از بایدن تا مککانل؛ بحران سن در رهبری سیاسی در آمریکا
مرضیه حسینی
ایراناینترنشنال
در آمریکا، شعار همیشگی سیاستمداران «تغییر» است، اما وقتی پای سن و سال به میان میآید، واقعیت چندان تغییر نکرده است.
ایراناینترنشنال
در آمریکا، شعار همیشگی سیاستمداران «تغییر» است، اما وقتی پای سن و سال به میان میآید، واقعیت چندان تغییر نکرده است.
واشینگتن امروز بیش از هر زمان دیگری به باشگاهی از کهنسالان شباهت دارد؛ مردان و زنانی که در دهه هشتم یا حتی نهم عمرشان هنوز در رأس یکی از جوانترین ملتهای دنیا تصمیم میگیرند.
پیرترین رهبران تاریخ آمریکا
سناتور میچ مککانل، نماینده جمهوریخواه ایالت کنتاکی و رهبر پیشین جمهوریخواهان در سنا، هفته گذشته هنگام حرکت بهسوی صحن سنا برای شرکت در یک رأیگیری، در زیرزمین ساختمان کنگره زمین خورد. این حادثه تازهترین نشانه از وضعیت جسمی شکننده اوست؛ مککانل ۸۳ سال دارد و بهعلت کهولت سن ضعف شدید شنوایی دارد و به همین دلیل با خبرنگاران صحبت نمیکند.
جو بایدن، رییسجمهوری قبلی، که در ۸۲ سالگی کاخ سفید را ترک کرد، پیرترین رییسجمهوری تاریخ ایالات متحده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ۷۹ ساله فعلی نیز فقط سه سال از بایدن جوانتر است. در واقع، در انتخابات اخیر امریکا هر دو گزینه اصلی از نسل کسانی بودند که در دوران جنگ جهانی دوم متولد شدهاند.
وقتی سیاستمداران جلو دوربین «یخ میزنند»
در سالهای اخیر، چندین ویدیو از سیاستمداران سالخورده در کنگره خبرساز شده است.
میچ مککانل، رهبر پیشین جمهوریخواهان در سنا، روی زمین افتاد و یا حتی پیش از ان در دو کنفرانس خبری پشت تریبون «خشک» شد و برای چندین ثانیه بدون هیچ واکنشی به نقطهای خیره ماند. پزشکان بعدها گفتند این وضعیت میتواند ناشی از افت فشار یا سکته خفیف باشد.
جان لارسون، نماینده دموکرات ۷۷ساله از کانتیکت، در ماه فوریه امسال هنگام سخنرانی در صحن مجلس ناگهان سکوت کرد و پزشکان اعلام کردند دچار «واکنش دارویی» شده است.
داین فاینستاین، سناتور دموکرات از کالیفرنیا، که در ۹۰سالگی هنوز در سمت خود باقی مانده بود، گاه فراموش میکرد در جلسه رأیگیری حضور دارد و از همکارانش میپرسید: «الان باید بله بگویم یا نه؟»
این صحنهها در شبکههای اجتماعی به نماد بحران پیری در سیاست آمریکا تبدیل شدهاند.
وقتی پیرها برای جوانها قانون مینویسند
در سنا، وضعیت حتی چشمگیرتر است: میانگین سن سناتورها ۶۵ سال است، و بیش از یکسوم اعضا بالای ۷۰ سال دارند. در مقایسه، میانگین سن مردم آمریکا حدود ۳۹ سال است؛ شکافی نسلی که در تاریخ این کشور بیسابقه است.
کاربران آمریکایی در شبکه اجتماعی ایکس گاهی با طنز تلخ مینویسند: «کسانی که هنوز بلد نیستند از گوشی هوشمند استفاده کنند، درباره هوش مصنوعی قانون تصویب میکنند.»
واقعیت این است که بسیاری از اعضای کنگره از فناوریهای جدید، تغییرات اقلیمی و حتی ساختار شبکههای اجتماعی آگاهی اندکی دارند، اما در مورد آنها تصمیم میگیرند.
میانگین سنی تصمیمگیرندگان در حوزه فناوری در سنا، ۶۴ سال است.
سیاست آمریکا: دولت مادربزرگها و پدربزرگها؟
در آمریکا، سیاستمداران پیر نهتنها بازنشسته نمیشوند، بلکه اغلب با قدرت بیشتری میمانند. دلیل آن ترکیبی است از شهرت، ثروت، نفوذ حزبی و ترس از خلاء قدرت.
برای مثال، نانسی پلوسی، رهبر پیشین مجلس نمایندگان، تا ۸۳سالگی در رأس حزب دموکرات بود. برنی سندرز، نامزد چپگرای دموکراتها، ۸۳ سال دارد و هنوز یکی از چهرههای پرطرفدار میان جوانان است. چاک گراسلی، سناتور جمهوریخواه آیوا، ۹۱ ساله است و گفته قصد دارد در انتخابات آینده نیز شرکت کند.
در مقایسه، میانگین سن وزیران دولت فرانسه ۴۹ سال، و در بریتانیا ۵۰ سال است.
یک «پیرسالاری دموکراتیک»
تحلیلگران از این پدیده با عنوان gerontocracy یا «پیرسالاری» یاد میکنند؛ ساختاری که در آن تصمیمگیرندگان اصلی متعلق به نسلهای بسیار مسنتر از اکثریت جامعه هستند.
در کشوری که کمتر از ۲۰ درصد مردم بالای ۶۵ سال دارند، اکثریت اعضای سنا در همین گروه سنیاند.
منتقدان میگویند این شکاف نسلی، تصمیمگیری درباره آینده را برای نسلهای جوان دشوار میکند. بهویژه در موضوعاتی مانند بحران مسکن، بدهی دانشجویی و تغییرات اقلیمی، نسل جوان احساس میکند صدایش در واشینگتن شنیده نمیشود.
فکتهای جالب از سن در قدرت آمریکا
میانگین سن روسایجمهوری آمریکا در زمان ورود به کاخ سفید از ۵۴ سال در قرن بیستم به ۷۲ سال در دهه اخیر رسیده است.
تا امروز، چهار رییسجمهوری بالای ۷۰ سال در آمریکا قدرت را در دست داشتهاند و هر چهار نفر در دو دهه گذشته.
حدود ۴۰ درصد اعضای سنا متولد قبل از سال ۱۹۵۵ هستند؛ یعنی زمانی که تلویزیون هنوز سیاهوسفید بود.
سن متوسط اولین ورود به کنگره اکنون ۵۲ سال است، در حالی که در دهه ۱۹۷۰ این عدد فقط ۴۰ بود.
آمریکا با وجود انتخابات آزاد، رسانههای مستقل و نظام حزبی قدرتمند، هنوز نتوانسته چرخه نوسازی سیاسی را فعال کند. نسل جدید در حاشیه است، و رأیدهندگان بهدلیل عادت یا بیاعتمادی، چهرههای قدیمی را برمیگزینند.
پرسش اصلی منتقدان امروز شاید این باشد: آیا زمان آن نرسیده است که قدرت، به نسل جدید سپرده شود — پیش از آنکه نسل قدیم، ناخواسته روی صحنه بیفتد؟
ترامپ در گفتوگویی با نشریه تایم که پنجشنبه اول آبان منتشر شد، تاکید کرد این اقدامات به ایجاد «خاورمیانهای متفاوت» انجامید.
او افزود اگر جمهوری اسلامی «هنوز قدرتمند و قلدر» بود، توافقی مشابه صلح غزه ممکن نمیشد.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «همیشه تهدیدی بالای سر منطقه بود، اما حالا دیگر آن تهدید وجود ندارد.»
پیشتر شبکه سیبیاس نیوز گزارش داد خلبانان بمبافکنهای بی-۲ حمله به تاسیسات هستهای فردو را «یکی از سرنوشتسازترین عملیاتهای دوران خدمت خود» توصیف کردند.
به گفته فرماندهان آمریکایی، این عملیات «ترکیبی از فناوری پنهانکاری، دقت بینظیر و خطر بالا» بود؛ عملیاتی که آن را «نقطه عطفی در تاریخ بمبافکنهای پنهانکار» خواندهاند.
اما ۲۸ مهر، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اظهارات دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره نابود شدن برنامه هستهای حکومت ایران را «خیال» خواند.
رهبر جمهوری اسلامی در این دیدار گفت: «رییسجمهور آمریکا افتخار میکند که صنعت هستهای ایران را بمباران کردیم و از بین بردیم. خیلی خوب، به همین خیال باش. اصلا شما چه کاره هستید که اگر کشوری صنعت هستهای دارد، در قبال آن باید و نباید مطرح کنید.»
بهگفته جمشید برزگر، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، اظهارات ستیزهجویانه، تهدید به حملات مجدد موشکی، مخالفت با فرآیند صلح خاورمیانه و حملات شخصی رهبر جمهوری اسلامی، به دونالد ترامپ، درست در زمانی که رییسجمهوری آمریکا به نقش خود در برقراری آتشبس در غزه میبالد، چیزی جز رفتن به استقبال جنگی دیگر نیست.
حذف سلیمانی، آغاز ضعف جمهوری اسلامی
ترامپ در گفتوگوی خود با تایم تاکید کرد که حذف چهرههای کلیدی نظامی جمهوری اسلامی، از جمله قاسم سلیمانی، آغاز تضعیف جمهوری اسلامی بود.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «آنها سه لایه از رهبران نظامیشان را از دست دادند؛ ما سه سطح از فرماندهانشان را یکی پس از دیگری کشتیم. به همین دلیل، ایران بسیار تغییر کرد و دیگر یک قلدر نیست.»
او بار دیگر حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران را «کاملا بینقص» توصیف کرد و گفت این عملیات به «نابودی کامل» تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی انجامید.
به گفته او، توان هستهای ایران از میان رفت و «هنوز هم نمیتواند به آن سطح بازگردد.»
روزنامه بریتانیایی سان ۲۷ مهر به نقل از کارشناسان اطلاعاتی اسرائیل گزارش داد جمهوری اسلامی در حال تلاش برای مسلح کردن مجدد گروه حماس و بازسازی محور نفوذ خود در منطقه است.
سان افزود این اقدام میتواند مقدمهای برای دور تازهای از درگیری با اسرائیل باشد.
راز زیمت، افسر پیشین اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، در همین رابطه گفت تهران پس از تضعیف نیروهای نیابتیاش در لبنان، سوریه و غزه میکوشد از فرصت فعلی برای بازسازی قدرت استفاده کند.
او هشدار داد حکومت ایران «هرگز از هدف نهایی خود یعنی نابودی اسرائیل و دستیابی به سلاح هستهای دست نخواهد کشید».
بدون حمله به ایران، توافق غزه ممکن نبود
ترامپ در بخش دیگری از اظهاراتش درباره توافق غزه میان اسرائیل و حماس که با میانجیگری آمریکا به دست آمد، گفت که «اگر ایران همچنان آنجا نشسته بود، قدرتمند و قلدر، رسیدن به چنین توافقی ناممکن بود حالا که آن قلدر دیگر قلدر نیست، آنها دارند برای زندهماندن میجنگند. کاملا برای بقا میجنگند.»
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد: «افزون بر این، ما تحریمهای سنگینی علیهشان داریم. یعنی واقعا در حال نبرد برای بقا هستند. باور کنید، آنها بسیار ضعیفاند.»
ترامپ بار دیگر از برجام انتقاد کرد و گفت: «این همانجاست که اوباما و بایدن بسیار بد عمل کردند، چون اساسا میخواستند ایران را در راس همه چیز قرار دهند، کشوری که در مسیر ساخت سلاح هستهای بود. تحت توافق هستهای ایران، تا حالا ایران یک سلاح هستهای عظیم ساخته بود.»
ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود از توافق هستهای ایران خارج شد و در دوره دوم ریاستجمهوری او نیز کشورهای اروپایی امضاکننده برجام، مکانیسم ماشه را علیه جمهوری اسلامی فعال کردند و تحریمهای سازمان ملل متحد را علیه جمهوری اسلامی بازگرداندند.
اوربان پنجشنبه در سخنرانی خود به مناسبت سالگرد قیام ضدشوروی ۱۹۵۶ مجارستان گفت که اوکراین «مدتهاست که یک کشور مستقل نبوده است».
او بار دیگر تاکید کرد که نمیخواهد اوکراین به عضویت اتحادیه اروپا درآید، بلکه اتحادیه باید با اوکراین رابطهای ویژه برقرار کند.
دهها هزار نفر از هواداران اوربان پنجشنبه در بوداپست راهپیمایی کردند تا حمایت خود را از نخستوزیر ملیگرای مجارستان نشان دهند.
این در حالی است که قدرت اوربان با شدیدترین تهدید طی ۱۵ سال حکومت خود از سوی یک حزب طرفدار اتحادیه اروپا روبهروست و نظرسنجیها برای انتخابات ۲۰۲۶ نشان میدهد که این حزب طرفدار اتحادیه اروپا در نظرسنجیها پیشتاز است.
اوربان که با سیاست اتحادیه اروپا برای ارائه کمکهای نظامی به اوکراین علیه تهاجم روسیه مخالفت کرده، روابط خوب خود با کرملین را حفظ کرده است. این در حالی است که بقیه اعضای اتحادیه اروپا به دنبال منزوی کردن مسکو هستند.
اوربان همچنین متحد دیرینه ترامپ است و امیدوار بود که اجلاس برنامهریزیشده در بوداپست بین دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین روسای جمهوری آمریکا و روسیه برگزار شود.
اما چهارشنبه، ترامپ این اجلاس را لغو کرد و دلیل آن را عدم پیشرفت در تلاشهای دیپلماتیک و احساس نامناسب بودن زمان اعلام کرد.
او همچنین تحریمهایی علیه دو شرکت بزرگ نفتی روسیه اعمال کرد تا منابع حیاتی درآمد مسکو را محدود کند.
مجارستان شدیدا به نفت خام روسیه وابسته است و هنوز مشخص نیست که اقدامات آمریکا بر تامین نفت این کشور تأثیر خواهد گذاشت یا نه.
اوربان پنجشنبه پیش از سخنرانی خود اعلام کرد که «روز راهپیمایی صلح بوداپست فرا رسیده است.»
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز پیامی به کل جهان میفرستیم: مجارستان میگوید نه به جنگ! ما برای اوکراین نخواهیم مرد. ما فرزندانمان را به کشتارگاه تحت فرمان بروکسل نخواهیم فرستاد.»
اوربان با انتخابات احتمالی در آوریل ۲۰۲۶ روبروست و حزب جدید راست میانه و طرفدار اتحادیه اروپا «تیسا» به رهبری پیتر مگار، که از داخل دولت سابق برخاسته، در اکثر نظرسنجیها پیشتاز است.
مگار قرار است بعد از ظهر پنجشنبه در راهپیمایی مخالفان در بوداپست سخنرانی کند.
او اوربان را به اداره حکومتی اقتدارگرا و فاسد متهم کرده است. دولت این اتهامات را رد کرده، اما مگار توانسته نارضایتی رایدهندگان از اوربان را جذب کند، به ویژه با توجه به اینکه اقتصاد کشور با مشکلات زیادی دست به گریبان است.
گزارش چهارشنبه ۳۰ مهر موسسه ورد ریسرس (WRI) نشان میدهد هر چند سهم زغالسنگ در تولید برق کاهش یافته اما افزایش کلی تقاضای انرژی، باعث شد مجموع مصرف این سوخت آلاینده در سراسر جهان در سال ۲۰۲۴ رکورد جدیدی ثبت کند.
نویسندگان گزارش ورد ریسرس معتقدند در صورت ادامه روند فعلی، تحقق هدف توافقنامه پاریس، یعنی محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سانتیگراد، دشوار خواهد بود.
نقش دولتها
به نوشته روزنامه گاردین، در بخشهایی از آسیا، از جمله هند، استخراج زغالسنگ در سال جاری از مرز یک میلیارد تن گذشت.
آمریکا نیز در مسیر کاهش مصرف زغالسنگ، کُند عمل کرده و همچنان بخشی از شبکه برق خود را بر پایه این سوخت حفظ کرده است.
دولت دونالد ترامپ با لغو چندین قانون زیست محیطی و خروج از توافقنامه پاریس، روند گذار به انرژی پاک را به شدت کاهش داد؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، اثرات آن در آینده در ساختار انرژی آمریکا دیده خواهد شد.
در مقابل، چین و اتحادیه اروپا با توسعه نیروگاههای بادی و خورشیدی سعی دارند مصرف زغالسنگ را کاهش دهند؛ هرچند سرعت رشد تقاضای انرژی مانع از کاهش چشمگیر انتشار کربن شده است.
جهش تاریخی انرژی خورشیدی
به گزارش موسسه ورد ریسرس، ظرفیت تولید جهانی برق خورشیدی در سال ۲۰۲۴ «رشدی بیسابقه» داشت و برای نخستین بار از مرز دهها گیگا وات فراتر رفت.
با این حال، کارشناسان تاکید دارند که برای رسیدن به هدف کاهش انتشار کربن تا پایان دهه جاری میلادی، سرعت احداث نیروگاههای انرژی تجدیدپذیر باید تقریبا دو برابر شود.
کلیا شومر، پژوهشگر موسسه ورد ریسرس که رهبری این مطالعه را بر عهده داشت، گفت: «شکی نیست که ما تا حد زیادی کارهای درستی انجام میدهیم اما یکی از نگرانکنندهترین یافتههای ارزیابی ما این است که برای پنجمین گزارش متوالی، تلاشها برای حذف تدریجی زغالسنگ از مسیر خود خارج شده است.»
تهدید منابع طبیعی
در بخش منابع طبیعی نیز وضعیت نگرانکننده است.
بر اساس این گزارش، بیش از هشت میلیون هکتار جنگل در سال ۲۰۲۴ نابود شده و توان جذب کربن زمین کاهش یافته است.
این پژوهش از دولتها خواست تا سرمایهگذاری در برنامههای احیای جنگلها و حفاظت از منابع طبیعی را افزایش دهند.
رهبران جهان قرار است در نشست آینده تغییرات اقلیمی (کاپ ۳۰) در برزیل، درباره تسریع اقدامات جهانی گفتوگو کنند.
این نشست با چشمانداز همسوسازی برنامههای ملی با هدف محدود کردن گرمایش زمین برگزار خواهد شد.
گزارش ورد ریسرس تاکید میکند که تعهدات فعلی کشورها برای مهار گرمایش زمین و تحقق هدف توافقنامه پاریس کافی نیست و همکاری جهانی باید بر پایه «انتقال فناوری، سرمایهگذاری سبز و حمایت از کشورهای در حال توسعه» گسترش یابد.
