جو بایدن غیبت روسای‌جمهوری روسیه و چین در نشست گلاسگو را اشتباهی بزرگ خواند

اجلاس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل موسوم به کاپ ۲۶ در اسکاتلند در حالی ادامه یافت که جو بایدن، رییس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه ۱۱ آبان از طرحی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای متان ناشی از عملیات نفت و گاز به عنوان بخشی از استراتژی گسترده‌تر خود برای مقابله با تغییرات اقلیمی رونمایی کرد.

این طرح با حمایت گروه‌های زیست‌محیطی و حفاری‌های این بخش مواجه شد.

بایدن اعلام کرد: «حدود ۱۰۰ کشور متعهد شده‌اند انتشار گاز متان را به عنوان بخشی از تلاش‌ها برای مهار گرمایش جهانی کاهش دهند.»

او با اشاره به هدف مهار گرمایش در ۱/۵ درجه سلسیوس اضافه کرد یکی از مهم‌ترین کارهایی که می‌توانیم در این دهه تعیین‌کننده انجام دهیم، کاهش انتشار گاز متان در سریع‌ترین زمان ممکن است.

طرحی که دولت بایدن از آن رونمایی کرده به دنبال کاهش بیش از ۵۰ درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ است، اما به نظر می‌رسد تصویب آن را در کنگره که میان جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها تقسیم‌شده، چالش‌برانگیز باشد.

در محور این طرح ایالات متحده پیشنهاد آژانس حفاظت از محیط زیست قرار دارد که برای اولین‌بار اپراتورهای نفت و گاز را ملزم می‌کند تا به طور جدی نشت متان را یافته و برطرف کنند. عملیات نفت و گاز موجب انتشار یک‌سوم از گازهای متان است.

اذعان چین به امکان توافق

شی ژن‌هوا، مسئول امور ناظر بر تغییرات اقلیمی دولت چین هم به خبرنگاران گفت که می‌توان در نشست کاپ ۲۶ درباره قوانین بازار کربن که تحت ماده شش توافقنامه پاریس قرار می‌گیرد،‌ توافق کرد.

او اضافه کرد آلوک شارما، رییس دوره‌ای اجلاس کاپ ۲۶ و جان کری، نماینده آمریکا و سایر رهبران کشورها در گفت‌وگوهایشان تایید کرده‌اند که کشورهای توسعه‌یافته می‌توانند در پی از دست دادن هدف‌ تعیین‌شده برای سال ۲۰۲۰، به وعده جمعی پرداخت ۱۰۰ میلیارد دلار بودجه سالانه اقلیمی به کشورهای در حال توسعه عمل کنند.

بر اساس گزارش‌ها، رهبران حاضر در نشست توافق کرده‌اند بیش از ۱۹ میلیارد دلار بودجه دولتی و خصوصی به مقابله با جنگل‌زدایی اختصاص یابد.

اتحادیه اروپا در نشست آب و هوایی گلاسگو متعهد شد طی پنج سال آینده یک میلیارد یورو از بودجه خود را صرف حفظ جنگل‌ها از جمله جنگل‌های برخی کشورهای آفریقایی بکند.

برزیل که بخش‌هایی از جنگل‌های بارانی آمازون در آن از بین رفته، در میان امضاکنندگان این تعهد است.

کارشناسان از این اقدام استقبال کرده‌اند، اما هشدار دادند که توافق قبلی در سال ۲۰۱۴ میلادی به هیچ وجه نتوانست روند جنگل‌زدایی را کاهش دهد.

این اجلاس که به دلیل همه‌گیری کووید-۱۹ یک سال به تعویق افتاد، قرار بوده به بررسی پیشرفت کشورها پس از ورود به توافقنامه پاریس که هدف آن محدود کردن گرمایش زمین به زیر ۲ درجه سانتیگراد بود بپردازد.

به گفته دانشمندان حوزه آب و هوا، دمای فراتر از این حد فاجعه‌آمیز خواهد بود.

او در این مقاله‌ می‌گوید بر‌خلاف آنچه اقتصاددانان سنتی به آن باور دارند، کربن‌زدایی و تولید انرژی‌های پاک اتفاقا بسیار مقرون‌ به صرفه‌تر از استفاده از سوخت‌های فسیلی است. این اقتصاددان می‌نویسد اگر از همین حالا دست به کار شویم به سرعت می‌توانیم با وارد کردن فناوری‌های جدید سطح تولید و بهره‌وری را بالا ببریم و در نهایت انرژی ارزان و مقرون به صرفه تولید کنیم.

به نوشته او، هزینه‌های دست روی دست گذاشتن بسیار بیشتر از هزینه‌ کربن‌زدایی در اقتصاد جهانی است که از زمان انقلاب صنعتی از طریق سوخت‌های فسیلی تغذیه و تامین شده است. شاید امروزه که بروز آتش سوزی‌ها و سیل‌های فاجعه‌بار هر روزه هزینه‌های گزاف تغییرات ویرانگر اقلیمی را به ما یادآوری می‌کند این ایده بدیهی به نظر برسد اما ۱۵ سال پیش حرف زدن در این باره بسیار ساختارشکنانه بود.

او می‌افزاید در نشستی در همین رابطه در سال ۲۰۰۶ در آن شرکت کرده، اولین بار بود که یک دولت از کشورهای گروه ۷ از تجزیه‌ تحلیل‌های اقتصادی برای کاهش فوری انتشار گازهای گلخانه‌ای استفاده کرد و پس از گذشت ۱۵ سال نتایج و توصیه‌های آن همچنان معتبر و کارآمد است.

در این نشست همچنین محدودیت‌های استفاده از الگوهای اقتصادی رایج و سنتی برای پاسخ به سؤالات در زمینه تحولات تولید انرژی ارائه داده شد. این امر البته باعث ایجاد یک رقابت ناسالم در میان اقتصاددانان شد تا پیش‌فرض‌های خود را در زمینه هزینه‌های کاهش گازهای گلخانه‌ای برای دستیابی به نتایجی متناقض ارائه کنند.

این مساله خود نشان‌دهنده یک مشکل دیرینه در دنیای اقتصاد است. الگوهای اقتصادی سنتی فرضشان این است که اقتصاددانان می‌توانند پیشاپیش هزینه‌ فناوری‌ها، ترجیح‌ها و رفتارهای جدید مصرف‌کنندگان را در آینده پیش‌بینی و برآورد کنند. بنابراین در مورد انتقال به انرژی‌های سبز نیز فناوری‌ها، ترجیح‌ها و رفتارهای مصرف‌کننده هستند که هزینه آن را تعیین می‌کنند. به عبارت دیگر برآوردهای ما از این موارد بر اساس مفروضاتی از پیش تعیین شده است که ممکن است دقیق نباشند.

واقعیت این است که تکنیکی که به عنوان «تحلیل هزینه-فایده» شناخته می‌شود و زیربنای اصلی الگوهای اقتصادی است برای ارزیابی ریسک‌ها و انتقال‌های بزرگ در زمینه مقابله با تغییرات آب و هوایی طراحی نشده است. توجه به این واقعیت مهم است زیرا رویکردهای سنتی همواره خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی را دست کم گرفته و هزینه‌‌های انتقال به کاهش کربن را بیش از حد اعلام کرده‌اند و همین امر باعث شده اقدام‌ها در زمینه سیاست‌گذاری به تاخیر بیافتند.

با اینکه پیش‌بینی هزینه یک انتقال نظام‌مند بسیار پیچیده است، اتخاذ زودهنگام فناوری‌های جدید و پاک باعث ایجاد خلاقیت و نوآوری در کل اقتصاد می‌شود و یادگیری و تجربه جدیدی را در طول مسیر ایجاد می‌کند.

این امر موجب صرفه‌جویی بیشتر با افزایش سطح تولید می‌شود زیرا کسب‌وکارها محصولات خود را هوشمندانه‌تر و کارآمدتر تولید و توزیع می‌کنند و هزینه‌ها را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهند. این به نوبه خود به کارگیری فناوری‌های جدید را جذاب‌تر می‌کند و چرخه‌ای از نوآوری، سرمایه‌گذاری و کاهش هزینه‌ها را ایجاد می‌کند.

به عنوان مثال، هزینه تولید برق با پنل‌های خورشیدی و هزینه ذخیره‌سازی آن در باتری‌های لیتیوم یونی در دهه گذشته بیش از ۸۰ درصد کاهش یافته است. صرف‌نظر از نیاز به کربن‌زدایی، مردم اکنون از برق ارزان‌تر و استفاده از خودروهایی با عملکرد بهتر بهره‌مندند. اقتصاددانان هرگز این را پیش‌بینی نکردند و بازارها نیز هرگز بدون توجه و نیاز به دستیابی به انرژی‌های پاک به تنهایی این امکانات را ارائه نمی‌کردند.

اتفاقی که افتاد این بود که ظرفیت تولید انرژی‌های تجدیدپذیر سریع‌تر از آنچه انتظار می‌رفت رشد کرد، زیرا هزینه‌های نصب و راه‌اندازی انرژی‌های تجدیدپذیر به شدت کاهش یافت و هزینه‌ها به این دلیل به شدت کاهش یافت که ظرفیت تولید سریع‌تر از آنچه که انتظار می‌رفت، رشد کرد.

الگوهای اقتصادی سنتی نمی‌توانند با چنین عوامل بی‌ثبات‌کننده‌ای که توسط این بازخوردهای تقویت کننده ایجاد می‌شوند و به سرعت هزینه‌ها را کاهش می‌دهند، کنار بیایند، در نتیجه کاملا آنها را کنار می‌گذارند. بنابر‌این الگوهای استاندارد پیش‌بینی اقتصادی و انرژی به روشنی دهه‌ها اشتباه بوده‌اند.

«هزینه کربن‌زدایی در دراز‌مدت چقدر خواهد بود؟»

هیچ تحلیل «هزینه-فایده‌ای» نمی‌تواند پاسخ مناسب برای این سوال داشته باشد و همه چیز به انتخاب‌ها و اقدام‌هایی که امروز و در آینده انجام می‌شود بستگی دارد.

پس از رسیدن به یک نقطه عطف، چنین بازخوردهای تقویتی گذار به شبکه‌های فناوری جدید را به یک فرآیند خودپایدار تبدیل می‌کند. اگر مصرف‌کنندگان بدانند انتقال به سیستم کم‌کربن مقرون به صرفه است در آن سرمایه گذاری خواهند کرد.

اتخاذ سیاست‌های بلندپروازانه برای انتقال به انرژی‌های پاک در نهایت می‌تواند بدون هزینه باشد و پس از پرداخت هزینه‌ سرمایه‌گذاری‌های اولیه، احتمالا به طور قابل توجهی مقرون به صرفه خواهد بود.

هنگامی که دستگاه نوآورانه تولید انرژی پاک، روشن و شروع به کار کرد، این پتانسیل را دارد که نسبت به نمونه سنتی آن کارآمدتر، نوآورانه و سازنده‌تر شود. پایین آوردن شدید قیمت‌ها در بخش‌های فناوری‌های جدید باعث رشد اقتصادی در این بخش‌ها می‌شود و در نهایت تاثیر مثبتی بر رشد بهره وری خواهد داشت.

به‌جای تلاش بی‌ثمر برای پیش‌بینی آینده با استفاده از ابزارهای غلط اقتصادی، منافع ما با هدایت و طراحی برای آن بهتر تامین می‌شوند. کارشناسان حوزه اقتصاد در موقعیت بهتری نسبت به دیگران برای کنار آمدن با ریسک و عدم قطعیت ناشی از آن قرار دارند. با گذشت ۱۵ سال از نشست سال ۲۰۰۶، همچنان می‌توانیم با اطمینان کامل بگوییم که خطرات اقدام کردن بسیار کمتر از خطرات اقدام نکردن است و از آن مهم‌تر اینکه ما می‌توانیم این خطرات را مهار کنیم.

جامعه جهانی این قدرت را دارد که یک اقتصاد پاک‌تر، ایمن‌تر و پایدارتر و در عین حال کارآمدتر، نوآورانه‌تر و سازنده‌تر را به یک پیش‌گویی که خود را محقق می‌کند تبدیل کند. در حالی که رهبران جهان در گلاسگو برای آخرین نشست آب و هوایی سازمان ملل متحد گرد هم آمده‌اند، درخواست برای اقدام فوری از هر زمانی مبرم‌تر است.

این بیانیه مشترک که در حاشیه اجلاس آب و هوایی گلاسگو، سی‌اوپی ۲۶، تهیه شد، مورد حمایت کشورهایی است که روی‌هم‌رفته ۸۵ درصد از کل جنگل‌های جهان را در خود جای داده‌اند.

«بیانیه رهبران گلاسگو در خصوص استفاده از جنگل‌ها و اراضی» بیش از ۳۳ میلیون کیلومتر مربع از جنگل‌های جهان را دربرمی‌گیرد.

بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا، این موافقت‌نامه را «بی‌سابقه» خواند و گفت: این فرصت را پیدا کرده‌ایم تا به سابقه درازمدت بشریت در فتح طبیعت پایان دهیم و در عوض به «محافظ» آن تبدیل شویم.

کشورهایی همچون اندونزی، کانادا، روسیه، نروژ، کلمبیا، آمریکا و برزیل که میزبان جنگل‌های بارانی آمازون است از جمله حامیان این بیانیه مشترک هستند.

به گفته هیات فرادولتی سازمان ملل در حوزه تغییرات آب و هوایی، تخریب جنگل‌ها یکی از عوامل اصلی افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای در جهان محسوب می‌شود و ۲۳ درصد از کل گازهای گلخانه‌ای از محل کشاورزی، جنگل‌داری و دیگر کاربری‌های زمین منتشر می‌شود.

درختان با رشد خود نقش بسیار مهمی در جذب دی‌اکسیدکربن ایفا می‌کنند و سرعت گرمایش زمین را کاهش می‌دهند. با بریدن درختان و سوزاندن یا پوسیدن آنها، گاز کربن در هوا پخش می‌شود.

با اینکه فعالان محیط زیست و بسیاری از سیاستمداران سال‌هاست تلاش می‌کنند جنگل‌های باقی‌مانده در جهان را دست‌نخورده نگه دارند، اما عده‌ای بر این باورند که این توافق جدید می‌تواند نقطه عطفی در حفظ جنگل‌ها باشد.

این توافق در راستای تلاش‌های کشورهای حاضر در کنفرانس آب و هوایی گلاسگو حاصل شد که از نهم آبان آغاز شده و تا بیست‌ویکم ادامه خواهد داشت. به باور شماری از کارشناسان و فعالان محیط زیست، این اجلاس آخرین فرصت جهان برای جلوگیری از فاجعه‌ای است که در دهه‌های آینده گریبان زمین را خواهد گرفت.

گزارش سال ۲۰۲۰ سازمان ملل متحد نشان داد که با تعهد فعلی دولت‌ها در زمینه انتشار گازهای گلخانه‌ای، میانگین دمای زمین تا پایان این قرن نزدیک به ۳ درجه افزایش می‌یابد. این میزان گرمایش زمین منجر به فجایعی جبران‌ناپذیر می‌شود.

کارشناسان سازمان ملل متحد پیشتر در گزارشی پیرامون پیامدهای مخرب تغییرات اقلیمی، هشدار داده بودند که گرم شدن کره زمین بیشتر از ۱.۵ درجه سانتیگراد، تاثیرات جبران‌ناپذیری بر سیستم‌های انسانی و زیست محیطی خواهد داشت و خشکسالی، قحطی و انقراض گونه‌ها تنها برخی از این عواقب خواهد بود.

الیزابت دوم، ملکه بریتانیا، روز دوشنبه در سخنرانی ویدیویی خود در این اجلاس از رهبران جهان خواست با همکاری یکدیگر به مقابله با معضل تغییرات آب و هوایی بپردازند چرا که اگر این چالش مهار نشود همه مشکلات در برابر آن بی‌اهمیت خواهند بود.

ملکه الیزابت افزود: هیچ یک از ما قرار نیست تا ابد زنده بمانیم. اما باید این کار را نه برای خودمان، بلکه برای فرزندانمان و نسل‌های بعد از آنها انجام دهیم.

اجلاس بین‌المللی تغییرات اقلیمی در گلاسگو با حضور بیش از هزار نفر همزمان با اعمال کنترل‌های سخت مربوط به کرونا برگزار شد.

نخست‌وزیر بریتانیا در سخنرانی خود گفت: «بشریت مدتی طولانی است که زمان برای تغییرات آب‌وهوایی را از کار انداخته است. یک دقیقه به نیمه‌شب به آن ساعت آخرالزمانی [تغییرات آب و هوایی] باقی است و ما باید همین حالا دست به کار شویم.»

جانسون افزود: «‌اگر همین امروز درباره تغییرات آب و هوایی آماده نباشیم فردا برای چنین کاری از جانب فرزندانمان دیر است.»

او همچنین گفت: «هر چه بیشتر در اقدام کردن قصور بورزیم شرایط بدتر می‌شود و باید هنگامی که به‌تدریج مجبور می‌شویم به دلیل وقوع فاجعه دست به اقدام می‌زنیم بهای بیشتری را بپردازیم.»

همزمان با سخنرانی جانسون، گرتا توتبرگ، کودک سوئدی حامی محیط زیست، در توییتر از هوادارانش خواست نامه‌ای سرگشاده را امضا کنند که رهبران جهان را به خیانت در زمینه تغییرات اقلیمی متهم می‌کند.

بایدن: به کشورهای در حال توسعه کمک بیشتری می‌کنیم

جو بایدن، ‌رییس‌جمهوری آمریکا، در این اجلاس اعلام کرد که کشورش می‌خواهد به کشورهای در حال توسعه کمک بیشتری کند تا روی آوردن به انرژی‌های پاک را سرعت ببخشند.

او پرداختن به تغییرات اقلیمی را «الزامی اخلاقی و اقتصادی» خواند و افزود: «آمریکا تا سال ۲۰۳۰ انتشار گازهای گلخانه‌ای را بیش از یک گیگاتن کاهش خواهد داد.»

رییس‌جمهور آمریکا، پیشتر‌ در اجلاس گروه ۲۰، چین و روسیه را به دلیل آن‌که هیچکدام رهبرانشان را به گلاسگو اعزام نکردند و پیشنهاداتی در این زمینه ارائه ندادند، مورد انتقاد قرار داد.

چین: مزرعه‌های بادی بزرگ می‌سازیم

از سوی دیگر رسانه دولتی چین به نقل از رییس‌جمهور این کشور گزارش داد که او در قالب بیانیه‌ای که در اجلاس خوانده شده، از همه طرف‌ها خواسته اقدام‌های قاطع‌تری را برای مقابله با چالش‌های آب‌وهوایی اتخاذ کنند.

او گفت: «حفظ یک اجماع چندجانبه کلید مقابله با چالش‌های جهانی از جمله تغییرات اقلیمی است.»

شی جین‌پینگ افزود: «توسعه در زمینه انرژی‌های سبز و تجدیدپذیر را سرعت می‌بخشیم و طرح ساخت مزرعه‌های بادی بزرگ را در دست داریم.»

غیبت روسیه و ترکیه

این اجلاس در حالی برگزار می‌شود که کاخ کرملین اعلام کرد ولادیمیر پوتین، ‌رییس‌جمهور روسیه،‌ از برنامه خود برای شرکت در مذاکرات تغییرات اقلیمی از طریق سخنرانی ویدیویی صرف نظر کرده است.

رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهور ترکیه،‌هم گفت که به دلیل آن‌که بریتانیا به خواسته‌های آنکارا در مورد ترتیبات امنیتی و پروتکل در زمینه برگزاری پاسخ نداده، از شرکت در اجلاس صرف نظر کرد.

اعتراض حامیان محیط زیست

خبرگزاری رویترز گزارش داد در جریان برگزاری این اجلاس،‌ اجرای قوانین مربوط به فاصله‌گذاری اجتماعی به دلیل صف کشیدن در مقابل ورودی‌های محل برگزاری اجلاس برای کنترل امنیتی و نشان دادن نتیجه تست منفی شرکت‌کنندگان غیرممکن بود.

شرکت‌کنندگان برای حضور در محل باید نتیجه آزمایش کرونای خود را ارائه می‌دادند.

همزمان شماری از فعالان محیط زیست با پخش موسیقی و سخنرانی‌های گرتا تونبرگ‌ انتقادات خود به رهبران جهان و بی‌توجهی به تغییرات اقلیمی مطرح کردند.

اما توافق جمعی بر این قرار گرفت که تمام کشورها نیاز دارند با همکاری، با مشکلات اقلیمی روبه‌رو شوند. اما این معاهده پاریس در سال ۲۰۱۵ بود که تمامی کشورها را رسما موظف به اقدام به محدود کردن متوسط افزایش دمای جهانی به ۱/۵ درجه سانتی‌گراد کرد.

با گذشت شش سال از معاهده پاریس، نشست سی‌اوپی۲۶ که هم‌اکنون در گلاسگو در بریتانیا در حال برگزاری است، اولین آزمون مهم معاهده پاریس محسوب می‌شود. اما ارزیابی‌های علمی نشان می‌دهد که کشورها در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، آنچنان که باید و شاید آن در معاهده پاریس مقرر شده بود، موفق عمل نکرده‌اند.

دستیابی به اهداف معاهده پاریس چطور ممکن می‌شود؟

با گذشت بیش از سه دهه از هشدار دانشمندان و تلاش‌های جهانی، انتشار گازهای گلخانه‌ای همچنان رو به افزایش است.

دانشمندان می‌گویند بسیاری دولت‌ها باید با تعیین سیاست‌هایی واضح انتشار گازهای گلخانه‌ای را از طریق تعطیلی نیروگاه‌های ذغال‌سنگ‌سوز-ذغال‌سنگ آلاینده‌ترین سوخت فسیلی است- و اقداماتی دیگر همچون حذف تدریجی خودروهایی که با سوخت آلاینده کار می‌کنند و افزایش فناوری‌های انرژی پاک، محدود کنند.

به‌گفته دانشمندان، این اقدامات در کنار اقداماتی در حوزه کشاورزی و صنعت، می‌تواند دستیابی به هدف تعیین‌شده ۱/۵ درجه سانتی‌گراد در معاهده پاریس، را ممکن کند.

تمرکز بر حق افراد بومی، نقطه عطف سی‌اوپی۲۶؟

گروه «رصد اقدامات اقلیمی»، موسوم به سی‌اِی‌تی، متشکل از دانشمندان و سیاستگذارانی است که تاثیرات احتمالی تعهدات اقلیمی کشورها را بررسی می‌کنند. بر اساس ارزیابی‌ این گروه، بسیاری کشورها همین حالا هم در زمینه دستیابی به اهداف معاهده پاریس، کم‌کاری نشان داده‌اند.

اما سی‌اوپی۲۶ تنها درباره تعهدات کربنی و مذاکرات بین کشورها نیست. اتحادیه‌های مشاغل و صنایع نیز باید وارد میدان شوند و تعهدات جدیدی بپذیرند. صنعت سیمان در ماه اکتبر وعده داد که تا سال ۲۰۵۰ «کربن‌خنثی» شود. افراد خیر و نیکوکار هم اهداف خودشان در این زمینه، از جمله میلیون‌ها دلار برای حفاظت از زمین و حقوق زمین افراد بومی، را اعلام خواهند کرد. دانشمندان حق افراد بومی بر زمین‌هایشان را مرتبط با حفاظت از تنوع زیستی و کاهش جنگل‌زدایی و در نتیجه آن، کاهش انتشار کربن، در جنگل‌های بارانی آمازون و مناطق گرمسیری می‌دانند.

سخن به میان آوردن از حق افراد بومی بر سرزمین‌هایشان برای نخستین بار در سی‌اوپی۲۶ مطرح خواهد شد و دانشمندان امیدوارند که حرف زدن از آن، بودجه‌ای برای آن فراهم کند.

بسیاری فعالان محیط‌زیست درباره خروجی نشست گلاسگو تردید دارند؛ برای مثال، گرتا تونبرگ، فعال محیط‌زیست جوان سوئدی در این نشست شرکت نمی‌کند.

همچنین گمانه‌زنی‌هایی درباره توانایی چهارچوب اقلیمی سازمان ملل برای روبه‌رو شدن با چالش‌های محیط‌زیستی مطرح شده است. اما تغییر جهت از مصرف سوخت‌های فسیلی به سمت فناوری انرژی پاک طی دهه‌های گذشته سرعت یافته است و بسیاری صاحب‌نظران بر این باورند که دیپلماسی اقلیمی در این تغییر رویه نقش داشته است.

راه آمده، مسیر نرفته

بنا بر گزارش‌ها، تعویق یک‌ساله در برگزاری نشست به‌دلیل همه‌گیری کرونا به کشورها فرصت بیشتری برای اندیشیدن به تعهدات اقلیمی‌شان و به «هیات میان‌دولتی تغییر اقلیم» برای آماده‌سازی برای نشست گلاسکو داده است. اما از سوی دیگر، محدودیت‌های مربوط به سفر و توزیع نابرابر واکسن کرونا در سراسر جهان، برای شرکت‌کنندگان در این نشست ، چالش‌های بسیاری به وجود آورده است.

گرچه بریتانیا، میزبان سی‌اوپی۲۶، به تهیه واکسن برای تمامی شرکت‌کنندگان این نشست متعهد شده و هزینه اقامت نمایندگانی که نیاز به قرنطینه را دارند را نیز پرداخته است، گمان می‌رود همچنان برخی دانشمندان و حامیان محیط‌زیست سازمان‌های غیردولتی که دیدبان و مشاور کشورهای در حال توسعه‌اند، برای شرکت در این نشست با مشکل مواجه شوند.

برای بسیاری، چالش اصلی پس از نشست گلاسگو، اطمینان حاصل کردن از دنبال کردن این وعده‌ها در داخل کشورهاست. دانشمندان خواهان اقدام قاطع برای کنار گذاشتن سوخت‌های فسیلی‌اند.

اما از جهات بسیاری، تحول اقتصادی که دانشمندان خواستار آن بودند همین حالا نیز آغاز شده است. قیمت انرژی تجدیدپذیر و پاک مانند انرژی خورشیدی و بادی طی یک دهه گذشته بسیار کاهش یافته است. در بسیاری مناطق، انرژی پاک حالا ارزان‌تر از سوخت‌های فسیلی است. بنا بر یک گزارش منتشرشده جدید آژانس بین‌المللی انرژی، با سیاست‌های اقلیمی کنونی، مصرف ذغال‌سنگ افزایش و به نقطه اوج می‌رسد و در سال ۲۰۲۵ شروع به کاهش خواهد کرد. اوج مصرف نفت حدود یک دهه دیگر خواهد بود. اما اقتصاد جهانی هنوز متکی به سوخت فسیلی است و دانشمندان بر این باورند که گام به جلو برای تغییر آن، اصلا و ابدا آسان نیست.

تامین سوخت برای جهان

انرژی‌های تجدیدپذیر همانند انرژی بادی و خورشیدی، با انگیزه‌های دولتی و کاهش قیمت‌، به‌سرعت در حال گسترش است اما توقف استفاده از سوخت فسیلی همچنان دشوار است.

اما تحول عظیم در حوزه انرژی چگونه روی می‌دهد؟ دانشمندان و دانشگاهیان سال‌ها درباره همه‌چیز در این باره، از مالیات بر کربن تا تاثیرات زیست‌محیطی انرژی خورشیدی و بادی پژوهش کرده‌اند؛ درباره چالش‌های اجتماعی پیش‌روی کشورهای ثروتمند و فقیر، با کنار گذاشتن سوخت فسیلی و مصرف انرژی پاک هم تحقیق کرده‌اند.

سیاستمداران در برخی کشورها با اقتصاد متکی به سوخت‌های فسیلی، اغلب از نابودی مشاغل در اثر این تحول، یعنی تغییر سوخت فسیلی به انرژی پاک می‌گویند. اما تحقیقات نشان می‌دهد رفتن به سمت انرژی پاک، بیشتر ایجاد کسب‌وکار ایجاد می‌کند تا اینکه آن را نابود کند. نتایج یک پژوهش اخیر در این زمینه نشان می‌دهد که تعهدات اقلیمی فعلی جهان می‌تواند تا سال ۲۰۵۰، ۵ میلیون شغل جدید در حوزه انرژی بیافریند.

به‌گفته یک استاد حوزه اقتصاد و محیط‌زیست در میلان ایتالیا، با به کار بستن سیاست‌های جدید، مشاغل وابسته به سوخت فسیلی از بین خواهد رفت و هزینه انرژی در بسیاری مناطق می‌تواند افزایش یابد. پس افرادی بازنده این تحول خواهند بود، مگر آنکه دولت‌ها برای پیدا کردن کار دیگر برای این این دسته وارد عمل شوند و کمک‌حال افراد فقیر در صورت بالا رفتن بهای انرژی باشند. سرنوشت سیاستمداران نیز با افزایش درخواست مردمی برای اقدامات اقلیمی، در دست اقدام سریع برای پرداخت به این مشکلات است. امری که حتما «شدنی» و البته «اجتناب‌ناپذیر» خواهد بود.