ایراناینترنشنال
ایراناینترنشنال به اطلاعات اختصاصی از یک مخفیگاه زیرزمینی علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، دست یافته که نشان میدهد سپاه پاسداران، مجموعهای مجهز و مخفی در کوچه مفید تهران برای محافظت از جان او ساخته بود که یک اتاق ضد انفجار دارد.
براساس نسخه کامل نقشه این سازه که منبع داخلی در اختیار ایراناینترنشنال قرار داده و یک منبع امنیتی آن را تایید کرده، سپاه پاسداران در یک بازه زمانی ده ساله، مجموعهای زیرزمینی موسوم به «حبیب ابراهیمی» را کنار بیت خامنهای ساخته است. حبیب ابراهیمی راننده پیشین خامنهای بود که پیش از آغاز این پروژه فوت شد.
مخفیگاه مورد نظر، روبهروی کوچه مفید بین خیابان خوش زبان و انستیتو پاستور واقع شده و خودروها از کوچه مفید وارد مجموعه میشوند و به عمق ۳۰ متری میروند.
مخفیگاه «حبیب ابراهیمی» با یک تونل ۲۷ متری به خروجیها متصل میشود که یکیشان در شرق به پارکینگ جامی در خیابان ولیعصر، و دیگری به خیابان پاستور غربی میرسد.
سه خروجی هم در خیابان جنگ قرار گرفته است، یکی روبهروی خیابان ۲۹ فروردین، و یکی در ساختمانی موسوم به ولایت ۲. تونل دیگری از عمق ۱۲ متری مخفیگاه به پارکینگ ۱۲ فروردین در تقاطع خیابان جمهوری میرسد.
ایراناینترنشنال به تصویر خروجی به تونل پناهگاه در عمق ۳۰ متری در زمان ساخت دست یافته است. در تصویری دیگر، مجموعهای ۵ طبقه از دفاتر فرماندهان و مدیران «بیت رهبری» در حال ساخت دیده میشود که از عمق ۳۰ متری تا ۱۵ متری زمین ادامه پیدا کرده است.
بهگفته منابع ایراناینترنشنال، برای مجموعه حبیب ابراهیمی یک پوشش امنیتی ایجاد شده بود، روی زمین یک مرکز ورزشی قرار داشت اما زیرش، در عمق ۱۵ متری، پارکینگی سه طبقه و چند سالن تیراندازی ساخته شده است.
مجموعه مخفیگاه، دو پناهگاه در تراز منفی ۳۰ و منفی ۳۵ متر دارد. در نقشه این سازه، در یکی از این پناهگاهها اتاق ضد انفجار ساخته شده که در مواقع خطر خامنهای به آنجا منتقل میشد تا در مقابل هرگونه اصابت موشک زنده بماند.
ساخت مخفیگاه حبیب ابراهیمی با تایید خود علی خامنهای در سال ۸۸ آغاز شد و تامین مالی آن را قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء سپاه پاسداران برعهده گرفت. مسئولیت طرح با معاونت مهندسی بود که در آن زمان «سردار علی مسجدیان» فرماندهاش بود. اما طرح را موسسه ویژه «شهید رجایی» قرارگاه خاتم اجرا کرد.
فرمانده این موسسه «سردار حسین اکبری» بود. برادر او، «سردار حسن اکبری» هم، که بر اجرای پروژه نظارت داشت از اعضای سرتیم محافظان خامنهای و همزمان مسئول موتوری «سپاه حفاظت ولی امر» هم بود. اکبری با عنوان شغلی محافظ تماس، نزدیکترین فرد به رهبر دوم نظام جمهوری اسلامی بود که در بسیاری از گردهماییها و بازدیدها در کنار او دیده میشد.
خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران اعلام کرد که حسن اکبری، ۱۰ اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۵، حین ماموریت آموزشی و تمرینی به دلیل نقص فنی سلاح بهطور تصادفی کشته شده، اما یک منبع امنیتی به ایراناینترنشنال گفت او در نزاع درونی بیت حذف شده بود.
مخفیگاه حبیب ابراهیمی یکی از اهداف اسرائیل در حمله ۱۵ اسفندماه ۱۴۰۴ به مجموعه بیت رهبر جمهوری اسلامی بود اما تصاویر ماهوارهای نشان نمیدهد که این مجموعه تخریب شده باشد.
پیشتر، مصطفی پورمحمدی، وزیر پیشین کشور و معاون سابق وزارت اطلاعات گفته بود علی خامنهای پناهگاه زیرزمینی نداشت. عزتالله ضرغامی، وزیر پیشین گردشگری و رییس سابق صداوسیمای جمهوری اسلامی، هم گفته بود علی خامنهای با ساخت پناهگاه زیرزمینی برای خود مخالفت کرده بود.
علی خامنهای، صبح روز ۹ اسفندماه ۱۴۰۴، در حمله هدفمند اسرائیل به اقامتگاهش در خیابان پاستور کشته شد. او در جلسه اعضای شورای دفاع شرکت کرده بود.
روزنامه فایننشالتایمز، روز ۱۱ اسفندماه، در گزارشی نوشت اسرائیل با هک دوربینهای ترافیکی و دکلهای مخابراتی اطراف خیابان پاستور، از برگزاری جلسه خامنهای و فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی در لحظه حمله باخبر شده بود.
فرانت لاین دیفندرز در بیانیهای که چهارشنبه سوم تیر منتشر شد، از ادامه هدف قرار گرفتن وکلای مدافع حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی کرد و نوشت مقامهای جمهوری اسلامی از ابزارهای قضایی برای خاموش کردن صدای کسانی استفاده میکنند که در پی حقیقت، پاسخگویی و عدالت هستند.
این سازمان از مقامهای جمهوری اسلامی خواست محکومیت و حکم صادرشده علیه جواد علیکردی را لغو و او را فورا آزاد کنند، به هرگونه آزار و فشار قضایی علیه او پایان دهند و حق او برای فعالیت در حرفه وکالت را بازگردانند.
فرانت لاین دیفندرز همچنین خواستار لغو مجازاتهای تکمیلی علیه علیکردی، انجام تحقیقاتی مستقل و انتشار عمومی نتایج آن درباره مرگ خسرو علیکردی شد.
جبهه ملی ایران- شاخه خراسان نیز ۳۱ خرداد با محکوم کردن حکم علیکردی، نسبت به روند دادرسی این پرونده ابراز نگرانی کرد و خواستار توجه نهادهای حقوقبشری، سازمانهای بینالمللی و گزارشگران ویژه به انطباق آن با اصول دادرسی عادلانه و استانداردهای حقوق بشر شد.
سایت هرانا ۳۰ خرداد گزارش داد بر اساس حکم صادرشده از شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد، جواد علیکردی به اتهام «اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت ملی» به پنج سال حبس و به اتهام «فعالیت تبلیغی برخلاف امنیت ملی» بر اساس ماده چهار قانون تشدید مجازات جاسوسی به ۱۳ سال حبس محکوم شده است.
دادگاه همچنین او را به محرومیت دائم از وکالت، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال تبعید به شهر سراوان در استان سیستان و بلوچستان محکوم کرده است.
علیکردی ۲۱ آذر ۱۴۰۴، پس از مراسم هفتم برادرش در مشهد، بازداشت شد و از آن زمان تاکنون در زندان وکیلآباد این شهر به سر میبرد. جلسه رسیدگی به پرونده او نیز ۲۰ خرداد در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد برگزار شد.
پیگیری مرگ خسرو علیکردی و آغاز فشارهای قضایی
فرانت لاین دیفندرز اعلام کرد فشارهای قضایی علیه علیکردی پس از آن آغاز شد که او روایت رسمی مقامهای جمهوری اسلامی درباره مرگ برادرش را زیر سوال برد و خواستار شفافسازی درباره این پرونده شد.
پیکر خسرو علیکردی، وکیل دادگستری و مدافع حقوق بشر، صبح ۱۵ آذر ۱۴۰۴ در دفتر کارش در مشهد پیدا شد. مقامهای جمهوری اسلامی علت مرگ او را حمله قلبی اعلام کردند، اما بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی و برخی وکلا و فعالان سیاسی و مدنی، مرگ او را «قتل حکومتی» توصیف کردند.
خانواده او نیز با اشاره به سابقه تهدید و زندانی شدن او به دلیل فعالیتهای حقوقبشری، خواستار تحقیق مستقل درباره این موضوع شدند.
فرانت لاین دیفندرز همچنین به مراسم هفتم این وکیل دادگستری در ۲۱ آذر ۱۴۰۴ اشاره کرد؛ مراسمی که با حضور گسترده نیروهای امنیتی برگزار شد و به بازداشت شماری از فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر انجامید.
دادستان مشهد ۲۲ آذر از بازداشت ۳۹ نفر در این مراسم خبر داد، اما فعالان حقوق بشر شمار بازداشتشدگان را بیش از ۵۰ نفر برآورد کردند.
پس از این مراسم، جواد علیکردی بازداشت شرکتکنندگان و نحوه برخورد با سوگواران را در شبکههای اجتماعی محکوم کرد و همچنان خواستار شفافسازی درباره مرگ برادرش شد.
نگرانی از قانون تشدید مجازات جاسوسی
فرانت لاین دیفندرز در ادامه نسبت به پیامدهای استفاده از قانون تشدید مجازات جاسوسی علیه مدافعان حقوق بشر ابراز نگرانی کرد.
این سازمان اعلام کرد علیکردی بر اساس ماده چهار قانون تشدید مجازات جاسوسی محکوم شده است؛ مادهای که فعالیتهای تبلیغی مغایر با امنیت ملی را تا ۱۵ سال حبس قابل مجازات میداند.
فرانت لاین دیفندرز همچنین هشدار داد برخی اصلاحات این قانون، از جمله اصلاحیه مربوط به مجازات اعدام، نگرانیهایی جدی درباره حق حیات و فعالیت مدافعان حقوق بشر ایجاد کرده است.
به گفته این سازمان، ادامه اجرای این اصلاحات میتواند مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران و افرادی را که نقض حقوق بشر و محدودیتهای آزادی تجمع و تشکلیابی را مستندسازی میکنند، با خطر پیگرد قضایی روبهرو کند و به جرمانگاری بیشتر فعالیتهای حقوقبشری، تسهیل بازداشتهای خودسرانه و محدود شدن استقلال قضایی منجر شود.
فرانت لاین دیفندرز اعلام کرد علیکردی در طول فعالیت حرفهای خود بارها با بازداشت، زندان، فشار قضایی، محرومیت از تدریس و محدودیت در حرفه وکالت روبهرو شده و اعضای خانوادهاش نیز تحت فشار قرار گرفتهاند.
در پرونده مرتبط با بازداشتهای مراسم هفتم خسرو علیکردی، شماری دیگر از بازداشتشدگان، از جمله نرگس محمدی، طیبه نظری مکیآبادی، سپیده قلیان و محمد زنگنه نیز با احکام حبس مواجه شدهاند.
وزیر امور دیاسپورای اسرائیل، در یادداشتی که چهارشنبه سوم تیر در روزنامه واشینگتنپست منتشر شده، از توافق اخیر میان آمریکا و جمهوری اسلامی به شدت انتقاد کرده و آن را نمونهای از «پیروزی امید بر تجربه» دانسته است.
او با اشاره به ادامه درگیریها در لبنان پس از اعلام پایان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، نوشت که حملات حزبالله و کشته شدن چند سرباز اسرائیلی نشان میدهد نگرانی اسرائیل از یادداشت تفاهم میان واشینگتن و تهران صرفاً یک اختلاف سیاسی نیست، بلکه به مساله بقا، بازدارندگی و توازن قدرت در خاورمیانه مربوط میشود.
چیکلی ضمن تمجید از حمایتهای دونالد ترامپ از اسرائیل، از جمله به رسمیت شناختن اورشلیم بهعنوان پایتخت اسرائیل، به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان، شکلگیری پیمان ابراهیم و سیاست فشار بر جمهوری اسلامی، تاکید کرد که پایان دادن به جنگ با لغو تحریمها علیه [حکومت] ایران تفاوت دارد و کاهش فشار اقتصادی بر تهران بدون دریافت امتیازهای قابل توجه، یک «اشتباه راهبردی جدی» است.
او جمهوری اسلامی را «یک حکومت انقلابی و توسعهطلب» توصیف کرد که طی دهههای گذشته از گروههای مسلح حمایت کرده، خواستار نابودی اسرائیل شده و شهروندان خود را سرکوب کرده است.
بهنوشته او، تغییر رهبران جمهوری اسلامی به معنای تغییر اهداف و سیاستهای این حکومت نیست و غرب نباید توقفهای تاکتیکی را با تغییر واقعی اشتباه بگیرد.
این وزیر اسرائیلی هشدار داد که هرگونه منابع مالی آزادشده در اختیار تهران میتواند صرف سرکوب داخلی، توسعه برنامه هستهای و دیگر پروژههای نظامی شود.
او خواستار حفظ فشار اقتصادی بر ایران تا زمان نابودی یا خنثیسازی کامل زیرساختهای هستهای این کشور شد و تاکید کرد که بازرسان بینالمللی باید دسترسی کامل و بدون محدودیت به تاسیسات هستهای ایران داشته باشند.
چیکلی در ادامه، آنچه را «ائتلاف اسلامگرایان» نامید، خطری بزرگتر از کاهش تحریمها دانست. او ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان را یکی از بیثباتکنندهترین قدرتهای منطقه توصیف کرد و تاکید کرد که آنکارا از ترکیبی از اسلامگرایی و «امپریالیسم نوعثمانی» پیروی میکند.
او به سیاستهای ترکیه در شمال سوریه، حضور این کشور در قبرس شمالی، اختلافات با یونان و برخی اظهارات مقامهای ترک درباره اورشلیم بهعنوان شواهدی از این رویکرد اشاره کرد.
او همچنین قطر و پاکستان را بخشی از همین محور دانست.
چیکلی مدعی شد قطر از طریق رسانهها، دانشگاهها، ورزش و فعالیتهای سیاسی به ترویج ایدئولوژی اخوانالمسلمین کمک کرده و پاکستان نیز با توجه به جایگاه هستهای خود، بعدی خطرناک به این محور افزوده است.
وزیر امور دیاسپورای اسرائیل در بخش دیگری از یادداشت خود به سوریه پرداخت و نسبت به رویکرد غرب در قبال احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، هشدار داد.
او توصیف شرع به عنوان یک سیاستمدار عملگرا را «توهمی خطرناک» خواند و گفت که سوریه در حال تبدیل شدن به «غزه ۲» در مرزهای اسرائیل است؛ منطقهای که به گفته او با حمایت ترکیه به پایگاهی برای گروههای جهادی تبدیل خواهد شد.
چیکلی همچنین استدلال کرد که غرب نباید همزمان با تضعیف متحدان دموکراتیک خود، به دنبال مصالحه با بازیگران اسلامگرا باشد.
او با اشاره به حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل نوشت که این رویداد نشان داد نادیده گرفتن اظهارات و اهداف دشمنان چه پیامدهایی میتواند داشته باشد.
او در پایان تاکید کرد که ثبات از طریق تقویت نیروهایی که به گفته او ارزشهای جهان آزاد را رد میکنند، به دست نمیآید و صلح نیز با پاداش دادن به حکومتها و جنبشهایی که دیپلماسی را صرفاً وقفهای میان مراحل مختلف رویارویی میدانند، قابل خریداری نیست.
چیکلی نوشت که اسرائیل همچنان نسبت به آنچه تهدیدهای ناشی از جمهوری اسلامی، گروههای اسلامگرا و برخی بازیگران منطقهای میداند هشدار خواهد داد و افزود: «خاورمیانه خیالپردازی را بدون هیچ رحمی مجازات میکند. اگر غرب همچنان اسلامگرایی را با عملگرایی و مماشات را با دیپلماسی اشتباه بگیرد، بار دیگر بهای آن را خواهد پرداخت.»
خبرگزاری رویترز چهارشنبه سوم تیر در یک گزارش خبری و یک تحلیل جداگانه، اصرار اسرائیل بر ادامه حضور نظامی در جنوب لبنان و پیامدهای تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی برای جایگاه سیاسی نتانیاهو را بررسی کرد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، چهارشنبه در یک کنفرانس گفت: «حتی در صورت درخواست آمریکا نیز از جنوب لبنان عقبنشینی نخواهیم کرد.»
او افزود: «سربازان ما در داخل این مناطق و ساکنان در خارج خواهند بود. زیرساختها در آنجا ویران و خانههای تهدیدآمیز نیز تخریب شدهاند و ما عقبنشینی نخواهیم کرد.»
کاتز ادامه داد: «۲۰۰ هزار نفر از ساکنان باز نخواهند گشت. هیچ ساکنی وجود ندارد و هیچ تروریستی هم وجود ندارد. در گذشته، در مناطق امنیتی که جمعیت غیرنظامی نیز در آن حضور داشت، مواد منفجره کار گذاشته میشد و علیه سربازان حمله صورت میگرفت و ما اجازه تکرار آن را نخواهیم داد.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که لبنان و اسرائیل در واشینگتن درباره طرحی مورد حمایت آمریکا گفتوگو میکنند؛ طرحی که بر اساس آن، نیروهای اسرائیلی از بخشی از مناطقی که در جریان جنگ به آن وارد شدهاند خارج شوند و کنترل آن مناطق به ارتش لبنان واگذار شود.
مقامهای اسرائیلی، از جمله نتانیاهو و کاتز، بارها گفتهاند نیروهای خود را از جنوب لبنان خارج نخواهند کرد؛ منطقهای که به گفته آنان، برای حفاظت از ساکنان شمال اسرائیل به یک منطقه امنیتی تبدیل شده است.
جمهوری اسلامی نیز توقف درگیریها در لبنان را به یکی از محورهای اصلی خواستههای خود در هرگونه تفاهم با آمریکا تبدیل کرده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، گفت: «برای ما، آتشبس در لبنان به همان اندازه آتشبس در ایران اهمیت دارد و پایان جنگ در لبنان به همان اندازه پایان جنگ در ایران مهم است.»
منابع امنیتی و پزشکی لبنان به رویترز گفتند حمله پهپادی اسرائیل به یک خودرو در جنوب لبنان، دستکم دو کشته بر جای گذاشت. ارتش اسرائیل اعلام کرد در حال بررسی این گزارش است.
ارتش اسرائیل پیشتر گفته بود نیروی هوایی این کشور دو عضو مسلح حزبالله را در نزدیکی منطقه تحت کنترل نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان هدف قرار داده است. هنوز روشن نیست این دو گزارش به یک رویداد واحد مربوط هستند یا نه.
نتانیاهو و کاهش نفوذ بر سیاست واشینگتن
رویترز در تحلیلی جداگانه نوشت بزرگترین پیامد تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی ممکن است نه برای راهبرد اسرائیل در قبال جمهوری اسلامی، بلکه برای جایگاه سیاسی نتانیاهو باشد؛ نخستوزیری که طی دههها هویت سیاسی خود را بر این تصویر بنا کرده بود که تنها رهبر اسرائیلی قادر به هماهنگ نگه داشتن واشینگتن و تلآویو در پرونده جمهوری اسلامی است.
با این حال، تحلیلگران، مقامهای پیشین آمریکایی و دیپلماتها به رویترز گفتهاند تفاهم موقت واشینگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ، این تصویر را وارونه کرده است.
بهگفته آنان، نتانیاهو به جای شکل دادن به سیاست آمریکا در قبال جمهوری اسلامی، اکنون ناچار است با رویکردی کنار بیاید که ترامپ برای پایان دادن به درگیریها دنبال میکند.
دنیس راس، مقام پیشین آمریکایی، به رویترز گفت نتانیاهو در داخل اسرائیل نیز بیش از پیش میان دو خواسته متضاد گرفتار شده است؛ از یک سو رییسجمهوری آمریکا که خواهان پایان دادن به درگیریهاست و از سوی دیگر، پایگاه سیاسی داخلی او که با امتیازدهی، بهویژه در لبنان، مخالفت میکند.
بهگفته راس، عقبنشینی از لبنان میتواند برای نتانیاهو هزینه سیاسی داخلی داشته باشد و تشدید تنش نیز خطر رویارویی با واشینگتن را افزایش دهد.
رویترز نوشت جنگی که نتانیاهو امیدوار بود میراث سیاسی او را بهعنوان رهبر مقابلهکننده با جمهوری اسلامی تثبیت کند، ممکن است به جنگی تبدیل شود که یکی از مهمترین منابع قدرت او را از میان ببرد.
آویو بوشینسکی، مشاور پیشین نتانیاهو، به رویترز گفت: «توافق آمریکا و جمهوری اسلامی ضربهای تعیینکننده به نتانیاهو است. او نهتنها جنگ با جمهوری اسلامی را باخته، بلکه ترامپ را هم بهعنوان دوست خود از دست داده است.»
دفتر نتانیاهو به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد. نتانیاهو در یک نشست خبری در ماه جاری، رابطه خود با ترامپ را رابطهای میان دو شریک توصیف کرده بود که «بارها با یکدیگر موافق هستند و گاهی هم اختلاف نظر دارند».
نتانیاهو چهارشنبه در کنفرانس استانداران و فرمانداران محلی، با دفاع از سیاست دولت خود گفت امنیت اسرائیل «با کلمات یا بیانیهها» به دست نمیآید، بلکه با «قدرت» و «قاطعیت» تامین میشود.
او در دفاع از عملیات اسرائیل علیه جمهوری اسلامی افزود: «اگر علیه جمهوری اسلامی دست به عملیات نزده بودیم، این حکومت همین حالا بمبهای اتمی برای نابودی کامل ما در اختیار داشت.»
نتانیاهو اضافه کرد: «ما این تهدید را دور کردیم. ما تهدید فوری را عقب راندیم. همچنین تهدید فوری هزاران و هزاران موشک بالستیک را از میان برداشتیم.»
یک مقام کاخ سفید نیز به رویترز گفت ترامپ و نتانیاهو رابطهای قوی دارند و نیروهای اسرائیلی در جنگ، «شریکهایی فوقالعاده» بودهاند.
با این حال، رویترز نوشت اختلاف میان واشینگتن و تلآویو فراتر از رابطه شخصی دو رهبر است. ترامپ میخواهد آمریکا را از ورود به جنگی دیگر در خاورمیانه دور نگه دارد، اما نتانیاهو ادامه فشار بر جمهوری اسلامی و متحد آن، حزبالله را برای امنیت اسرائیل ضروری میداند.
بهنوشته رویترز، واشینگتن با مذاکره مستقیم با تهران، قرار دادن درگیری میان اسرائیل و حزبالله مورد حمایت جمهوری اسلامی در لبنان در چارچوبی گستردهتر و ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت اختلافات مربوط به آتشبس، به گفته سه منبع دیپلماتیک منطقهای، اسرائیل را بهتدریج از برخی تصمیمگیریهای کلیدی کنار گذاشته است.
رویترز همچنین نوشت نتانیاهو سالها حمایت جمهوریخواهان آمریکا را تقویت کرده و از آن بهعنوان ابزاری برای جبران تنش با دولتهای دموکرات استفاده کرده بود، اما تحلیلگران آمریکایی میگویند جمهوریخواهان حاضر نیستند به خاطر نتانیاهو در برابر ترامپ بایستند.
بر اساس این تحلیل، دو هدف اصلی نتانیاهو، یعنی تضعیف یا حتی سرنگونی ساختار حاکم جمهوری اسلامی و گسترش پیمان ابراهیم از طریق عادیسازی روابط با عربستان سعودی، تاکنون محقق نشدهاند.
منابع منطقهای به رویترز گفتند جنگ غزه، بلاتکلیفی الحاق کرانه باختری و این برداشت فزاینده که اسرائیل تحت رهبری نتانیاهو ممکن است در نظم منطقهای جدید به جای یک دارایی راهبردی، به یک بار سیاسی تبدیل شود، باعث شده برخی کشورهای عربی در عادیسازی روابط با اسرائیل محتاطتر عمل کنند.
نتانیاهو با دفاع از جنگ علیه حکومت ایران گفت اگر اسرائیل اقدام نمیکرد، جمهوری اسلامی اکنون «بمبهای اتمی برای نابودی اسرائیل» در اختیار داشت.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تحلیلگران به رویترز گفتهاند توافق اخیر آمریکا و جمهوری اسلامی ممکن است به بزرگترین ضربه سیاسی دوران نخستوزیری او تبدیل شود.
نخستوزیر اسرائیل، چهارشنبه سوم تیر در کنفرانس استانداران و فرمانداران محلی از عملیات نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی دفاع کرد و گفت که این عملیات مانع از دستیابی تهران به سلاح هستهای شده است.
او گفت: «اگر علیه جمهوری اسلامی اقدام نکرده بودیم، این حکومت همین حالا بمبهای اتمی برای نابودی کامل ما در اختیار داشت.»
نتانیاهو افزود که اسرائیل نه تنها این تهدید را دور کرده، بلکه «تهدید فوری هزاران و هزاران موشک بالستیک» را نیز از میان برده است.
نخستوزیر اسرائیل همچنین گفت سیاست دولت او بر دو پایه «امنیت و شکوفایی» استوار است و تاکید کرد که امنیت با «قدرت و قاطعیت» به دست میآید.
او با اشاره به یک عبارت مشهور در سنت یهودی گفت: «اگر کسی برای کشتنت برخاست، پیشدستی کن و او را بکش.»
نتانیاهو در ادامه تاکید کرد که اسرائیل در جریان جنگ اخیر «چهره خاورمیانه را تغییر داده» و این روند ادامه خواهد یافت.
او گفت: «مهمترین کاری که انجام دادیم، شکستن سد ترس بود. ما خودمان را تغییر دادیم و این کار آسان نبود.»
او همچنین در یک نشست خبری جداگانه اعلام کرد که پیش از حمله به ایران، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را از تصمیم خود مطلع کرده بود، اما برای انجام عملیات از او اجازه نگرفته است.
نتانیاهو بار دیگر تاکید کرد که دستیابی ایران به سلاح هستهای «تهدیدی وجودی» برای اسرائیل است و گفت کشورش اجازه نخواهد داد چنین اتفاقی رخ دهد.
او همچنین از ایجاد یک منطقه حائل امنیتی در جنوب لبنان خبر داد و گفت هدف از این اقدام جلوگیری از حملات حزبالله به خاک اسرائیل است.
نخستوزیر اسرائیل گفت که اسرائیل اکنون نزدیک به ۷۰ درصد نوار غزه را در کنترل دارد و حماس را «در تنگنا» قرار داده است.
او افزود که پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳، تنها به مقابله با حماس فکر نمیکرده، بلکه [حکومت] ایران و نیروهای همپیمان آن را نیز هدف راهبرد خود قرار داده بوده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که رویترز نیز در گزارشی نوشت توافق اخیر میان آمریکا و حکومت ایران ممکن است به بزرگترین ضربه سیاسی دوران فعالیت نتانیاهو تبدیل شود؛ سیاستمداری که دههها خود را رهبر اسرائیلی معرفی کرده بود که میتواند واشینگتن را در موضوع ایران با خود همراه کند.
بر اساس این تحلیل، نتانیاهو هویت سیاسی خود را بر این ادعا بنا کرده بود که تنها او میتواند آمریکا و اسرائیل را در برابر ایران در یک مسیر راهبردی مشترک نگه دارد. اما تفاهمنامه اخیر تهران و واشینگتن نشان داده است که این معادله تغییر کرده و اکنون نتانیاهو ناچار است با سیاستی کنار بیاید که دولت ترامپ دنبال میکند.
دنیس راس، دیپلمات و مقام پیشین آمریکایی، به رویترز گفته است که نتانیاهو اکنون میان رییسجمهوری آمریکا که خواهان پایان جنگ است و پایگاه سیاسی داخلی خود که با هرگونه عقبنشینی مخالف است، گرفتار شده است. به گفته او، ادامه جنگ خطر رویارویی با واشینگتن را در پی دارد و عقبنشینی نیز میتواند هزینه سیاسی سنگینی برای نخستوزیر اسرائیل داشته باشد.
در این گزارش آمده است که جنگی که نتانیاهو امیدوار بود به تثبیت میراث سیاسی او بهعنوان رهبر مقابلهکننده با [حکومت] ایران منجر شود، ممکن است در نهایت به جنگی تبدیل شود که یکی از مهمترین منابع قدرت او را از بین برد.
آویو بوشینسکی، مشاور پیشین نتانیاهو، به رویترز گفته است: «توافق آمریکا و ایران ضربهای تعیینکننده به نتانیاهو است. او نه تنها جنگ با ایران را باخت، بلکه ترامپ را نیز به عنوان دوست از دست داد.»
تحلیل رویترز همچنین از شکاف فزاینده میان واشینگتن و تلآویو سخن میگوید. به نوشته این گزارش، ترامپ به دنبال پایان دادن به درگیریها و خروج از یک جنگ دیگر در خاورمیانه است، در حالی که نتانیاهو ادامه فشار بر [حکومت] ایران و حزبالله را برای امنیت اسرائیل ضروری میداند.
به گفته منابع دیپلماتیک منطقهای، آمریکا با مذاکره مستقیم با تهران، وارد کردن موضوع لبنان به مذاکرات و ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت اختلافات مربوط به آتشبس، اسرائیل را به تدریج از تصمیمگیریهای کلیدی کنار گذاشته است. این منابع معتقدند کشوری که زمانی نتانیاهو را یک واسطه ضروری میدانست، اکنون او را مانعی در مسیر توافقی میبیند که مصمم به حفظ آن است.
رویترز همچنین نوشت که یکی از مهمترین پشتوانههای سیاسی نتانیاهو، یعنی حمایت سنتی جمهوریخواهان آمریکا، نیز تضعیف شده است. به گفته تحلیلگران، جمهوریخواهان حاضر نیستند برای حمایت از نتانیاهو در برابر ترامپ قرار بگیرند.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که دو هدف اصلی نتانیاهو، یعنی تضعیف یا سرنگونی جمهوری اسلامی و گسترش پیمان ابراهیم با هدف عادیسازی روابط با عربستان سعودی، تاکنون محقق نشده است. به گفته تحلیلگران، رهبران حکومت ایران از جنگ با موقعیتی تثبیتشدهتر خارج شدهاند و عادیسازی روابط با عربستان نیز همچنان دور از دسترس به نظر میرسد.
بهنوشته رویترز، در حالی که برخی کشورهای عربی روند عادیسازی روابط با اسرائیل را کند کردهاند، همزمان در حال بازگشایی کانالهای ارتباطی با تهران هستند. یک مقام ایرانی نیز به این خبرگزاری گفته است که تلاش نتانیاهو برای گسترش پیمان ابراهیم تضعیف شده و اکنون برخی کشورها به دنبال جایگاهی در چارچوب منطقهای جدیدی هستند که به [حکومت] ایران نزدیکتر است.
این مقام جمهوری اسلامی گفته است: «این فقط یک پیروزی برای [حکومت] ایران نیست؛ بلکه شکست نتانیاهو است. جمهوری اسلامی نه تنها از این بحران جان سالم به در برده، بلکه به بازیگری تاثیرگذارتر در منطقه تبدیل شده است.»
