چهل و یکمین روز انقلاب ملی؛ مذاکرات مسقط و تداوم فضای امنیتی در ایران
چهلویکمین روز انقلاب ملی در شرایطی سپری شد که تحولات مرتبط با مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا در مسقط، فضای سیاسی ایران را تحت تاثیر قرار داد. همزمان، ادامه سرکوب معترضان از سوی جمهوری اسلامی با محکومیت در داخل کشور و در سطح بینالمللی همراه شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، جمعه ۱۷ بهمن بهصورت غیرمستقیم در عمان مذاکره کردند.
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، واسطه انتقال پیام میان تهران و واشینگتن در این گفتوگوها بود.
مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی تاکید کردند این مذاکرات صرفا محدود به پرونده هستهای بود.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، در ترکیب هیات مذاکرهکننده ایالات متحده در مسقط حضور داشت. یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی به رویترز گفت حضور فرمانده سنتکام میتواند «مذاکرات هستهای غیرمستقیم» میان ایران و آمریکا را به خطر بیندازد.
عراقچی ساعاتی پیش از مذاکره با آمریکا در ایکس نوشت جمهوری اسلامی با «چشمانی باز» و بدون از یاد بردن تجربههای یک سال گذشته مذاکره خواهد کرد.
مقامهای حکومت ایران نیز با تردید به گفتوگوهای مسقط نگریستند. اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، تاکید کرد مذاکرات عمان به جایی نخواهد رسید.
احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد، هم گفت: «مذاکرهای که بالای میزش اسلحه و هواپیماست، مضحکه سیاست آمریکا است.»
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، رونمایی حکومت از موشک «خرمشهر-۴» را «پیامی روشن» به آمریکا و غرب توصیف کرد و افزود: «نشستن پای میز مذاکره به معنای عقبنشینی از قدرت نظامی نیست.»
مونا رشیدی، همسر علی اسدالهی، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران، با اعلام تماس تلفنی او گفت که همسرش هنوز از اتهام مطرحشده علیه خود اطلاعی ندارد و تاکنون چهار بار بازجویی شده است. رشیدی در صفحه اینستاگرام خود «موضوع نگرانکننده» را «ادامه برخوردهای خشونتآمیز» با اسدالهی دانست و به نقل از او اضافه کرد که این برخوردها «در حین بازجویی رخ نداده است.»
همسر این عضو کانون نویسندگان ایران اشاره کرد که دران تماس تلفنی نتوانست جزئیات بیشتری از او دریافت کند. او هشدار داد نهاد بازداشتکننده، یعنی وزارت اطلاعات، مسئول مستقیم حفظ جان و سلامت همسرش است و مسئولیت هرگونه اتفاقی که در طول بازجویی یا دوران بازداشت برای او رخ دهد، بر عهده این نهاد خواهد بود.
اسدالهی پنجم بهمن در حمله مأموران امنیتی به خانهاش بازداشت شد.
پیش از این، اودر سیام آبان ۱۴۰۱، اندکی پس از آغاز فعالیتش به عنوان منشی کانون نویسندگان ایران، بازداشت شده بود. او پس از سه ماه آزاد شد.
ناصر بکرزاده، زندانی سیاسی در زندان ارومیه، توسط شعبه دوم دادگاه انقلاب اسلامی این شهر برای سومین بار از بابت اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم شد.
سایت هرانا با اعلام این خبر نوشت بکرزاده پیشتر دو بار توسط دادگاه انقلاب اسلامی ارومیه به اعدام محکوم شده بود که در دیوان عالی کشور نقض شد و پروندهاش برای رسیدگی مجدد به دادگاه ارجاع داده شده بود.
بکرزاده، حدودا ۲۶ ساله، در دی سال ۱۴۰۲ بازداشت شد. او برای مدتی در بازداشتگاه اطلاعات سپاه پاسداران ارومیه نگهداری شد و تحت بازجویی قرار داشت.
هرانا به نقل از یکی از منابع مطلع نزدیک به خانواده وی نوشت این روند با نقض حقوق اولیه متهم از جمله امکان برقراری تماس و ملاقات با خانواده همراه بود.
ایالات متحده قصد دارد در هفتههای آینده نخستین بخش از بدهی چندمیلیارد دلاری خود به سازمان ملل متحد را پرداخت کند؛ اقدامی که در شرایط هشدارآمیز مالی این نهاد بینالمللی و همزمان با تاکید واشینگتن بر ضرورت اصلاحات ساختاری در سازمان ملل انجام میشود.
مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، در گفتوگو با خبرگزاری رویترز اعلام کرد که دولت ایالات متحده بهزودی یک «پرداخت اولیه قابل توجه» را بهعنوان بخشی از حق عضویتهای معوق خود انجام خواهد داد. به گفته او، رقم نهایی این پرداخت هنوز تعیین نشده، اما این پیشپرداخت طی چند هفته آینده انجام میشود و بخشی از بدهیهای انباشته آمریکا به سازمان ملل را پوشش خواهد داد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، دو هفته پیش نسبت به وضعیت مالی این سازمان هشدار داد و اعلام کرد که سازمان ملل به دلیل عدم پرداخت حق عضویتها، بهویژه از سوی ایالات متحده، در آستانه «فروپاشی مالی قریبالوقوع» قرار گرفته است.
بر اساس اعلام مقامهای سازمان ملل، ایالات متحده تا اوایل فوریه بیش از ۲ میلیارد و ۱۹۰ میلیون دلار به بودجه عادی این نهاد بدهکار بوده که بیش از ۹۵ درصد کل بدهیهای این بخش را شامل میشود. علاوه بر آن، آمریکا حدود ۲.۴ میلیارد دلار بابت ماموریتهای صلحبانی جاری و گذشته و ۴۳.۶ میلیون دلار بابت دادگاههای بینالمللی سازمان ملل بدهی دارد.
در ۳۰ دسامبر، مجمع عمومی سازمان ملل بودجه عادی سال ۲۰۲۶ را به مبلغ ۳.۴۵ میلیارد دلار تصویب کرد. این بودجه هزینههای اداره دفاتر سازمان ملل در سراسر جهان، از جمله مقر نیویورک، حقوق کارکنان، برگزاری نشستها و فعالیتهای توسعهای و حقوق بشری را تامین میکند.
بحران مالی سازمان ملل در حالی تشدید شده که ایالات متحده در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ از بسیاری از سازوکارهای چندجانبه فاصله گرفته است. بدهیهای آمریکا به سازمان ملل در این دوره بهطور چشمگیری افزایش یافته، هرچند سابقه عقبافتادن واشینگتن از پرداخت حق عضویتهای خود به این نهاد به دههها پیش بازمیگردد. مقامهای سازمان ملل اعلام کردهاند که آمریکا سال گذشته هیچ پرداختی به بودجه عادی نداشته و بابت آن ۸۲۷ میلیون دلار بدهکار است و همچنین ۷۶۷ میلیون دلار دیگر نیز برای سال ۲۰۲۶ بدهی دارد.
در همین حال، ترامپ روز سهشنبه لایحهای را امضا کرد که شامل اختصاص ۳.۱ میلیارد دلار برای پرداخت حق عضویت ایالات متحده به سازمان ملل و دیگر سازمانهای بینالمللی است. والتز گفت پرداخت اولیه مورد نظر دولت آمریکا بهطور کلی برای کاهش بدهیهای معوق انجام میشود و همزمان نشانهای از بهرسمیت شناختن برخی اصلاحاتی است که در سازمان ملل آغاز شده است.
او با اشاره به برنامه اصلاحات «UN80» که از سوی دبیرکل سازمان ملل مطرح شده، گفت آمریکا از این روند حمایت میکند، اما تاکید کرد که این اصلاحات «کافی نیست» و باید ادامه یابد. والتز افزود هدف واشینگتن بازگرداندن سازمان ملل به ماموریتهای اصلی خود، بهویژه در حوزه صلح و امنیت، و افزایش کارآمدی این نهاد است.
نماینده آمریکا همچنین از آنچه «محبت سختگیرانه» خواند سخن گفت و تصریح کرد که مدل کنونی تامین مالی و عملکرد سازمان ملل برای بسیاری از کشورها پایدار نیست. به گفته او، کاهش موازیکاری، ادغام ساختارهای اداری و لجستیکی و کوچکسازی بوروکراسی گسترده سازمان ملل از جمله محورهای اصلی اصلاحات مورد نظر ایالات متحده است.
در همین حال، دبیرکل سازمان ملل ماه گذشته هشدار داده بود که این سازمان ممکن است تا ماه ژوئیه با کمبود شدید نقدینگی روبهرو شود. او همچنین به قاعدهای اشاره کرد که سازمان ملل را ملزم میکند هر سال مبالغ قابل توجهی از حق عضویتهای پرداختنشده را به کشورها بازگرداند؛ موضوعی که به گفته والتز باید از سوی کشورهای عضو اصلاح شود.
والتز همچنین اعلام کرد بخشی از بدهیهای آمریکا در حوزه صلحبانی ناشی از ناهماهنگی میان ارزیابیهای مالی سازمان ملل و محدودیتهای قانونی پرداخت در آمریکا است و این موضوع قرار است در دور بعدی مذاکرات درباره سهمیههای مالی کشورها بررسی شود.
وزارت خارجه کویت در بیانیهای، «استقبال گرم» دولت این کشور را از مذاکرات ایالات متحده و جمهوری اسلامی در عمان، ابراز داشت.
وزارت خارجه کویت ابراز امیدواری کرد که مذاکرات به توافقی جامع منجر شود که به دستیابی به منافع هر دو طرف کمک کند و در عین حال امنیت و ثبات منطقه را حفظ کند.
این وزارتخانه همچنین حمایت خود را از تلاشهای عمان، و همچنین تعدادی از «کشورهای برادر و دوست»، برای برگزاری مذاکرات و فراهم شدن فرصت برای انجام گفتوگوی سازنده و هدفمند با هدف ایجاد ثبات در منطقه، اعلام کرد.
چهار تشکل و گروه کارگری و بازنشستگان در بیانیه مشترکی با اشاره به اعتراضات سراسری دیماه با مطالبه تغییر اساسی اوضاع سیاسی و اقتصادی درایران و سرکوب آن از سوی جمهوری اسلامی نوشتند: «این کشتار وحشیانه و این جنایت آشکار و بی حد و مرز را محکوم می کنیم.»
سندیکای کارگران نیشکر هفتتپه، کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکلهای کارگری، کارگران بازنشسته خوزستان، و گروه اتحاد بازنشستگان بر اهمیت سازماندهی و تشکلیابی برا ی تغییر در ایران تاکید کردند و افزودند: «تودههای زحمتکش و در درجۀ اول، کارگران باید پشتیبان و متحد هم شوند... این درس تاریخ و تجربه تمام جنبشهای پیروزمند است.»
این تشکلها و گروهها تاکید کردند: «قدرت لایزال تودههای مردم، بهویژه قدرت کارگران که ستون فقرات جامعه را تشکیل میدهند، برقدرت رژیم، که آن را بارها و با سبعیت تمام طی نزدیک پنج دهه با سرکوب و کشتار تودههای مردم، معترضان و دگراندیشان به کار گرفته و میگیرد، غلبه خواهد کرد.»
آنها اضافه کردند: «قدرت رژیم در مقابل قدرت تودهها، اگر آن را آگاهانه و به چشماندازی روشن سازماندهی کنند، قدرتی پوشالی خواهد بود و بیتردید، زمین زیر پای صاحبان قدرت کنونی به لرزه در خواهد آمد.»
در این بیانیه تاکید شده است: «شکاف و گسل بین حکومت و مردم وسیعتر و عمیقتر شده است ... و هیچ معجزهای بحرانهای حکومت را درمان نمی کند.»