مطالب بیشتر
خبرگزاری آسوشیتدپرس دوشنبه ۹ تیر گزارش داد با وجود توقف درگیریها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل پس از حمله آمریکا به سه سایت هستهای کلیدی ایران با بمبهای سنگرشکن، تردیدهایی جدی درباره دوام این توافق مطرح است.
این تحولات میتواند تاثیرات گستردهای بر آینده منطقه و معادلات جهانی داشته باشد.
میزان آسیب به برنامه هستهای تهران
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها اعلام کرده سه سایت هستهای حکومت ایران «کاملا نابود» شدهاند و پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، نیز از «ویرانی» این تاسیسات سخن گفته است.
بر اساس گزارش مقدماتی آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، حملات اخیر آسیبهای چشمگیری به تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان وارد کرده، اما این مراکز را بهطور کامل از بین نبرده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در این باره گفت این سه سایت که «قابلیتهایی در زمینه پردازش، تبدیل و غنیسازی اورانیوم» داشتند، «تا حد قابل توجهی تخریب شدهاند».
او در عین حال هشدار داد «بخشهایی هنوز پابرجا مانده» و چون قابلیتهای هستهای جمهوری اسلامی باقی است، «اگر بخواهند، قادر خواهند بود مجددا این کار را آغاز کنند.»
آینده نامشخص روابط واشینگتن و تهران
پس از برقراری آتشبس، ترامپ از احتمال کاهش تحریمهای تهران سخن گفت، اما این رویکرد مداراجویانه چندان دوام نیاورد.
علی خامنهای در نخستین پیام خود پس از آتشبس اعلام کرد تهران «سیلی محکمی به صورت آمریکا» زده است.
ترامپ در واکنش به این اظهارات گفت رهبر جمهوری اسلامی باید بپذیرد که «بهشدت شکست خورده است».
رییسجمهوری آمریکا همچنین اعلام کرد بهدلیل اظهارات تند خامنهای، از بررسی طرح کاهش تحریمهای حکومت ایران منصرف شده است.
مقامهای کاخ سفید میگویند واشینگتن و تهران در حال مذاکرات اولیه برای از سرگیری گفتوگوهایی هستند که پس از حملات اسرائیل متوقف شده بود.
در سوی مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، این موضوع را رد کرده است.
نقش مبهم رهبر جمهوری اسلامی
سن بالای خامنهای و ظاهر ضعیف او در ماههای اخیر، پرسشهایی را درباره میزان نقشآفرینیاش در تصمیمگیریهای کلان جمهوری اسلامی، از جمله واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل و روابط با واشینگتن، برانگیخته است.
آسوشیتدپرس نوشت خامنهای سه برابر بیشتر از روحالله خمینی بر ایران حکومت کرده و تاثیر او بر زندگی بیش از ۹۰ میلیون ایرانی «بسیار عمیقتر» از بنیانگذار جمهوری اسلامی بوده است.
او نظام حکومت «آخوندها» یا روحانیون شیعه را نهادینه کرده و موقعیت خود را در میان تندروها بهعنوان «مرجع انکارناپذیر پس از خداوند» محکم کرده است.
احتمال تلافی تهران
کاخ سفید حمله موشکی جمهوری اسلامی به پایگاه نظامی آمریکا در قطر را که در واکنش به بمباران تاسیسات هستهای در ایران صورت گرفت، اقدامی نمایشی با هدف حفظ وجهه داخلی حکومت ارزیابی کرد.
با این حال، تهدید سایبری حکومت ایران همچنان بهعنوان یکی از چالشهای جدی در نظر گرفته میشود.
هکرهای وابسته به جمهوری اسلامی پیشتر بانکها، پیمانکاران دفاعی و شرکتهای نفتی ایالات متحده را هدف قرار دادهاند، هرچند تاکنون موفق به ایجاد اختلال گسترده در زیرساختها نشدهاند.
وزارت امنیت داخلی آمریکا هفته گذشته با هشدار درباره تشدید تهدیدات سایبری جمهوری اسلامی، از مدیران زیرساختهای حیاتی ایالات متحده از جمله شبکههای آب و برق خواست اقدامات احتیاطی را افزایش دهند و نسبت به حملات احتمالی هوشیار باشند.
تداوم آتشبس؟
ترامپ بلافاصله پس از حملات آمریکا با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تماس گرفت و به او اطلاع داد که واشینگتن برنامهای برای حملات نظامی بیشتر به مواضع جمهوری اسلامی ندارد.
در مقابل، نتانیاهو هشدار داد در صورت تلاش جمهوری اسلامی برای ازسرگیری فعالیتهای هستهای، اسرائیل حملات خود را ادامه خواهد داد.
این آتشبس در شرایطی برقرار شده که تهران هیچ تعهدی برای توقف فعالیتهای هستهای خود ارائه نداده است.
با این حال، ترامپ معتقد است که جمهوری اسلامی در شرایط کنونی تمایلی به بازگشت به فعالیتهای هستهای ندارد: «آخرین چیزی که اکنون به آن فکر میکنند، اورانیوم غنیشده است.»
به گزارش پایگاه خبری ساینس دیلی، نتایج این تحقیق که در مجله «ایجییو ادونسز» منتشر شد، نخستین شواهد علمی قاطع را درباره کارآمدی روش آتشسوزیهای کنترلشده ارائه میدهد.
ماکوتو کلپ، محقق ارشد این مطالعه و پژوهشگر پسادکترای علوم سیستم زمین در دانشگاه استنفورد، گفت: «آتشسوزی کنترلشده اغلب در نظریه، راهحلی امیدوارکننده معرفی میشود، اما ما شواهد تجربی روشنی ارائه دادیم که ثابت میکند این روش در عمل نیز موثر است.»
او افزود هرچند این شیوه راهحل نهایی نیست، اما میتواند آسیبهای ناشی از آتشسوزیهای بزرگ را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
روش علمی تحلیل آتشسوزیها
در این پژوهش، کلپ به همراه نوآ دیفنبا، متخصص اقلیم و مارشال برک، اقتصاددان محیط زیست، با استفاده از تصاویر ماهوارهای دقیق، سوابق مربوط به نحوه مدیریت زمین و دادههای انتشار دود، به بررسی تاثیر آتشسوزیهای کنترلشده پرداختند.
تیم پژوهشی در این مطالعه مناطقی را که بین اواخر سال ۲۰۱۸ تا بهار ۲۰۲۰ تحت آتشسوزیهای کنترلشده قرار گرفته بودند، با مناطق مجاوری که هیچ مداخلهای در آنها صورت نگرفته بود، مقایسه کرد.
تیم تحقیق سپس تاثیر این مداخله را در مواجهه با آتشسوزیهای طبیعی سال ۲۰۲۰ مورد ارزیابی قرار داد.
بررسیها نشان داد که مناطق تحت آتشسوزی کنترلشده نهتنها با شدت کمتری دچار حریق شدند، بلکه میزان انتشار دود در آنها بهطور قابل توجهی کمتر بود.
برک گفت: «مردم معمولا تنها به شعلهها و هشدار تخلیه توجه میکنند، اما دود ناشی از این آتشسوزیها خطری خاموش و گسترده است و آتشسوزی کنترلشده یکی از معدود ابزارهایی است که مواجهه کلی با دود را کاهش میدهد.»
آتش هدفمند در مناطق دور از شهر موثرتر است
این تحقیق نشان داد که اثرگذاری آتشسوزیهای کنترلشده بسته به موقعیت جغرافیایی متفاوت است؛ در مناطقی دور از مرز میان شهر و جنگل، این روش نتایج بسیار بهتری داشته است.
در نواحی مرزی که سکونتگاههای انسانی به جنگل نزدیکاند، بهدلیل نگرانی از خطرهای ایمنی و دود ناشی از حریق، معمولا بهجای آتشسوزیهای هدفمند از روشهای مکانیکی برای مدیریت پوشش گیاهی استفاده میشود.
بررسیها نشان میدهد در این مناطق، شدت آتشسوزیها تنها ۸.۵ درصد کاهش یافته، در حالیکه در مناطق دور از بافت شهری، این کاهش به حدود ۲۰ درصد رسیده است.
کاهش چشمگیر آلودگی دود
یکی از نگرانیهای رایج درباره آتشسوزیهای کنترلشده، تاثیر آن بر کیفیت هواست. اما یافتههای این پژوهش نشان میدهد که این نوع حریقها تنها ۱۷ درصد ذرات معلق تولید میکنند؛ رقمی که معادل یکپنجم آلودگی ناشی از آتشسوزیهای غیرکنترلشده است.
محققان بر اساس مدلسازیهای خود برآورد کردهاند که اگر ایالت کالیفرنیا سالانه حدود ۴۰۵ هزار هکتار زمین را با روش آتشسوزی کنترلشده مدیریت کند، طی پنج سال میتوان مانع از تولید ۶۵۵ هزار تُن آلودگی ناشی از دود شد.
این رقم معادل بیش از نیمی از کل آلودگی ناشی از فصل حریق ویرانگر سال ۲۰۲۰ در کالیفرنیا است.
به گفته پژوهشگران، این دادهها اهمیت بالایی در سیاستگذاری دارند. در حالی که دولت فدرال آمریکا نزدیک به دو میلیارد دلار برای اجرای آتشسوزیهای کنترلشده و روشهای مکانیکی مدیریت اراضی اختصاص داده، اما اجرای گسترده این رویکردها در ایالتهای غربی آمریکا هنوز در مراحل ابتدایی باقی مانده است.
