بر اساس ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، حاضران در مراسم چهلم جاویدنام راشد صالح، سرود «ای ایران» را همخوانی کردند.
راشد صالح، ۲۱ ساله و اهل اصفهان، ۱۸ دی در خیابان رودکی اصفهان با شلیک گلوله ماموران کشته شد.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید کرد که این اتحادیه خواستار یک راه حل دیپلماتیک درباره برنامه اتمی ایران است.
او با اشاره به این که رژیم ایران در ضعیفترین نقطه خود قرار دارد، افزود: «ما خواهان هیچ جنگ جدیدی در خاورمیانه نیستیم، زیرا منطقه تحمل آن را ندارد.»
پیکر این معترض ۳۵ ساله شنبه دوم اسفند در میان حضور پرشمار نیروهای لباسشخصی و نظامی به خانوادهاش تحویل داده شد و در آرامستان «بهشت رضا» در مشهد به خاک سپرده شد.
بر اساس شهادت یک منبع نزدیک به خانواده، مادر و دیگر اعضای خانواده آرش که با وجود مخالفت ماموران موفق شدند پیکر او را پیش از دفن ببینند، تایید کردند آثار شکنجه از جمله کبودی شدید سر و صورت و «رد واضح ضربات سنگین باتوم بر استخوان شکسته سر» بهوضوح نمایان بوده است.
ماموران امنیتی در روزهایی که آرش در کما بود، در پاسخ به پیگیریهای مادرش گفته بودند که هیچ ضرب و جرحی در کار نبوده و این جوان سالم «خودش سکته کرده است»، اما شواهد بعدی نشان داد او زیر شکنجههای ماموران اطلاعات سپاه به کما رفته است.
این معترض جوان با سطح هوشیاری ۲.۵، روز ۲۳ بهمن در بیمارستان ولایت تحت تدابیر شدید امنیتی بستری شد، اما سه روز بعد در ۲۶ بهمن، با وجود نشانههای بهبود نسبی، با خاموش کردن دستگاه تنفس مصنوعی به زندگی او پایان داده شد.
آرش معترض بود
آرش متولد ۲۳ آذر ۱۳۶۷، جوانی هنرمند بود که بهتنهایی در مشهد زندگی میکرد و بهعنوان باریستا در یک کافه کار میکرد.
او بر اساس آنچه در صفحه اینستاگرامش دیده میشود، جوانی حساس به موضوعات اجتماعی و سیاسی بود که از بیان دیدگاههایش هراسی نداشت.
او از جمله در یکی از پستهایش در دی ۱۴۰۰، باورهای مذهبی خرافی را نقد کرد و هشدار داد جهل سرچشمه همه مشکلات است.
آرش در پستی دیگر در خرداد ۱۴۰۱ با بازنشر آهنگ انتقادی «سلام پسمانده»، پس از زدن هشتگ «سلام فرمانده» خطاب به علی خامنهای نوشت: «بعد از سلام، خواستم بگم کمکم جمع بکن بساطتو که وقت رفتنه.»
آرش که با هشتگ «انقلاب ۱۴۰۱» هم درباره خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» پست منتشر کرده بود، در آخرین پستش در ۹ بهمن ۱۴۰۴، ویدیویی ترکیبی از اعتراضات مردمی مشهد در ۱۸ و ۱۹ دی منتشر کرد.
یک هفته پس از انتشار این پست، آرش ۱۷ بهمن با هجوم ماموران اطلاعات سپاه به خانهاش بازداشت شد.
منبع آگاه در این رابطه گفت: «مادرش پس از چند روز بیخبری از آرش و اینکه گوشی را جواب نمیدهد و بعد هم موبایلش کلا خاموش شده، به خانهاش میرود و میبیند خانه به هم ریخته، شیشهها شکسته و خبری از پسرش نیست.»
بازداشت، شکنجه و انتقال به بیمارستان
پس از پیگیری مادر آرش و مراجعه به نهادهای امنیتی، اطلاعات سپاه اعلام کرد او در بازداشت این نهاد است، اما به او اجازه تماس یا دیدار با فرزندش را نمیدهند. همچنین به او هشدار دادند در مورد بازداشت آرش سکوت کند تا برای پسر دیگرش هم اتفاقی نیفتد.
چند روز بعد در ۲۳ بهمن، خانواده آرش از طریقی مطلع میشوند که «ماموران اطلاعات سپاه او را با دست و پا و سر شکستهشده و جمجمه آسیبدیده» به بیمارستان ولایت مشهد منتقل کردهاند.
این منبع به خانواده آرش اطلاع میدهد که او با سطح هوشیاری ۲.۵ به کما رفته، در آیسییو بستری شده و با کمک دستگاه تنفس مصنوعی زنده است.
مادر آرش پس از آگاهی از این موضوع، چندین روز متوالی به بیمارستان مراجعه کرد تا بتواند پسرش را ملاقات کند: «بار اول که مادرش به بیمارستان رفت، پس از تلاش زیاد اجازه دادند بچهاش را از دور از پشت شیشه ببیند. او میبیند سر آرش باندپیچیشده، دستها و پاهایش هم باندپیچی شده و کلا بیهوش و در کماست.»
به گفته منبع آگاه، «مادر آرش پریشان از این وضعیت، از ماموری که او را همراهی کرده، پرسید چرا بچهام اینطوریه؟ مامور میگوید ما کاری نکردیم. او خودش سکته کرده و در پاسخ به چرایی شکسته شدن دستها و پاهایش هم میگوید ما کاری نکردیم، همینطور بود.»
این ادعاها در حالی مطرح میشود که آرش در جریان اعتراضات مشهد آسیبی ندیده و سالم مانده بود و روزهای پس از اعتراضات هم تا زمان بازداشت، سر کارش حاضر شد.
مراجعه مادر آرش در چند روز پیاپی بعد از آن برای ملاقات فرزندش بینتیجه ماند و هر بار ماموران حراست بیمارستان با این عنوان که اجازه ملاقات ندارد، مانع ورود او شدند.
قتل حکومتی در بیمارستان
سهشنبه ۲۸ بهمن یک منبع بیمارستانی به خانواده آرش که برای گرفتن خبری از او تماس گرفته بودند، گفت آرش یکشنبه ۲۶ بهمن «فوت کرده است».
منبع بیمارستانی اما تاکید کرد حال آرش «بهوضوح رو به بهبود بود» و تصمیم برای قطع دستگاه ونتیلاتور منجر به مرگش شد: «وقتی آرش را به بیمارستان میبرند، سطح هوشیارش ۲.۵ بود، اما پس از سه روز بستری، سطح هوشیارش به ۵ رسیده بود که نشانهای از بهبود نسبی است، با این حال دستگاه آرش را قطع کردند و عملا او را کشتند.»
خانواده آرش پس از این تماس به بیمارستان ولایت مراجعه کردند، اما ماموران دوباره مانع ورود آنها شدند: «بهدروغ گفتند آرش زنده است و حالش هم بهتر شده و به یک بخش دیگر منتقل شده، شما بروید ما خودمان خبرتان میکنیم.»
به گفته منبع نزدیک به خانواده، با وجود مرگ آرش، آنها نمیخواستند همزمان با شروع مراسمهای چهلم جانباختهها، پیکر او را تحویل دهند و برای همین بهدروغ به خانواده میگفتند او زنده است.
با ادامه پیگیریها و مراجعه مداوم خانواده آرش به بیمارستان و اطلاعات سپاه، ماموران جمعه اول اسفند به مادرش اطلاع دادند که پیکر پسرش را تحویل میدهند: «گفتند جنازه را میدهیم. اجازه کالبدشکافی ندارید. دفن بیسروصدا، فقط اقوام درجه یک. اینکه لباس روشن بپوشید، بخواهید دست بزنید، شادی کنید، برقصید و این داستانها را نباید داشته باشید. خیلی بیسروصدا. اگر نه، جنازه را تحویل نمیدهیم.»
رد باتوم روی سرش مانده بود
قرار میشود پیکر را شنبه دوم اسفند ساعت ۳ بعد از ظهر در بهشت رضا تحویل دهند: «برای ساعت سه گفته بودند اما دیر تحویل دادند و دور و بر پر از مامور بود، هم با لباس شخصی و بعضیها هم علنا با لباس نظامی. حال پدر مادرش بد بود و در شوک بودند. فقط به کسانی که آمده بودند، گفتند ما نمیتوانیم چیزی بگوییم ولی شما بدانید که بچه ما را کشتند.»
ماموران امنیتی تاکید کرده بودند خانواده حق ندارند کفن دور آرش را باز کنند و باید بلافاصله خاکسپاری انجام شود: «وقتی پیکر را آوردند، مادر و خانوادهاش طاقت نیاورند و کفن را از سر و صورت آرش کنار زدند. موهای سرش را تراشیده بودند، صورتش کبود بود و ورم کرده بود، رد باتوم روی سرش و شکستگی استخوان بادکرده کاملا واضح بود. وحشتناک بود. بچه را چقدر شکنجه کرده بودند.»
خشونتی بیرحمانه که به گفته منبع نزدیک به خانواده، «بهخاطر حضور آرش در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی و عدم هراس از انتشار ویدیوی این اعتراضات در صفحه اینستاگرامش بود».
به گفته این منبع، گوشی تلفن همراه آرش همچنان در دست اطلاعات سپاه است و دوستانش متوجه شدهاند ماموران با حساب کاربری آرش، در حال چک کردن استوریها و رصد شبکههای اجتماعی نزدیکان او هستند.
حبیب آرین، پژوهشگر بازارهای مالی، دوشنبه چهارم اسفند در مصاحبه با ایسنا گفت بر پایه ارزیابی معاملات خرد بورس تهران، «فاز جدیدی از تخلیه نقدینگی» از بازار سرمایه بهدنبال اعتراضات گسترده اخیر در کشور کلید خورده است.
او افزود: «نقطه عطف این روند نزولی ۲۰ دی بود. در این روز، بازار با شوک خروج ۹۴۰ میلیارد تومانی نقدینگی حقیقی روبهرو شد. این عدد که بزرگترین خروج پول تا آن تاریخ بود، نشان داد اعتماد بهعنوان اصلیترین دارایی بازار سرمایه، در مواجهه با ناآرامیهای اجتماعی بهشدت آسیب دیده است.»
به گفته این تحلیلگر، از آن مقطع، شاخصهای بورس تهران نتوانستند مسیر صعودی پایداری را تجربه کنند و هر نوسان مثبت «تنها فرصتی برای خروج بیشتر تلقی شد».
آرین فرار بزرگ سرمایه از بازار بورس را واکنشی مستقیم به «نااطمینانیهای سیاسی و تنشهای فزاینده بینالمللی» دانست.
انقلاب ملی ایرانیان هفتم دی با اعتراض بازاریان تهران به افزایش قیمت دلار آغاز شد و بهسرعت به شهرهای دیگر گسترش یافت. ۱۸ و ۱۹ دی، جمعیت گستردهای در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در سراسر کشور به خیابانها آمدند که با سرکوب شدید حکومت و کشتار بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر از معترضان همراه شد.
وعده دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره حمایت از معترضان، استقرار نیروهای نظامی ایالات متحده در منطقه، چشمانداز مبهم مذاکرات تهران و واشینگتن و همچنین تشدید تحریمها در هفتههای اخیر، به افزایش فشارها بر جمهوری اسلامی انجامیده و اقتصاد ایران را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
روزنامه اعتماد سوم اسفند گزارش داد بهدنبال اعتراضات اخیر در ایران و همچنین افزایش احتمال وقوع جنگ، صنعت گردشگری در کشور با رکودی بیسابقه مواجه شده است.
خطر جنگ و شتاب فرار سرمایه
آرین در ادامه گفت: «با گسترش تنشهای ژئوپلتیک در منطقه و بالا گرفتن احتمال تقابل نظامی بین ایران و آمریکا، فرار سرمایه شتاب بیشتری گرفت... در روز گذشته، ۱۰۳ هزار واحد دیگر شاخص کل افت کرد و خروج بیسابقه ۴.۱ همت پول حقیقی در یک روز را به ثبت رساند.»
او افزود: «سرمایهگذاران با تشخیص ریسکهای جنگ، داراییهای خود را از سهام به سمت "داراییهای سخت" جابهجا کردند.»
به گفته او، در پی این تغییر راهبرد، نرخ دلار از مرز تاریخی ۱۶۵ هزار تومان فراتر رفت و قیمت طلا نیز با رشدی چشمگیر روبهرو شد.
این تحلیلگر با اشاره به مقایسه بازدهی بازارها از ۱۸ دی تا ۲ اسفند گفت در حالی که شاخص کل و هموزن بهترتیب ۱۵ و ۱۳ درصد افت کردند، طلای ۱۸ عیار با رشد حدود ۳۳ درصدی در صدر قرار گرفت.
آرین ادامه داد: «این شکاف ۴۸ درصدی بازدهی بین طلا و بورس، بهتنهایی گویای آن است که چرا نقدینگی با چنین سرعتی از بازار سهام گریخته است.»
پیشتر در مهرماه، بانک جهانی پیشبینی کرده بود رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۵ نزدیک به دو درصد کاهش یابد و روند کوچک شدن اقتصاد در سال بعدی نیز تداوم داشته باشد.
روزنامه صمت ۳۱ شهریور در گزارشی به وضعیت بغرنج اقتصاد ایران پرداخته و نوشته بود «تمام موتورهای رشد اقتصادی» در کشور از کار افتادهاند.
