مطالب بیشتر
با گذشت دو روز از کشته شدن اسماعیل هنیه در بامداد روز دهم مرداد ۱۴۰۳، هنوز شیوه مرگ او به طور قطعی و رسمی اعلام نشده است. شاهدان عینی و بیانیههای رسمی میگویند موشک بوده اما نیویورک تایمز از قول منابع آگاه گزارش کرد بمبگذاری انجام شده است. این دو شیوه چه پیام و پیامدهایی دارند؟
صبح روز چهارشنبه خبر مرگ اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس و مهمان مراسم تحلیف ریاست جمهوری اسلامی منتشر شد.
متن بیانیه فوری سپاه پاسداران درباره کشته شدن هنیه این بود: «شهید هنیه که برای مراسم تحلیف رییسجمهور به ایران آماده بود و در یکی از اقامتگاههای ویژه جانبازان در شمال تهران مستقر بود، حوالی ساعت دو بامداد با اصابت "پرتابهای از هوا" به شهادت رسید.»
بحثها حول محور چگونگی این عملیات از همان زمان آغاز شد. سپاه حفاظت ولی امر، مسئول تامین امنیت مهمانان خارجی جمهوری اسلامی، بر اساس رویه معمول، باید تهدیدات شخصیتها را چه در کشور مبدا و چه در ایران شناسایی کند.
برخی سوالات در این ارتباط، اینها بوده و هستند:
- محل اقامت هنیه، با وجود تهدیدات جدی، چطور شناسایی شده است؟
- هنیه در منطقه سعدآباد پایتخت، در بالاترین سطح امنیتی اقامت داشته است. پرتابه چطور وارد این منطقه شده است؟
- این پرتابه از داخل کشور با چیزی شبیه به ریز پرنده شلیک شده یا از خارج کشور؟
- چرا صدای انفجار را کسی نشنیده؟
نفوذی یا خط موبایل؟
پس از این حمله، گفتههای هشتم تیر سال ۱۴۰۰ علی یونسی، وزیر اطلاعات دولت محمد خاتمی دوباره مورد توجه قرار گرفت.
او در گفتوگویی با سایت جماران به «اوضاع اسفناک امنیتی جمهوری اسلامی» پرداخت و گفت نفوذ اسرائیل در ایران به حدی رسیده است که حتی مسئولان جمهوری اسلامی باید نگران جان خود باشند.
یک روز پس از حمله به هنیه، روزنامه جمهوری اسلامی چاپ تهران، نوشت کشتن هنیه با «پرتاب موشک از پنجره اتاق در نقطه کاملا حفاظتشده، هیچ مفهومی غیر از این ندارد» که اسرائیل «در داخل خودمان عوامل نفوذی دارد».
این روزنامه در ادامه نوشت برای مصون ماندن از ترورها باید «یک پاکسازی ریشهای در مجموعههای اطلاعاتی و امنیتی خودمان» انجام دهیم.
در مقابل اتهام نفوذ، عباس خامهیار، کارشناس شبکه تلویزیونی افق، وابسته به سپاه پاسداران، درباره شهادت هنیه گفت: «تکنولوژی امروز هم کاملا متفاوت است و آخرین خبری که داشتم قبل از اینکه به استودیو بیایم، صحبت این بود که اینها با خط غیر ایرانی که همراه آقای هنیه و محافظش بود و منتسب به یکی از کشورها هم بود؛ از طریق آن خط و از طریق تکنولوژی، کاملا نقطهیابی میکنند.»
موشک از آسمان یا ساختمان مجاور؟
با توجه به اطلاعیه فوری سپاه پاسداران و همچنین اظهارات خلیل الحیه، عضو ارشد حماس به نقل از شاهدانی که همراه هنیه بودند، به نظر میرسد حمله با موشک انجام شده است.
الحیه گفت شاهدانی که با هنیه بودند، تایید کردهاند یک موشک به اتاقی که او در آن بود اصابت کرده است: «مکان حادثه به واسطه انفجار موشک تخریب شده و برخی از شیشهها، پنجرهها، درها و دیوارها آسیب دیدند.»
کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل هم گزارش داد حمله به محل اقامت هنیه در تهران، با استفاده از موشک پرتابشده از ساختمان مجاور آن انجام شده است.
با این حال کارشناسان نظرات دیگری هم داشتند.
همزمان با نیمهشب در تهران و حدود دو ساعت قبل از مرگ هنیه، ریچارد گلدبرگ، مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، در شبکه ایکس نوشت : «نیروی هوایی اسرائیل امشب برد خود را نشان میدهد.»
او چند ساعت بعد در صبح روز چهارشنبه هم در اظهار نظر دیگری نوشت: «اگر بتوانید یک رادار در کنار یک سایت هستهای بزنید، میتوانید به خانهای در تهران هم ضربه بزنید. آیتالله لخت است.»
سرگرد اندرو فاکس، محقق انجمن هنری جکسون و یک چترباز سابق بریتانیایی گفت که احتمال دارد این حمله با موشکی که از خارج ایران پرتاب شده، انجام شده باشد.
به گفته او، آسمان دریای خزر با توجه به فاصله اندک با تهران، گزینه مناسبی برای این عملیات است.
فاکس با اشاره به تجربیات خود با تاکید بر اینکه این نوع موشکها با فنآوری لیزری دقیق هدایت میشوند، گفت: «سرباز روی زمین نشانگر لیزری را دقیقا به نقطهای که میخواهد بزند نشانه میگیرد تا لیزر موشک را به نقطه برخورد هدایت کند.»
به گفته فاکس، اسرائیل موشکهایی دارد که از انرژی جنبشی حاصل از سرعت و وزن کلاهک برای انجام حمله استفاده میکند.
این توضیح روشن میکند که چرا در برخی حملات موشکی، افراد کمتری کشته میشوند و سر و صدای ناچیزی نسبت به کلاهک انفجاری تولید میشود.
رونن سولومون، تحلیلگر اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل به نزدیکی باکو و تلآویو و مرز مشترک جمهوری آذربایجان با ایران اشاره کرده است.
به گفته او، احتمال استفاده از آسمان این کشور با توجه به فاصله کم و استقرار تسلیحات اسرائیلی در آنجا برای این حمله زیاد است.
نیویورک تایمز وارد میشود
در این بین، نیویورک تایمز در گزارشی نوشت عملیات کشتن هنیه با بمب انجام شده نه با موشک یا پرتابه.
بر اساس این گزارش، یک دستگاه انفجاری ماهها پیش از سفر این رهبر ارشد حماس به تهران قاچاق شده و از حدود دو ماه پیش نیز در محلی که هنیه را در آن اسکان دادند، کار گذاشته شده بود.
این رسانه نوشت که این بمب در حالی که هنیه بعد از حضور در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان به محل اقامت خود بازگشته بود، از راه دور منفجر شد و علاوه بر هنیه یک محافظ او را نیز کشت.
بمب یا پرتابه چه فرق دارد؟
فرزین ندیمی، تحلیلگر ارشد انستیتو واشینگتن و کارشناس مسایل دفاعی و امنیتی ایران و منطقه خلیج فارس، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، ضمن زیر سوال بردن اعتبار گزارش نیویورک تایمز گفت: «هر چند توانایی این بمبگذاری از سوی اسرائیل وجود دارد اما بر اساس گزارشها، هنیه تا پیش از اقامتگاه شب حادثه، در یک هتل اقامت داشته. بنابراین او محل ثابتی نداشته که بتوان از ماهها قبل برای بمبگذاری برنامهریزی کرد.»
به گفته این تحلیلگر ارشد، هدف قرار دادن هنیه با یک موشک همچنان قویترین فرضیه است.
با توجه به مجموعه روایتها و موضعگیریهای اخیر، استفاده از بمب یا موشک دو معنای جداگانه دارد: اگر اثبات شود عملیات با موشک انجام شده، اولا کل زیرساخت دفاعی جمهوری اسلامی برای حفاظت از خود زیر سوال میرود. مخصوصا اینکه عملیات از نظر جغرافیایی در جایی انجام شده که سیستم دفاعی و پدافندی جمهوری اسلامی نهایت توان خود را برای حفاظت از آسمانش به کار میبرد.
منطقهای که هنیه در آن کشته شده، محل اقامت بسیاری از سران جمهوری اسلامی است.
از طرفی، یکی از فرضیهها استفاده از خاک یا آسمان کشورهای همسایه در این عملیات است که در این صورت، مساله باز هم پیچیدهتر خواهد شد و پیام ناگوار مضاعفی را مخابره میکند.
کارشناسانی که به فرضیه انجام عملیات با موشک باور دارند، تایید میکنند این عملیات نیاز به مکانیابی داشته که طبیعتا در این بخش نقش نیروهای نفوذی هم مطرح میشود.
فرضیه بمبگذاری که نیویورک تایمز آن را مطرح کرده است، ادعای اصلاحطلبان داخل کشور را که معتقد به نفوذ در سیستم امنیتی هستند، تقویت میکند.
در این فرضیه، توانمندی جمهوری اسلامی در حفاظت از آسمان و پدافندش، آن هم در منطقهای مثل سعدآباد، زیر سوال نمیرود.
پایگاه خبری الحدث به نقل از مقامات آمریکایی خبر داد که این کشور هنوز هیچ نشانهای مبنی بر آماده شدن جمهوری اسلامی برای حمله نظامی به اسرائیل دریافت نکرده است.
به گفته این منابع، هیچ حرکت میدانی محسوسی از سوی جمهوری اسلامی یا گروههای نیابتی آن در منطقه دیده نشده است.
الحدث در ادامه نوشت که «هر چیزی ممکن است در خاورمیانه اتفاق بیفتد» اما دولت آمریکا و آژانسهای مرتبط با آن، چشمانداز روشنی نسبت به روند تصمیمگیری در جمهوری اسلامی دارند و میتوانند خیلی زود، نقشههای حملههای احتمالی را پیشبینی کنند.
مرکز اطلاعرسانی فلسطین از «ابراز تاسف» خالد قدومی، نماینده حماس در ایران به برخی اظهارنظرهای مطرح در رسانهها درباره «قصور امنیتی و حفاظتی» خبر داد.
قدومی در گفتوگو با مرکز اطلاعرسانی فلسطین، این نوع اظهانظرها را «غیر علمی، غیر اخلاقی و مایه تعجب» دانست.
او گفت هنوز تیمهای فنی جمهوری اسلامی در حال انجام تحقیقات هستند و نظر تحلیلی آنها بر خلاف چیزی است که برخی کارشناسان در تلویزیون مطرح کردهاند.
قدومی از این افراد خواست که شتابزده برخورد نکنند: «چون ممکن است چنین اظهاراتی به اشتباه به عنوان رفع مسئولیت تفسیر شود. درحالی که این اتفاق در کشور ایران رخ داده و امنیت ملی و تمامیت ارضی و حیثیت و اعتبار ایران نیز هدف این اقدام قرار گرفته است.»
اشاره او به سخنان برخی کارشناسان صداوسیما و رسانههای حکومتی است که معتقدند احتمالا نرمافزار جاسوسی روی گوشی تلفن همراه هنیه نصب شده بود که منجر به ردیابی مکان او و در نهایت کشتنش شد.
سفارت ترکیه در اسرائیل، پرچم خود را به احترام اسماعیل هنیه به حالت نیمه افراشته درآورد.
یسرائیل کاتز، وزیر خارجه اسرائیل در واکنش، معاون سفیر ترکیه را برای اعتراض احضار کرد.
کاتز گفت: «اگر نمایندگان سفارت میخواهند برای تروریست ارشد، هنیه، عزاداری کنند به ترکیه بروند و همراه با اردوغان این کار را انجام دهند.»
پس از اینکه آمریکا پیروزی ادموندو گونزالس، نامزد مخالفان در انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا را به رسمیت شناخت و نتایج رسمی را بیاعتبار کرد، فشارها بر نهاد انتخاباتی این کشور برای ارائه مدارک بیشتر افزایش یافته است. همزمان رهبر مخالفان نوشت از ترس جانش مخفی شده است.
نیکلاس مادورو، رییسجمهوری فعلی ونزوئلا که به عنوان پیروز انتخابات ریاست جمهوری معرفی شده است، گفته است نمیتواند نتیجه واقعی انتخابات را نشان دهد زیرا «ایلان ماسک، شورای ملی انتخابات ونزوئلا را هک کرده» است.
با بالا گرفتن تنش در ونزوئلا، مادورو روز سهشنبه ۹ مرداد، ماسک، مدیرعامل اسپیساکس و مالک شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) را به تندی هدف انتقاد قرار داد و از او خواست برای تسویه حساب به ونزوئلا برود.
مادورو در جریان یک سخنرانی خطاب به ماسک گفت: «میخواهی در خیابانهای کاراکاس دعوا کنی؟ من آمادهام. هر کسی با من درگیر شود، کارش تمام خواهد شد.»
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که مالک ایکس، مادورو را به تقلب گسترده در انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا متهم کرد.
ماسک روز هشتم مرداد با بازنشر یک پست از ایان مایلز چانگ، روزنامهنگار و تحلیلگر، در ایکس نوشت: «الاغ بیشتر از مادورو میفهمد.»
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، روز پنجشنبه ۱۱ مرداد در بیانیهای با تاکید بر وجود شواهد فراوان برای آمریکا و مردم ونزوئلا، گفت که گونزالس بیشترین آرا را در انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا به دست آورده است.
در واکنش، مادورو به سرعت آمریکا را مورد انتقاد قرار داد و گفت: «آمریکا باید از ونزوئلا دور بماند.»
نهاد انتخاباتی ونزوئلا روز دوشنبه هشتم مرداد، مادورو را برنده اعلام کرد اما ائتلاف اصلی مخالفان ساعاتی بعد تاکید کرد «شواهدی خلاف این ادعا» در دست دارد.
بیانیه آمریکا پس از درخواستهای متعدد از سوی دولتها، از جمله متحدان نزدیک مادورو برای انتشار آمار شمارش دقیق آرا از سوی شورای ملی انتخابات ونزوئلا منتشر شد.
مقامات برزیل، کلمبیا و مکزیک با دولت مادورو در تماسهای مداوم بودهاند تا او را متقاعد کنند که باید برگههای شمارش آرا را نشان داده و اجازه دهد نتایج انتخابات بیطرفانه تایید شود.
این مقامات به دولت ونزوئلا گفتهاند «نشان دادن دادهها» تنها راهی است که میتواند هر گونه شک و تردید را در مورد نتایج از بین ببرد.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز روز دوشنبه خواهان شمارش دقیق آرا و دسترسی به سوابق رایگیری در شعبههای انتخاباتی شد و گفت که این اقدام اطمینان از شفافیت انتخابات را تضمین میکند.
رهبر مخالفان مخفی شد
ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان که از شرکت در انتخابات ریاست جمهوری محروم شد، در مقالهای که روز پنجشنبه در والاستریت ژورنال منتشر کرد، گفت مخالفان شواهد واقعی دارند که مادورو در انتخابات شکست خورده است.
او خواستار مداخله جامعه بینالمللی شد.
ماچادو با تاکید بر اینکه «مردم مادورو را از کار برکنار کردند»، گفت: «اکنون جامعه بینالمللی باید تصمیم بگیرد که آیا یک دولت غیرقانونی را تحمل کند یا خیر.»
ماچادو در این مقاله نوشت او از ترس جانش مخفی شده و نگران جان و آزادی و هموطنانش است.
مادورو روز چهارشنبه ۱۰ مرداد به خبرنگاران گفت که ماچادو و گونزالس باید به دلیل نقششان در اعتراضات خشونتبار این کشور بازداشت شوند.
ماچادو در شبکههای اجتماعی از معترضان به نتایج انتخابات این کشور خواست تا «در همه شهرهای» ونزوئلا علیه نتایج آرای اعلام شده از سوی حکومت مادورو تظاهرات کنند.
روز دوشنبه، پس از اعلام نتایج انتخابات، هزاران نفر از مخالفان در ونزوئلا به خیابانها ریختند.
دولت اعلام کرد صدها معترض دستگیر شدهاند.
بر اساس گزارش گروه حقوق بشری «فورو پنال»، تاکنون حداقل ۱۱ نفر در این اعتراضات جان خود را از دست دادهاند.
