دانشجویان شماری از دانشگاههای ایران در سومین روز پیاپی تجمع اعتراضی برگزار کردند و شعارهایی علیه علی خامنهای و در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی سردادند. در دانشگاههای امیرکبیر، تهران و الزهرا، دانشجویان پرچم جمهوری اسلامی را آتش زدند.
بر اساس ویدیوها و پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال، دوشنبه چهارم اسفند تجمعهایی در دانشگاههای صنعتی اصفهان، فردوس کلاهدوز مشهد، سجاد مشهد، تربیت مدرس، امیرکبیر، علم و فرهنگ، شریف، تهران و الزهرا شکل گرفت.
در شماری از این دانشگاهها، از جمله تهران، نیروهای بسیجی به دانشجویان حمله کردند.
در ویدیویی دیگر، لحظه آتش زدن پرچم جمهوری اسلامی در دانشگاه تهران دیده میشود.
بر اساس ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، دانشجویان تربیت مدرس تهران چهارم اسفند در تجمع خود شعار «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود» سردادند.
دانشجویان دانشگاه غیرانتفاعی سجاد مشهد با شعارهایی چون «جاوید شاه» دست به تجمع زدند. معترضان نیروهای بسیجی را «بیشرف» خطاب کردند.
در دانشگاه صنعتی اصفهان نیز دانشجویان شعارهایی چون «جاوید شاه» سردادند.
دانشجویان معترض همچنین پرچم شیر و خورشید را در محوطه این دانشگاه برافراشتند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دانشجویان دانشگاه الزهرا شعارهایی چون «ما ملت کبیریم، ایران رو پس میگیریم»، «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده»، «مرگ بر حکومت بچهکش» و «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» سردادند.
دانشجویان معترض مقابل دانشکده هنر «بگو: آزادی، آزادی آزادی» را فریاد زدند و خطاب به نیروهای بسیجی شعار «بیشرف» سردادند.
«الزهرا بسشه، فرح دیگه اسمشه» از دیگر شعارهای دانشجویان معترض بود.
نام قدیمی این دانشگاه که سال ۱۳۴۳ افتتاح شد، تا پیش از انقلاب ۵۷ «فرح پهلوی» بود.
سوم اسفند نیز دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف در تجمع اعتراضی خود شعار «شریف دیگه بسشه، آریامهر اسمشه» سر داده بودند. اشاره آنها به نام پیشین این دانشگاه هنگام افتتاح آن در آبان سال ۱۳۴۴ است.
چهارم اسفند همچنین تجمعی اعتراضی در دانشگاه علم و فرهنگ تهران با شعار «جاوید شاه» برگزار شد.
بر اساس ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، دانشجویان این دانشگاه شعار «مرگ بر دیکتاتور» را فریاد زدند.
بر اساس ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، دانشجویان دانشگاه تهران چهارم اسفند در تجمعی برای حمایت از انقلاب ملی، شعار «شاه میاد به خونه، ضحاک سرنگونه» سردادند.
«مرگ بر دیکتاتور»، «زن، زندگی، آزادی»، «هر یه نفر کشته شه، هزار نفر پشتشه» و «تا آخوند کفن نشود، این وطن، وطن نشود» از دیگر شعارهای دانشجویان معترض بود.
همچنین مقابل دانشکده فنی شعار «جاوید شاه» سرداده شد.
دانشجویان معترض نیروهای بسیجی حاضر در محل تجمع را «بیشرف» خواندند.
دانشجویان دانشگاه امیرکبیر تهران نیز چهارم اسفند تجمع کردند و شعارهایی چون «خامنهای قاتله» و «مرگ بر سه فاسد، ملا چپی مجاهد» سردادند.
بر اساس گزارشها، نیروهای بسیجی در دانشگاه امیرکبیر به تجمع مسالمتآمیز دانشجویان حمله و ماسک روی صورت برخی از آنان را پاره کردند.
در این دانشگاه، دانشجویان شعار «شاه میاد به کشورش، دانشجوها پشت سرش» سردادند.
تهدید دانشجویان معترض
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از تهدید دانشجویان معترض و تلاش برای شناسایی و بازداشت آنان حکایت دارد.
طبق این پیامها، دانشجویان معترض مشهد که در دانشگاههای این شهر تجمع کرده بودند، تهدید به اخراج شدهاند.
همچنین بر اساس گزارشها، نیروهای امنیتی و حراست دانشگاه بهشتی شامگاه سوم اسفند اتاقهای خوابگاه را برای بازداشت دانشجویان معترض بازرسی کردند.
برای شماری از دانشجویان این دانشگاه نیز پیامکهایی با این مضمون ارسال شده است: «طبق آییننامه انضباطی، بهدلیل ایجاد بلوا و آشوب در محیط دانشگاه پرونده تخلفات شما به کمیته انضباطی ارسال شد. لذا تا اتخاذ تصمیم کمیته، موقتا از ادامه تحصیل محروم خواهید شد.»
روزهای دوم و سوم اسفند دانشجویان دانشگاههایی مانند تهران، صنعتی شریف، بهشتی، خواجهنصیر، علم و صنعت، امیرکبیر، فردوسی مشهد و سجاد مشهد تجمع کردند.
در برخی از این تجمعها، نیروهای بسیجی به دانشجویان معترض حمله کردند.
در این بیانیه که دوشنبه چهارم اسفند منتشر شد، آمده است: «در روزهایی که ایران در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ خود قرار گرفته و تحولات داخلی و منطقهای با سرعتی بیسابقه در حال وقوع هستند، تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه آزادی بیان با هدف سرکوب گزارشگری مستقل تشدید شده است.»
کیوان و مرجان عباسی افزودند در پی صدور ابلاغیهای از سوی پلیس ضد تروریسم بریتانیا مبنی بر تهدید بالقوه جمهوری اسلامی علیه شبکه منوتو، مالک ساختمان استودیوی این شبکه تصمیم به فسخ قرارداد اجاره گرفته و دسترسی به محل استودیو را قطع کرده است.
این نخستین بار نیست که جمهوری اسلامی سرکوب فرامرزی منتقدان، بهویژه خبرنگاران و فعالان رسانهای، را در دستور کار قرار میدهد.
پیشتر در مردادماه، گزارشگران حقوق بشر سازمان ملل تشدید تهدیدات جمهوری اسلامی علیه خبرنگاران ایراناینترنشنال در سراسر جهان و همچنین افزایش فشار و ارعاب بر خانوادههای آنها در داخل ایران را محکوم کردند و آن را تلاشی برای «سانسور گزارشگری انتقادی و روزنامهنگاری شجاعانه» خواندند.
ایراناینترنشنال بهمن ۱۴۰۱ پس از تشدید تهدیدهای تروریستی مجبور شد پخش تلویزیونی خود را بهطور موقت از لندن به واشینگتن منتقل کند. این شبکه مهر ۱۴۰۲ پخش برنامههای خود را از استودیوی جدیدش در لندن از سر گرفت.
«در حال اجرای برنامههای اضطراری برای تداوم تولید و پخش منوتو هستیم»
مدیران شبکه منوتو در ادامه بیانیه خود گفتند: «ما ناچار شدهایم تا زمان اجرای ترتیبات جایگزین، پخش زنده برنامههای خود از استودیو را بهطور موقت متوقف کنیم»
آنها افزودند: «ما بهصورت فعال در حال اجرای برنامههای اضطراری برای تداوم تولید و پخش شبکه هستیم و به محض فراهم شدن امکان، بهروزرسانیهای لازم را ارائه خواهیم کرد.»
کن مککالوم، رییس سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (امآی۵)، مهرماه اعلام کرد این کشور با تهدیدات فزایندهای از سوی «دولتهای متخاصم» از جمله جمهوری اسلامی روبهرو است.
او گفت امآی۵ تاکنون «بیش از ۲۰ طرح بالقوه مرگبار با حمایت جمهوری اسلامی» را شناسایی کرده است.
اردیبهشتماه، سه نفر در بریتانیا با «اتهامات امنیتی» بازداشت و تفهیم اتهام شدند. از جمله اقدامات این افراد، پایش و شناسایی با هدف یافتن خبرنگاران مرتبط با ایراناینترنشنال بود.
آنها به «جاسوسی، شناسایی هدف و تحقیقات آشکار به قصد انجام اقدامات خشونتآمیز جدی در بریتانیا» متهم شدند.
بقایی دوشنبه چهارم اسفند در نشستی خبری گفت تا زمانی که «پروتکل مشخصی» برای بازرسی آژانس از سایتهای هستهای ایران تعریف نشود، «در این خصوص معذور هستیم».
پس از جنگ ۱۲ روزه، جمهوری اسلامی از بازرسی آژانس بینالمللی از سایتهای اتمی آسیبدیدهاش جلوگیری کرده و این مساله به یکی از محورهای اختلاف در پرونده هستهای ایران تبدیل شده است.
۳۰ بهمن، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پس از گفتوگو با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد «پیشنهادهای مشخصی» در ارتباط با بازرسی از سایتهای اتمی ایران مطرح شده، اما سرنوشت این پیشنهادها در هالهای از ابهام قرار دارد.
«بحث توافق موقت آمریکا و ایران فاقد مبنا است»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در ادامه نشست خبری خود، برخی گمانهزنیها درباره احتمال دستیابی به توافق موقت با آمریکا را «فاقد مبنا» خواند.
بقایی در واکنش به گزارشها درباره تلاش حکومت ایران برای به درازا کشاندن گفتوگوها از طریق وارد کردن جزییات فنی گفت: «ما هیچ نفعی در طولانی شدن روند مذاکرات نداریم. هدف ما دستیابی به نتیجه است.»
او رفع تحریمها را یکی از مطالبات اصلی جمهوری اسلامی در مذاکرات دانست و افزود از سرگیری نظارتها در چارچوب پروتکل الحاقی منوط به دریافت «مابهازای ملموس»، بهویژه در بخش «رفع تحریمهای اقتصادی» است.
بقایی همچنین از احتمال حضور گروسی در دور آتی مذاکرات تهران و واشینگتن خبر داد و در عین حال گفت این موضوع هنوز قطعی نشده است.
هرچند دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا قرار است پنجشنبه هفتم اسفند در ژنو برگزار شود، اما همزمان گمانهزنیها درباره حمله احتمالی ایالات متحده به مواضع جمهوری اسلامی ادامه دارد.
در چارچوب تلاشهای مقامات جمهوری اسلامی برای پرهیز از رویارویی نظامی با ایالات متحده و ارائه امتیازهای اقتصادی در این راستا، یک مقام ارشد حکومت سوم اسفند در مصاحبه با خبرگزاری رویترز از امکان فعالیت شرکتهای آمریکایی در طرحهای نفت و گاز ایران خبر داد.
واکنش بقایی به خروج اتباع خارجی از ایران: جنگ روانی است
بقایی از گزارشها درباره سفر قریبالوقوع علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، به عمان ابراز بیاطلاعی کرد و گفت این موضوع باید مورد «راستیآزمایی» قرار گیرد.
او افزود دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی در مذاکرات بر اساس مصوبات شورای عالی امنیت ملی عمل میکند.
بقایی توصیه شماری از کشورها به اتباعشان برای خروج از ایران را ناشی از «جنگ روانی» دانست و گفت: «برخی فکر میکنند در ایران وضع نامناسب است، اما الحمدالله زندگی بهصورت عادی در جریان است.»
تاکنون کشورهای مختلفی از جمله ژاپن، آمریکا، کره جنوبی، لهستان، فرانسه، آلمان، هلند، اسپانیا، کانادا، صربستان، هند و استرالیا از شهروندان خود خواستهاند از سفر به ایران خودداری کنند یا در صورت حضور در ایران، هرچه سریعتر از این کشور خارج شوند.
روزنامه اعتماد سوم اسفند گزارش داد بهدنبال اعتراضات اخیر در ایران، افزایش احتمال وقوع جنگ و قرار گرفتن نام ايران در فهرست قرمز ۲۵ كشور بهعنوان مقصد ناامن، صنعت گردشگری در کشور با رکودی بیسابقه مواجه شده است.
پیکر این معترض ۳۵ ساله شنبه دوم اسفند در میان حضور پرشمار نیروهای لباسشخصی و نظامی به خانوادهاش تحویل داده شد و در آرامستان «بهشت رضا» در مشهد به خاک سپرده شد.
بر اساس شهادت یک منبع نزدیک به خانواده، مادر و دیگر اعضای خانواده آرش که با وجود مخالفت ماموران موفق شدند پیکر او را پیش از دفن ببینند، تایید کردند آثار شکنجه از جمله کبودی شدید سر و صورت و «رد واضح ضربات سنگین باتوم بر استخوان شکسته سر» بهوضوح نمایان بوده است.
ماموران امنیتی در روزهایی که آرش در کما بود، در پاسخ به پیگیریهای مادرش گفته بودند که هیچ ضرب و جرحی در کار نبوده و این جوان سالم «خودش سکته کرده است»، اما شواهد بعدی نشان داد او زیر شکنجههای ماموران اطلاعات سپاه به کما رفته است.
این معترض جوان با سطح هوشیاری ۲.۵، روز ۲۳ بهمن در بیمارستان ولایت تحت تدابیر شدید امنیتی بستری شد، اما سه روز بعد در ۲۶ بهمن، با وجود نشانههای بهبود نسبی، با خاموش کردن دستگاه تنفس مصنوعی به زندگی او پایان داده شد.
آرش معترض بود
آرش متولد ۲۳ آذر ۱۳۶۷، جوانی هنرمند بود که بهتنهایی در مشهد زندگی میکرد و بهعنوان باریستا در یک کافه کار میکرد.
او بر اساس آنچه در صفحه اینستاگرامش دیده میشود، جوانی حساس به موضوعات اجتماعی و سیاسی بود که از بیان دیدگاههایش هراسی نداشت.
او از جمله در یکی از پستهایش در دی ۱۴۰۰، باورهای مذهبی خرافی را نقد کرد و هشدار داد جهل سرچشمه همه مشکلات است.
آرش در پستی دیگر در خرداد ۱۴۰۱ با بازنشر آهنگ انتقادی «سلام پسمانده»، پس از زدن هشتگ «سلام فرمانده» خطاب به علی خامنهای نوشت: «بعد از سلام، خواستم بگم کمکم جمع بکن بساطتو که وقت رفتنه.»
آرش که با هشتگ «انقلاب ۱۴۰۱» هم درباره خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» پست منتشر کرده بود، در آخرین پستش در ۹ بهمن ۱۴۰۴، ویدیویی ترکیبی از اعتراضات مردمی مشهد در ۱۸ و ۱۹ دی منتشر کرد.
یک هفته پس از انتشار این پست، آرش ۱۷ بهمن با هجوم ماموران اطلاعات سپاه به خانهاش بازداشت شد.
منبع آگاه در این رابطه گفت: «مادرش پس از چند روز بیخبری از آرش و اینکه گوشی را جواب نمیدهد و بعد هم موبایلش کلا خاموش شده، به خانهاش میرود و میبیند خانه به هم ریخته، شیشهها شکسته و خبری از پسرش نیست.»
بازداشت، شکنجه و انتقال به بیمارستان
پس از پیگیری مادر آرش و مراجعه به نهادهای امنیتی، اطلاعات سپاه اعلام کرد او در بازداشت این نهاد است، اما به او اجازه تماس یا دیدار با فرزندش را نمیدهند. همچنین به او هشدار دادند در مورد بازداشت آرش سکوت کند تا برای پسر دیگرش هم اتفاقی نیفتد.
چند روز بعد در ۲۳ بهمن، خانواده آرش از طریقی مطلع میشوند که «ماموران اطلاعات سپاه او را با دست و پا و سر شکستهشده و جمجمه آسیبدیده» به بیمارستان ولایت مشهد منتقل کردهاند.
این منبع به خانواده آرش اطلاع میدهد که او با سطح هوشیاری ۲.۵ به کما رفته، در آیسییو بستری شده و با کمک دستگاه تنفس مصنوعی زنده است.
مادر آرش پس از آگاهی از این موضوع، چندین روز متوالی به بیمارستان مراجعه کرد تا بتواند پسرش را ملاقات کند: «بار اول که مادرش به بیمارستان رفت، پس از تلاش زیاد اجازه دادند بچهاش را از دور از پشت شیشه ببیند. او میبیند سر آرش باندپیچیشده، دستها و پاهایش هم باندپیچی شده و کلا بیهوش و در کماست.»
به گفته منبع آگاه، «مادر آرش پریشان از این وضعیت، از ماموری که او را همراهی کرده، پرسید چرا بچهام اینطوریه؟ مامور میگوید ما کاری نکردیم. او خودش سکته کرده و در پاسخ به چرایی شکسته شدن دستها و پاهایش هم میگوید ما کاری نکردیم، همینطور بود.»
این ادعاها در حالی مطرح میشود که آرش در جریان اعتراضات مشهد آسیبی ندیده و سالم مانده بود و روزهای پس از اعتراضات هم تا زمان بازداشت، سر کارش حاضر شد.
مراجعه مادر آرش در چند روز پیاپی بعد از آن برای ملاقات فرزندش بینتیجه ماند و هر بار ماموران حراست بیمارستان با این عنوان که اجازه ملاقات ندارد، مانع ورود او شدند.
قتل حکومتی در بیمارستان
سهشنبه ۲۸ بهمن یک منبع بیمارستانی به خانواده آرش که برای گرفتن خبری از او تماس گرفته بودند، گفت آرش یکشنبه ۲۶ بهمن «فوت کرده است».
منبع بیمارستانی اما تاکید کرد حال آرش «بهوضوح رو به بهبود بود» و تصمیم برای قطع دستگاه ونتیلاتور منجر به مرگش شد: «وقتی آرش را به بیمارستان میبرند، سطح هوشیارش ۲.۵ بود، اما پس از سه روز بستری، سطح هوشیارش به ۵ رسیده بود که نشانهای از بهبود نسبی است، با این حال دستگاه آرش را قطع کردند و عملا او را کشتند.»
خانواده آرش پس از این تماس به بیمارستان ولایت مراجعه کردند، اما ماموران دوباره مانع ورود آنها شدند: «بهدروغ گفتند آرش زنده است و حالش هم بهتر شده و به یک بخش دیگر منتقل شده، شما بروید ما خودمان خبرتان میکنیم.»
به گفته منبع نزدیک به خانواده، با وجود مرگ آرش، آنها نمیخواستند همزمان با شروع مراسمهای چهلم جانباختهها، پیکر او را تحویل دهند و برای همین بهدروغ به خانواده میگفتند او زنده است.
با ادامه پیگیریها و مراجعه مداوم خانواده آرش به بیمارستان و اطلاعات سپاه، ماموران جمعه اول اسفند به مادرش اطلاع دادند که پیکر پسرش را تحویل میدهند: «گفتند جنازه را میدهیم. اجازه کالبدشکافی ندارید. دفن بیسروصدا، فقط اقوام درجه یک. اینکه لباس روشن بپوشید، بخواهید دست بزنید، شادی کنید، برقصید و این داستانها را نباید داشته باشید. خیلی بیسروصدا. اگر نه، جنازه را تحویل نمیدهیم.»
رد باتوم روی سرش مانده بود
قرار میشود پیکر را شنبه دوم اسفند ساعت ۳ بعد از ظهر در بهشت رضا تحویل دهند: «برای ساعت سه گفته بودند اما دیر تحویل دادند و دور و بر پر از مامور بود، هم با لباس شخصی و بعضیها هم علنا با لباس نظامی. حال پدر مادرش بد بود و در شوک بودند. فقط به کسانی که آمده بودند، گفتند ما نمیتوانیم چیزی بگوییم ولی شما بدانید که بچه ما را کشتند.»
ماموران امنیتی تاکید کرده بودند خانواده حق ندارند کفن دور آرش را باز کنند و باید بلافاصله خاکسپاری انجام شود: «وقتی پیکر را آوردند، مادر و خانوادهاش طاقت نیاورند و کفن را از سر و صورت آرش کنار زدند. موهای سرش را تراشیده بودند، صورتش کبود بود و ورم کرده بود، رد باتوم روی سرش و شکستگی استخوان بادکرده کاملا واضح بود. وحشتناک بود. بچه را چقدر شکنجه کرده بودند.»
خشونتی بیرحمانه که به گفته منبع نزدیک به خانواده، «بهخاطر حضور آرش در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی و عدم هراس از انتشار ویدیوی این اعتراضات در صفحه اینستاگرامش بود».
به گفته این منبع، گوشی تلفن همراه آرش همچنان در دست اطلاعات سپاه است و دوستانش متوجه شدهاند ماموران با حساب کاربری آرش، در حال چک کردن استوریها و رصد شبکههای اجتماعی نزدیکان او هستند.
حبیب آرین، پژوهشگر بازارهای مالی، دوشنبه چهارم اسفند در مصاحبه با ایسنا گفت بر پایه ارزیابی معاملات خرد بورس تهران، «فاز جدیدی از تخلیه نقدینگی» از بازار سرمایه بهدنبال اعتراضات گسترده اخیر در کشور کلید خورده است.
او افزود: «نقطه عطف این روند نزولی ۲۰ دی بود. در این روز، بازار با شوک خروج ۹۴۰ میلیارد تومانی نقدینگی حقیقی روبهرو شد. این عدد که بزرگترین خروج پول تا آن تاریخ بود، نشان داد اعتماد بهعنوان اصلیترین دارایی بازار سرمایه، در مواجهه با ناآرامیهای اجتماعی بهشدت آسیب دیده است.»
به گفته این تحلیلگر، از آن مقطع، شاخصهای بورس تهران نتوانستند مسیر صعودی پایداری را تجربه کنند و هر نوسان مثبت «تنها فرصتی برای خروج بیشتر تلقی شد».
آرین فرار بزرگ سرمایه از بازار بورس را واکنشی مستقیم به «نااطمینانیهای سیاسی و تنشهای فزاینده بینالمللی» دانست.
انقلاب ملی ایرانیان هفتم دی با اعتراض بازاریان تهران به افزایش قیمت دلار آغاز شد و بهسرعت به شهرهای دیگر گسترش یافت. ۱۸ و ۱۹ دی، جمعیت گستردهای در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در سراسر کشور به خیابانها آمدند که با سرکوب شدید حکومت و کشتار بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر از معترضان همراه شد.
وعده دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره حمایت از معترضان، استقرار نیروهای نظامی ایالات متحده در منطقه، چشمانداز مبهم مذاکرات تهران و واشینگتن و همچنین تشدید تحریمها در هفتههای اخیر، به افزایش فشارها بر جمهوری اسلامی انجامیده و اقتصاد ایران را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
روزنامه اعتماد سوم اسفند گزارش داد بهدنبال اعتراضات اخیر در ایران و همچنین افزایش احتمال وقوع جنگ، صنعت گردشگری در کشور با رکودی بیسابقه مواجه شده است.
خطر جنگ و شتاب فرار سرمایه
آرین در ادامه گفت: «با گسترش تنشهای ژئوپلتیک در منطقه و بالا گرفتن احتمال تقابل نظامی بین ایران و آمریکا، فرار سرمایه شتاب بیشتری گرفت... در روز گذشته، ۱۰۳ هزار واحد دیگر شاخص کل افت کرد و خروج بیسابقه ۴.۱ همت پول حقیقی در یک روز را به ثبت رساند.»
او افزود: «سرمایهگذاران با تشخیص ریسکهای جنگ، داراییهای خود را از سهام به سمت "داراییهای سخت" جابهجا کردند.»
به گفته او، در پی این تغییر راهبرد، نرخ دلار از مرز تاریخی ۱۶۵ هزار تومان فراتر رفت و قیمت طلا نیز با رشدی چشمگیر روبهرو شد.
این تحلیلگر با اشاره به مقایسه بازدهی بازارها از ۱۸ دی تا ۲ اسفند گفت در حالی که شاخص کل و هموزن بهترتیب ۱۵ و ۱۳ درصد افت کردند، طلای ۱۸ عیار با رشد حدود ۳۳ درصدی در صدر قرار گرفت.
آرین ادامه داد: «این شکاف ۴۸ درصدی بازدهی بین طلا و بورس، بهتنهایی گویای آن است که چرا نقدینگی با چنین سرعتی از بازار سهام گریخته است.»
پیشتر در مهرماه، بانک جهانی پیشبینی کرده بود رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۵ نزدیک به دو درصد کاهش یابد و روند کوچک شدن اقتصاد در سال بعدی نیز تداوم داشته باشد.
روزنامه صمت ۳۱ شهریور در گزارشی به وضعیت بغرنج اقتصاد ایران پرداخته و نوشته بود «تمام موتورهای رشد اقتصادی» در کشور از کار افتادهاند.
اقلیتهای مذهبی که به لحاظ ایدئولوژیک هیچ قرابتی با ایدئولوژی حاکمان ایران ندارند و در ۴۷ سال گذشته از حقوق برابر با شهروندان شیعه محروم بودند، دو ماه پیش اگرچه بهعنوان «معترض ایرانی» به خیابان آمدند اما پس از آن برای جلوگیری از فشار بیشتر مجبور شدند هویت مذهبیشان را پنهان کنند.
براساس گزارشهای منتشرشده و اطلاعاتی که ایران اینترنشنال به دست آورده است، مسیحیان، بهاییان، پیروان آیین یارسان و زرتشتیان در اعتراضات دی آسیب دیدهاند، اما تا لحظه تنظیم این گزارش اطلاعاتی درباره وضعیت شهروندان یهودی و آشوری در دست نیست.
زرتشتیان
براساس اطلاعات بهدست آمده است، روزهای ۱۸ و ۱۹دی تعدادی از شهروندان زرتشتی در شهرهای تهران و یزد که بیشترین زرتشتیان را در خود جای دادهاند، بازداشت شدند و یک جوان زرتشتی ساکن تهران هم از ناحیه چشم آسیب دید.
بیشتر بازداشتشدهها تاکنون با همکاری مسئولان زرتشتی آزاد شدهاند اما مقامها و خانوادههای زرتشتیان حاضر نشدند اطلاعات بیشتری درباره این افراد ارائه دهند.
مسیحیان
سازمان آرتیکل ۱۸ مستقر در بریتانیا که آزادی مذهبی در ایران را رصد میکند گزارش داد که دستکم ۱۹ مسیحی در جریان اعتراضهای ماه دی کشته شدند. طبق این گزارش، کشتهشدگان مسیحی از شاخههای مختلف مسیحیت در ایران بود اما هویت آنها اعلام نشده است. همچنین از تعداد بازداشتیها و مجروحان مسیحی اطلاعی در دست نیست.
دو نفر از ۱۹ شهروند مسیحی شناساییشده، از جمعیت نوکیشان مسیحی اعلام شدند: زهرا ارجمندی، ۵۱ ساله در قشم هدف گلوله قرار گرفت و در آغوش فرزندش جان سپرد؛ نادر محمدی، ۳۵ ساله و ساکن اصفهان که به بابل سفر کرده بود نیز در این شهر به ضرب گلوله کشته شد.
بهائیان
شاهین صادقزاده میلانی، حقوقدان و مدیر «مرکز اسناد حقوق بشر ایران» میگوید اطلاعات زیاد تاییدنشدهای از تعداد کشتهشدگان و بازداشتشدگان بهائی وجود دارد اما تاکنون بهطور قطع میتوان از کشتهشدن یک نوجوان ۱۷ ساله بهائی به نام «برنا دهقانی» در اعتراضات ۱۸ دی در شهر کرج صحبت کرد. این نوجوان با شلیک گلوله کشته شده است.
وزارت اطلاعات ۲۷ دی با صدور بیانیهای اعلام کرد ۳۲ بهایی به اتهام فعالیت در «اغتشاشات و تخریبگریها» شناسایی شدهاند. این بیانیه مدعی شد که «این شبکه» در استانهای تهران، کرمان، خراسان رضوی، یزد، سیستان و بلوچستان، البرز، کرمانشاه و مازندران فعال بوده است. طبق اطلاعات مندرج در این بیانیه، ۱۲ بهائی بازداشت و ۱۳ بهائی دیگر مرتبط با اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی احضار شدهاند.
پس از آن گزارشهایی از بازداشت تعدادی از شهروندان بهائی در شهرهایی مانند کرمان، مشهد و تهران از نوجوان تا میانسال منتشر شد. براساس گزارشها تعدادی از آنها مجبور به اعترافات اجباری شدهاند.
آیین یارسان
شماری از پیروان آیین یارسان که جمعیتی حدود ۲ میلیون نفر در ایران دارد، نیز در اعتراضات کشته، زخمی و بازداشت شدهاند.
نصرالدین حیدری، رهبر یارسان ۱۷ دی، در نامهای، اعتراضات مردم در واکنش به مشکلات اقتصادی و اجتماعی را «بهحق» دانست و هرگونه اعمال خشونت در جریان این اعتراضات را محکوم کرد. بهدنبال این نامه، بسیاری از پیروان یارسان در اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی به خیابانها آمدند. طبق گزارشهای رسیده، حتی مردم روستاهایی که سالها از ترس حکومت در سکوت بودند، به این اعتراضات پیوستند.
شبکه حقوقبشر کردستان ۲۲ بهمن اعلام کرد که ۳۱ نفر از جامعه یارسان کشته شدهاند. اما طبق تحقیقات جامعه یارسان، دستکم ۴۷ نفر از پیروان این آیین که در شهرهای مختلف ایران کشته شدند، شناسایی شدهاند. بیشترِ کشتهشدگان از شهرهای کرمانشاه و روستاهای اطراف آن، آذربایجان غربی، هشتگرد و زنجان هستند.
فرناز فتحی، پیرو یارسان و فعال حقوق بشر ساکن آلمان، در پاسخ به این پرسش که چرا تاکنون آمار دقیقی از کشتهشدگان یارسان منتشر نشده است، میگوید: «طبق اطلاعاتی که گرفتم ماموران برای تحویل جسد به خانوادهها، ابتدا تلفن و مدارک شناسایی فرد یا افرادی را که مراجعه کرده بودند، میگرفتند و ۴۸ ساعت بعد اسناد را تحویل میدادند. همینطور از آنها تعهد کتبی گرفته شده است تا درباره عزیزانشان حرف نزنند. آنها وقتی برای تحویل جسد رفتهاند اجازه فیلمبرادری، عکسبردای یا هیچ شکلی از مستندسازی نیافتند و بعد هم از ترس سکوت کردهاند. ما هنوز دقیق نمیدانیم چند نفر از ما کشته شدهاند.»
براساس گزارشها محله درهدژیر در حاشیه غربی شهر کرمانشاه که جمعیت آن عمدتا از پیروان آیین یارسان است، بیشترین در دو روز ۱۸ و ۱۹ شاهد شدیدترین وضعیت امنیت بوده و بیشترین قربانیان این شهرک نیز در همین دو روز کشته شدند.
فرناز فتحی به نقل از ساکنان درهدژیر گفت که ماموران روز ۱۸ دی این محله را محاصره کردند و در اطراف آن خاکریز ایجاد شد. پس از آن ساکنان درهدژیر شاهد پرتاب مستمر گاز اشکآور و شلیک متمادی بودند. از حوالی ظهر ۱۸ دی، برق و اینترنت این منطقه بهطور کامل قطع و کشتار در قطعی برق و ارتباطات صورت گرفت.
همچنین براساس گزارشها، در مناطق مختلفی از جمله کوزران، دالاهو، سرپل ذهاب و قصرشیرین، ایستهای بازرسی متعدد و حضور مستمر نیروهای امنیتی همچنان ادامه دارد؛ ماموران هنوز برخی ماشینها را متوقف میکنند و مورد بازرسی قرار میدهند.
افزون بر این، گزارش شده است که ماموران امنیتی همچنان با گذشت بیش از یک ماه از اوج اعتراضها، به برخی روستاها از جمله روستا آینهوند و گرمسیر که بیشتر ساکنان آنها نیز یارسان هستند، هجوم میبرند و خانهها را با هدف شناسایی زخمیها یا تحت تعقیبها تفتیش میکنند.
فرناز فتحی میگوید پس از کشتار، از خیلی از خانوادهها مبالغ کلانی، حتی بهصورت دلار و سکه، بهعنوان پول تیر گرفته شده است. به گفته او خانوادهها برای تحویل پیکر عزیزانشان دلار و سکه میدادند چون از سوی سرکوبگران برای تهیه کردن هرچهسریعتر پول تحت فشار بودند. تعدادی از آنها بالغ بر ۷۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان پول تیر پرداخت کردهاند.
