اکسیوس و فاکس‌نیوز گزارش دادند ده‌ها جنگنده اسرائیلی تا نزدیکی مرز ایران پرواز کردند و بازگشتند. اسرائیل این اقدام را رزمایش بازدارنده خوانده، اما برخی منابع آمریکایی احتمال می‌دهند هدف، تحریک جمهوری اسلامی به شلیک بوده باشد.
به گزارش اکسیوس، به نقل از مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی که نامشان فاش نشده، ده‌ها جنگنده و هواپیمای سوخت‌رسان اسرائیلی روز دوشنبه ۲۷ مهر با عبور از آسمان سوریه و عراق، مسیری مشابه مسیر یک حمله احتمالی به ایران را طی کردند. این هواپیماها پیش از ورود به حریم هوایی ایران تغییر مسیر دادند و به اسرائیل بازگشتند.
این عملیات یک هفته پیش از انتخابات اسرائیل و هم‌زمان با دیدار پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در پایگاه هوایی عووْدا انجام شد.اکسیوس گزارش داد این پرواز ارتباطی با سفر هگست نداشت.
رزمایش بازدارنده یا تلاش برای تحریک تهران؟
منابع اکسیوس گفتند اسرائیل پیشاپیش واشینگتن را از این عملیات مطلع کرده و آن را رزمایشی برای «نمایش قدرت» و بازداشتن حکومت ایران از حمله در آستانه انتخابات توصیف کرده بود.
با این حال، برخی منابع آمریکایی گفتند برداشتشان این بوده که اسرائیل امیدوار بوده نیروهای ایرانی به‌سوی هواپیماها شلیک کنند تا توجیهی برای حمله به ایران فراهم شود. به گفته مقام‌های آمریکایی، اسرائیلی‌ها می‌دانستند سامانه‌های پدافند هوایی ایران این پرواز را شناسایی خواهند کرد.
برخی مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی نیز پرواز را غیرمعمول ندانسته و هدف آن را بازدارندگی توصیف کرده‌اند.
نگرانی از تاثیر جنگ بر انتخابات اسرائیل
این گزارش‌ها در حالی منتشر شده که به نوشته اکسیوس، نتانیاهو و دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، اوایل اکتبر درباره احتمال آغاز عملیات گسترده دیگری علیه حکومت ایران، پیش از انتخابات اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، گفت‌وگو کرده بودند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو با استناد به اطلاعات دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل، درباره تلاش حکومت ایران برای احیای برنامه هسته‌ای خود ابراز نگرانی کرده بود. ترامپ که ابتدا ظاهراً به ازسرگیری حملات تمایل داشت، در نهایت با پیشنهاد نتانیاهو مخالفت کرد.
منابع اکسیوس همچنین گفتند ایال زامیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، به دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، هشدار داده بود که ازسرگیری جنگ و واکنش احتمالی حکومت ایران می‌تواند انتخابات اسرائیل را به تعویق بیندازد.
شبکه ۱۲ اسرائیل نیز گزارش داد برخی مقام‌های نهادهای دفاعی از زامیر خواسته‌اند مانع حمله به ایران پیش از رای‌گیری شود؛ اقدامی که به باور آنان انگیزه سیاسی دارد و بر ضرورت نظامی استوار نیست.
یک مقام اسرائیلی به اکسیوس گفت زامیر اجازه اقدام نظامی ناموجهی را که برگزاری انتخابات ۲۷ اکتبر را مختل کند، نخواهد داد.
نتانیاهو از دستور برای سرنگونی حکومت ایران گفت
هم‌زمان، نتانیاهو روز چهارشنبه ۲۹ مهر در مراسم دانش‌آموختگی افسران ارتش، حکومت ایران را به تلاش برای پیشبرد ساخت سلاح هسته‌ای متهم کرد و گفت مجتبی خامنه‌ای راه پدرش را ادامه می‌دهد.
او سرنگونی حکومت ایران را تنها راه از میان بردن دائمی این تهدید خواند و گفت چنین دستوری به ارتش، موساد و نهادهای امنیتی داده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل نیز در همان مراسم گفت حکومت ایران و نیروهای نیابتی‌اش برای انجام حملاتی با هدف تاثیرگذاری بر نتیجه انتخابات اسرائیل تلاش می‌کنند. او هشدار داد: «اگر ایران به اسرائیل حمله کند، ایران خواهد سوخت!»
در مقابل، به گزارش شبکه ۱۲، سران نهادهای دفاعی اسرائیل نگران‌اند که تداوم تهدیدهای نظامی، حکومت ایران را به حمله پیش‌دستانه برای جلوگیری از عملیات احتمالی آمریکا و اسرائیل سوق دهد.
آمریکا برای خروج کارکنان سفارتخانه‌ها آماده می‌شود
در میانه این تنش‌ها، سه مقام آمریکایی به رویترز گفتند وزارت خارجه آمریکا در حال آماده‌سازی دستور خروج برخی کارکنان و خانواده‌های آنان از سفارتخانه‌های این کشور در منطقه خلیج فارس است.
دو تن از این مقام‌ها، احتمال ازسرگیری درگیری‌ها، به‌ویژه با حوثی‌های یمن، را دلیل این اقدام عنوان کردند. سفارت آمریکا در ریاض نیز پس از حملات مرگبار اخیر، از جمله حمله به فرودگاه این شهر، درباره احتمال حملات بیشتر حوثی‌ها به عربستان سعودی هشدار داد.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که مذاکرات آمریکا و حکومت ایران در ماه‌های اخیر تقریبا متوقف شده و اختلاف بر سر آینده برنامه هسته‌ای ایران ادامه دارد. واشینگتن خواهان برچیدن این برنامه است، در حالی که تهران بر صلح‌آمیز بودن آن تاکید دارد و خواسته‌های آمریکا را رد کرده است.
هیات مهاجرت و پناهندگی کانادا حکم اخراج امین یوسفی‌جم، افسر پیشین نیروی انتظامی جمهوری اسلامی را به‌دلیل نقش داشتن در یک شبکه مجرمانه که به حکومت ایران برای دور زدن تحریم‌های بین‌المللی کمک می‌کرد، صادر کرده است.
گلوبال نیوز چهارشنبه ۲۹ مهر با استناد به یک رأی ۳۶ صفحه‌ای این خبر را گزارش داد.
بر اساس این گزارش، هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا تشخیص داده است که امین یوسفی‌جم، ستوان پیشین پلیس تهران که از سال ۲۰۱۶ در کانادا زندگی می‌کند و ساکن تورنتو بوده، در هماهنگی انتقال تجهیزات مشمول محدودیت‌های صادراتی از آمریکا به ایران از طریق امارات متحده عربی نقش داشته است.
این محموله‌ها شامل تجهیزات الکترونیکی، موتورها و سایر کالاهای دومنظوره با کاربردهای غیرنظامی و نظامی بوده‌اند. گلوبال نیوز گزارش داد که برخی از این تجهیزات به‌طور بالقوه می‌توانستند در ساخت سلاح‌های کشتار جمعی مورد استفاده قرار گیرند.
حکم اخراج یوسفی‌جم در ماه ژوئیه صادر شده بود، اما متن آن نخستین بار در هفته جاری در اختیار گلوبال نیوز قرار گرفت.
هیات مهاجرت و پناهندگی کانادا تشخیص داد که یوسفی‌جم نقشی اساسی در عملیاتی داشته که تحریم‌های کانادا و آمریکا را نقض کرده است، هرچند میزان مشارکت او در مقایسه با برادرش، آرش یوسفی‌جم، که هدایت این شبکه را بر عهده داشت، محدودتر بوده است.
بر اساس این گزارش، یوسفی‌جم در سال ۲۰۲۱ در تورنتو بازداشت و به آمریکا مسترد شد. او در آمریکا اتهامات مربوط به نقض تحریم‌ها را پذیرفت. امین یوسفی‌جم پس از بازگشت به کانادا، نام خود را به‌طور قانونی به «امین کوهن» تغییر داد.
هیات مهاجرت و پناهندگی کانادا تشخیص داد که او هنگام درخواست تغییر نام، عمدا محکومیت خود در آمریکا را اعلام نکرده است. این هیات توضیح یوسفی‌جم مبنی بر اینکه به او توصیه شده بود محکومیت‌های کیفری خارج از کانادا را گزارش نکند، نپذیرفت.
آژانس خدمات مرزی کانادا استدلال کرده بود که یوسفی‌جم تهدیدی علیه امنیت ملی محسوب می‌شود. با این حال، هیات مهاجرت و پناهندگی تشخیص داد که شواهد کافی برای اثبات اینکه او همچنان تهدیدی امنیتی است وجود ندارد و در عوض، حکم اخراج او را به‌دلیل عضویت در یک سازمان مجرمانه صادر کرد.
گلوبال نیوز به‌نقل از یوسفی‌جم گزارش داد که او همچنان در کانادا به سر می‌برد و در حال بررسی گزینه‌های حقوقی خود است. او از پاسخ به این پرسش که آیا به حکم اخراج اعتراض کرده است یا نه، خودداری کرد.
این پرونده در حالی مطرح می‌شود که کانادا تلاش‌های گسترده‌تری را برای اخراج افراد دارای ارتباط با جمهوری اسلامی دنبال می‌کند، هرچند روند اخراج یوسفی‌جم مستقل از پرونده‌هایی است که مقام‌های ارشد حکومت ایران را هدف قرار داده‌اند.
بر اساس آمار آژانس خدمات مرزی کانادا، مقام‌های این کشور تا اول اکتبر ۴۰ مقام ارشد ایرانی ساکن کانادا را شناسایی کرده بودند.
از این تعداد، دو نفر اخراج شده‌اند، هشت نفر داوطلبانه کانادا را ترک کرده‌اند و دو نفر دیگر در انتظار اجرای حکم اخراج خود هستند.
عبدالفتاح سیسی، رییس‌جمهوری مصر، چهارشنبه ۲۹ مهر اعلام کرد حمایت نظامی این کشور از عربستان سعودی به دفاع از خاک و مرزهای این کشور محدود خواهد بود و شامل حمله به یمن نخواهد شد.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن حملات خود به عربستان سعودی را تشدید کرده‌اند.
هم‌زمان با تاکید حمایت محدود و مشروط مصر از عربستان سعودی، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه، و حسن رشاد، رییس دستگاه اطلاعاتی این کشور، با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در ریاض دیدار کردند.
به‌گزارش خبرگزاری رسمی عربستان سعودی (واس)، عبدالعاطی در این دیدار پیام کتبی سیسی خطاب به ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، را تحویل داد و دو طرف درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای گفت‌وگو کردند.
به‌گزارش رویترز هرگونه حمایت نظامی مصر از عربستان سعودی می‌تواند به تشدید قابل‌توجه درگیری گسترده‌تر در خاورمیانه منجر شود؛ درگیری‌هایی که از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، عرضه جهانی انرژی را تهدید کرده و موجب افزایش قیمت نفت شده است.
سیسی همچنین گفت مصر در صورت درخواست هر کشور عربی دیگری، از خاک آن کشور نیز دفاع خواهد کرد، اما عملیات نظامی مصر از محدوده خاک این کشور یا خاک کشور عربی دیگری که قاهره درصدد حفاظت از امنیت و ثبات آن باشد، فراتر نخواهد رفت.
عبدالفتاح سیسی، شنبه ۲۵ مهر گفته بود کشورش در صورت درخواست عربستان سعودی، اقدامات لازم برای دفاع از این کشور را انجام خواهد داد. او تاکید کرده بود قاهره به دنبال حمله به دیگران نیست و اقدام احتمالی آن ماهیت دفاعی خواهد داشت.
او یکشنبه ۲۶ مهر نیز تاکید کرد قاهره برای دفاع از امنیت و ثبات عربستان سعودی «هرگونه حمایت لازم و ممکن» را ارائه خواهد کرد.
سیسی یکشنبه در مراسم دانش‌آموختگی آکادمی نظامی مصر گفت اجازه نخواهد داد امنیت و ثبات عربستان سعودی آسیب ببیند و از پارلمان خواست برای صدور مجوز احتمالی، جلسه اضطراری برگزار کند. پارلمان نیز از برنامه برگزاری جلسه در روز یکشنبه خبر داد.
با این حال به‌گفته نمایندگان پارلمان مصر، این نهاد دوشنبه رأی‌گیری درباره صدور مجوز برای نیروهای مسلح به‌منظور حمایت از عربستان سعودی در صورت درخواست این کشور را تا چهارم آبان به تعویق انداخت.
درگیری‌ها میان ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی، که از دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی یمن حمایت می‌کند، و حوثی‌ها، که کنترل صنعا، پایتخت یمن، و بخش بزرگی از شمال این کشور را در اختیار دارند، در هفته‌های اخیر تشدید شده است.
این درگیری‌ها جبهه تازه‌ای در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران گشوده است.
مصر و عربستان سعودی شرکای راهبردی و اقتصادی نزدیکی هستند. عربستان سعودی و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله امارات متحده عربی، پس از سرنگونی نظامی محمد مرسی، رییس‌جمهوری اسلام‌گرای مصر، در سال ۲۰۱۳، میلیاردها دلار کمک مالی، سپرده بانکی نزد بانک مرکزی و سرمایه‌گذاری در اختیار مصر قرار دادند. سیسی یک سال بعد به ریاست‌جمهوری رسید.
مصر که یکی از قدرت‌های نظامی منطقه به شمار می‌رود، پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۵ به ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی پیوسته بود؛ ائتلافی که برای حمایت از دولت یمن در برابر حوثی‌ها در این کشور مداخله نظامی کرد. با این حال، نقش رزمی مصر در جنگ داخلی یمن محدود بود.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در بسته‌ای تازه، ۵ فرد، ۴ شرکت و ۹ شناور، را در ارتباط با شبکه کشتیرانی سایه و دور زدن تحریم‌های جمهوری اسلامی هدف قرار داد. این اقدام یک شرکت حقوقی، شرکت‌های خدمات دریایی و شناورهای باری و پشتیبانی را در بر می‌گیرد.
این وزارتخانه چهارشنبه ۲۹ مهر اعلام کرد تحریم‌های تازه، شرکت حقوقی «کارناکیس اند کارناکیس» مستقر در پاناما و یونان، پنج مالک و کارمند آن، شرکت کشتیرانی «روکست» و دو کارگزار دریایی در سنگاپور و امارات متحده عربی را شامل می‌شود. ۹ شناور مرتبط با این شرکت‌ها نیز به‌عنوان اموال مسدودشده اعلام شدند.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در بیانیه‌ای که برای اعلام این تحریم‌ها منتشر شد، خطاب به افراد و شرکت‌هایی که با جمهوری اسلامی همکاری می‌کنند، گفت: «چه در دریا مشغول انتقال غیرقانونی نفت باشید و چه در دفتر مدیریتی یک شرکت حقوقی نشسته باشید، اگر از حکومت ایران حمایت کنید، شما را پیدا و تحریم خواهیم کرد.»
این اقدام در ادامه تشدید تلاش‌های آمریکا برای افزایش فشار ناشی از تحریم‌ها بر جمهوری اسلامی در چارچوب کارزار «طرد اقتصادی» انجام شد.
این کارزار دوم شهریور با هدف اعلام‌شده قطع شریان‌های درآمدی حکومت ایران آغاز شد و شبکه‌های فروش نفت، انتقال پول، تامین تجهیزات نظامی و خدمات پشتیبان تجارت ایران را هدف گرفته است.
شرکت حقوقی و شبکه پنهان‌سازی مالکان کشتی‌ها
به‌گفته وزارت خزانه‌داری، «کارناکیس اند کارناکیس» با ثبت شرکت‌های پوششی و صوری به پنهان‌سازی مالکان واقعی کشتی‌های ناوگان سایه کمک کرده است و کشتی‌های آن صدها میلیون دلار نفت، محصولات پتروشیمی، فولاد و دیگر کالاهای ایرانی حمل کرده‌اند.
این وزارتخانه همچنین نقش این شرکت را در ایجاد ساختار شرکتی شبکه کشتیرانی سید اسدالله امام‌جمعه، از فعالان تجارت گاز مایع ایران، برجسته دانست. وزارت خزانه‌داری آمریکا پیش‌تر در دوم اردیبهشت ۱۴۰۴، امام‌جمعه و شبکه‌ای از شرکت‌های وابسته به او را به اتهام دور زدن تحریم‌ها و کمک به تامین مالی برنامه‌های هسته‌ای و تسلیحاتی جمهوری اسلامی تحریم کرده بود.
به‌گفته این وزارتخانه، شبکه امام‌جمعه با استفاده از شرکت‌هایی در ایران و امارات متحده عربی، صدها میلیون دلار گاز مایع و نفت خام ایران را به بازارهای خارجی منتقل کرده است.
پنج فرد تحریم‌شده عبارت‌اند از سوفیانوس کارناکیس کوسماس و کنستانتینوس کارناکیس کوسماس، بنیان‌گذاران و مالکان شرکت، و یوانیس کارناکیس کوسماس، پدرو اورتگا جونز و روبرتو اورتگا جونز، از کارکنان آن.
شرکت «روکست مریتایم شیپینگ اند تریدینگ» نیز که این موسسه حقوقی نمایندگی شرکتی آن را بر عهده دارد، تحریم شد. هفت کشتی باری تحت مدیریت روکست شامل «آنموس»، «گلوریس»، «پراید»، «دستینی»، «فلامینگو-۱»، «هارمونی» و «پرینس» مشمول مسدودسازی شدند. به‌گفته خزانه‌داری، سه کشتی نخست طی یک سال گذشته کالاهای ایرانی، از جمله محصولات پتروشیمی و فولادی، حمل کرده‌اند.
کارگزاران دریایی در سنگاپور و دبی
دیگر شرکت تحریم شده، «آمیگوز سنگاپور» است که به‌دلیل فعالیت در بخش نفت ایران در فهرست تحریمی تازه قرار گرفته است.
وزارت خزانه‌داری گفت این شرکت کارگزاری محموله نفتی تحت نظارت «سپهر انرژی جهان‌نما پارس» را بر عهده داشته و با شرکت‌هایی وابسته به شبکه کشتیرانی محمدحسین شمخانی مرتبط است.
شرکت «ویلز شیپینگ لاین» مستقر در دبی نیز به‌دلیل حمایت از آمیگوز تحریم شد. بر اساس بیانیه، ویلز برای یک شرکت پوششی فعال در خرید محصولات پتروشیمی ایران خدمات کارگزاری ارائه کرده است. دو شناور پشتیبانی این شرکت، «ویلز دایموند» و «ویلز پرل»، نیز در فهرست اموال مسدودشده قرار گرفتند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین از تحقیق شبکه مقابله با جرایم مالی آمریکا درباره ارتباطات احتمالی یک بانک یونانی با جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن خبر داد. نام این بانک در این بیانیه اعلام نشده است.
واشینگتن ۲۳ مهر ۱۶ ایرانی و ۱۰ نهاد، از جمله بانک‌ها و صرافی‌های مرتبط با انتقال درآمدهای نفتی و تامین دلار، را تحریم کرد. همچنین ۱۶ مهر، ۶ فرد، ۲۷ شرکت و ۲۲ شناور مرتبط با شبکه‌های کشتیرانی و ناوگان سایه هدف تحریم‌های آمریکا قرار گرفتند.
دامنه این فشارها نهم مهر به ایران‌خودرو، سایپا، راه‌آهن و تامین‌کنندگان خارجی گسترش یافت. پیش از آن، آمریکا هفت مهر پنج فرد و پنج شرکت مرتبط با تامین تسلیحات و قطعات نظامی را تحریم کرد و در اقدامی جداگانه، هواپیمایی ساها و دو شرکت روسی مرتبط با انتقال تجهیزات نظامی را نیز هدف گرفت.
در بخش مالی، خزانه‌داری ۲۶ شهریور صرافی بیت‌بانک و شرکت و مدیران مرتبط با شبکه بابک زنجانی را به‌دلیل نقش اعلام‌شده در انتقال صدها میلیون دلار بیت‌کوین به سپاه تحریم کرد.
رییس‌جمهوری روسیه در دیدار با فرستاده ویژه آمریکا، برای کمک به حل دیپلماتیک بحران ایران اعلام آمادگی کرد. هم‌زمان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، بار دیگر سرنگونی جمهوری اسلامی را تنها راه رفع تهدید خواند و تهران نیز بر شروط خود برای توافق با واشینگتن تاکید کرد.
نتانیاهو چهارشنبه ۲۹ مهر در مراسم فارغ‌التحصیلی افسران ارتش گفت تنها راه پایان دادن همیشگی به تهدید جمهوری اسلامی، سرنگونی این حکومت است و تاکید کرد این دستور را به ارتش، موساد و دیگر نهادهای امنیتی داده است.
او گفت مجتبی خامنه‌ای تصمیم گرفته راه پدرش را ادامه دهد و حکومت ایران بار دیگر برای توسعه ابزارهای تهدیدآمیز خود تلاش می‌کند.
به‌گفته نتانیاهو، تا زمانی که جمهوری اسلامی بر سر کار باشد و برای دستیابی به «تسلیحات مرگبار» تلاش کند، اسرائیل با تهدیدی موجودیتی روبه‌رو خواهد بود.
این سخنان پس از آن بیان شد که فایننشال‌تایمز به‌نقل از سه منبع آگاه، از توقف طرح حمله گسترده اسرائیل در ۱۸ مهر به‌دلیل مخالفت دونالد ترامپ خبر داد.
کاخ سفید نیز به این روزنامه گفت آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان به جمهوری اسلامی حمله نخواهد کرد، با این حال، نتانیاهو همچنان برای ازسرگیری حملات فشار می‌آورد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، در همان مراسم گفت تلاش‌هایی از جانب جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی برای حملاتی با هدف تاثیرگذاری بر انتخابات اسرائیل شناسایی شده است. او هشدار داد اگر جمهوری اسلامی به اسرائیل حمله کند، «ایران در آتش خواهد سوخت».
کاتز حکومت ایران را در ضعیف‌ترین وضعیت تاریخ خود توصیف کرد و گفت همین ضعف ممکن است تهران را به اقدامات شدیدتر، از جمله حمله به اسرائیل، سوق دهد.
مسکو از امکان توافق با تهران می‌گوید
در سوی دیگر این رویارویی، ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، در دیدار با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییس‌جمهوری آمریکا، در سن‌پترزبورگ گفت مسکو آماده کمک به حل بحران ایران است.
به گزارش تاس، خبرگزاری دولتی روسیه، پوتین با اشاره به «روابط ویژه و مبتنی بر اعتماد» با تهران گفت: «اگر بتوانیم حتی کوچک‌ترین کمکی به حل این بحران کنیم، با کمال میل این کار را انجام خواهیم داد.»
کرملین نیز اعلام کرد پوتین بر باقی ماندن امکان حل دیپلماتیک بحران و ضرورت توافق با تهران تاکید کرده است.
طرح موضوع ایران در این دیدار، رایزنی‌های مسکو و واشینگتن را به فراتر از جنگ اوکراین برد. دو طرف درباره همکاری اقتصادی و احتمال دیدار پوتین و ترامپ در چین نیز گفت‌وگو کردند. پوتین همچنین از آماده‌سازی نخستین محموله گازوئیل برای ارسال به آمریکا خبر داد.
شروط تهران و تهدید به تهاجم
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارشنبه در گفت‌وگو با خبرگزاری صدا و سیما، پیشرفت مذاکرات و بازگشایی تنگه هرمز را به اجرای شروط تهران گره زد و گفت طرح ایران به آمریکا ارائه شده است.
او افزود: «همه می‌دانند که تسلیم نخواهیم شد.»
عراقچی در یادداشتی در فایننشال‌تایمز نیز هشدار داد تشدید تنش در تنگه هرمز، جان غیرنظامیان و اقتصاد جهانی را به خطر می‌اندازد.
او جمهوری اسلامی را خواهان توافقی «عادلانه و شرافتمندانه» خواند، اما چشم‌انداز پیشرفت در شرایط کنونی را ضعیف توصیف کرد.
این موضع ادامه شروطی است که مقام‌های جمهوری اسلامی ۲۸ مهر در دیدار با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، مطرح کردند؛ از جمله رفع فشارها و تحریم‌ها پیش از مذاکره و خارج نشدن مواد هسته‌ای از ایران که بر آن تاکید کردند. العربیه نیز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد منیر خواستار انعطاف بیشتر تهران در پرونده هسته‌ای شده است.
در کنار این مواضع، حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، به خبرگزاری دانشجو گفت جمهوری اسلامی در صورت حمله، علاوه بر پاسخ، دست به تهاجم خواهد زد؛ رویکردی که هدفش را ایجاد «بازدارندگی دائم و مطلق» خواند.
این تهدیدها در شرایطی مطرح می‌شود که فاکس‌نیوز به نقل از دو مقام آمریکایی، از اعزام ناوگروه تئودور روزولت و نیروهای تازه به خاورمیانه خبر داده است. ورود این نیروها تا پایان نوامبر، ظرفیت نظامی واشینگتن را افزایش می‌دهد، هرچند به‌خودی‌خود به معنای تصمیم قطعی برای ازسرگیری جنگ نیست.
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی به‌نقل از سیاست‌گذاران منطقه‌ای و تحلیلگران نوشت انتخابات هفته آینده اسرائیل ممکن است به تغییر رهبر این کشور منجر شود، اما راهبردهای اصلی این کشور را از جمله در قبال جمهوری اسلامی تغییر نخواهد داد.
به‌نوشته رویترز، فارغ از نتیجه انتخابات، جمهوری اسلامی همچنان دشمن اصلی اسرائیل باقی خواهد ماند، استفاده از نیروی نظامی همچنان ابزار ترجیحی این کشور خواهد بود و تشکیل کشور مستقل فلسطین نیز چشم‌اندازی دور از دسترس خواهد داشت.
در این گزارش که چهارشنبه ۲۹ مهر منتشر شد، گفته شده دلیل این وضعیت آن است که حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ گروه حماس به جوامع مسکونی جنوب اسرائیل و جنگ‌های غزه، لبنان و ایران، فرض‌های راهبردی زیربنای سیاست اسرائیل را بیش از پیش تثبیت کرده‌اند.
به‌نوشته رویترز تحلیلگران می‌گویند حتی ممکن است سیاست امنیتی اسرائیل سخت‌گیرانه‌تر شود، زیرا پیروزی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با حمایت شرکای ائتلافی راست افراطی می‌تواند او را به تشدید جنگ با جمهوری اسلامی، تحکیم کنترل اسرائیل بر کرانه باختری اشغالی و به حاشیه راندن بیشتر دیپلماسی ترغیب کند.
دکترین امنیتی اسرائیل اکنون بر سه ستون استوار است: درهم شکستن حکومت ایران، حفظ مناطق حائل در آن سوی مرزهای اسرائیل و استفاده از نیروی نظامی برای بازداشتن دشمنان.
به‌گفته تحلیلگران، اختلاف واقعی نه بر سر جهت‌گیری سیاست‌ها، بلکه بر سر شدت اجرای آن‌هاست؛ اینکه اسرائیل با چه میزان تهاجم جنگ‌های خود را پیش ببرد، شهرک‌سازی‌های یهودی‌نشین در کرانه باختری را تا چه اندازه گسترش دهد و آیا هیچ‌یک از رهبران این کشور مسیر دیپلماسی را انتخاب خواهند کرد یا نه.
به‌نوشته رویترز از تهران تا ریاض، انتخابات سه‌شنبه پنجم آبان در اسرائیل نه به‌عنوان نقطه عطفی احتمالی، بلکه آزمونی تلقی می‌شود که نشان خواهد داد آیا خاورمیانه در حال ورود به دوره‌ای طولانی از رویارویی است؛ دوره‌ای که در آن جنگ‌ها شدت می‌گیرند و فروکش می‌کنند، اما منازعات اساسی همچنان حل‌نشده باقی می‌مانند.
آویو بوشینسکی، مشاور پیشین بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل، به رویترز گفت: «اگر نتانیاهو انتخاب شود، هر کاری را که فکر کند می‌خواهد انجام دهد، انجام خواهد داد. گسترش شهرک‌سازی‌ها ادامه خواهد یافت. جنگ‌ها علیه ایران، حماس و حزب‌الله نیز ادامه خواهند داشت.»
او افزود: «آنچه اکنون می‌بینید، همان چیزی است که پس از انتخابات نیز خواهید دید؛ شاید حتی با شدت و تهاجم بیشتر. تا زمانی که ایران در چنین وضعیتی قرار دارد، صحبت کردن درباره فلسطین اتلاف وقت است.»
نتانیاهو یکشنبه گفت اسرائیل باید «پیشگیری و حمله را بر مهار و دفاع اولویت دهد».
این رویکرد شامل حملات پیش‌دستانه برای خنثی کردن تهدیدهای در حال ظهور، تثبیت جایگاه اسرائیل به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای و به حداکثر رساندن استقلال این کشور در زمینه تسلیحات است.
چرا بعید است مسیر سیاست‌ها تغییر کند؟
در انتخابات پیش رو، حزب راست‌گرای لیکود به رهبری نتانیاهو و متحدان ملی‌گرای افراطی آن در برابر مخالفانی قرار گرفته‌اند که حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، هدایتشان می‌کند.
غسان الخطیب، تحلیلگر فلسطینی، چشم‌اندازی برای تغییر بنیادین سیاست اسرائیل در قبال فلسطینی‌ها نمی‌بیند، زیرا هم‌زمان با حرکت افکار عمومی اسرائیل به سمت راست، احزاب سیاسی این کشور برای نمایش مواضع سخت‌گیرانه‌تر با یکدیگر رقابت می‌کنند.
او گفت: «محتوای اصلی سیاست همچنان یکسان است: نه به تشکیل کشور فلسطین و آری به گسترش بیشتر شهرک‌سازی‌ها. همه آن‌ها در این زمینه اتفاق نظر دارند.»
به‌گفته الخطیب، دولتی به رهبری مخالفان نتانیاهو ممکن است برای ترمیم جایگاه بین‌المللی اسرائیل تلاش کند؛ از جمله با مهار بخشی از خشونت شهرک‌نشینان یا پیشبرد گسترش شهرک‌سازی‌ها با تبلیغات و سروصدای کمتر. اما چنین تغییراتی بیش از آنکه تغییری در ماهیت سیاست‌ها باشند، تغییری در شیوه اجرای آن‌ها خواهند بود.
مایکل یانگ، پژوهشگر مرکز خاورمیانه کارنگی، گفت تشکیلات امنیتی اسرائیل و بخش بزرگی از طبقه سیاسی این کشور، دیدگاه راهبردی مشترکی دارند که بر مقابله با ایران، حفظ سیاست «دفاع پیشرو» و تداوم بازدارندگی نظامی متمرکز است. این اشتراک نظر، امکان تغییرات عمده در سیاست‌ها را محدود می‌کند.
یوست هیترمن، پژوهشگر گروه بین‌المللی بحران که در کرانه باختری تحقیقات میدانی انجام داده است، به رویترز گفت افزایش خشونت شهرک‌نشینان، تشدید سرخوردگی فلسطینی‌ها و نبود «افق سیاسی»، شرایطی انفجارآمیز ایجاد کرده است که در آن حتی یک جرقه کوچک می‌تواند به خیزشی گسترده‌تر منجر شود.
«اختاپوس زهرآگین»
برخی سیاست‌گذاران منطقه‌ای این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا رویارویی اسرائیل با جمهوری اسلامی، صرف‌نظر از اینکه چه کسی در انتخابات پیروز شود، به اصل محوری شکل‌دهنده ساختار امنیتی خاورمیانه تبدیل شده است یا نه.
تمجید دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، از نتانیاهو به‌عنوان یک «نخست‌وزیر جنگجوی بزرگ»، این انتظار را تقویت کرده است که رهبر اسرائیل در صورت باقی ماندن در قدرت، برای به پایان رساندن کارزار علیه تهران تلاش خواهد کرد.
نتانیاهو آشکارا اعلام کرده است که اهداف او فراتر از مهار ایران است و سرنگونی حاکمان روحانی این کشور را نیز در بر می‌گیرد.
او در سخنرانی این هفته خود گفت: «به پایان رساندن ماموریت یعنی سرنگون کردن رژیم تروریستی ایران، سرِ اختاپوس زهرآگین.»
با این حال، تحلیلگران نظامی و سیاسی تردید دارند که بدون تهاجم زمینی مشترک آمریکا و اسرائیل، بتوان تهران را وادار کرد از آنچه منافع امنیتی بنیادین خود می‌داند، در نبردی که از نگاه جمهوری اسلامی ماهیتی موجودیتی دارد، دست بکشد.
رهبران جمهوری اسلامی پس از پشت سر گذاشتن ماه‌ها جنگ، ممکن است بر این محاسبه تکیه کرده باشند که می‌توانند بیش از مخالفان خود دوام بیاورند و هم‌زمان از طریق متحدان منطقه‌ای خود به اعمال فشار ادامه دهند.
مایکل یانگ گفت: «این یک باتلاق است. ایرانی‌ها می‌توانند بیشتر از ترامپ دوام بیاورند.»
به‌گفته تحلیلگران، حزب‌الله در لبنان و حماس در غزه تضعیف شده‌اند، اما شبکه گسترده‌تر گروه‌های هم‌سو با جمهوری اسلامی همچنان پابرجا مانده است و این درگیری حتی می‌تواند عزم تهران را برای دستیابی به بازدارندگی هسته‌ای تقویت کند.
با وجود تمام نگرانی‌هایی که نتانیاهو در جهان عرب ایجاد می‌کند، برخی رهبران کشورهای خلیج فارس همچنان او را سیاستمداری در اسرائیل می‌دانند که بیش از دیگران احتمال دارد فشار بر ایران را حفظ کند.
این وضعیت آن‌ها را با معضلی روبه‌رو کرده است. آن‌ها با سیاست‌هایی که توسعه‌طلبانه می‌دانند و از سوی نتانیاهو دنبال می‌شود مخالف‌اند، اما در عین حال خواهان مهار نفوذ ایران هم هستند.
عبدالعزیز صقر، رییس مرکز پژوهش‌های خلیج فارس، به رویترز گفت: «سیاست‌های نتانیاهو در غزه، کرانه باختری، سوریه و لبنان زیان‌بار است. در مورد ایران، پیش از آنکه درگیری بیش از این تشدید شود، دستیابی به یک توافق ضروری است. اگر نقش ایران مهار نشود، ممکن است منطقه به سوی ۵۰ سال سلطه ایران حرکت کند.»
