آنچه پنجشنبه هفتم اسفند در ایران و در ارتباط با ایران گذشت
با پایان یافتن مذاکرات جمهوری اسلامی و ایالات متحده در ژنو در پنجشنبه هفت اسفند، بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، اعلام کرد این گفتوگوها «پیشرفت قابل توجه» داشته و قرار است هفته آینده مذاکراتی در سطح فنی در وین برگزار شود.
او همچنین گفت گفتوگوهای پنجشنبه با تبادل «ایدههای خلاقانه و مثبت» همراه بوده است.
در مقابل، خبرنگار اکسیوس در شبکه اجتماعی ایکس گزارش داد نمایندگان آمریکا از آنچه در نوبت صبح مذاکرات از طرف ایرانی شنیدند، ناامید شدهاند.
یک منبع دیپلماتیک ایرانی نیز به ایراناینترنشنال گفت مذاکرات به دلیل پافشاری طرف آمریکایی بر «غنیسازی صفر» و تحویل کامل اورانیوم با غنای ۶۰ درصد به واشینگتن متوقف شده است.
همزمان، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به خبرگزاری رویترز گفت: «در مذاکرات ایدههای جدیدی مطرح شده که نیازمند مشورت با تهران است و همچنان برخی اختلافات باقی مانده است.»
روزنامه والاستریت ژورنال نیز گزارش داد آمریکا در این مذاکرات خواستار تخریب تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان، تحویل کامل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران به ایالات متحده، حذف بندهای موسوم به «غروب» و اجرای اصل «غنیسازی صفر» شده است.
سناتور جان کِنِدی، نماینده جمهوریخواه از ایالت لوئیزیانا، پنجشنبه هفتم اسفند در صحن سنا گفت: «آیتالله میخواهد آمریکاییها، اسرائیلیها و هر کسی را که به جهاد او باور ندارد بکشد و خون ما را از داخل یک چکمه بنوشد. او در عمل هم چنین کارهایی کرده است و این قابل قبول نیست.»
کندی همچنین هشدار داد که اگر دولت ترامپ به توافقی با جمهوری اسلامی برسد، باید سازوکارهای نظارتی و تضمین اجرایی در آن وجود داشته باشد.
او گفت: «اگر با ایران توافق میکنیم، باید مطمئن شویم پروتکلی برای اجرای آن داریم، چون بر اساس تجربهای که طی سالها در مشاهده آیتالله داشتهام، حتی اگر این مرد سه روز هم مرده باشد، به او اعتماد نمیکنم.»
جی دی ونس، معاون رییسجمهوری ایالات متحده پنجشنبه هفتم اسفند به واشینگتنپست گفت در حالی که حملات نظامی علیه ایران همچنان از سوی رییسجمهور دونالد ترامپ در دست بررسی است، «هیچ احتمالی وجود ندارد» که چنین حملاتی باعث شود ایالات متحده به جنگی طولانی و فرسایشی وارد شود.
او در راه بازگشت از برنامهای در ایالت ویسکانسین به پایتخت، در مصاحبه با واشینگتنپست از تصمیم ترامپ در قبال تهران اظهار بیاطلاعی کرد و درباره گزینههای پیش روی ایالات متحده گفت که برای اطمینان از اینکه جمهوری اسلامی هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد، هم «حل مساله از راه دیپلماسی» و هم «حملات نظامی» جزو گزینههاست.
با اینحال ونس افزود: «با اطمینان میگویم اگر ترامپ دور دیگری از حملات علیه تهران را پیش ببرد، این اقدام بهنوعی درگیری طولانی تبدیل نخواهد شد.»
واشینگتنپست این اظهارات را پاسخی به پیشبینی برخی کارشناسان سیاست خارجی در آمریکا میداند که معتقدند درصورت ورود آمریکا به یک درگیری بزرگ با تهران، راه خروج آسان نخواهد بود.
ونس همچنین گفت: «فکر میکنم همه ما گزینه دیپلماتیک را ترجیح میدهیم. اما واقعا بستگی دارد به اینکه ایرانیها چه کار میکنند و چه میگویند.»
کمیته حمایت از روزنامهنگاران از مقامهای جمهوری اسلامی خواست که فوراً شینوسوکه کاواشیما، رییس دفتر شبکه تلویزیونی دولتی ژاپن، اناچکی، در تهران و روزنامهنگاران دیگری را که به دلیل کارشان بازداشت شدهاند، آزاد کنند.
این نهاد حامی روزنامهنگاران، مستقر در نیویورک، همچنین از مقامهای جمهوری اسلامی خواست تمام اموال توقیف شده روزنامهنگاران را به آنها بازگردانند و به آزار و اذیت کارکنان شبکه تلویزیونی اناچکی پایان دهند.
به گزارش سایت کمیته حمایت از روزنامهنگاران به نقل از یک منبع که به دلیل ترس از انتقامجویی حکومت ایران خواست نامش فاش نشود، شینوسوکه سیام دیماه بهدست ماموران سپاه پاسداران بازداشت و در بازداشتگاهی در شمال تهران نگهداری شد و چهارم اسفند به زندان اوین منتقل شد.
این منبع گفت که گذرنامه مهدی محمدی، فیلمبردار قدیمی اناچکی، و وسایل شخصی او، از جمله تلفن همراه، لپتاپ و دوربینش نیز ضبط شده است. همچنین تلفن همراه همسرش نیز توقیف شده است.
کمیته حمایت از روزنامهنگاران اشاره کرد که به طور مستقل قادر به تایید مستقل این اطلاعات نیست.
یکی دیگر از کارکنان اناچکی که کمیته حمایت از روزنامهنگاران برای امنیتش هویت او را مخفی نگه داشته است، در اوایل ماه فوریه از ایران فرار کرده است.
این منبع گفت: «این روزنامهنگار طی چند هفته گذشته، چند بار پس از دستگیری رییس دفتر این شبکه تلویزیونی احضار شده بود.»
سارا القضا، مدیر منطقهای خاورمیانه و شمال آفریقا در کمیته حمایت از روزنامهنگاران، گفت: «دستگیری شینوسوکه کاواشیما و ارعاب همکارانش نشاندهنده تلاش عمدی مقامات ایرانی برای ساکت کردن گزارشهای مستقل است.»
او افزود: «بازداشت رییس دفتر اناچکی، انتقال او به زندان اوین، ضبط گذرنامه و تجهیزات یک فیلمبردار و احضار مکرر کارکنان، اقدامات جداگانهای نیستند. تاکتیکهایی هستند که برای تحت فشار قرار دادن روزنامهنگاران به سکوت و ترساندن آنها از ادامه کارشان طراحی شدهاند.»
القضا تاکید کرد که چنین اقداماتی برای وادار کردن روزنامهنگاران به خودسانسوری و بیرون راندن رسانههای مستقل از کشور انجام میشود.
ماسانائو اوزاکی، معاون دبیر ارشد دولت ژاپن، ششم اسفند به خبرنگاران گفته بود که مقامات جمهوری اسلامی، یک تبعه ژاپن را سیام دیماه در تهران بازداشت کردهاند، اما از معرفی او خودداری کرد.
اوزاکی گفت: «دولت ژاپن به محض اطلاع از این بازداشت، از طرف ایرانی خواسته است که آزادی فوری تبعه ژاپنی را تضمین کند.»
کمیته حمایت از روزنامهنگاران اشاره کرد که از زمان سرکوب اعتراضات سراسری دیماه بازداشت ۱۲ روزنامهنگار را مستند کرده است.
بر اساس این گزارش، هفت روزنامهنگار به اسامی «نوید ذرهبین، حسن عباسی، آرتین غضنفری، محمد پارسی، محمدهادی جعفرپور، کیانوش درویشی و شینوسوکه کاواشیما» همچنان پشت میلههای زندان هستند.
این کمیته نوشت مقامهای جمهوری اسلامی در طول سرکوب اعتراضات، اینترنت را تقریباً به طور کامل قطع کردند، ضمن اینکه به خانههای روزنامهنگاران حمله کردند، حسابهای بانکی را مسدود و سیمکارتها را غیرفعال کردند و خبرنگاران زیادی نیز برای بازجویی احضار شدند.
کمیته حمایت از روزنامهنگاران در پایان گزارش خود اشاره کرد که نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد در نیویورک به ایمیل این سازمان پاسخ نداده است.
این نخستین مورد از بازداشت خبرنگاران خارجی از سوی حکومت ایران نیست و در گذشته نیز موارد مشابهی گزارش شده است.
فعالان حقوق بشر اقدام جمهوری اسلامی در بازداشت اتباع خارجی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند حکومت از این حربه برای تحت فشار گذاشتن سایر کشورها و گرفتن امتیاز از آنها استفاده میکند.
پیش از این چچیلیا سالا، روزنامهنگار ایتالیایی، ۱۹ دی ۱۴۰۳ و پس از گذراندن ۲۰ روز در زندان جمهوری اسلامی آزاد شد و چهار روز پس از آن، وزارت دادگستری ایتالیا دستور آزادی فوری محمد عابدینی نجفآبادی، ایرانی بازداشت شده در ایتالیا به اتهام همکاری نظامی با سپاه پاسداران، را صادر کرد.
۲۹ بهمن سال جاری، سازمان گزارشگران بدون مرز ضمن ابراز نگرانی از «افزایش نگرانکننده» فشار جمهوری اسلامی بر رسانهها، خواستار آزادی فوری همه خبرنگاران زندانی و پایان دادن به سرکوب مطبوعات در ایران شد.
حساب کاربری فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) شامگاه پنجشنبه هفتم اسفند به وقت شرق آمریکا، تصاویری از عملیات پروازی جنگندههای مستقر در منطقه خاورمیانه را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «عملیات پروازی اسکادران جنگنده تهاجمی VFA-151 بر عرشه ناو هواپیمابر یواِساِس آبراهام لینکلن در دریای عرب.»
صفحه جمهوریخواهان سنا در همین شبکه اجتماعی نیز با انتشار تصویری از مراسم سخنرانی سالانه رییسجمهوری آمریکا در سنا که شب گذشته برگزار شد، به نقل از دونالد ترامپ نوشت: «هرجا که ممکن باشد صلح برقرار میکنم، اما هرجا که ضرورت ایجاب کند، در رویارویی با تهدیدهای علیه آمریکا لحظهای درنگ نخواهم کرد.»
شبکه ایبیسینیوز در گزارشی اعلام کرد دریادار برد کوپر، فرمانده نیروهای آمریکا در خاورمیانه و رییس فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، روز پنجشنبه دونالد ترامپ را درباره گزینههای احتمالی نظامی علیه جمهوری اسلامی توجیه کرده است.
به نوشته ایبیسینیوز، در این جلسه همچنین ژنرال دن کِین، رییس ستاد مشترک ارتش و عالیترین مشاور نظامی رییسجمهوری، حضور داشته است. این نشست همزمان با برگزاری گفتوگوهای غیرمستقیم میان مقامهای آمریکایی و ایرانی در ژنو درباره برنامه هستهای و موشکی ایران برگزار شد؛ مذاکراتی که بدون اعلام توافق پایان یافت. با این حال، وزیر امور خارجه حکومت ایران از «پیشرفت در مذاکرات» خبر داد و اعلام کرد گفتوگوهای فنی هفته آینده در وین از سر گرفته میشود.
پیشنهاد پیشدستی اسرائیل ایبیسینیوز به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد برخی جمهوریخواهان و شماری از مقامهای نزدیک به ترامپ بهصورت خصوصی پیشنهاد کردهاند اسرائیل بهجای آمریکا آغازگر حمله به ایران باشد. هنوز مشخص نیست ترامپ چنین رویکردی را پذیرفته باشد، اما گفته میشود او از خودداری تهران در پذیرش خواستههایش برای توقف غنیسازی اورانیوم و محدودسازی برنامه موشکهای بالستیک بهطور فزایندهای ناامید شده است.
به نوشته این شبکه، عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل همچنان محتمل است؛ بهویژه آنکه ایالات متحده شمار زیادی ناو جنگی و جنگنده به منطقه اعزام کرده که همگی در برد حمله به ایران قرار دارند. کاخ سفید در واکنش به این گمانهزنیها اعلام کرد تنها رییسجمهوری از تصمیم نهایی خود آگاه است.
محاسبات سیاسی و خطرات منطقهای تحلیلگران به ایبیسینیوز گفتهاند پیشنهاد آغاز حمله توسط اسرائیل میتواند پوششی سیاسی برای جمهوریخواهان در سال انتخاباتی باشد؛ زیرا ترامپ با وعده پایان دادن به جنگها - نه آغاز آنها - وارد کارزار شده بود. در صورت حمله اسرائیل، مقامهای دفاعی پیشبینی میکنند حکومت ایران بهاحتمال زیاد تلافی خواهد کرد و در آن صورت ترامپ میتواند مداخله آمریکا را در چارچوب دفاع از اسرائیل توجیه کند.
با این حال، برخی کارشناسان هشدار دادهاند چنین رویکردی ممکن است در خاورمیانه بهعنوان اقدامی با پشتوانه اسرائیل تلقی شود و پیامدهای سیاسی گستردهای داشته باشد. آنها همچنین نسبت به ریسک درگیری طولانیمدت و احتمال تلفات نیروهای آمریکایی هشدار دادهاند.
گزینههای روی میز به گزارش ایبیسینیوز، از جمله گزینههای مورد بررسی، حمله محدود به پرتابگرهای موشک بالستیک و تاسیسات هستهای ایران برای اعمال فشار در مذاکرات است. گزینه دیگر، عملیات گستردهتر و طولانیمدت علیه شمار زیادی از اهداف در ایران است. منابع گفتهاند حمله اولیه به رهبری اسرائیل میتواند علاوه بر فشار دیپلماتیک، سامانههای پدافند هوایی ایران را تضعیف کند تا زمینه برای کارزار گستردهتر فراهم شود.
تحلیلگران هشدار دادهاند چنین عملیاتی ممکن است هفتهها طول بکشد و تضمینی وجود ندارد که به شکلگیری حکومتی همسو با منافع آمریکا منجر شود. همچنین نگرانی جدی درباره امنیت حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در منطقه وجود دارد که ممکن است هدف حملات تلافیجویانه حکومت ایران قرار گیرند.
ادعاهای تازه درباره برنامه هستهای و موشکی حکومت ایران در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرده [حکومت] ایران پس از حملات آمریکا در ژوئن گذشته در تلاش برای بازسازی برنامه هستهای خود است. او گفت تهران در حال حاضر غنیسازی نمیکند، اما در پی دستیابی دوباره به این توانایی است. روبیو همچنین مدعی شد [حکومت] ایران در مسیر توسعه موشکهای بالستیکی قرار دارد که میتوانند به خاک آمریکا برسند.
گزارش ایبیسینیوز نشان میدهد در حالی که مسیر دیپلماتیک همچنان باز است، گزینههای نظامی علیه حکومت ایران بهطور جدی در سطح عالی دولت آمریکا بررسی میشود و تصمیم نهایی ترامپ میتواند پیامدهای گستردهای برای منطقه و جهان داشته باشد.
