آمریکا ۱۰ شرکت و نهاد و ۸ نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را تحریم کرد
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا، اوفک، ۱۰ شرکت و نهاد و هشت نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را به فهرست تحریمهای خود افزود.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا، اوفک، ۱۰ شرکت و نهاد و هشت نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را به فهرست تحریمهای خود افزود.
این تحریمها چهارشنبه هفتم مرداد بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ اعلام شدند و اعمال میشوند. فرمانی که بخشهایی از اقتصاد جمهوری اسلامی، از جمله حوزههای نفت، پتروشیمی، مالی و کشتیرانی را هدف قرار میدهد.
در میان نهادهای تحریمشده، «اداره خدمات دریایی هرمزسیف» در بندرعباس و «شرکت بیمه دریایی خلیج فارس» در ایران قرار دارند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد این دو نهاد که در حوزه فعالیتهای مالی و بیمهای کار میکنند، مشمول تحریمهای ثانویه نیز هستند.
وبسایت اکسیوس پنج مرداد نوشت که فشار اقتصادی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، علیه جمهوری اسلامی، در مقایسه با کارزار بمباران او توجه بسیار کمتری به خود جلب کرده و با این حال، مقامهای ارشد آمریکایی معتقدند این فشار اقتصادی ممکن است در نهایت آسیب بیشتری به تهران وارد کند.
یک مقام ارشد دولت آمریکا به اکسیوس گفت: «ایرانیها میخواهند بمباران متوقف شود و پول میخواهند. اما تقریبا باید ترتیب این دو را برعکس گفت. آنها واقعا قبل از هر چیز پول میخواهند.»
بر اساس تحریمهای تازه اعلام شده، هشت شرکت دیگر تحریمشده در هنگکنگ، چین و جزایر مارشال ثبت شدهاند یا نشانیشان در این مناطق است.
این شرکتها عبارتند از بیلیون نکسوس اینترنشنال، برنچ سیینگ اینترنشنال تریدینگ، کانفیدنت ایپکس، مارینووا فریت، نوادا اسپیریت، اوشن ترنکویلیتی، مدیریت کشتی چی هانگ و وست مایتی.
هفت نفتکش نفت خام و یک نفتکش فرآوردهها
اوفک همزمان هشت شناور مرتبط با شرکتهای تازه تحریمشده را به فهرست اتباع ویژه و افراد مسدودشده، موسوم به اسدیان (SDN)، افزود.
از میان این هشت شناور، هفت فروند نفتکش نفت خام هستند و یک فروند برای حمل مواد شیمیایی و فرآوردههای نفتی استفاده میشود.
هفت نفتکش نفت خام شامل «السالمی»، «بریز وی»، «کریستال»، «لیلی» که با نام «دانیا» نیز شناخته میشود، «ناتسومی»، «نیرتا» و «یهوپ» هستند.
شناور «ول سیل» نیز برای حمل مواد شیمیایی و فرآوردههای نفتی مورد استفاده قرار میگیرد.
این نفتکشها با پرچم کشورهای باربادوس، وانواتو، موزامبیک و جزایر مارشال فعالیت میکنند.
پرچم کنونی نفتکش السالمی مشخص نشده و این کشتی پیشتر با پرچم پاناما تردد میکرد.
بر اساس اعلام اوفک، هر یک از این هشت نفتکش به یکی از شرکتهای تازه تحریمشده مرتبط است.
اوفک ۲۴ تیر نیز اعلام کرد چهار فرد و سه نهاد را به فهرست افراد و نهادهای تحریمشده خود اضافه کرده است.
اوفک ۲۰ خرداد نیز چند فرد و شرکت جدید را بهدلیل ارتباط با سپاه پاسداران و جمهوری اسلامی به فهرست تحریمهای خود اضافه کرد و دامنه تحریمهای برخی افراد و نهادهای از پیش تحریمشده را نیز گسترش داد.
در میان افراد تحریمشده از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری ایالات متحده، بهروز نمازی، شهروند ایرانی، از جمله افرادی است که به تازگی به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تحریم شد. همچنین دونیا اتایب، شهروند ایتالیا و ماریا سلینا و وادیم دروژبین، دو شهروند روسیه، نیز به این فهرست افزوده شدند.
از جمله نهادهای تحریمشده در این تاریخ، شرکت ایرانی نیکا جت، شرکت روسی آوراتک و شرکت ونگارد تاکتیکال ساپلای مستقر در نیجریه بودند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد این نهادها با نمازی ارتباط دارند و مشمول تحریمهای ثانویه شدهاند.
یک مقام آمریکایی پیش از این گفته بود: «اطلاعاتی به دست آمده که نشان میدهد ایرانیها شکایت دارند که نمیتوانند حقوق نیروهایشان را پرداخت کنند. چرا؟ بهدلیل فشارهای مالی. بهدلیل وزارت خزانهداری. به دلیل کاری که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، انجام میدهد.»
خبرگزاری رویترز چهارشنبه هفتم مرداد گزارش داد آتشنشانان در فرانسه و اسپانیا همچنان در تلاش برای مهار چندین آتشسوزی گستردهاند. همزمان، مقامهای هواشناسی درباره افزایش دما و وزش بادهای خشک هشدار دادهاند.
سازمان هواشناسی اسپانیا پیشبینی کرد دمای هوا چهارشنبه در دستکم شش منطقه این کشور به ۴۰ درجه سانتیگراد برسد. برای این مناطق هشدار نارنجی صادر شده است که پس از هشدار قرمز، دومین سطح هشدار به شمار میرود.
پیشبینی میشود دمای هوا در مناطق گرفتار آتش در جنوبغرب فرانسه از حدود ۳۳ درجه سانتیگراد در روز سهشنبه، به ۴۲ درجه برسد.
سازمان هواشناسی فرانسه هشدار داد وزش بادهای خشک از جنوبغرب در صبح و از غرب در بعدازظهر میتواند شعلههای آتش را تشدید کند.
آتشنشانان فرانسوی توانستند وضعیت آتشسوزی بزرگ در غرب بوردو را در طول شب باثبات نگه دارند، اما اعلام کردند آتش هنوز مهار نشده است.
این حریق در منطقه لاند تاکنون ۴۲ هزار هکتار را نابود کرده است. بخش عمده این مناطق جنگلهای کاج هستند. همچنین، حدود ۲۴۰ خانه بهطور کامل یا جزئی تخریب شده و نزدیک به ۲۲۰ هزار نفر، از جمله ساکنان محلی و گردشگران، وادار به تخلیه محل زندگی یا اقامت خود شدهاند.
این حریق بزرگترین آتشسوزی جنگلی ثبتشده در فرانسه از زمان آغاز ثبت آمار در سال ۲۰۰۶ به شمار میرود.
با وجود باز ماندن فرودگاه بوردو و ازسرگیری خدمات تراموا و فعالیت هتلها، مقامها هشدار دادند بحران آتشسوزی هنوز پایان نیافته است.
رویترز پنجم مرداد گزارش داد در مجموع بیش از ۳۲۰ هزار نفر در فرانسه و اسپانیا بهدلیل آتشسوزیها خانهها یا محل اقامت خود را ترک کردند یا دستور تخلیه گرفتند.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، گفت ۱۰ آتشسوزی همچنان در نقاط مختلف این کشور فعال است، اما ابراز امیدواری کرد اوضاع در مسیر بهبود قرار داشته باشد.
مقامها اعلام کردند وضعیت در استانهای آویلا و مادرید بهتر شده، اما آتشسوزی در استان شرقی کاستلون، پس از سوزاندن بیش از ۱۰ هزار هکتار، همچنان از کنترل خارج است.
حدود ۱۰ هزار نفر از ساکنان تخلیهشده این منطقه نیز هنوز اجازه بازگشت به خانههای خود را ندارند.
مرکز هماهنگی واکنش اضطراری اتحادیه اروپا نیز هشدار داد یونان، ایتالیا و بخشهایی از اروپای مرکزی در هفتههای آینده با خطر بیشتری از آتشسوزیهای جنگلی روبهرو خواهند شد.
تصاویر پهپادی رویترز از منطقه التیمبلو در نزدیکی مادرید، لاشههای سوخته گوزنها را در جنگلهایی نشان میدهد که به خاکستر تبدیل شدهاند؛ تصاویری که ابعاد خسارت واردشده به حیاتوحش را آشکار میکند.
اروپا که سریعترین قاره در حال گرم شدن جهان است، امسال موجهای گرمای بیسابقهای را تجربه کرده است.
دانشمندان میگویند تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، گرما و خشکسالی را تشدید کرده و همین شرایط زمینه گسترش سریعتر آتشسوزیهای جنگلی را فراهم میکند.
بر اساس این گزارشها، علیاصغر آستانه، ابوالفضل متقی، مرتضی اکبری و امیرعباس درهمفروش، از جمله کشتهشدگان هستند.
پس از انتشار این گزارشها، سرکنسولگری جمهوری اسلامی در کربلا این موضوع را رد و اعلام کرد در این حملات هیچکس کشته نشده است.
بر اساس اعلام این سرکنسولگری، ساختمانی خالی از سکنه هدف قرار گرفته است.
پیشتر حشد شعبی، از گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی، اعلام کرده بود که دستکم ۲۰ نیروی این گروه در حملات عربستان سعودی و آمریکا کشته شدند.
این گروه اعلام کرد چند پایگاه وابسته به آن در نقاط مختلف عراق، بامداد چهارشنبه هفتم مرداد هدف حملات هوایی قرار گرفتند.
حشد شعبی شمار اولیه زخمیشدگان را ۳۲ نفر اعلام کرد و خبر داد چند ساختمان در جریان حملات آسیب دیدند، اما درباره محل دقیق پایگاهها و میزان خسارتها جزییات بیشتری ارائه نکرد.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، این حملات را تایید و اعلام کرد مواضع لجستیکی و تسلیحاتی گروههای همسو با جمهوری اسلامی را در شرق عراق هدف قرار داده است.
آمار اعلامشده از سوی حشد شعبی بهطور مستقل تایید نشده است.
سنتکام حملات مشترک در شرق عراق را تایید کرد
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد نیروهای آمریکا و عربستان سعودی سهشنبه شب به وقت شرق آمریکا (بامداد چهارشنبه به وقت ایران) حملات دقیقی را در عراق انجام دادهاند.
بر اساس این بیانیه، جنگندههای آمریکا و عربستان سعودی چند مرکز لجستیکی و انبار تسلیحاتی متعلق به «تروریستهای همسو با ایران» را در شرق عراق هدف قرار دادند.
سنتکام تاکید کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این گروهها را برای حمله به نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی عربستان سعودی هدایت کرده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا این عملیات را پاسخی به بیش از ۳۰ حمله پهپادی در ۷۲ ساعت گذشته دانست که به گفته این نهاد، با هدایت سپاه پاسداران انجام شدهاند.
سنتکام گفت حملات علیه نیروهای آمریکایی موفق نبودهاند.
این بیانیه درباره تلفات احتمالی حملات آمریکا و عربستان سعودی یا ارتباط دقیق پایگاههای هدف قرارگرفته با تشکیلات حشد شعبی جزییاتی ارائه نکرد.
تا لحظه تنظیم این گزارش، تهران به این حملات واکنشی نشان نداده است.
حشد شعبی حملات را «نقض حاکمیت عراق» خواند
حشد شعبی این حملات را «تشدید بسیار خطرناک تنشها» توصیف کرد و آن را «نقض حاکمیت عراق» دانست.
در بیانیه این گروه آمده است: «این حمله را تشدید بسیار خطرناک تنشها، نقض حاکمیت عراق و حمله به نهادهای رسمی امنیتی کشور میدانیم.»
حشد شعبی از مجموعهای از گروههای مسلح عراقی تشکیل شده است و بخشهای عمدهای از آن با جمهوری اسلامی ارتباط دارند.
حملات گروههای نیابتی تهران در عراق علیه منافع آمریکا
سنتکام در تشریح سابقه تنشها تاکید کرد از فوریه تا آوریل ۲۰۲۶ (از اسفند سال گذشته تا اواخر فروردین ۱۴۰۵)، بیش از ۶۰۰ حمله یا تلاش برای حمله علیه شهروندان و تاسیسات آمریکا از سوی شبهنظامیان همسو با حکومت ایران در عراق انجام شده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا جزییات این حملات، محل وقوعشان یا میزان تلفات و خسارتهای احتمالی را در بیانیه ارائه نکرد.
سنتکام هشدار داد سپاه پاسداران و گروههای نیابتی آن باید این حملات را متوقف کنند تا با واکنشهای نظامی بیشتر آمریکا روبهرو نشوند.
سفارت آمریکا درباره سفر به عراق هشدار داد
سفارت آمریکا در بغداد هفتم مرداد هشدار امنیتی تازهای صادر کرد و بار دیگر از شهروندان آمریکایی خواست به عراق سفر نکنند.
این هشدار پس از حملات مشترک واشینگتن و ریاض و با توجه به افزایش تنشهای امنیتی در عراق منتشر شد.
مقتدی صدر از طرفها خواست عراق را وارد جنگ نکنند
مقتدی صدر، رهبر جریان صدر، حمله هر کشور یا طرفی به خاک عراق را محکوم کرد و همزمان از سپاه پاسداران خواست این کشور را هدف قرار ندهد.
صدر گفت عراق مبدا حمله به جمهوری اسلامی نبوده است و از گروههای مسلح خارج از کنترل دولت نیز خواست با اقدامات خود، به کشورهای خلیج فارس برای حمله به عراق «بهانه» ندهند.
او این گروهها را به تلاش برای کشاندن عراق به «جنگی بیحاصل» متهم کرد و از دولت عراق خواست امنیت را برقرار، حاکمیت کشور را اعمال و از جان مردم و اماکن مذهبی محافظت کند.
صدر همچنین نسبت به فعالیت «هستههای خفته تروریستی» و استفاده از اختلافهای فرقهای برای بر هم زدن امنیت عراق هشدار داد و خواستار صلح میان کشورهای همسایه شد.
چهار کشور عربی اقدامات جمهوری اسلامی و گروههای وابسته را محکوم کردند
همزمان، وزارت امور خارجه عربستان سعودی در بیانیهای از تماسهای جداگانه فیصل بن فرحان بن عبدالله، وزیر خارجه این کشور، با همتایانش در کویت، قطر و بحرین خبر داد.
بر اساس این بیانیه، وزیران خارجه چهار کشور آخرین تحولات منطقه را بررسی و حملات جمهوری اسلامی و گروههای شبهنظامی وابسته به آن در عراق و یمن را محکوم کردند.
وزیران خارجه بحرین، عربستان سعودی، قطر و کویت بر ادامه تلاشها برای کاهش تنش و حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و تنگه بابالمندب تاکید کردند.
این کشورها حفاظت از این دو مسیر را برای کاهش پیامدهای امنیتی و اقتصادی بحران ضروری دانستند.
کشورهای خلیج فارس بر هماهنگی امنیتی تاکید کردند
بر اساس بیانیه وزارت خارجه عربستان سعودی، چهار کشور بر «همبستگی کامل» در مقابله با هرگونه تهدید علیه امنیت و ثبات منطقه تاکید و اقداماتی را که به تضعیف امنیت منطقه منجر شود، رد کردند.
آنها همچنین خواستار ادامه هماهنگی و رایزنی میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس و تقویت همکاریهای مشترک برای حفظ امنیت و ثبات منطقه شدند.
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس نیز همبستگی کامل کشورهای عضو با عربستان سعودی را اعلام کرد و آنچه را «ادامه حملات تروریستی شبهنظامیان وابسته به ایران در عراق» خواند، محکوم کرد.
ادامه تهدیدات حوثیها علیه ریاض
ضیفالله الشامی، عضو دفتر سیاسی حوثیهای یمن، اعلام عربستان سعودی درباره ارتباط عراق با حملات پهپادی را رد کرد و گفت حوثیها هر عملیاتی را که انجام دهند، بهطور رسمی اعلام میکنند.
شامی گفت حوثیها عملیات موسوم به «شکستن محاصره عربستان» را آغاز کردهاند و تا رفع کامل «محاصره یمن»، به مقابله ادامه خواهند داد.
او هشدار داد مسیرهای اقتصادی و خطوط انتقال نفت عربستان سعودی در تیررس حوثیها قرار دارند.
شامی همچنین تاکید کرد سامانههای پدافندی عربستان سعودی نتوانستهاند مانع حملات موشکی و پهپادی یمن شوند.
این مقام حوثیها متهم کردن بغداد را تلاشی برای «پنهان کردن ناکامیهای ریاض» و فراهم آوردن زمینه خلع سلاح گروههای همسو با حکومت ایران در عراق دانست.
حملات به مواضع حشد شعبی در عراق، هشدار امنیتی سفارت آمریکا و مواضع متقابل کشورهای عربی، مقتدی صدر و حوثیها نشان میدهد خطر گسترش درگیری به عراق و مسیرهای انرژی منطقه افزایش یافته است.
همزمان، درخواستها برای کاهش تنش و جلوگیری از تبدیل شدن عراق به میدان رویارویی طرفهای منطقهای ادامه دارد.
حملات مشترک آمریکا و عربستان سعودی در عراق، پس از موج حملات پهپادی منتسب به نیابتیهای جمهوری اسلامی، از گسترش رویارویی نظامی به مواضع گروههای همسو با حکومت ایران در شرق این کشور حکایت دارد.
تهدید سنتکام به واکنشهای بیشتر و تاکید کشورهای عربی بر کاهش تنش نیز نشان میدهد تلاشهای نظامی و دیپلماتیک بهطور همزمان ادامه دارند.
اوکراین پیشتر نیز مسیر انتقال تسلیحات در دریای خزر را هدف قرار داده بود. در فوریه (بهمن و اسفند ۱۴۰۴)، پهپادهای دوربرد اوکراین یک ناو روسی و دو کشتی باری تحریمشده، «پورت اولیا ۲» و «بگی»، را هدف قرار دادند که برای انتقال محمولههای نظامی از جمهوری اسلامی به روسیه استفاده میشدند.
این حمله چند ماه پس از حمله دیگری به بندر «اولیا» در روسیه انجام شد که به کشتی حامل قطعات پهپادهای ایرانی و مهمات آسیب رسانده بود.
آنچه حمله شنبه را از حملات پیشین متمایز میکند، پرچم کشتی و تلفات آن است. کییف اعلام کرد کشتیهایی را هدف قرار داده که با نقض تحریمها، محمولههای نظامی میان جمهوری اسلامی و روسیه جابهجا میکردند.
تهران اما گفت شناور هدفگرفتهشده یک کشتی تجاری ایرانی بود و ملوان کشتهشده در آن، نخستین ایرانی بود که در حمله اوکراین جان باخت.
کرملین این حمله را «حمله به ایران» خواند و کییف را به تلاش برای گسترش جنگ متهم کرد. مقامهای جمهوری اسلامی نیز هشدار دادند این حمله بیپاسخ نخواهد ماند.
با این حال، تنها چند روز بعد، هر دو طرف از تمایل خود برای جلوگیری از تشدید تنش سخن گفتند.
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، پس از گفتوگو با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هدف کییف «پرهیز از تشدید غیرضروری تنش» است و اقدامات اوکراین صرفا برای دفاع از این کشور در برابر تهاجم روسیه انجام میشود، نه برای هدف قرار دادن کشتیهای غیرنظامی یا افراد.
او افزود روسیه مسئول اصلی این حوادث و خسارتهای جانی است و خواستار خودداری از اقدامات تنشزا و پایان حمایت از جنگ روسیه علیه اوکراین شد.
عراقچی نیز در ایکس نوشت وزیر خارجه اوکراین به او اطمینان داده است که حمله به کشتی ایرانی عمدی نبوده و اوکراین خواهان تشدید تنش نیست.
او افزود جمهوری اسلامی نیز به دنبال تشدید تنش نیست، اما تاکید کرد هرگونه حمله به شهروندان یا منافع ایران غیرقابل قبول است و خسارتهای واردشده باید جبران شود.
پیامی با مخاطبان متفاوت
نیکول گراجفسکی، استادیار دانشگاه ساینسپو و نویسنده کتاب «روسیه و ایران؛ شرکای سرپیچی از سوریه تا اوکراین»، به ایراناینترنشنال گفت اوکراینیها از ابتدا این دو جنگ را مرتبط میدانستند و جمهوری اسلامی را حلقه اتصال میان آنها میدیدند.
او افزود دریای خزر یکی از آشکارترین نقاط تلاقی این دو منازعه است، زیرا هم کالاهای مورد نیاز جمهوری اسلامی و هم تجهیزاتی که تهران در اختیار روسیه قرار میدهد، از این مسیر منتقل میشوند.
گراجفسکی این حمله را لزوما نتیجه هماهنگی با واشینگتن نمیداند، اما احتمال میدهد اوکراین و اسرائیل در اجرای آن هماهنگ بوده و کییف نیز اهداف راهبردی خود را دنبال کرده باشد.
به گفته او، دولت ترامپ دلایلی برای جلوگیری از گره خوردن بیشتر جنگ اوکراین به منازعه با جمهوری اسلامی دارد. با این حال، نمایش توانایی اوکراین برای دسترسی به دریای خزر و اخلال در مسیری که نقشی روزافزون در مناسبات روسیه و جمهوری اسلامی یافته، بخشی از اهداف راهبردی کییف است.
پاسخ به همکاری نظامی تهران و مسکو
به گفته کارشناسان، روابط نظامی جمهوری اسلامی و روسیه به توضیح منطق کییف در انجام این حمله کمک میکند.
جمهوری اسلامی در تابستان ۲۰۲۲ (۱۴۰۱)، با آغاز ارسال پهپادهای شاهد به روسیه، به یکی از مشارکتکنندگان فعال در جنگ روسیه علیه اوکراین تبدیل شد. این پهپادها بعدا بهطور گسترده علیه شهرها و زیرساختهای غیرنظامی اوکراین به کار گرفته شدند.
آمریکا همچنین تهران را به ارسال موشکهای بالستیک کوتاهبرد به روسیه متهم میکند. اوکراین نیز میگوید مستشاران نظامی جمهوری اسلامی نحوه استفاده از این سامانههای پدافندی را به نیروهای روس آموزش دادند.
گراجفسکی در کتاب تازه خود نوشته است اپراتورهای پهپاد روسیه در اوت ۲۰۲۲ (مرداد و شهریور ۱۴۰۱) به ایران سفر کردند و در مسابقه پهپادی برگزارشده از سوی سپاه پاسداران شرکت داشتند. او این رویداد را پوششی برای آموزش کار با پهپادهای ایرانی میداند که بعدتر علیه اوکراین به کار گرفته شدند.
دیوید پاتریکاراکوس، خبرنگار ویژه دیلیمیل، گفت: «اوکراینیها سالها از فناوری جمهوری اسلامی آسیب دیدهاند و اکنون همان تجربه را برای ایرانیها رقم میزنند.»
پیامی با مخاطبان متفاوت
الکس واتانکا، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه، نیز این حمله را عمدتا اقدامی برای ارسال پیام دانست، اما گفت مخاطب آن ممکن است فقط جمهوری اسلامی نبوده باشد.
او احتمال داد آمریکا از اوکراین برای انتقال دو پیام به تهران استفاده کرده باشد: نخست، ترغیب جمهوری اسلامی به بازنگری در همکاری نظامی با روسیه؛ دوم، هشدار به تهران که مسیرهای تجاری شمالی لزوما از مسیرهای جنوبی، که بیش از پیش محدود شدهاند، امنتر نیستند.
در ماههای گذشته، آمریکا و متحدانش زیرساختهای نظامی، بندرها، تجهیزات و داراییهای دریایی و شبکههای لجستیکی جمهوری اسلامی در خلیج فارس و تنگه هرمز را هدف قرار دادهاند تا توانایی تهران برای جابهجایی تجهیزات نظامی و انجام تجارت دریایی را محدود کنند.
همزمان با افزایش فشار بر دسترسی جنوبی جمهوری اسلامی به کشتیرانی بینالمللی، مسیرهای شمالی از طریق دریای خزر، بهویژه کریدور بینالمللی حملونقل شمال–جنوب که جمهوری اسلامی را به روسیه متصل میکند، اهمیت بیشتری یافتهاند.
اگر ارزیابی واتانکا درست باشد، این حمله نشان داد که این مسیرها نیز ممکن است آسیبپذیر باشند.
نه گراجفسکی و نه واتانکا انتظار ندارند حمله در دریای خزر به رویارویی مستقیم نظامی میان جمهوری اسلامی و اوکراین منجر شود.
واتانکا گفت: «آنها در گسترش درگیری به جبهههای دیگر بسیار محتاطانه عمل میکنند.»
اینکه این پیام صرفا از سوی کییف ارسال شده یا از حمایت دیگران برخوردار بوده، همچنان محل بحث است. با این حال، به نظر میرسد نه اوکراین و نه جمهوری اسلامی تمایلی به تشدید این رویارویی و گسترش آن به جنگی فراگیرتر ندارند.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ تهاجم تمامعیار خود به اوکراین را آغاز کرد و جمهوری اسلامی نیز با ارسال پهپادهای شاهد، فناوری تولید آنها و تجهیزات موشکی، به یکی از مهمترین متحدان نظامی مسکو در این جنگ تبدیل شد.
همزمان، ریاستجمهوری عراق، وزارت خارجه جمهوری اسلامی و گروههای مسلح عراقی این حملات را محکوم کردند و جنبش النجباء نیز آمریکا و عربستان را به پرداخت «بهایی سنگین» تهدید کرد.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه هفتم مرداد گزارش داد علی الزیدی، نخستوزیر عراق، دیدار برنامهریزیشده پنجشنبه با ولیعهد عربستان در جده را لغو کرده است. سه منبع آگاه به این خبرگزاری گفتند این تصمیم پس از حملات گروههای عراقی همسو با حکومت ایران به عربستان و حملات تلافیجویانه مشترک واشینگتن و ریاض به مواضع این گروهها اتخاذ شد.
خبرنگار شبکه الحدث نیز تعویق سفر نخستوزیر عراق به عربستان را تایید کرد. یک منبع دولتی به شفقنیوز گفت بغداد تمامی مقدمات سفر هیات دولتی، دیدارها و مذاکرات برنامهریزیشده با طرف سعودی را در واکنش مستقیم به حملات بامداد چهارشنبه متوقف کرده است.
ریاستجمهوری عراق حملات را نقض حاکمیت خواند
دفتر ریاستجمهوری عراق حملات به مقرهای حشد شعبی در چند منطقه از این کشور را بهشدت محکوم کرد و آن را «تجاوزی مردود» و نقض آشکار حاکمیت این کشور دانست.
بر اساس بیانیهای که شبکه رسمی دولت عراق منتشر کرد، این حملات نهادهای رسمی امنیتی کشور را هدف قرار داده و به کشته و زخمیشدن تعدادی از اعضای حشد شعبی منجر شدهاند.
ریاستجمهوری عراق اعلام کرد هدف قراردادن مقرهای حشد شعبی با قواعد حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد مغایرت دارد.
حشد شعبی پیشتر شمار کشتههای این حملات را دستکم ۲۰ نفر و زخمی را ۳۲ نفر اعلام کرده بود. این آمار بهطور مستقل تایید نشده است.
النجباء خواستار اخراج نیروهای آمریکایی شد
در پی این حملات، جنبش النجباء، یکی از گروههای عراقی وابسته به سپاه پاسداران، پنج مطالبه از دولت و نهادهای رسمی عراق مطرح کرد.
این گروه خواستار پایان حضور نیروهای آمریکایی و تعطیلی پایگاهها و مراکز وابسته به آنها در عراق شد و حضور این نیروها را تهدیدی دائمی برای امنیت و ثبات کشور خواند.
النجباء همچنین از دولت عراق خواست تمام همکاریها با عربستان سعودی را قطع کند، در محکومیت حملات از موضع خود عقبنشینی نکند و با سکوت یا مماشات از کنار آن نگذرد.
تامین فوری سامانههای پیشرفته پدافند هوایی برای حفاظت از آسمان عراق و بازخواست افرادی که به ادعای این گروه با بازگذاشتن حریم هوایی زمینه حملات را فراهم کردند، از دیگر مطالبات النجباء است.
این گروه در پایان بیانیه خود آمریکا و عربستان را تهدید کرد که برای ورود به خاک عراق و انجام حملات، «بهایی سنگین» از منافع و امنیت خود خواهند پرداخت. این تهدید میتواند نگرانیها درباره حملات تلافیجویانه و گسترش درگیری را افزایش دهد.
سازمان بدر از دولت عراق موضعی قاطع خواست
هادی العامری، دبیرکل سازمان بدر، حملات مشترک آمریکا و عربستان را «جنایتکارانه و غیرموجه» خواند و گفت این عملیات حاکمیت عراق و نیروهای مسلح آن را هدف قرار داده است.
او از دولت عراق خواست در برابر آنچه «تعدی به حاکمیت» خواند، موضعی قاطع اتخاذ کند.
عامری همچنین گفت عراق از مشارکت یک کشور همسایه در این حملات، با وجود سالها تلاش بغداد برای گسترش همکاری و روابط دوستانه، متعجب شده است.
تهران آمریکا و عربستان را مسئول پیامدهای حملات دانست
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز حملات آمریکا و عربستان به عراق را محکوم کرد و گفت تاسیسات متعلق به نهادهای رسمی عراق و همچنین موکبها و ایستگاههای خدماترسانی به زائران اربعین هدف قرار گرفتهاند.
در اطلاعات ارائهشده، جزییات مستقلی درباره محل این موکبها، خسارتهای جانی آنها یا ارتباطشان با دیگر اهداف حملات منتشر نشده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی این عملیات را نقض حاکمیت و تمامیت سرزمینی عراق و مغایر بند چهار ماده دوم منشور سازمان ملل دانست.
تهران همچنین آمریکا و همپیمانان منطقهای آن را متهم کرد که در پی گسترش جنگ در «غرب آسیا» هستند و اعلام کرد واشینگتن و شرکایش مسئول پیامدهای این اقدامات خواهند بود.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی با خانواده کشتهشدگان ابراز همدردی و بر حمایت از دولت و مردم عراق تاکید کرد.
تنش نظامی به روابط بغداد و ریاض سرایت کرد
فرماندهی مرکزی آمریکا پیشتر تایید کرده بود جنگندههای آمریکا و عربستان مراکز لجستیکی و تسلیحاتی گروههای همسو با حکومت ایران را در شرق عراق هدف قرار دادهاند.
سنتکام این عملیات را پاسخ به بیش از ۳۰ حمله پهپادی در ۷۲ ساعت گذشته معرفی کرد که به گفته آن، با هدایت سپاه پاسداران علیه نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی عربستان انجام شده بودند.
حشد شعبی و مقامهای عراقی در مقابل، مواضع هدف قرارگرفته را متعلق به نهادهای رسمی امنیتی عراق معرفی کردهاند.
لغو سفر نخستوزیر عراق نشان میدهد پیامدهای حملات از حوزه نظامی فراتر رفته و روابط دیپلماتیک بغداد و ریاض را نیز تحت تاثیر قرار داده است. تهدید النجباء به تلافی، در کنار درخواست مقامهای عراقی برای دفاع از حاکمیت کشور، خطر ورود عراق به دور تازهای از حملات متقابل را افزایش داده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، حوثیهای همسو با جمهوری اسلامی این طرح را یک هفته پس از اعلام محاصره دریایی عربستان سعودی در ۲۹ تیر بررسی میکنند.
حوثیها با اعلام این محاصره، جبهه تازهای را در درگیری جمهوری اسلامی با آمریکا و متحدانش گشودند و دامنه تهدید علیه نفتکشها و کشتیهای حامل دیگر کالاها را از آبهای خلیج فارس به دریای سرخ گسترش دادند.
منابع رویترز گفتند این گروه در حال بررسی دریافت عوارض از بیشتر کشتیهای عبوری از بابالمندب است؛ گذرگاه باریکی که جنوب دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند.
هنوز زمان مشخصی برای اجرای این طرح تعیین نشده است و دفتر رسانهای حوثیها نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
جمهوری اسلامی طرح دریافت عوارض را با حوثیها مطرح کرد
مقامهای حوثی در تیرماه برای شرکت در مراسم دفن جسد علی خامنهای به ایران سفر کردند.
به گفته دو مقام منطقهای که تهران آنها را در جریان موضوع قرار داده است، مقامهای جمهوری اسلامی در جریان این سفر، موضوع دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از بابالمندب را با هیات حوثی در میان گذاشتند.
هدف از این اقدام، عادیسازی دریافت عوارض در آبراههای بینالمللی و افزایش فشار بر آمریکا عنوان شده است. منابع آگاه افزودند حوثیها از این طرح حمایت کردهاند.
یک مقام عرب در منطقه همچنین گفت مقامهای حوثی هنگام بازگشت با هواپیما از تهران، تعدادی مشاور ایرانی را با خود به یمن بردهاند.
به گفته او، این مشاوران قرار است حوثیها را برای ایجاد یک نهاد احتمالی با هدف تعیین و دریافت عوارض عبور از بابالمندب راهنمایی کنند.
تهران هنوز به گزارش رویترز واکنش نشان نداده است.
کشتیهای چینی احتمالا معاف میشوند
منابع آگاه گفتند بر اساس طرح در دست بررسی، کشتیهای چینی از پرداخت عوارض معاف خواهند شد.
چین پیشتر برای عبور امن نفتکشهای خود از جنوب دریای سرخ، مذاکرات مستقیمی با حوثیها انجام داده است. پکن بزرگترین خریدار نفت عربستان سعودی محسوب میشود.
معافیت کشتیهای چینی میتواند امکان ادامه واردات نفت عربستان از سوی چین را فراهم کند، در حالی که کشتیهای متعلق به دیگر کشورها با پرداخت هزینه یا خطر حمله روبهرو خواهند بود.
دولت رسمی یمن درباره تسلط حوثیها بر دریای سرخ هشدار داد
عفرا الزوبه، گزینه معرفیشده برای وزارت امور خارجه دولت به رسمیت شناختهشده یمن، به رویترز گفت حوثیها در پی گسترش تسلط خود بر دریای سرخ هستند.
او افزود: «حوثیها تلاش خواهند کرد بر دریای سرخ مسلط شوند و اگر موفق شوند، از کشتیها عوارض خواهند گرفت.»
دو دیپلمات غربی نیز گفتند اجرای چنین طرحی با مخالفت شدید کشورهای عرب خلیج فارس و کشورهای اروپایی روبهرو خواهد شد.
با این حال، به گفته این دیپلماتها، نیروهای دریایی بینالمللی در حال حاضر بیش از ظرفیت خود درگیرند و نمیتوانند حفاظت کافی از کشتیهای تجاری را تضمین کنند.
همچنین تمایل سیاسی چندانی برای افزایش این حضور نظامی وجود ندارد.
تهران طرح عمان برای تنگه هرمز را رد کرد
همزمان با بررسی دریافت عوارض در بابالمندب، یک مقام ارشد حکومت ایران به رویترز گفت تهران پیشنهاد عمان برای مدیریت مشترک منطقهای تنگه هرمز را رد کرده است.
طرح عمان شامل پرداخت داوطلبانه عوارض از سوی کشتیهای عبوری میشد. رد این پیشنهاد، امیدها برای حل بنبستی را کاهش داد که در ماههای گذشته تجارت از مسیر تنگه هرمز را بهشدت محدود کرده است.
به این ترتیب، دو گذرگاه راهبردی انتقال انرژی، یعنی تنگه هرمز و بابالمندب، همزمان با اختلال یا احتمال اعمال محدودیتهای تازه روبهرو شدهاند.
ریاض ممکن است مسیر جایگزین هرمز را از دست بدهد
مسدود یا محدود شدن عبور از بابالمندب، عربستان سعودی را از یک مسیر جایگزین حیاتی برای تنگه هرمز محروم خواهد کرد.
اگر امکان انتقال نفت از مسیر هرمز و دریای سرخ بهطور همزمان محدود شود، نگرانی درباره کاهش عرضه نفت و افزایش هزینه حملونقل انرژی تشدید خواهد شد.
عبور از بابالمندب به سوی آسیا بهطور متوسط ۱۶ روز طول میکشد. در صورت تغییر مسیر محمولهها از طریق شمال دریای سرخ، کانال سوئز و سپس جنوب آفریقا، مدت سفر ممکن است به حدود ۵۰ روز افزایش یابد.
تغییر مسیر علاوه بر افزایش زمان تحویل، هزینه سوخت، بیمه و حملونقل را نیز بالا میبرد و میتواند بر قیمت جهانی نفت و دیگر کالاها تاثیر بگذارد.
تردد در دریای سرخ هنوز عادی نشده است
تردد کشتیها در دریای سرخ از زمان آغاز حملات حوثیها در نزدیکی سواحل یمن در نوامبر ۲۰۲۳ (آبان ۱۴۰۲)، هنوز بهطور کامل به وضعیت عادی بازنگشته است.
حوثیها گفته بودند آن حملات را در حمایت از فلسطینیها در جنگ غزه انجام میدهند. حملات این گروه به کشتیهای تجاری پس از برقراری آتشبس غزه در اکتبر سال گذشته متوقف شد.
در هفته گذشته، دستکم یک نفتکش عربستانی در نزدیکی بندر جازان، در جنوب عربستان و مجاورت یمن، هدف قرار گرفت. حوثیها مسئولیت این حمله را پذیرفتند.
ادعای درآمد ماهانه ۱۸۰ میلیون دلاری پیشتر مطرح شده بود
طرح دریافت عوارض از کشتیها سابقه دارد. بر اساس گزارش سال ۲۰۲۴ هیات کارشناسان سازمان ملل، ادعا شده بود حوثیها در اوج کارزار دریایی خود از برخی شرکتهای کشتیرانی در ازای عبور امن از دریای سرخ و خلیج عدن پول دریافت میکردند.
برآوردها درآمد حاصل از این عوارض را تا ۱۸۰ میلیون دلار در ماه اعلام کرده بودند. هیات کارشناسان سازمان ملل با این حال گفت نتوانسته است اصل این اطلاعات یا رقم اعلامشده را بهطور مستقل تایید کند.
طرح تازه، در صورت اجرا، میتواند دریافت عوارض را از توافقهای احتمالی با برخی شرکتها به سازوکاری گستردهتر برای کنترل عبور کشتیها تبدیل کند.
با این حال، هنوز جزییات مربوط به میزان عوارض، شیوه دریافت، ضمانت عبور امن یا زمان اجرای آن منتشر نشده است.
