چین، تایوان را مهمترین و حساسترین مساله خود میداند. موضوعی که از نظر پکن با حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور ارتباط دارد و دولتهای خارجی حق دخالت در آن را ندارند. اما چرا تایوان تا این اندازه برای پکن اهمیت دارد؟
انتظار میرود شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در دیدار این هفته با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واشینگتن، از او بخواهد فروش تسلیحات آمریکا به تایوان را متوقف کند.
موضع چین درباره تایوان چیست؟
چین میگوید تایوان از دوران باستان بخشی از قلمرو این کشور بوده است.
این جزیره از سال ۱۲۶۴ تا ۱۲۷۴ خورشیدی، در دوران سلسله چینگ، برای مدتی استانی جداگانه بود و پس از جنگ چین و ژاپن، به ژاپن واگذار شد.
در پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۲۴، اداره تایوان به دولت جمهوری چین سپرده شد.
پکن مساله تایوان را میراث حلنشده جنگ داخلی چین میداند.
دولت جمهوری چین پس از شکست از کمونیستهای مائو تسهتونگ در سال ۱۳۲۸ به این جزیره گریخت. کمونیستها نیز همان سال جمهوری خلق چین را در سرزمین اصلی بنیان گذاشتند.
از نظر پکن، تایوان یکی از استانهای چین است و حق ندارد خود را کشوری مستقل بداند.
چین هرگز گزینه استفاده از زور برای قرار دادن این جزیره زیر کنترل خود را کنار نگذاشته است؛ هرچند میگوید «اتحاد مجدد مسالمتآمیز» را ترجیح میدهد.
پکن تایوان را «هسته اصلی منافع حیاتی» خود و خط قرمزی عبورناپذیر میخواند و دیدار مقامهای بلندپایه خارجی با مقامهای تایوان را دخالت در امور داخلی چین میداند.
پکن به روابط آمریکا با تایوان چگونه واکنش نشان داده است؟
چین پس از سفر نانسی پلوسی، رییس وقت مجلس نمایندگان آمریکا، به تایپه در سال ۱۴۰۱، رزمایش نظامی گستردهای در اطراف تایوان برگزار کرد.
پکن از آن زمان تاکنون نیز در واکنش به تماسها و دیدارهای مقامهای آمریکایی با تایوان، چندین دور رزمایش در نزدیکی این جزیره انجام داده است.
آخرین رزمایش گسترده چین در اطراف تایوان اوایل دی ۱۴۰۴ برگزار شد.
دولت ترامپ چند روز پیش از آن، فروش بستهای تسلیحاتی به ارزش بیش از ۱۱ میلیارد دلار به تایوان را تصویب کرده بود؛ بزرگترین بسته تسلیحاتی آمریکا برای این جزیره.
موضع تایوان چیست؟
تایوان دارای حکومتی دموکراتیک است که ادعای حاکمیت پکن بر این جزیره را قاطعانه رد میکند.
تایپه میگوید تایوان هماکنون کشوری مستقل با نام رسمی «جمهوری چین» است و حق دارد با دیگر کشورهای جهان ارتباط برقرار کند و رهبران خود را برگزیند.
دولت تایوان تاکید دارد جمهوری خلق چین حتی یک روز نیز بر این جزیره حکومت نکرده و در نتیجه، حق ندارد خود را نماینده تایوان بداند یا ادعای حاکمیت بر آن داشته باشد.
لای چینگته، رییسجمهوری تایوان، بارها به چین پیشنهاد مذاکره داده است، اما پکن این پیشنهادها را رد کرده است.
هیچیک از دولتهای چین و تایوان دیگری را بهطور رسمی به رسمیت نمیشناسد.
چین از لای با عنوان «رییسجمهوری» یاد نمیکند و او را «جداییطلب» میخواند.
لای گفته است تایوان در حال حاضر کشوری مستقل است و به همین دلیل نیازی به اعلام رسمی و جداگانه استقلال ندارد.
موضع آمریکا چیست؟
آمریکا در دی ۱۳۵۷ روابط رسمی خود را با تایپه قطع کرد و جمهوری خلق چین را به رسمیت شناخت. با این حال، واشینگتن بر اساس قانون روابط تایوان مصوب ۱۳۵۸ موظف است ابزارهای لازم را برای دفاع از این جزیره در اختیار آن قرار دهد.
آمریکا در چارچوب سیاست «چین واحد» رسما درباره حاکمیت تایوان موضعی نمیگیرد.
وزارت خارجه آمریکا در سال ۱۴۰۱ متن مربوط به «شش تضمین» را نیز به اسناد سیاست این کشور درباره تایوان افزود. این تضمینهای امنیتی در سال ۱۳۶۱، در دوران ریاستجمهوری رونالد ریگان، به تایوان داده شده بودند و اسناد مربوط به آنها در سال ۱۳۹۹ از طبقهبندی محرمانه خارج شدند.
بر اساس این تضمینها، آمریکا تاریخی برای پایان دادن به فروش تسلیحات به تایوان تعیین نکرده، با مشورت قبلی با پکن درباره چنین فروشهایی موافقت نکرده و تعهدی نیز برای بازنگری در قانون روابط تایوان نداده است.
چین بارها از آمریکا خواسته است فروش سلاح به تایوان را متوقف کند.
آمریکا چگونه با تایوان ارتباط دارد؟
آمریکا در تایپه نمایندگی بزرگی با نام «موسسه آمریکایی در تایوان» دارد که عملا نقش سفارت این کشور را ایفا میکند.
واشینگتن و تایپه همچنین روابط نزدیک اقتصادی و امنیتی دارند و آمریکا مهمترین تامینکننده تجهیزات دفاعی تایوان است.
روسای جمهوری تایوان تنها در قالب «توقف بینراهی» و هنگام سفر به کشورهای همپیمان خود در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب وارد آمریکا میشوند، اما معمولا از این فرصت برای دیدار با قانونگذاران حامی تایوان استفاده میکنند.
روسای جمهوری آمریکا و تایوان مستقیما با یکدیگر گفتوگو نمیکنند. ترامپ اردیبهشت ۱۴۰۵ گفت با لای تماس خواهد گرفت، اما چنین تماسی تاکنون برقرار نشده است.
ترامپ در آذر ۱۳۹۵ و پیش از آغاز نخستین دوره ریاستجمهوری خود، تماسی ۱۰ دقیقهای با تسای اینگون، رییسجمهوری وقت تایوان، داشت. چین در آن زمان واکنشی نسبتا ملایم نشان داد، اعتراض دیپلماتیک کرد و تایوان را به انجام «اقدامی حقیرانه» متهم کرد.
شی چهارشنبه اول مهر وارد واشینگتن میشود و مذاکرات رسمی او با ترامپ پنجشنبه برگزار خواهد شد.
رهبر چین سوم مهر به آرشیو ملی آمریکا میرود و به گفته منابع رویترز، ممکن است موضوع بیانیه ۱۹۸۲ را در همین بازدید مطرح کند.
چین تایوان را بخشی از قلمرو خود و حساسترین موضوع در روابطش با واشینگتن میداند. موضوعی که دولت دموکراتیک تایوان رد میکند.
آمریکا درباره حاکمیت این جزیره موضع رسمی نمیگیرد، اما قانون روابط با تایوان، مصوب سال ۱۳۵۸، واشینگتن را ملزم میکند ابزار لازم را برای دفاع از آن فراهم کند.
توافق ۱۹۸۲ و دو برداشت متضاد
آمریکا و چین در سال ۱۹۸۲ (۱۳۶۱) سومین بیانیه مشترک خود را امضا کردند. واشینگتن در آن اعلام کرد قصد دارد فروش تسلیحات به تایوان را بهتدریج کاهش دهد و بهدنبال فروش بلندمدت سلاح به تایپه نیست.
رونالد ریگان، رییسجمهوری وقت آمریکا، همزمان در یادداشتی تاکید کرد آمادگی واشینگتن برای کاهش فروش سلاح «کاملا مشروط» به تعهد مستمر چین به حل مسالمتآمیز اختلاف با تایوان است.
دولت ریگان همان سال «شش تضمین» را نیز به تایوان ارائه کرد. بر اساس آنها، آمریکا تاریخی برای پایان فروش تسلیحات تعیین نکرده و نپذیرفته است پیش از فروش سلاح با پکن مشورت کند.
این اسناد در سال ۱۳۹۹ از طبقهبندی محرمانه خارج شدند.
فعالیت نظامی چین پیرامون تایوان طی پنج سال گذشته افزایش یافته است.
نیروهای چینی تقریبا هر روز در اطراف این جزیره فعالیت میکنند و پکن رزمایشهای گسترده با شلیک موشک واقعی برگزار کرده است.
پیپلز دیلی، ۳۱ شهریور هشدار داد مدیریت نادرست مساله تایوان میتواند روابط دو کشور را به «وضعیتی بسیار خطرناک» بکشاند.
بستههای تسلیحاتی و اهرم فشار ایران
دولت ترامپ در آذر ۱۴۰۴ بستهای ۱۱ میلیارد دلاری برای تایوان تصویب کرد؛ بزرگترین بسته تسلیحاتی آمریکا برای این جزیره. بسته دیگری به ارزش حدود ۱۴ میلیارد دلار نیز ماههاست در انتظار تصمیم ترامپ مانده است.
ترامپ پس از دیدار ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت با شی در پکن، تصمیم درباره بسته دوم را به تعویق انداخت و آن را «اهرم چانهزنی بسیار خوبی» خواند.
یک مقام کاخ سفید به رویترز گفت رییسجمهوری آمریکا بهزودی درباره این فروش تصمیم خواهد گرفت.
به گفته این مقام، ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود بیش از هر رییسجمهوری دیگری فروش سلاح به تایوان را تصویب کرد و میزان فروش تاییدشده در نخستین سال دوره دوم او از مجموع چهار سال ریاستجمهوری جو بایدن بیشتر بود.
پکن افزون بر توقف معاملات تازه، خواستار متوقف شدن تحویل سلاحهایی شده که تایوان قبلا سفارش داده است.
وزارت خارجه تایوان اعلام کرد تحولات دیدار سران آمریکا و چین را از نزدیک دنبال میکند و ارتباط مستحکمی با واشینگتن دارد.
منابع رویترز گفتند چین در مقابل پیشنهاد کرده است برای فشار بر جمهوری اسلامی در ارتباط با جنگ خاورمیانه به آمریکا کمک کند.
به این ترتیب، ایران نیز در کنار تجارت، فناوری و تایوان، به محور چانهزنی میان واشینگتن و پکن تبدیل شده است.
پیت ریکتس، سناتور جمهوریخواه، از ترامپ خواست روشن کند آمریکا اجازه تصرف نظامی تایوان را نخواهد داد.
جان مولنار، رییس کمیته ویژه مجلس نمایندگان درباره چین، نیز ۲۷ شهریور در نامهای به ترامپ نوشت اعتراض پکن به فروش سلاح و همکاری امنیتی آمریکا با متحدان آسیایی باید «بیدرنگ رد شود».
مت پاتینگر، معاون پیشین مشاور امنیت ملی آمریکا، ۲۸ شهریور در تایپه گفت که انتظار توافقی اساسی درباره تایوان ندارد و پیشبینی کرد شی، مانند دیدارهای گذشته، ترامپ را مفصل درباره این موضوع «موعظه» کند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد ترامپ روز خود را با سخنرانی در جمع نمایندگان کشورهای عضو سازمان ملل آغاز میکند. هنوز محتوای سخنان او اعلام نشده است.
رییسجمهوری آمریکا سال گذشته با نطقی تند خبرساز شد و سیاستهای اقلیمی و مهاجرتی شماری از کشورها را عامل حرکت آنها به سوی «جهنم» خواند.
ترامپ سپس با اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، دلسی رودریگز، رییسجمهوری موقت ونزوئلا، مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، و ینس فردریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند، دیدار خواهد کرد.
نمایندگان عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عمان، بحرین، کویت و قطر نیز در نشستی جمعی با ترامپ شرکت میکنند.
او ۳۰ شهریور با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، درباره حفاظت از زیرساختهای خاورمیانه و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز گفتوگو کرد.
جنگ ایران و نگرانی کشورهای خلیج فارس
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، قیمت جهانی سوخت را بالا برده و به یکی از چالشهای سیاسی ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر تبدیل شده است.
نشست ترامپ با نمایندگان شش کشور خلیج فارس از مهمترین برنامههای ۳۱ شهریور خواهد بود. این کشورها از پیشروی حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی، حملات آنها به عربستان سعودی و تهدید کشتیرانی در بابالمندب، نگرانند.
حوثیها ۲۹ تیر از آغاز محاصره دریایی عربستان سعودی خبر دادند و در هفتههای بعد دامنه عملیات خود را گسترش دادند.
ترامپ ۲۹ شهریور، پس از آنکه پنتاگون برای حمله به حوثیها آماده شده بود، در آخرین لحظات عملیات را متوقف کرد.
اوکراین، ونزوئلا و گرینلند
دیدار ترامپ و زلنسکی در حالی برگزار میشود که جنگ اوکراین از زمان تهاجم گسترده روسیه در پنجم اسفند ۱۴۰۰، چهار سال و نیم ادامه یافته است. تلاشهای ترامپ برای میانجیگری تاکنون این جنگ را متوقف نکرده و حتی پس از اعلام توافق انرژی، حملات دو طرف به زیرساختهای یکدیگر ادامه یافته است.
نخستین دیدار ترامپ و دلسی رودریگز نیز زیر نظر موافقان و مخالفان سیاست او در ونزوئلا برگزار میشود.
رودریگز پس از بازداشت نیکلاس مادورو به دست نیروهای آمریکایی در ۱۳ دی ۱۴۰۴ به قدرت رسید.
دولت ترامپ همکاری با او را راهی برای گشودن صنعت نفت ونزوئلا بر روی سرمایهگذاری آمریکایی میداند، اما شماری از قانونگذاران هر دو حزب، واشینگتن را به کمکاری برای برگزاری انتخابات در این کشور متهم میکنند.
ترامپ همچنین همراه رهبران دانمارک و گرینلند توافقی را امضا خواهد کرد که حضور نظامی آمریکا در این جزیره را افزایش میدهد و دسترسی رقبای واشینگتن را محدود میکند.
مقامهای دانمارک و گرینلند امیدوارند این توافق به تهدیدهای پیشین ترامپ درباره تصرف این جزیره پایان دهد.
این اقدام پس از تصمیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا برای ممنوع کردن حضور خبرنگاران سه رسانه خبری جریان اصلی در مجموعه خبرنگاران کاخ سفید صورت و خودداری پنج شبکه از پوشش اخبار او صورت گرفت.
این شبکه کار خود را با بازپخش سخنرانی ترامپ در مراسم دویستوپنجاهمین سالگرد آمریکا در کوه راشمور آغاز کرد. منتقدان، از جمله شماری از اعضای رسانههای جریان اصلی، این اقدام را تلاشی برای ایجاد «رسانه دولتی» خواندهاند.
کاخ سفید در معرفی شبکه جدید اعلام کرد که این پلتفرم ۲۴ ساعته و هفت روز هفته برنامه پخش خواهد کرد.
ترامپ این پلتفرم را راهی برای دور زدن رسانههای موسوم به «اخبار جعلی» و برقراری ارتباط مستقیم با مردم آمریکا معرفی کرده است.
خودداری پنج شبکه خبری از پوشش رویدادهای خبری ترامپ
پس از آنکه دولت آمریکا حضور سه رسانه سیانان، اِماسناو و پولیتیکو را در کاخ سفید ممنوع کرد و مانع انجام وظیفه سیانان در پوشش تصویری مشترک رویدادهای رییسجمهوری شد، پنج شبکه بزرگ تلویزیونی آمریکا در حمایت از سیانان اعلام کردند هیچیک جای سیانان را نخواهند گرفت.
ایبیسی، سیبیاس، سیانان، فاکسنیوز و انبیسی، دوشنبه ۳۰ شهریور در یک بیانیه مشترک کمسابقه اعلام کردند: «دسترسی به اطلاعات دقیق و مستقل درباره عملکرد دولت، برای افکار عمومی اهمیتی اساسی دارد. هیچ دولتی نباید یک سازمان خبری را به دلیل مخالفت با نحوه پوشش خبری آن محدود کند.»
این موضع مشترک از آن رو قابل توجه است که پنج شبکه امضاکننده از نظر خط مشی تحریریه، مخاطبان و گرایش سیاسی یکدست نیستند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۲۷ شهریور ممنوعیت این سه رسانه را اعلام کرد. این دستور روز شنبه ۲۸ شهریور، با جلوگیری از ورود خبرنگاران این رسانهها به محوطه کاخ سفید اجرایی شد.
تصمیم پنج رسانه بزرگ آمریکایی به این معناست که در رویدادهای کاخ سفید که بهدلیل محدودیت دسترسی، تنها یک شبکه تلویزیونی به نمایندگی از سایر رسانهها اجازه تصویربرداری و ارسال تصاویر را دارد، هیچیک از پنج شبکه این مسئولیت را بر عهده نخواهد گرفت. شبکههای تلویزیونی محلی، وبسایتهای خبری، روزنامهها و رسانههای سراسر جهان برای پوشش رویدادهای کاخ سفید به این تصاویر متکیاند.
دفاع کاخ سفید از تصمیم ترامپ
کاخ سفید نیز دوشنبه با انتشار بیانیهای از تصمیم ترامپ برای ممنوع کردن ورود خبرنگاران سیانان، اماس نو و پلیتیکو به محوطه کاخ سفید دفاع کرد.
در این بیانیه آمده است که اگرچه متمم اول قانون اساسی از حق رسانهها برای انتشار مطالب حمایت میکند، اما «به آنها حق داشتن دائمی کارت خبرنگاری، صندلی در اتاق نشست خبری یا جایگاهی در مجموعه خبرنگاران را نمیدهد.»
کاخ سفید همچنین گفت محدود کردن دسترسی رسانهها سابقه تازهای نیست و به مواردی در دولتهای اوباما و بایدن اشاره کرد که به گفته کاخ سفید، در آنها رسانهها یا خبرنگاران با محدودیتهای مشابه یا ممنوعیت پوشش خبری مواجه شده بودند.
در پایان بیانیه کاخ سفید آمده است: «هیچ رییسجمهوری موظف نیست میزبان یک رسانه با رویکرد خصمانه در محوطه کاخ سفید باشد. دسترسی همیشه یک امتیاز بوده است و رییسجمهوری ترامپ در حال اجرای همین قاعده است.»
ادامه حملات ترامپ به رسانههای منتقد
ترامپ نیز در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشیال، به حملاتش به رسانهها ادامه داد و نوشت
ترامپ سپس حملات خود به رسانهها را ادامه داد و نوشت: «چهرهها و نشریات رسانههای اخبار جعلی، که فقط مطالب منفی مینویسند و با انتشار داستانهای دروغین و افتراآمیز بر اساس "منابع" ناشناس به امنیت ملی ما آسیب میزنند، نباید اجازه دسترسی به مهمترین دفتر جهان را داشته باشند.»
او افزود: «نام آن دفتر، دفتر بیضی است و باید با ادب، احترام و شأن با آن رفتار شود؛ نه اینکه دلقکهای درجه سهای که عمدا هر چیزی را که مینویسند یا منتشر میکنند تحریف، وارونه و خوار میکنند، به آن بیحرمتی کنند.»
ترامپ نوشت: «تقریبا هر گزارشی درباره من یا هر چیزی که به من مربوط باشد، منفی، نادرست و در بسیاری موارد برای کشورمان خطرناک است! مهم نیست دستاوردهای من چقدر بزرگ باشند، آنها این دستاوردها را کوچک جلوه میدهند و نادیده میگیرند.»
ترامپ همچنین نوشت: «با چنین مطبوعات فاسد و متقلبی، چطور من با چنین اختلاف بزرگی پیروز شدم؟ چون رسانهها هیچ اعتباری ندارند و این برای کشورمان بسیار بد است! چرا باید به چنین افرادی "دسترسی" بدهم؟»
ترامپ در پایان نوشت: «در هر صورت، وظیفه من این است که برای موفقیت و امنیت کشورمان مبارزه کنم. اخبار جعلی تهدیدی برای دموکراسی است و هر کاری لازم باشد انجام خواهم داد تا اطمینان حاصل کنم ایالات متحده شکوفا میشود.»
با این حال، ترامپ پس از ورود به نیویورک و دیدار با زهران ممدانی، شهردار نیویورک، در یک نشست خبری مشترک شرکت کرد.
شهردار نیویورک، درباره ممنوعیت برخی رسانهها از ورود به کاخ سفید گفت: «به رییسجمهوری گفتم که همینجا روی چمنها رویدادی با حضور همه اعضای مطبوعات برگزار خواهیم کرد و این چیزی است که من به آن اعتقاد دارم. از نظر من، همه باید اینجا حضور داشته باشند، صرفنظر از موضعشان یا انتقادهایی که از ما دارند.»
ترامپ در این نشست خبری به حملات خود ادامه داد و گفت: «جالب است، چون آنها گفتند مرا تحریم خواهند کرد، اما در واقع هیچوقت مرا تحریم نمیکنند، بنابراین من نگرانی خاصی درباره آن نداشتم. به این همه رسانه نگاه کنید.»
او افزود: «تنها دلیلی که این کار را میکنم این است که فکر میکنم رسانهها نیز مسئولیتی دارند. میدانید، من با اختلاف بسیار زیادی پیروز شدم. انتخابات را با اختلاف بسیار زیادی بردم. کارهای بزرگی انجام دادهام. کارهای بسیار بزرگی انجام دادهام. هشت جنگ را حلوفصل کردهام.»
ترامپ در پایان گفت: «فکر میکنم این رسانهها وظیفه دارند منصف باشند و اگر اخبار جعلی باشند، واقعا معتقدم مسئولیت دارم که دیگر اجازه ورود آنها را به یک خانه بسیار ویژه ندهم.»
این نماینده ترکیش ایرلاینز دوشنبه ۳۰ شهریور در گفتوگوی تلفنی با ایراناینترنشنال افزود در برنامه فعلی این شرکت هیچ پروازی به ایران پیش از ماه مارس وجود ندارد.
ترکیه مدتهاست یکی از در دسترسترین مقاصد خارجی برای شهروندان ایران به شمار میرود و هزینه نسبتا مناسب سفر و پروازهای متعدد، این کشور را به مقصدی برای سفرهای گردشگری، خانوادگی و تجاری تبدیل کرده است.
تعلیق طولانیمدت پروازهای این شرکت هواپیمایی، گزینههای سفر بینالمللی شهروندان ایران را که با محدودیتهای فزاینده در ارتباطات هوایی روبهرو هستند، محدودتر خواهد کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۳۰ شهریور گفت شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی از اول مهر عملا از فعالیتهای بینالمللی محروم خواهند شد.
او هشدار داد فرودگاهها و شرکتهایی که به شرکتهای هواپیمایی تحریمشده خدمات ارائه کنند، ممکن است خود با تحریمهای آمریکا مواجه شوند.
میدلایست آی ۲۷ شهریور به نقل از مقامهای ترکیه گزارش داد تصمیم به توقف پروازهای ماهان پس از تحریم سه شرکت ترکیهای بهدلیل ارائه خدمات به این شرکت و افزایش خطر تحریم دیگر شرکتهای مرتبط با آن گرفته شده است.
به گفته این مقامها، توقف پروازهای ماهان به معنای ممنوعیت پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی نیست، اما آنکارا خطر همکاری با دیگر شرکتهای هواپیمایی ایرانی را نیز بررسی میکند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال در ۲۶ شهریور وضعیت مسافران کیشایر در فرودگاه استانبول پس از تحریم شرکتهای هواپیمایی ایرانی را نشان میداد. فرستنده ویدیو گفت مسافران بامداد پنجشنبه، برخلاف روال معمول فرودگاه، از راهروی زیرین وارد هواپیما شدند.
هواپیمایی ماهان ۲۵ شهریور اعلام کرد پروازهای خود به عمان را از ۲۶ شهریور و به ترکیه را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف میکند. این شرکت تصمیم خود را به اعلام مراجع هوانوردی دو کشور نسبت داد.
این محدودیتها تنها به ترکیه و عمان محدود نیست. دولت گرجستان نیز اعلام کرده است پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور از ۳۰ شهریور متوقف میشود.
ابوذر شیروی، رییس سازمان هواپیمایی کشوری، ۲۱ شهریور در بیانیهای خطاب به سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی، ایکائو، به تحریمهای آمریکا اعتراض کرد و درباره پیامدهای آن برای هوانوردی غیرنظامی هشدار داد.
انجمن شرکتهای هواپیمایی ایران نیز ۱۸ شهریور در واکنش به تحریمها هشدار داد این اقدامات بهطور مستقیم بر ایمنی پروازها و زندگی روزمره میلیونها مسافر تاثیر خواهد گذاشت.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور، در چارچوب کارزار «طرد اقتصادی» جمهوری اسلامی، ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. این بسته شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و هشت شرکت خارجی بود.
آسمان، آتا، ایرانایرتور، کیشایر، قشمایر، زاگرس، سپهران و وارش از جمله شرکتهای هواپیمایی ایرانی این فهرست بودند. شرکتهای خارجی تحریمشده نیز در امارات متحده عربی، بریتانیا، ترکیه، مالزی و قزاقستان مستقرند.
همزمان، دو منبع دولتی عراق به خبرگزاری فرانسه گفتند این کشور نیز در راستای تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا، پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی را از بامداد سهشنبه ۳۱ شهریور تعلیق خواهد کرد.
یکی از این مقامها گفت عراق ممنوعیت فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی را مطابق تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا از بامداد سهشنبه اجرا خواهد کرد و هشدار داد کشورهایی که این اقدام را اجرا نکنند، با خطر تحریم روبهرو خواهند شد. منبع دولتی دوم نیز این تصمیم را تایید کرد.
عراق یکی از مقاصد اصلی مسافران ایرانی، بهویژه زائران شیعه عازم نجف و کربلاست. سفر به این کشور در مناسبتهای مذهبی از جمله اربعین بهشدت افزایش مییابد و توقف فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی میتواند بهویژه بر سفرهای زیارتی تاثیر بگذارد.
