شیرین عبادی، برنده نوبل صلح در نشست کمیته امور خارجی پارلمان اروپا درباره ایران، در محل پارلمان بلژیک گفت: «جنگی در ایران بین جمهوری اسلامی و مردم ایران از سالها قبل شروع شده و هرگز آتشبسی در آن رخ نداده است.»
او افزود: «در جریان اعتراضات دیماه، مردم را قتل عام کردند و گزارشگر حقوق بشر، آن را جنایت علیه بشریت نامید. بیش از ۴۰ هزار نفر از معترضان کشته شدند و بیش از ۴۰ هزار نفر نیز بازداشت شدند.»
او اضافه کرد: «برخی از معترضان رضا پهلوی را در خیابان صدا زده و خواهان بازگشت او به ایران شدند. حکومت اینترنت را در ایران قطع کرد تا تصاویر و اخبار کشتهشدگان در اعتراضات منتشر نشود.»
شیرین عبادی ادامه داد: «حکومت در همین جنگ اخیر از کودکان برای اهداف نظامی و ایستهای بازرسی استفاده کرد که دستکم یک نفر از بین آنها کشته شد.»
روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی تحلیلی به پیامدهای جنگ بر تغییر ساختار قدرت در حکومت جمهوری اسلامی پرداخت.
این گزارش تاکید کرد که با انتصاب مجتبی خامنهای به عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی و تسلط شبکه موسوم به «حلقه حبیب» بر نهادهای نظامی و امنیتی، امیدها برای دستیابی به صلح پایدار یا سازش سیاسی بیش از هر زمان دیگری کمرنگ شده و حکومت در ایران در مسیری رادیکالتر و غیرقابلپیشبینیتر حرکت میکند.
قدرت گرفتن مجتبی خامنهای و حلقه حبیب
والاستریت ژورنال، شامگاه سهشنبه ۲۵ فروردین نوشت در حالی که آمریکا و اسرائیل امیدوار بودند حذف مقامهای ارشد ایرانی راه را برای تغییر حکومت یا روی کار آمدن رهبران میانهرو هموار کند، اکنون خلأ قدرت با تندروهایی پر شده که علاقهای به مصالحه ندارند.
در مرکز این تحولات، مجتبی خامنهای قرار دارد؛ چهرهای که سالها در سایه بوده و اکنون از سوی مجلس خبرگان به عنوان جانشین پدرش معرفی شده است.
او رهبری خود را بر شبکهای از وفاداران موسوم به «حلقه حبیب» بنا کرده است.
این گروه متشکل از کهنهسربازان «گردان حبیب» لشکر محمد رسولالله سپاه پاسداران است که به تندروی شهرت دارند.
مجتبی خامنهای برخلاف تصورات غرب، نه یک چهره میانهرو، بلکه پیونددهنده اصلی لایههای امنیتی و نظامی سختگیر در ایران است.
سلطه فرماندهان بدسابقه بر ساختار قدرت
گزارش والاستریت ژورنال به انتصابهای کلیدی جدید اشاره کرد که نشاندهنده خشنتر و تندروتر شدن ساختار قدرت است.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی، سابقه فعالیتهای چریکی و کشتن در پیش از انقلاب دارد.
به نوشته والاستریت ژورنال، ذوالقدر چنان تندرو توصیف شده که حتی چهرهای مانند قاسم سلیمانی در مقطعی در اعتراض به تندرویهای او استعفا داده بود.
احمد وحیدی، فرمانده کل جدید سپاه پاسداران، که به دخالت در بمبگذاری آمیا در آرژانتین متهم است، پیشتر در سرکوب اعتراضات داخلی، نقشی کلیدی داشته است.
محسن رضایی، مشاور نظامی جدید، وعده داده است پاسخ جمهوری اسلامی دیگر «چشم در برابر چشم» نخواهد بود، بلکه «سر در برابر چشم» خواهد بود.
ایدئولوژی آخرالزمانی و مهدویت
به نوشته والاستریت ژورنال، یکی از نگرانکنندهترین موضوعات، نفوذ تفکر «مهدویت آخرالزمانی» در بدنه رهبری جدید است.
این دیدگاه که تحت تاثیر آموزههای محمدتقی مصباح یزدی شکل گرفته، معتقد است «نابودی دشمنان، بهویژه اسرائیل، بازگشت امام غایب شیعیان را تسریع میکند».
تحلیلگران به والاستریت ژورنال گفتند این باورهای مذهبی دیگر صرفا لفاظی نیست، بلکه رفتار جنگطلبانه حکومت را شکل میدهد.
جابر رجبی، عضو سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که با مجتبی خامنهای همدرس بوده، گفت که او خود را شخصیت پیشگوییشده «سید خراسانی» میداند که «در آستانه ظهور، نیروهای حق را علیه دشمنان اسلام رهبری خواهد کرد».
سرکوب داخلی و تنشهای منطقهای
رهبران جدید جمهوری اسلامی به جای تلاش برای پایان دادن به درگیریها، فشار بر مخالفان داخلی را از طریق بازداشت و اعدام تشدید کردهاند.
در سطح بینالمللی نیز آنها با اعمال کنترل بر تنگه هرمز، مسیر عبور ۲۰ درصد نفت جهان، در حال وارد آوردن فشار بر جامعه جهانی هستند.
گزارش والاستریت ژورنال در نهایت نتیجه گرفت که اگرچه فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ زیاد است، اما دشمنی حکومت جدید با غرب ریشهدارتر از آن است که به سادگی از بین برود.
به گفته کارشناسان، «تندروترین گروه در سپاه پاسداران اکنون فرمان را در دست گرفته است» و این امر احتمال طولانی شدن درگیریها را به شدت افزایش میدهد.
نتبلاکس چهارشنبه ۲۶ فروردین خبر داد محدودیت اینترنت بهطور جدی توان ایرانیان را برای اطمینان از وضعیت دوستان و اعضای خانوادهشان در خارج از کشور محدود میکند.
به گفته این سازمان، مقامهای حکومت و اینفلوئنسرهای دارای دسترسی ویژه، آزادانه پست میگذارند اما اکثریت مردم ایران را ساکت کردهاند.
در حالی که حدود ۵۰ روز از آغاز درگیریهای نظامی در ایران میگذرد و قطع اینترنت زندگی روزانه میلیونها نفر را تحت تاثیر قرار داده، خبرگزاری تسنیم نوشت در دوره جنگ، قطع اینترنت «یک ضرورت» است و اضافه کرد: «بررسی همهجانبه استراتژیهای نظامی و تجربیات عملی نشان میدهد که در عصر جنگهای هیبریدی، توانایی قطع و کنترل اینترنت بینالملل یک استاندارد دفاعی جهانی و جزو لاینفک حاکمیت ملی است.»
تسنیم افزود «حق حاکمیت در کنترل کامل یا قطع اینترنت در زمان جنگ، یک رویه پذیرفته شده و یک قانون مدون در سراسر جهان» است و هیچ کشور قدرتمندی «امنیت زیرساختهای خود را فدای جریان آزاد اطلاعات در زمان جنگ نمیکند».
این در حالی است که در هفتههای گذشته گزارشهای متنوعی از تلاش جمهوری اسلامی برای توزیع آنچه «اینترنت پرو» نامیده میشود، در میان وابستگان حکومت، منتشر شده است.
آسیبهای ناشی از قطع اینترنت
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، با قطع اینترنت بینالمللی و جایگزینی آن با شبکه ملی، مسیر نظام آموزشی کشور عملا با بحرانی بیسابقه روبهرو شده است.
تعطیلی سراسری مدارس و دانشگاهها با هدف حفظ جان دانشآموزان انجام شد، اما از سوی دیگر، قطع اینترنت، کلاسهای غیرحضوری را به تجربهای ناکارآمد تبدیل کرد.
وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد پلتفرم «شاد» بدون مشکل در حال فعالیت است، اما گزارشها نشان میدهند قطع اینترنت و اختلال زیرساختها، دسترسی بسیاری از دانشآموزان به آموزش را از بین برده است.
در مناطق محروم و درگیر جنگ، این محدودیتها عملا به حذف کامل آموزش منجر شده و وعده رایگان بودن اینترنت داخلی نیز نتوانسته این شکاف را جبران کند.
همزمان، تعلیق تصمیمگیری درباره امتحانات نهایی، صدها هزار دانشآموز را در وضعیت بلاتکلیفی قرار داده است.
در دانشگاهها، بحران عمیقتر شده است و برگزاری صرفا مجازی کلاسها در شرایطی که دسترسی به اینترنت پایدار وجود ندارد، عملا روند آموزش و پژوهش را متوقف کرده است.
دانشجویان تحصیلات تکمیلی از قطع دسترسی به منابع علمی جهانی، نامشخص بودن زمان دفاع پایاننامه و نبود برنامه مشخص برای ادامه ترم خبر میدهند.
این وضعیت باعث شده است فعالیتهای علمی، آزمایشگاهی و تحقیقاتی، به حالت تعلیق درآید و مسیر تحصیلی یک نسل با ابهام روبهرو شود.
در سطح خانوادهها نیز، قطع اینترنت و بیثباتی آموزش، فشار مضاعفی ایجاد کرده است.
والدین شاغل ناچارند آموزش فرزندان را در خانه و با ابزارهایی که مدام قطع میشوند مدیریت کنند؛ در حالی که بسیاری از کودکان عملا از فرآیند یادگیری حذف شدهاند.
در چنین شرایطی، دسترسی محدود و نابرابر به اینترنت، شکاف آموزشی را عمیقتر کرده و آموزش را از یک حق عمومی به امتیازی وابسته به دسترسی به اینترنت تبدیل کرده است.
افزایش شدید قیمت خدمات درمانی از جمله موضوعاتی است که در روزهای اخیر بارها در گزارشهای شهروندان تکرار شده است.
یک شهروند گفت هزینه ویزیت پزشک متخصص به ۵۰۰ هزار تومان رسیده و بسیاری از مردم دیگر توان مراجعه به پزشک را ندارند.
به گفته او، حتی هزینه یک سونوگرافی ساده شکم و لگن به حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است.
قطع برق روزانه پس از آتشبس و کمبود برخی داروهای ساده نیز نگرانیها را افزایش داده است.
یکی از شهروندان با اشاره به قطع برق و کلافگی عمومی میان مردم، خبر داد که در داروخانهها «داروهای هورمونی ساده هم پیدا نمیشوند».
جهش قیمت دارو و نگرانی بیماران
یکی از مخاطبان گفت داروی «داسپتون» که برای بیماران مبتلا به پارکینسون شدید تجویز میشود، پیشتر برای یک ماه با بیمه حدود چهار میلیون تومان هزینه داشت، اما اکنون برای ۲۰ عدد از این آمپول باید حدود ۹۰ میلیون تومان پرداخت کرد.
شهروندی دیگر که خود را عضو کادر درمان در بیمارستان معرفی کرد، از افزایش شدید قیمت داروی «ویزیپک» خبر داد. این دارو برای سیتیاسکن با کنتراست استفاده میشود.
به گفته او، این دارو پیشتر کمتر از یک میلیون تومان قیمت داشت، اما اکنون اگر بیماران بتوانند آن را پیدا کنند، با قیمت چهار تا ۱۰ میلیون تومان عرضه میشود، در حالی که معمولا برای هر تصویربرداری، دو عدد از آن نیاز است.
در پیام دیگری نیز به کمبود داروی «پلاویکس» اشاره شده است.
به گفته یک شهروند، این داروی مهارکننده پلاکت خون یا یافت نمیشود یا در صورت موجود بودن، با قیمت ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تومان فروخته میشود؛ در حالی که پیشتر حدود ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشت.
از سوی دیگر به گفته شهروندان، بسیاری از داروهای اعصاب و روان مانند «ونلافاکسین» و «ریتالین»، مدتهاست در داروخانهها یافت نمیشوند.
افزایش قیمت برخی اقلام بهداشتی و داروهای عمومی و بدون نسخه نیز گزارش شده است.
برای نمونه، محلول ریزش موی «ماینوکسیدیل» بهطور ناگهانی از ۱۲۰ هزار تومان به ۲۳۰ هزار تومان رسیده است.
پیشتر نیز شهروندان از کمبود و افزایش قیمت طیف گستردهای از داروها مانند انواع انسولین، آمپولهای مورد نیاز بیماران مبتلا به سرطان و بیماران قلبی خبر داده بودند.
با این حال کمبودها تنها به داروهای خاص محدود نیست و حتی داروهای عمومی و ساده مانند ژلوفن نیز در برخی شهرها بهسختی پیدا میشود.
ابتکار، چهارشنبه ۲۶ فروردین در یادداشتی با عنوان «خشم جوانان و سکوت بزرگترها؛ چرایی اعتراضهای دانشآموزان و دانشجویان» در روزنامه اعتماد نوشت حوادث «تلخ و پرهزینه» دی ۱۴۰۴ نتیجه نادیده گرفتن هشدارهایی است که سالها درباره وضعیت نسل جوان و سرمایه اجتماعی داده شده بود.
او با تاکید بر اینکه «۷۷ درصد از بازداشتشدگان زیر ۳۰ سال هستند» و افزود «۱۷ درصد دانشآموز و شش درصد دانشجو» بودهاند. آماری که به گفته او نشاندهنده نقش پررنگ نسل جوان در این اعتراضهاست.
این در حالی است که فرشاد ابراهیمپور، معاون وزیر آموزش و پرورش ۳۰ بهمن گفت ۲۸ درصد دستگیرشدگان زیر ۲۰ سال بودهاند و بازداشت افراد زیر ۱۸ سال بین ۲۵ تا ۲۸ درصد است.
سرکوب خونین دیماه ۱۴۰۴
به گزارش شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور وقت تهران، کشته شدند.
این آمار و آمارهای مشابه در شرایطی استخراج شده است که نهادهای حقوق بشری شمار معترضان بازداشتشده را بیش از ۵۰ هزار نفر برآورد کردهاند و برخی منابع مستقل از احضار، بازداشت یا بازجویی بیش از ۱۰۰ هزار نفر در ارتباط با اعتراضات دیماه خبر میدهند.
اصغر جهانگیر، بهمن ۱۴۰۴ اعلام کرد دستکم برای ۱۰ هزار و ۵۳۸ نفر قرار جلب به دادرسی صادر شده و برای هشت هزار و ۸۴۳ نفر نیز کیفرخواست صادر شده یا پرونده در حال ارسال به دادگاههاست.
از انسداد تا استرداد
ابتکار که در جریان اشغال سفارت آمریکا در تهران بهدست «دانشجویان پیرو خط امام» عضو این گروه بود، تاکید کرد شرایط فعلی دیگر صرفا «شکاف نسلی» نیست، بلکه به «انسداد» تبدیل شده است. وضعیتی که به گفته او به دلیل نشنیدن مطالبات جوانان و نبود گفتوگوی موثر، شکل گرفته است.
ابتکار نوشت در چنین شرایطی «جوانان میگویند حرف ما اگر شنیده هم شود تفاوتی نمیکند، پس سکوت میکنند» و این سکوت میتواند به خشم و سرخوردگی تبدیل شود.
انتشار این یادداشت ابتکار در حالی است که وزارت خارجه آمریکا ۲۲ فروردین اعلام کرد عیسی هاشمی، پسر ابتکار، به همراه مریم طهماسبی، همسرش، و پسرشان بازداشت شدهاند. این وزارتخانه نوشت هاشمی و اعضای خانوادهاش پس از آن بازداشت شدند که وزیر خارجه آمریکا اقامت دائم آنها را لغو کرد.
بازداشت آنها از سوی ماموران فدرال انجام شد.
روزنامه نیویورکپست پیشتر در گزارشی درباره فرزند ابتکار، نوشت هاشمی در حالی که سرسختانه از محکوم کردن نقش مادرش در گروگانگیری ۱۹۷۹ پرهیز میکند، در لسآنجلس زندگی مجللی دارد و به فرزندان ثروتمندان کالیفرنیا روانشناسی درس میدهد.
دوگانگی در حرف و عمل مسئولان جمهوری اسلامی از دیگر زمینههای اعتراض در جمهوری اسلامی بوده است که به شکلگیری انقلاب ملی منجر شده است و واکنش سهمگین حکومت را به دنبال داشته است.
