی آمریکا به‌سوی خاورمیانه حرکت می‌کنند. پنتاگون نیز ارسال تجهیزات پدافندی و مهمات بیشتر را بررسی می‌کند.
پنتاگون نیز ارسال تجهیزات پدافندی و مهمات بیشتر را بررسی می‌کند.
ترامپ حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان در آمریکا را رد کرده، اما احتمال هدف قرار دادن سایت هسته‌ای کوه کلنگ گزلا را مطرح کرده است.
وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داد پنتاگون هفته گذشته، به‌دلیل نگرانی از طرح حمله پهپادی سپاه پاسداران، ۱۲ بمب‌افکن بی-۱ را از پایگاه فرفورد نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا منتقل کرد.
درگیری‌های مستقیم آمریکا و جمهوری اسلامی عمدتا از اوایل مرداد متوقف مانده، اما حملات دریایی ادامه یافته است.
طبق گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، آخر هفته دست‌کم سه کشتی تجاری هدف قرار گرفتند. حمله پهپادی به نفتکش اماراتی «پترو دلفین» نزدیک عمان نیز دو ملوان هندی را مفقود کرد.
تقویت سایت‌ها و آموزش حامیان
جمهوری اسلامی از وقفه در جنگ برای بازسازی تاسیسات موشکی و پهپادی و تجدید ذخایر تسلیحاتی خود استفاده کرده است.
مجتبی خامنه‌ای، رهبر دیده‌نشده جمهوری اسلامی، شهریور ماه از این اقدامات تمجید کرد.
بر اساس تصاویر «ونتور» که موسسه علوم و امنیت بین‌المللی بررسی کرده، تهران ماه گذشته پیرامون نطنز و کوه کلنگ گزلا خاکریزهایی برای دشوار کردن یورش زمینی ایجاد کرده است.
غلامرضا جلالی، رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور، نیز گفته که فرودگاه‌ها، بنادر و نیروگاه‌ها با پناهگاه و ذخایر پشتیبان برای شرایط جنگ آماده شده‌اند.
بیلبوردهای تهران آموزش موشک دوش‌پرتاب و تفنگ تک‌تیرانداز را تبلیغ می‌کنند.
سپاه پاسداران از آموزش یگان‌های زن در تاکتیک‌های چریکی و هدایت پهپاد خبر داده و در سبزوار، نیروهایش برای کودکان مهدکودک داستان جنگ گفته‌اند.
بهنام بن‌طالب‌لو، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، این اقدامات را هم تلاشی برای بازدارندگی و هم برنامه‌ریزی برای جنگ بعدی توصیف کرد.
صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین پیش‌بینی خود اعلام کرد اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۶، در پی پیامدهای جنگ، ۷.۶ درصد کوچک خواهد شد. این برآورد در حالی منتشر شده است که آمار مرکز آمار ایران نیز از کاهش ۱۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی در بهار ۱۴۰۵ نسبت به بهار سال قبل حکایت دارد.
صندوق بین‌المللی پول سه‌شنبه ۲۱ مهر، هم‌زمان با نشست‌های سالانه خود و بانک جهانی در بانکوک، چشم‌انداز تازه اقتصاد جهان را منتشر کرد.
پیش‌بینی کاهش ۷.۶ درصدی اقتصاد ایران، نسبت به برآورد ماه ژوئیه این نهاد که رشد منفی ۵.۴ درصدی را انتظار داشت، وخیم‌تر شده است.
این تغییر نشان می‌دهد چشم‌انداز فعالیت اقتصادی ایران با طولانی شدن جنگ و اختلال در تجارت انرژی تضعیف شده است.
شبکه خبری الجزیره با استناد به گزارش صندوق اعلام کرد اقتصاد خاورمیانه و آسیای مرکزی در مجموع امسال ۰.۳ درصد کوچک خواهد شد؛ در حالی که پیش‌بینی ماه آوریل، رشد ۱.۹ درصدی بود.
اختلال طولانی در کشتیرانی تنگه هرمز از عوامل اصلی این بازنگری عنوان شده است.
رکود بهار فقط به نفت محدود نبود
مرکز آمار ایران در گزارش حساب‌های ملی فصلی، کاهش تولید ناخالص در بهار ۱۴۰۵ را با احتساب نفت، ۱۰.۱ درصد و بدون نفت ۴.۶ درصد اعلام کرده بود.
این ارقام بر پایه قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰ محاسبه شده‌اند و نشان‌دهنده کاهش حجم واقعی تولید نسبت به فصل مشابه سال قبل هستند.
بر اساس گزارش مرکز آمار، ارزش افزوده نفت و گاز در بهار ۲۶.۴ درصد کاهش یافت و این بخش حدود ۶.۷۴ واحد درصد از رشد منفی اقتصاد را توضیح می‌دهد.
با این حال، افت فعالیت تنها به نفت محدود نماند.
گروه صنایع و معادن، که نفت و گاز را نیز در بر می‌گیرد، ۱۴.۷ درصد کوچک شد. در زیرمجموعه‌های آن، صنعت ۲.۵ درصد، ساختمان ۶.۴ درصد و تولید آب و برق نیز ۵.۴ درصد کاهش داشتند.
بخش خدمات هم افت ۴.۸ درصدی ثبت کرد و فعالیت حمل‌ونقل، انبارداری و ارتباطات ۱۷ درصد کاهش یافت.
کشاورزی با رشد ۲.۳ درصدی تنها گروه اصلی دارای رشد مثبت بود، اما نتوانست افت سایر بخش‌ها را جبران کند.
فشار بر تجارت و درآمدهای نفتی
آمار بهار همچنین نشان می‌دهد صادرات کالا و خدمات نسبت به بهار سال قبل ۳۵.۷ درصد و واردات ۱۴.۸ درصد کاهش یافته است؛ تصویری از عقب‌نشینی تجارت خارجی هم‌زمان با افت تولید.
فشار بر صادرات نفت در ماه‌های بعد نیز ادامه یافت.
خبرگزاری رویترز پیش‌تر گزارش داده بود محاصره دریایی آمریکا انتقال محموله‌های تازه نفت ایران به چین، تنها مشتری عمده باقی‌مانده، را تقریبا متوقف کرده است.
پیش‌بینی تازه صندوق بین‌المللی پول برای ایران، کاهش تولید در کل سال را نشان می‌دهد.
در مقابل، رشد اقتصاد جهان برای سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۱ درصد برآورد شده است.
این فاصله، شدت فشار بر اقتصاد ایران را روشن می‌کند، هرچند برآورد سالانه همچنان به مسیر جنگ، محدودیت‌های تجاری و تحولات ماه‌های آینده وابسته است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گفت باور ندارد پکن و مسکو به جمهوری اسلامی کمک کنند و افزود آنان در صورت حمایت از تهران «چیزهای زیادی برای از دست دادن دارند». این موضع در حالی مطرح شد که گزارش‌هایی از همکاری‌های نظامی، اطلاعاتی و اقتصادی چین و روسیه با تهران منتشر شده است.
ترامپ شامگاه دوشنبه ۲۰ مهر در تروث‌سوشال نوشت اظهارات منتقدان و مخالفانش درباره کمک چین و روسیه به جمهوری اسلامی را دیده است.
او افزود: «اگر کمک می‌کنند، در سطح بسیار پایینی است، اما باور ندارم اصلا چنین کاری کنند. آن‌ها چیزهای زیادی برای از دست دادن دارند و ما از این موضوع باخبر می‌شویم؛ آن هم خیلی سریع.»
ترامپ حدود سه ماه پیش نیز گفته بود به چین و روسیه اعتماد دارد که در جنگ ایران به تهران کمک نکنند، اما هشدار داده بود دخالت آن‌ها «برایشان بسیار بد خواهد بود».
او پیش‌تر شی جین‌پینگ، رییس‌جمهوری چین، و ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، را در این جنگ «بی‌طرف» توصیف کرده بود.
گزارش‌ها درباره همکاری نظامی و اطلاعاتی
وال‌استریت ژورنال دوم مهر با استناد به داده‌های گمرکی گزارش داد نهادهای چینی محموله‌هایی شامل قطعات و مواد قابل استفاده در برنامه‌های پهپادی و موشکی به ایران فرستاده‌اند.
به نوشته این روزنامه، افزایش پروازهای باری، مسیر مهمی برای تامین تجهیزات نظامی تهران ایجاد کرده است.
این روزنامه پیش‌تر به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده بود جمهوری اسلامی پیش از حمله موشکی تیرماه به پایگاهی در اردن، تصاویر ماهواره‌ای چین را تهیه کرده بود.
سه نظامی آمریکایی در آن حمله کشته شدند.
پکن این اتهام را نپذیرفته است.
ترامپ در شهریور این گزارش را کم‌اهمیت جلوه داد.
به گفته سفیر آمریکا در چین، او همچنین هنگام سفر شی به واشینگتن، درباره حمایت از تهران هشدار داد و از رییس‌جمهوری چین اطمینان گرفت که چنین حمایتی انجام نخواهد شد.
درباره روسیه نیز سی‌ان‌ان ۲۶ شهریور به نقل از مقام‌های آمریکایی و منابع اطلاعاتی بین‌المللی گزارش داد تهران با استفاده از اطلاعات ماهواره‌های روسیه، دقت حملات به مواضع و دارایی‌های آمریکا در منطقه را افزایش داده است.
همکاری اقتصادی و مواضع دیپلماتیک
خبرگزاری رویترز ۱۹ شهریور به نقل از دو منبع ارشد ایرانی و سه فرد مطلع گزارش داد تهران از سازوکار شبیه تهاتر برای دور زدن تحریم‌های نفتی استفاده کرده است و درآمد فروش نفت به اعتبار خرید میلیاردها دلار کالا، از جمله تجهیزات نظامی، از چین تبدیل می‌شود.
مسکو و پکن روابط نزدیکی با تهران دارند.
روسیه بارها هشدار داده است جنگ می‌تواند به مسابقه تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه منجر شود و چین حملات آمریکا را «نقض آشکار حاکمیت ایران» خوانده است.
جنگ اخیر با جمهوری اسلامی با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و جمهوری اسلامی با حمله به اسرائیل و کشورهای خلیج فارس که میزبان پایگاه‌های آمریکا هستند، پاسخ داد.
