دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گفت باور ندارد پکن و مسکو به جمهوری اسلامی کمک کنند و افزود آنان در صورت حمایت از تهران «چیزهای زیادی برای از دست دادن دارند». این موضع در حالی مطرح شد که گزارش‌هایی از همکاری‌های نظامی، اطلاعاتی و اقتصادی چین و روسیه با تهران منتشر شده است.
ترامپ شامگاه دوشنبه ۲۰ مهر در تروث‌سوشال نوشت اظهارات منتقدان و مخالفانش درباره کمک چین و روسیه به جمهوری اسلامی را دیده است.
او افزود: «اگر کمک می‌کنند، در سطح بسیار پایینی است، اما باور ندارم اصلا چنین کاری کنند. آنها چیزهای زیادی برای از دست دادن دارند و ما از این موضوع باخبر می‌شویم؛ آن هم خیلی سریع.»
ترامپ حدود سه ماه پیش نیز گفته بود به چین و روسیه اعتماد دارد که در جنگ ایران به تهران کمک نکنند، اما هشدار داده بود دخالت آنها «برایشان بسیار بد خواهد بود».
او پیش‌تر شی جین‌پینگ، رییس‌جمهوری چین، و ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، را در این جنگ «بی‌طرف» توصیف کرده بود.
گزارش‌ها درباره همکاری نظامی و اطلاعاتی
وال‌استریت ژورنال دوم مهر با استناد به داده‌های گمرکی گزارش داد نهادهای چینی محموله‌هایی شامل قطعات و مواد قابل استفاده در برنامه‌های پهپادی و موشکی به ایران فرستاده‌اند.
به نوشته این روزنامه، افزایش پروازهای باری، مسیر مهمی برای تامین تجهیزات نظامی تهران ایجاد کرده است.
این روزنامه پیش‌تر به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده بود جمهوری اسلامی پیش از حمله موشکی تیرماه به پایگاهی در اردن، تصاویر ماهواره‌ای چین را تهیه کرده بود.
سه نظامی آمریکایی در آن حمله کشته شدند.
پکن این اتهام را نپذیرفته است.
ترامپ در شهریور این گزارش را کم‌اهمیت جلوه داد.
به گفته سفیر آمریکا در چین، او همچنین هنگام سفر شی به واشینگتن، درباره حمایت از تهران هشدار داد و از رییس‌جمهوری چین اطمینان گرفت که چنین حمایتی انجام نخواهد شد.
درباره روسیه نیز سی‌ان‌ان ۲۶ شهریور به نقل از مقام‌های آمریکایی و منابع اطلاعاتی بین‌المللی گزارش داد تهران با استفاده از اطلاعات ماهواره‌های روسیه، دقت حملات به مواضع و دارایی‌های آمریکا در منطقه را افزایش داده است.
همکاری اقتصادی و مواضع دیپلماتیک
خبرگزاری رویترز ۱۹ شهریور به نقل از دو منبع ارشد ایرانی و سه فرد مطلع گزارش داد تهران از سازوکار شبیه تهاتر برای دور زدن تحریم‌های نفتی استفاده کرده است و درآمد فروش نفت به اعتبار خرید میلیاردها دلار کالا، از جمله تجهیزات نظامی، از چین تبدیل می‌شود.
مسکو و پکن روابط نزدیکی با تهران دارند.
روسیه بارها هشدار داده است جنگ می‌تواند به مسابقه تسلیحات هسته‌ای در خاورمیانه منجر شود و چین حملات آمریکا را «نقض آشکار حاکمیت ایران» خوانده است.
جنگ اخیر با جمهوری اسلامی با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و جمهوری اسلامی با حمله به اسرائیل و کشورهای خلیج فارس که میزبان پایگاه‌های آمریکا هستند، پاسخ داد.
ناسا اعلام کرد مریخ‌نورد «استقامت» با پیمودن ۴۵.۲ کیلومتر از زمان فرود بر مریخ در سال ۲۰۲۱، رکورد حرکت روی سطح اجرام آسمانی خارج از زمین را شکسته است. این کاوشگر شش‌چرخ پس از پنج سال و نیم فعالیت، همچنان در وضعیت فنی مطلوبی قرار دارد.
ناسا سه‌شنبه ۲۱ مهر اعلام کرد این مریخ‌نورد که ابعادی مشابه یک خودرو دارد، در ماموریت بررسی شرایط احتمالی حیات میکروبی در گذشته مریخ به این رکورد رسیده است.
این مریخ‌نورد برخی از کهن‌ترین زمین‌هایی را بررسی می‌کند که تاکنون در منظومه شمسی کاوش شده‌اند.
استیون لی، مدیر پروژه مریخ‌نوردها در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در کالیفرنیا، گفت تجهیزات مهندسی و ابزارهای استقامت در وضعیت بسیار خوبی قرار دارند و تمامی سامانه‌های پشتیبان آن همچنان در دسترس هستند.
به گفته او، ارزیابی تازه نشان می‌دهد سامانه‌ها توان فعالیت تا سال‌های دهه ۲۰۳۰ و احتمالا پس از آن را دارند.
رکورد قبلی متعلق به مریخ‌نورد «فرصت» بود که بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۸ حدود ۴۵ کیلومتر پیمود. مسافت طی‌شده هر دو کاوشگر از تمامی ماه‌نوردها نیز بیشتر است.
پیمایش دهانه جزرو
«استقامت» با مجموعه ابزارهای علمی خود بر دهانه «جزرو» در نیمکره شمالی مریخ تمرکز کرده است. منطقه‌ای که تصور می‌شود میلیاردها سال پیش آب آن را فراگرفته و میزبان یک دریاچه بوده است.
این کاوشگر هنگام حرکت به‌سوی منطقه «ایدوبی»، از میان ناحیه موسوم به «لاک دو شارم» در بیرون لبه غربی دهانه، رکورد را ثبت کرد. مریخ‌نورد «کنجکاوی» نیز در دهانه «گیل»، نزدیک استوای مریخ، فعالیت می‌کند.
لی گفت «استقامت» نشانه‌ای از کند شدن ندارد. سازوکارهای حرکتی آن برای اثبات توان پیمایش دست‌کم ۱۰۰ کیلومتر آزمایش می‌شوند و تجهیزات قرار است آزمون‌هایی معادل پیمودن ۱۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتر را پشت سر بگذارند.
ناسا سامانه ناوبری خودکار «اتو‌نو» را از عوامل اصلی موفقیت این مریخ‌نورد می‌داند.
به گفته لی، ۹۰ درصد حرکت‌های آن بدون مداخله انسانی انجام می‌شود.
کاوشگر از سطح پیش رو تصاویر استریو می‌گیرد، نقشه سه‌بعدی می‌سازد و ایمن‌ترین مسیر را انتخاب می‌کند. یک پردازنده کمکی سریع نیز پردازش تصاویر و اجرای نرم‌افزار را تقریبا پیوسته ممکن می‌کند؛ برخلاف مریخ‌نوردهای پیشین که برای محاسبه مسیر باید توقف می‌کردند.
این مریخ‌نورد بر تجربه ۲۹ ساله مریخ‌نوردهای سوجورنر، «روح»، «فرصت» و «کنجکاوی» تکیه دارد.
نشانه احتمالی حیات
لی مهم‌ترین دستاورد احتمالی «استقامت» را کشف نشانه زیستی می‌داند که سال گذشته اعلام شد؛ سرنخی از احتمال حیات میکروبی، نه تایید قطعی وجود آن.
این نشانه در سنگی سرخ‌رنگ یافت شد که احتمالا ۳.۲ تا ۳.۸ میلیارد سال پیش در مسیر رودخانه‌ای منتهی به دریاچه جزرو شکل گرفته است.
به گفته لی، منطقه لاک دو شارم می‌تواند سرنخ‌هایی از فرایندهای اولیه زمین‌شناسی، از جمله برخوردهای بزرگ شهاب‌سنگی، ارائه دهد. خود دهانه جزرو نیز بر اثر چنین برخوردی شکل گرفته است.
شواهد مداری نشان می‌دهد بخش‌هایی از لبه دهانه زمانی میزبان سامانه‌های آب‌گرمایی بوده‌اند؛ محیط‌های زیرسطحی گرم و آبداری که شاید برای حیات مناسب بوده‌اند.
ماموریت اولیه تنها ۲۰ کیلومتر پیمایش را پیش‌بینی می‌کرد. ناسا اکنون کاوش لبه دهانه را تا حدود پایان سال ۲۰۲۸ تمدید کرده و سامانه تامین توان مبتنی بر پلوتونیوم نیز، به گفته لی، برای سال‌های زیادی انرژی قابل استفاده دارد.
کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، از موزه جدید صنایع دفاعی این کشور بازدید کرد؛ موزه‌ای که در آن موشک بالستیک قاره‌پیمایی با قابلیت رسیدن به خاک ایالات متحده به نمایش گذاشته شده است.
خبرگزاری رسمی کره شمالی (KCNA) سه‌شنبه ۲۱ مهر تصاویری از بازدید کیم جونگ اون از این موزه منتشر کرد. انتشار این تصاویر یک روز پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، احتمال دیدار با رهبر کره شمالی در جریان سفر برنامه‌ریزی‌شده خود به آسیا را مطرح کرد.
انتظار می‌رود ترامپ در اواسط ماه نوامبر برای شرکت در نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) به چین سفر کند.
حضور همسر و دختر کیم جونگ اون در افتتاح موزه نظامی
بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی کره شمالی، کیم جونگ اون یک‌شنبه همراه با همسرش، ری سول جو، و دخترش که با نام جو آئه شناخته می‌شود، در مراسم افتتاح «موزه انقلاب دفاعی» شرکت کرد.
در این موزه مجموعه‌ای از تسلیحات توسعه‌یافته در دوران رهبری کیم جونگ اون، از پهپادها گرفته تا موشک بالستیک قاره‌پیمای «هواسونگ-۲۰»، به نمایش گذاشته شده است.
تصاویر منتشرشده از سوی خبرگزاری رسمی کره شمالی نشان می‌دهد که این کشور تلاش کرده است پیشرفتهای نظامی و فناوری‌های تسلیحاتی خود را در قالب یک نمایشگاه دائمی معرفی کند.
نمایش طرح کلاهک‌های چندگانه و نقشه برد موشک‌ها
شین جونگ وو، دبیرکل مجمع دفاع و امنیت کره، به خبرگزاری رویترز گفت نمایشگری که مقابل پرتابگر موشک هواسونگ-۲۰ قرار داشت، ظاهرا طرحی از کلاهک‌های چندگانه را نشان می‌داد.
به‌گفته او، در این نمایشگر همچنین نقشه‌ای از جهان دیده می‌شد که برد موشک‌ها را تا مناطقی فراتر از خاک اصلی آمریکا، از جمله خاورمیانه، استرالیا و آمریکای جنوبی، نشان می‌داد.
شین گفت: «به نظر می‌رسد هدف از این نمایشگاه برجسته کردن دستاوردهای برنامه توسعه علوم دفاعی کیم جونگ اون باشد.»
او افزود: «این نمایشگاه این تصور را ایجاد می‌کند که اقدامی تبلیغاتی برای دستیابی به برتری راهبردی پیش از برگزاری احتمالی نشست سران کره شمالی و آمریکا است.»
تبدیل نمایشگاه‌های موقت تسلیحاتی به نمادهای دائمی قدرت نظامی
تحلیلگران معتقدند افتتاح این موزه بخشی از تلاش گسترده‌تر کیم جونگ اون برای تبدیل نمایش تسلیحات کره شمالی به نمادهای ماندگار دستاوردهای نظامی حکومت است.
لیم اول چول، استاد موسسه مطالعات خاور دور دانشگاه کیونگنام، به رویترز گفت: «کیم با تبدیل نمایشگاه‌های تسلیحاتی که پیش‌تر موقتی بودند به یک موزه دائمی، دستاوردهای نظامی خود را نهادینه می‌کند و توسعه تسلیحات هسته‌ای و موشکی کره شمالی را به‌عنوان میراثی تکمیل‌شده و ماندگار به تصویر می‌کشد.»
به‌گفته تحلیلگران، این اقدام همچنین می‌تواند در آستانه احتمال ازسرگیری گفت‌وگوهای مستقیم میان واشینگتن و پیونگ‌یانگ، اهمیت سیاسی و تبلیغاتی داشته باشد.
آزمایش موشکی جدید کره شمالی
در تحولی جداگانه، کره شمالی اعلام کرد دوشنبه ۲۰ مهر یک موشک بالستیک تاکتیکی را آزمایش کرده است.
به‌گفته پیونگ‌یانگ، هدف از این آزمایش تایید موفقیت ارتقای فنی یکی از قطعات کلیدی این موشک بوده است؛ هرچند مشخص نشده کدام قطعه ارتقا یافته است.
خبرگزاری رسمی کره شمالی اعلام کرد این ارتقای فنی گام مهمی در بهبود عملکرد تمامی سامانه‌های تسلیحاتی تهاجمی این کشور محسوب می‌شود، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
ارتش کره جنوبی نیز دوشنبه اعلام کرد کره شمالی چندین موشک بالستیک به سمت آب‌های سواحل شرقی خود شلیک کرده است.
این چهارمین آزمایش موشکی پیونگ‌یانگ در طول یک ماه گذشته بود و پس از آزمایش اخیر یک موشک مافوق صوت از سوی کره جنوبی انجام شد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد سیستم هشدار عربستان سعودی پیش از حملات مرگبار به فرودگاه ریاض فعال نشد و به‌گفته چند مقام غربی و عرب توقف هشدارهای عمومی در این کشور، پرسش‌هایی درباره امنیت شهروندان و توانایی عربستان برای مقابله با حملات حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.
براساس این گزارش، عربستان سعودی چند روز پیش از مجموعه حملات مرگبار به فرودگاه بین‌المللی ریاض که دست‌کم ۱۸ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت، صدور هشدارهای عمومی درباره حملات نظامی قریب‌الوقوع را متوقف کرده بود.
به‌گزارش رویترز، دولت عربستان هنوز توضیح نداده است که چرا پیش از چهار حمله به فرودگاه ریاض در روزهای گذشته، هیچ هشداری برای مردم صادر نشده بود.
رویترز در گزارش خود افزود هشدارهای حمله موشکی و پهپادی پیش‌تر نشان‌دهنده شدت خشونت‌هایی بودند که تلاش عربستان برای ارائه تصویری از آرامش و ثبات به شهروندان خود و جامعه جهانی را در جریان جنگ با حوثی‌های همسو با جمهوری اسلامی تحت تاثیر قرار داده‌اند.
چهار مقام غربی و عرب در منطقه و شماری از تحلیلگران سیاسی به رویترز گفتند نبود هشدار پیش از حملات فرودگاه، پرسش‌هایی درباره آسیب‌پذیری عربستان و توانایی این کشور برای حفاظت از شهروندان و بازدیدکنندگان ایجاد کرده است.
به‌گفته این منابع، این رویکرد همچنین بازتاب‌دهنده تلاش مقام‌های سعودی برای حفظ احساس عادی بودن شرایط در کشور است.
سلطان العامر، پژوهشگر سعودی مستقر در آمریکا و عضو ارشد مقیم اندیشکده شورای سیاست خاورمیانه، به رویترز گفت: «دولت عربستان می‌خواهد هر دو هدف را همزمان دنبال کند؛ از یک طرف عملیات نظامی انجام دهد و از طرف دیگر تلاش کند به مردم و طرف‌های خارجی اطمینان بدهد.»
سازمان دفاع مدنی عربستان، نهاد مسئول مدیریت شرایط اضطراری، امداد و آتش‌نشانی که زیر نظر وزارت کشور فعالیت می‌کند و مسئول صدور هشدارهای زودهنگام است، به پرسش‌های رویترز درباره علت توقف هشدارها پاسخ نداد.
دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز در این‌باره اظهارنظری نکرد.
برخی تحلیلگران منطقه‌ای هشدار داده‌اند که این سیاست ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد، زیرا نبود هشدارها بر نگرانی و عدم اطمینان در جامعه عربستان افزوده است.
سازمان دفاع مدنی عربستان دوشنبه برای نخستین بار از ۲۹ سپتامبر هشدارهای جدیدی درباره تهدیدات احتمالی در ریاض و شهرهای جنوبی این کشور صادر کرد.
رویترز نتوانسته است مشخص کند که آیا ازسرگیری هشدارها در واکنش به حملات فرودگاه بوده است یا خیر. دولت عربستان نیز به درخواست اظهارنظر در این‌باره پاسخ فوری نداد.
سکوت سامانه هشدار زودهنگام عربستان
از زمان آغاز جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی در ۹ اسفند سال گذشته، تمامی کشورهای حاشیه خلیج فارس هدف حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران قرار گرفته‌اند، اما دولت‌های منطقه رویکردهای متفاوتی در اطلاع‌رسانی به مردم داشته‌اند.
وزارت کشور قطر تقریبا پیش از هر حمله، از جمله حملات اخیر در ماه ژوئیه، هشدارهایی به تلفن‌های همراه شهروندان ارسال کرده و از آنان خواسته است در خانه بمانند و از پنجره‌ها فاصله بگیرند.
بحرین و کویت نیز بارها با به صدا درآوردن آژیرهای خطر از مردم خواسته‌اند به پناهگاه بروند.
عربستان سعودی از ماه مه صدور هشدارهای تهدید از طریق تلفن‌های همراه و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی را با استفاده از سامانه ملی هشدار زودهنگام آغاز کرده بود.
با این حال، با وجود افزایش حملات حوثی‌ها در روزهای منتهی به هفته گذشته، این سامانه دیگر هشداری صادر نکرد.
بر اساس پیام‌های منتشرشده در حساب سازمان دفاع مدنی عربستان در شبکه اجتماعی ایکس، آخرین هشدار پیش از حملات هفته گذشته در ۲۹ سپتامبر و برای استان جنوبی نجران صادر شده بود.
این در حالی است که سازمان دفاع مدنی همچنان هشدارهای مربوط به شرایط نامساعد جوی، از جمله بارندگی و سیل، را منتشر می‌کرد و حتی دوشنبه نیز چنین هشدارهایی صادر کرد.
این سازمان همچنین به شهروندان هشدار داده است که تصاویر، شایعات یا اطلاعات مربوط به رهگیری موشک‌ها و محل اصابت آنها را منتشر نکنند.
این هشدار، از جمله در پیامی که دوشنبه منتشر شد، بر اساس مقررات دولتی مصوب ماه مارس صادر شده است.
رویترز نتوانسته مشخص کند آیا فردی به‌دلیل انتشار چنین اطلاعاتی تحت پیگرد قضایی قرار گرفته است یا خیر. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز به درخواست اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداد.
شکایت شهروندان از هشدارهایی که آنها را شب‌ها بیدار می‌کرد
دو مقام که به‌طور مستقیم از موضوع اطلاع داشتند، به رویترز گفتند پیش از حملات هفته گذشته به فرودگاه ریاض، مقام‌های یکی از دولت‌های غربی متحد عربستان از مسئولان سعودی پرسیده بودند چرا صدور هشدارها متوقف شده است.
به‌گفته این دو مقام، پاسخ مسئولان سعودی این بود که هشدارها بیش از اندازه زندگی روزمره را مختل می‌کردند و بسیاری از شهروندان شکایت داشتند که صدای هشدارها آنها را در طول شب از خواب بیدار می‌کند.
دفتر رسانه‌ای دولت عربستان و دیگر مقام‌های سعودی به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این ادعا پاسخ ندادند.
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، گفت ریاض تلاش می‌کند میان اطلاع‌رسانی عمومی درباره حملات و جلوگیری از اختلال در زندگی روزمره مردم توازن برقرار کند، اما در عمل به احساس نگرانی درباره حملات دامن زده است.
او گفت: «رویکرد آنها در اطلاع‌رسانی عمومی بازتاب همان دوراهی است که با آن مواجه‌اند؛ باید به حوثی‌ها پاسخ دهند، اما نمی‌خواهند این اقدام باعث اختلال در جامعه شود و شیوه اطلاع‌رسانی آنها نیز بازتاب همین وضعیت است.»
رتنی افزود: «اما نبود هشدار درباره حملات قریب‌الوقوع حوثی‌ها، دقیقا همان اضطرابی را ایجاد می‌کند که آنها تلاش دارند از آن جلوگیری کنند.»
کمبود سامانه‌های دفاع هوایی برای حفاظت از سراسر عربستان
علی شهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به دولت، گفت عربستان چه هشدار زودهنگام صادر کند و چه نکند، به‌دلیل وسعت جغرافیایی خود برای حفاظت از تمامی تاسیسات و زیرساخت‌هایش با دشواری مواجه است.
او گفت: «در عربستان چیزهای بسیار زیادی برای حفاظت وجود دارد. این کشور، کشور بسیار بزرگی است که فرودگاه‌ها، خطوط لوله و تاسیسات نفتی فراوانی دارد.»
شهابی افزود: «پوشش دفاعی کافی برای حفاظت همزمان از همه این تاسیسات وجود ندارد. سامانه‌های پاتریوت، موشک‌های رهگیر و آتشبارهای موشکی به اندازه کافی در دسترس نیستند.»
او تاکید کرد: «نیاز عربستان به سامانه‌های پدافند هوایی عملا نامحدود است.»
وزیر انرژی عربستان: برگزاری کنفرانس به معنای پایان خطر نیست
با وجود حملات اخیر، عربستان سعودی دوشنبه میزبان یک کنفرانس بین‌المللی انرژی بود، هرچند شماری از مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ نفتی از حضور در آن انصراف دادند.
در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان و برادر ولیعهد این کشور، ضمن اذعان به وجود خطرات امنیتی، بر ادامه برنامه‌های اقتصادی عربستان تاکید کرد.
او از افرادی که برای شرکت در این کنفرانس به ریاض سفر کرده بودند تشکر کرد و گفت: «زیرا شما می‌دانید که این کشور امن است.»
وزیر انرژی عربستان در عین حال افزود: «گردهمایی ما در اینجا به این معنا نیست که خطر از میان رفته است.»
او تاکید کرد: «ما هرگز هیچ فرصتی را برای پایبندی به تعهدات و چشم‌انداز خود از دست نخواهیم داد.»
سفارتخانه‌های غربی هشدارهای محرمانه خود را صادر می‌کردند
به‌گفته دو مقام غربی، با وجود آنکه عربستان تا روز دوشنبه هیچ هشدار عمومی در ماه اکتبر صادر نکرده بود، ریاض در این مدت حدود ۱۲ بار هدف حمله قرار گرفته است.
در همین دوره، سفارتخانه‌های غربی در عربستان هشدارهای داخلی مربوط به تهدیدات موشکی و پهپادی را برای کارکنان خود صادر می‌کردند.
سه منبع آگاه و همچنین هشدارهایی که رویترز مشاهده کرده است، این موضوع را تایید می‌کنند.
یکی از این منابع گفت هشدارهای داخلی سفارتخانه‌ها بر اساس ترکیبی از اطلاعات امنیتی دولت آمریکا، سایر دولت‌های غربی و اطلاعات دریافتی از مقام‌های سعودی تهیه می‌شد.
به‌گفته منابع آگاه، کارکنان سفارتخانه‌ها همزمان با دو حمله نخست به فرودگاه ریاض در هفته گذشته هشدارهایی دریافت کرده بودند اما همین منابع گفتند حتی سفارتخانه‌ها نیز پیش از حمله روز شنبه هیچ هشدار داخلی دریافت نکرده بودند.
آنها توضیحی درباره علت این موضوع ارائه نکردند.
رویترز نیز نتوانسته مشخص کند چرا پیش از حمله روز شنبه، که مرگبارترین حمله هفته گذشته بود، هیچ هشداری صادر نشده است.
تصاویر لحظه حمله به فرودگاه ریاض
تلویزیون دولتی عربستان یک‌شنبه تصاویری از حمله روز شنبه به فرودگاه ریاض منتشر کرد. این تصاویر مسافران را در داخل ترمینال فرودگاه نشان می‌داد. ده‌ها نفر در صف سوار شدن به هواپیما ایستاده بودند. زنان و مردان دیگری روی صندلی‌ها نشسته بودند و در حالی که منتظر پرواز خود بودند، به صفحه تلفن‌های همراهشان نگاه می‌کردند. سپس ناگهان نور نارنجی و درخشان انفجار یک موشک در تصاویر ظاهر شد.
هکرها در حمله‌ای گسترده به سامانه‌های سرمایشی صدها سوپرمارکت در فرانسه، دمای یخچال‌ها و فریزرها را در طول شب تا ۵۰ درجه سانتی‌گراد افزایش دادند؛ اقدامی که باعث وقوع آتش‌سوزی، فاسد شدن مواد غذایی و خسارت‌های چند ده میلیون یورویی شد.
به گزارش رویترز، دادستانی پاریس دوشنبه ۲۰ مهر اعلام کرد که این حمله سایبری گسترده «یخچال‌های متصل به اینترنت در چندین شرکت بزرگ خرده‌فروشی مواد غذایی در سراسر فرانسه» را هدف قرار داده و به نابودی مواد غذایی و وقوع آتش‌سوزی منجر شده است.
سباستین لوکورنو، نخست‌وزیر فرانسه، به آژانس ملی امنیت سایبری این کشور (ANSSI) دستور داده است درباره این حمله تحقیق کند.
یکی از افراد دفتر نخست‌وزیری اعلام کرد فرانسه در حال هماهنگی با دیگر کشورهای اروپایی است، زیرا احتمال دارد کشورهای بیشتری هدف این حملات قرار گرفته باشند. مقام‌های فرانسوی همچنین در حال بررسی احتمال تهدید سایر شرکت‌های این کشور هستند.
گسترش حملات به چند کشور اروپایی
فلیکس اِمه، تحلیلگر ارشد اطلاعات تهدیدات سایبری در شرکت امنیتی سکویا (Sekoia)، اعلام کرد که اسپانیا، پرتغال، لهستان، آلمان و بلژیک نیز تحت تاثیر این حملات قرار گرفته‌اند.
چند شرکت بزرگ خرده‌فروشی فرانسه از آسیب دیدن فروشگاه‌های خود خبر داده‌اند. فروشگاه زنجیره‌ای کافور (Carrefour) اعلام کرد ۸۰ سوپرمارکت این شرکت هدف حمله قرار گرفته‌اند.به‌گفته شرکت مونوپری (Monoprix)پنج درصد از حدود ۴۹۰ فروشگاه این شرکت در فرانسه آسیب دیده‌اند. شرکت اینترماشه (Intermarché) هم گفت دمای یخچال‌ها در حدود ۱۵۰ فروشگاه، به مدت شش ساعت در طول شب، به ۵۰ درجه سانتی‌گراد رسیده است. سخنگوی شرکت مالک اینترمارشه گفت تمامی مواد غذایی آسیب‌دیده برای جلوگیری از خطرات بهداشتی دور ریخته شده‌اند. مدیرعامل شرکت کواپراتیو یو(Cooperative U) نیز تایید کرد که فروشگاه‌های این شرکت هدف حمله قرار گرفته‌اند.
بستنی‌های آب‌شده و مواد غذایی فاسد در خیابان‌های پاریس
گیرت دو کلرک، ساکن پاریس و یک شاهد عینی، به رویترز گفت که کارکنان یکی از فروشگاه‌های اینترمارشه در مرکز شهر، چرخ‌دستی‌های پر از مواد غذایی منجمد و یخ‌زدایی‌شده را در یک مخزن بزرگ زباله تخلیه می‌کردند.
او گفت بستنی‌های آب‌شده از بسته‌بندی‌های شکسته بیرون ریخته و در خیابان جاری شده بودند.
دومینیک شلشر، مدیرعامل گروه کواپراتیو یو(Cooperative U)، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هدف قرار دادن تجهیزاتی که برای نگهداری محصولات تازه و تامین غذای مردم فرانسه ضروری هستند، اقدامی بسیار جدی و بی‌سابقه است.»
خسارت ده‌ها میلیون یورویی تنها در یک روز
هنوز برآورد جامعی از مجموع خسارت‌های واردشده به صنعت خرده‌فروشی فرانسه منتشر نشده است.
با این حال، تیری کوتیار، مدیرعامل اینترمارشه، به شبکه بی‌اف‌ام تی‌وی (BFM TV) گفت که این حمله «بی‌سابقه» می‌تواند تنها در یک روز، ده‌ها میلیون یورو خسارت در سراسر فرانسه ایجاد کند.
کریستل دلبرگ، مدیرکل اتحادیه اروپایی خرده‌فروشی یورو کمرس (EuroCommerce)، نیز گفت: «این حادثه اهمیت تاب‌آوری در سراسر زنجیره تامین را برجسته می‌کند.»
هکرها چگونه توانستند دمای یخچال‌ها را تغییر دهند؟
یخچال‌ها و فریزرهای فروشگاه‌های بزرگ معمولا از طریق پنل‌های کنترل مرکزی مدیریت می‌شوند.
این سامانه‌ها می‌توانند دمای تمام تجهیزات سرمایشی یک فروشگاه را تنظیم کنند و اغلب از طریق اینترنت در دسترس هستند تا شرکت‌های تعمیر و نگهداری بتوانند از راه دور آنها را کنترل و تنظیم کنند.
همین قابلیت دسترسی از راه دور، در صورت وجود آسیب‌پذیری امنیتی، می‌تواند راهی برای نفوذ هکرها فراهم کند.
یکی از منابع نزدیک به نخست‌وزیر فرانسه اعلام کرد که آژانس ملی امنیت سایبری این کشور یک آسیب‌پذیری در نرم‌افزار ارائه‌شده از سوی شرکت دانمارکی دانفوس (Danfoss) شناسایی کرده است.
شرکت دانفوس در واکنش اعلام کرد از حوادثی در فرانسه که تعداد محدودی از سامانه‌های مدیریت تجهیزات سرمایشی را تحت تاثیر قرار داده، اطلاع دارد.
این شرکت تاکید کرد دستگاه‌های آسیب‌دیده از نسخه‌های قدیمی میان‌افزار استفاده می‌کردند.
دانفوس افزود که مدت‌هاست به مشتریان توصیه می‌کند سامانه‌های تحت پشتیبانی خود را با جدیدترین نسخه میان‌افزار به‌روزرسانی کنند و سامانه‌های قدیمی را با راهکارهای نسل جدید جایگزین کنند.
هشدار امنیتی دو ماه پیش درباره آسیب‌پذیری سامانه‌های دانفوس
گروه تحقیقاتی تیم ۸۲ (Team82) وابسته به شرکت امنیت سایبری کلارتوری(Claroty) روز ۹ اوت گزارشی درباره آسیب‌پذیری‌های کنترل‌کننده AK-SM 800A شرکت دانفوس منتشر کرده بود.
بر اساس این گزارش، به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری ارائه‌شده از سوی دانفوس مشکلاتی را برطرف کرده بودند که می‌توانستند به مهاجمان اجازه دهند سازوکارهای احراز هویت را دور بزنند و روی دستگاه‌های آلوده کد اجرا کنند.
حملات اخیر همچنین شباهت‌هایی به اختلالاتی دارند که اواخر اوت در حدود ۱۲ فروشگاه مواد غذایی متعلق به مراکز نظامی آمریکا گزارش شده بود.
در آن حوادث نیز اختلال در یخچال‌ها به از بین رفتن مواد غذایی منجر شد.
اتحادیه خرده‌فروشی و توزیع فرانسه (FCD) در بیانیه‌ای خواستار «شفافیت کامل» شرکت دانفوس درباره این حادثه شد.
این اتحادیه اعلام کرد اولویت فروشگاه‌ها حفاظت از مصرف‌کنندگان و بازگشت هرچه سریع‌تر به فعالیت عادی است.
به‌گفته این اتحادیه، برخی فروشگاه‌های آسیب‌دیده فعالیت خود را از سر گرفته‌اند.
اختلال سایبری همزمان در فروشگاه‌های هلند و آمریکا
همزمان با حملات فرانسه، شرکت هلندی آهولد دلز (Ahold Delhaize) که مالک بزرگ‌ترین شبکه سوپرمارکت هلند، آلبرت هاین (Albert Heijn)، است و فعالیت گسترده‌ای نیز در آمریکا دارد، اعلام کرد با یک «مشکل امنیتی» در شبکه خود مواجه شده است.
این شرکت به‌عنوان اقدام احتیاطی، چند سامانه خود را از دسترس خارج کرده است.
در اپلیکیشن تلفن همراه این فروشگاه پیامی منتشر شد که اعلام می‌کرد به‌دلیل یک «حادثه امنیت سایبری»، امکان تحویل سفارش‌های مواد غذایی وجود ندارد.
سفارش‌های اینترنتی حدود ۱۰ درصد از فروش آلبرت هاین را تشکیل می‌دهند.
با وجود اختلال در خدمات آنلاین، فروشگاه‌های حضوری این شرکت همچنان باز بودند.
خبرگزاری هلندی ای‌ان‌پی (ANP) گزارش داد که فروشگاه‌های رقیب با افزایش چشمگیر سفارش‌های تحویل مواد غذایی مواجه شده‌اند.
با این حال، شرکت آهولد دلز اعلام کرد دلیلی برای مرتبط دانستن مشکل امنیتی شبکه خود با حملات رخ‌داده در فرانسه وجود ندارد.
این شرکت چهارمین خرده‌فروش بزرگ مواد غذایی در ایالات متحده است.
وب‌سایت‌های فروشگاه‌های زنجیره‌ای آمریکایی متعلق به پیام «وب‌سایت موقتا از دسترس خارج است» را نمایش می‌دادند، اما به گزارش رویترز هنوز مشخص نیست آیا سایر بخش‌های فعالیت این شرکت نیز تحت تاثیر قرار گرفته‌اند یا خیر.
هاآرتص از تلاش نتانیاهو برای جلب موافقت عربستان با پیوستن اسرائیل به جنگ علیه حوثی‌ها و مخالفت بن‌سلمان خبر داد. همزمان، آسوشیتدپرس گزارش داد ریاض تحقیقاتی را درباره ناکامی پدافند هوایی خود در رهگیری حملات مرگبار موشکی و پهپادی حوثی‌ها آغاز کرده است.
این روزنامه اسرائیلی منتقد نتانیاهو، دوشنبه ۲۰ مهر به نقل از یک منبع دیپلماتیک نوشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، می‌کوشد با میانجیگری آمریکا موافقت ریاض را برای مشارکت در عملیات علیه حوثی‌های یمن به دست آورد.
به گفته این منبع، محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به‌دلیل نگرانی از واکنش منفی افکار عمومی کشورش، با مشارکت نظامی اسرائیل مخالف است.
منبع دیگری که از این موضوع اطلاع دارد، به هاآرتص گفت نتانیاهو با این تلاش‌ها، تقویت روابط با ریاض و هموار کردن راه برای توافق عادی‌سازی روابط دو کشور در آینده را نیز دنبال می‌کند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در ماه‌های اخیر برای عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل در چارچوب توافق‌های ابراهیم تلاش کرده است، اما موضع رسمی ریاض این است که چنین توافقی تنها پس از پیشرفت چشمگیر در مسیر تشکیل کشور فلسطین امکان‌پذیر خواهد بود.
همزمان، آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام منطقه‌ای گزارش داد عربستان سعودی تحقیقاتی را برای روشن شدن دلایل ناکامی پدافند هوایی خود در رهگیری موج حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها آغاز کرده است.
این بررسی‌ها حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض را نیز در بر می‌گیرد؛ حمله‌ای که ۱۸ مهر دست‌کم ۱۳ کشته و ۳۰۹ زخمی بر جا گذاشت. این دو مقام به‌دلیل نداشتن مجوز برای اظهارنظر علنی، نخواستند نامشان فاش شود.
به گفته این مقام‌ها، یافته‌های اولیه نشان می‌دهد حوثی‌ها ابتدا چند پهپاد شلیک کردند تا مسیر را برای رسیدن ترکیبی از موشک‌های کروز و بالستیک به فرودگاه ریاض باز کنند.
یکی از این منابع گفت تحقیق همچنین به دنبال روشن کردن این موضوع است که چرا سامانه‌های پدافندی زودتر هشدار ندادند، در حالی که موشک‌ها و پهپادها برای رسیدن به ریاض بیش از هزار کیلومتر پیموده بودند.
آسوشیتدپرس نوشت حوثی‌ها موشک‌های بالستیک و سامانه‌های پیشرفتهای در اختیار دارند که به کلاهک‌های دارای قابلیت تغییر مسیر هنگام پرواز مجهزند و مقابله با آنها برای موشک‌های رهگیر پاتریوت و دیگر سامانه‌های دفاعی عربستان دشوار است.
ائتلاف به رهبری عربستان نیز اعلام کرد دوشنبه ۲۰ مهر در دو نوبت، موشک‌های بالستیک شلیک‌شده از سوی حوثی‌ها به سمت ریاض را رهگیری و منهدم کرده است.
فشار حملات و درخواست کمک از متحدان
حملات اخیر، فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های عربستان را زیر فشار گذاشته است. پس از حمله مرگبار ۱۸ مهر، حمله دیگری به فرودگاه ریاض در ۱۹ مهر یک کشته و ۱۱ زخمی داشت. حوثی‌ها در همان روز از هدف قرار دادن فرودگاه دمام و دو تاسیسات آرامکو خبر دادند و مقام‌های هوانوردی عربستان، حمله به فرودگاه دمام را تایید کردند.
ریاض پیش‌تر خواهان حمایت نظامی مستقیم آمریکا علیه حوثی‌ها شده بود. اکسیوس ۲۰ شهریور گزارش داد بن‌سلمان در دو تماس تلفنی از ترامپ خواست این گروه را هدف قرار دهد، اما رییس‌جمهوری آمریکا درخواست او را رد کرد.
رویترز ۱۰ مهر از ارائه اطلاعات مربوط به هدف‌گیری و حضور مشاوران نظامی آمریکایی برای پشتیبانی از عملیات عربستان خبر داد. ترامپ سپس ۱۸ مهر گفت احتمال پیوستن آمریکا به حملات عربستان علیه حوثی‌ها را بررسی می‌کند.
عربستان برای تقویت پدافند خود به کشورهای دیگر نیز متوسل شده است. آسوشیتدپرس ۲۶ شهریور، همزمان با گزارش کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر عربستان، خبر داد ریاض از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر درخواست اعزام تجهیزات و نیروهای پدافند هوایی کرده است.
بریتانیا با درخواست سوخت‌رسانی هوایی دفاعی در دوره‌ای محدود موافقت کرد. فابین ماندون، رییس ستاد نیروهای مسلح فرانسه، نیز ۱۶ مهر گفت پاریس و ریاض گزینه‌های استفاده از توان نظامی فرانسه برای حفاظت از پایانه نفتی ینبع را بررسی می‌کنند.
