حسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرییس اول کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، از قوه قضاییه بهدلیل اعدام چهار تن از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در پرونده میدان علیخانی اصفهان تقدیر کرد و گفت: «اجرای حکم آنان از نظر بازدارندگی برای افرادی که قصد برهم زدن امنیت کشور را دارند، حائز اهمیت است.»
او در گفتوگو با خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، افزود همه کسانی که خواهان امنیت کشور هستند، باید از رییس قوه قضاییه، دادستان استان، قضات اصفهان و تمامی مسئولان قضایی که احکام اعدام این افراد را صادر و اجرا کردند، قدردانی کنند.
حاجیدلیگانی در واکنش به اعتراضها به اعدام این معترضان گفت کسانی که شعار «نه به اعدام» سر میدهند، باید توجه کنند که افراد اعدامشده مرتکب اقدامات «خشونتآمیز» شدهاند.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری را ششم مرداد و عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی را ۲۸ تیر در ارتباط با پرونده میدان علیخانی اصفهان اعدام کرد.
سپاهی و صفری در میدان علیخانی اصفهان در ملا عام اعدام شدند و بسیاری از شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی این اقدام را «وحشیانه» و «جنایتی علیه بشریت» خواندند و از آن ابراز انزجار کردند.
بر اساس این تحلیل که پنجشنبه ۱۵ مرداد در خبرگزاری رویترز منتشر شد، بهای نفت برنت که اول مرداد تا حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یافته بود، اکنون به حدود ۸۰ دلار رسیده است.
این افت قیمت پس از آن رخ داد که گمانهزنیها درباره احتمال دستیابی به توافقی برای ازسرگیری تردد شناورها در تنگه هرمز بالا گرفت.
این توافق احتمالی بر پایه تفاهمی میان تهران و مسقط برای ایجاد مسیرهای امن کشتیرانی در تنگه هرمز شکل خواهد گرفت.
با این حال، تجربه یادداشت تفاهم نافرجام خردادماه نشان میدهد بازار ممکن است بار دیگر بیش از اندازه به تحقق این سناریو خوشبین باشد.
بوسو هشدار داد در دو ماه گذشته تهدیدهای جمهوری اسلامی افزایش یافته، ظرفیت پالایش جهانی کاهش پیدا کرده، ذخایر انرژی افت کرده و تعداد گلوگاههای آسیبپذیر در زنجیره عرضه بیشتر شده است.
از این رو، حتی اگر واشینگتن و تهران به توافقی تازه دست یابند، ریسک اتکای بازار بر موفقیت آن بیشتر از گذشته خواهد بود.
طی هفتههای گذشته، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید تنشها در منطقه انجامیده است.
رایزنیها برای بازگشایی تنگه هرمز در روزهای اخیر وارد مرحله تازهای شده است. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر هشدار داد جمهوری اسلامی در صورت نپذیرفتن توافق یا عدول از توافق احتمالی، با پیامدهای «بسیار سختی» مواجه خواهد شد.
تنگه هرمز، محور اصلی اختلاف
کنترل تنگه هرمز اکنون به مهمترین محور اختلاف میان تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
بوسو نوشت برخلاف تفاهم خردادماه که وضعیت آینده این آبراه را مبهم باقی گذاشت، انتظار میرود توافق جدید دستکم بخشی از کنترل تردد در آبهای منطقه را به جمهوری اسلامی واگذار کند.
ایالات متحده و متحدان منطقهای آن سالها هرگونه کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز را رد کردهاند، اما پس از بیش از پنج ماه اختلال در صادرات انرژی، برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس ممکن است برای احیای بخشی از درآمدهای از دسترفته نفت و گاز خود، به مصالحه تن دهند.
به باور بوسو، همین کشورها اکنون فشار بیشتری بر ترامپ وارد میآورند؛ سیاستمداری که تنها چند ماه مانده به انتخابات میاندورهای، با انتقادهای داخلی درباره نحوه مدیریت این بحران روبهرو است.
این در شرایطی است که صادرات نفت از طریق تنگه هرمز در ماه ژوئیه (۱۰ تیر تا ۹ مرداد) به حدود یکپنجم سطح پیش از جنگ رسید.
بوسو خاطرنشان کرد پس از تفاهم خردادماه، معاملهگران میتوانستند امیدوار باشند آتشبس سرانجام به بازگشایی کامل تنگه هرمز منجر شود، اما اکنون دستیابی به عبور و مرور آزاد و بدون محدودیت از این آبراه بسیار دور از دسترس به نظر میرسد.
پیش از آغاز جنگ اخیر در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بهطور متوسط روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از خلیج فارس از طریق تنگه هرمز صادر میشد؛ رقمی که حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت را تشکیل میداد.
۱۴ مرداد، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، آمریکا و اسرائیل را مسئول بحران تنگه هرمز معرفی کرد و با اشاره به مذاکرات جاری تهران و مسقط گفت توافق احتمالی با عمان بهتنهایی نمیتواند به معنای امن شدن این آبراه برای کشتیهای عبوری باشد.
موج عرضه دیگر تکرار نمیشود
به نوشته بوسو، شرایط عرضه نسبت به دو ماه گذشته بهطور محسوسی تغییر کرده است.
در آستانه آتشبس خرداد، نزدیک به ۱۵۰ میلیون بشکه نفت در صدها نفتکش پشت تنگه هرمز انباشته شده بود و بازار انتظار داشت با بازگشایی مسیر، حجم بزرگی از نفت وارد بازار شود.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، در ماه پس از آن توافق حدود ۷۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی از خلیج فارس صادر شد؛ موضوعی که نگرانیها درباره کمبود عرضه را کاهش داد و بهویژه برای مصرفکنندگان آسیایی آرامش نسبی به همراه آورد.
اما اکنون تنها حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت در مخازن داخل خلیج فارس باقی مانده است. از این رو، حتی اگر تنگه هرمز بازگشایی شود، حجم نفتی که میتواند وارد بازار شود بهمراتب کمتر از دو ماه پیش خواهد بود.
بوسو افزود ساختار قراردادهای آتی نفت برنت نشان میدهد نگاه بازار از انتظار مازاد عرضه در کوتاهمدت به نگرانی درباره کمبود عرضه در ماههای پیشرو تغییر کرده است؛ روندی که موجب شده معاملات بیش از گذشته بر قراردادهای تحویل نزدیک متمرکز شوند.
۱۴ مرداد، روزنامه تلگراف گزارش داد جمهوری اسلامی در حال بررسی پیشنهادی برای بازگشایی تنگه هرمز است که بر اساس آن، کشورهای حاشیه خلیج فارس و شماری از کشورهای اروپایی بخشی از هزینه نگهداری و خدمات این گذرگاه راهبردی را میپردازند.
ادامه فشار بر ذخایر انرژی و بازار گازوئیل
بوسو در ادامه هشدار داد ذخایر نفت و فرآوردههای نفتی نیز اکنون در موقعیتی آسیبپذیرتر قرار دارند.
اختلال طولانیمدت در تنگه هرمز مصرفکنندگان را در اوج فصل تقاضای تابستانی در نیمکره شمالی ناچار کرده از ذخایر سوخت خود استفاده کنند و در نتیجه، حاشیه اطمینان بازار بیش از پیش کاهش یافته است.
این وضعیت بهویژه در بازار گازوئیل مشهود است. اختلال صادرات از خاورمیانه و تصمیم روسیه برای ممنوع کردن صادرات گازوئیل در ماه ژوئیه بهدنبال آسیبهای گسترده حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای این کشور، توازن عرضه و تقاضا را بیش از پیش بر هم زده است.
در نتیجه، حاشیه سود پالایش گازوئیل در ۹ مرداد به رکورد تاریخی ۷۵ دلار در هر بشکه رسید. هرچند این رقم بعدا به حدود ۶۳ دلار کاهش یافت، اما همچنان حدود ۵۰ درصد بالاتر از سطح اواخر خرداد باقی مانده است.
بوسو نتیجه گرفت حتی اگر صادرات نفت خام از خلیج فارس تا حدی از سر گرفته شود، فشار بر پالایشگاهها ادامه خواهد داشت و کمبود سوختهایی مانند گازوئیل که برای حملونقل، صنعت و کشاورزی حیاتی هستند، بهسرعت برطرف نخواهد شد.
دریای سرخ بحران را پیچیدهتر کرده است
نگرانی بازار دیگر تنها به تنگه هرمز محدود نیست و در حالی که در خردادماه همه نگاهها به تنگه هرمز دوخته شده بود، اکنون دریای سرخ هم به یکی از گلوگاههای اصلی بازار انرژی تبدیل شده است.
حوثیهای یمن ۲۹ تیر از تصمیم خود برای اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی در دریای سرخ خبر دادند؛ اقدامی که مسیر جایگزین صادرات نفت این کشور را با اختلال روبهرو کرده است.
ریاض در ماههای گذشته توانسته بود حتی با بسته بودن تقریبی تنگه هرمز، روزانه بیش از چهار میلیون بشکه نفت، معادل حدود ۶۰ درصد صادرات پیش از جنگ خود، را از مسیر دریای سرخ صادر کند.
با این حال، محاصره اعلامشده از سوی حوثیها و حملات اخیر به زیرساختهای عربستان سعودی، این مسیر را بهشدت مختل کرده است.
بوسو در پایان نوشت کشورهای حوزه خلیج فارس و بخش بزرگی از جهان خواهان توافقی هستند که خطرهای فوری پیش روی بازار انرژی را کاهش دهد.
این تحلیلگر در عین حال هشدار داد هر توافق موقتی عوامل اصلی آغاز جنگ را حلنشده باقی خواهد گذاشت و در عین حال میتواند تهران را بهعنوان بازیگری غیرقابل پیشبینی و تهاجمی، جسورتر از گذشته کند.
مقامهای محلی پنجشنبه ۱۵ مرداد گفتند حملات روسیه به خانههای مسکونی در شهر بالاکلیا در شرق اوکراین سه نفر را کشت و موجب آتشسوزی و ویرانی شد.
به گزارش رویترز، نیروهای امدادی برای خاموش کردن آتش و پاکسازی آوار در مناطق آسیبدیده وارد عمل شدند.
همزمان، حملات شبانه روسیه به چند منطقه مسکونی در استان سومی در شمال اوکراین به کشته شدن سه نفر و زخمی شدن دستکم ۱۹ تن دیگر انجامید.
پلیس اوکراین اعلام کرد در حمله جداگانهای با بمبهای هوایی هدایتشونده به شهر سومی، ۱۲ نفر زخمی شدند.
در جنوب اوکراین نیز حمله پهپادی به یک ون در منطقه خرسون شش نفر را زخمی کرد. مقامهای محلی جزییات بیشتری درباره وضعیت مجروحان ارائه نکردند.
حمله به دو کشتی باری در نزدیکی اودسا
خبرگزاری تاس به نقل از وزارت دفاع روسیه گزارش داد نیروهای این کشور شامگاه ۱۴ مرداد، دو کشتی باری را در نزدیکی بندر اودسا در دریای سیاه هدف قرار دادند.
وزارت دفاع روسیه افزود این دو کشتی حامل محمولههای نظامی بودند. در گزارش تاس به نام کشتیها، پرچم آنها، میزان خسارت یا تلفات احتمالی اشارهای نشده است.
حملات تازه یک روز پس از بمباران گسترده کییف و مناطق اطراف آن انجام شد. ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اعلام کرد در آن حملات، دستکم ۱۷ نفر کشته و ۴۴ نفر زخمی شدند.
به گفته مقامهای اوکراینی، روسیه در حمله به کییف از ۲۴ موشک بالستیک، چهار موشک زیرکون یا اونیکس و ۱۱۵ پهپاد استفاده کرد.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد ۹۸ پهپاد سرنگون شدند، اما هیچیک از موشکها رهگیری نشدند.
انبارهای متعلق به شرکتهای غیرنظامی، زیرساختها و یک ایستگاه راهآهن از جمله نقاط آسیبدیده بودند.
زلنسکی گفت یک شرکت تولید نوشیدنی، انبارهای مصالح ساختمانی و مراکز لجستیکی غیرنظامی در میان اهداف قرار داشتند.
وزارت دفاع روسیه در مقابل اعلام کرد مراکز حملونقل و لجستیکی مرتبط با نگهداری و انتقال تسلیحات و پهپادها را هدف قرار داده است.
حملات اخیر نگرانیها درباره کاهش ذخایر پدافند هوایی اوکراین را افزایش دادهاند.
کییف میگوید تنها سامانههای پاتریوت ساخت آمریکا میتوانند موشکهای بالستیک روسیه را با اطمینان رهگیری کنند.
زلنسکی هشدار داده است کمبود موشکهای رهگیر و تاخیر متحدان در تحویل سامانههای ضدبالستیک، مستقیما به افزایش تلفات و ویرانی در اوکراین منجر میشود.
این هشدار در حالی مطرح شده است که فایننشال تایمز گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درخواست زلنسکی برای دریافت صدها موشک رهگیر پاتریوت دیگر را نپذیرفته است.
به گفته منابع این روزنامه، ترامپ کمبود ذخایر آمریکا و نیاز به این موشکها برای حفاظت از نیروها و تاسیسات این کشور در خاورمیانه را دلیل تصمیم خود عنوان کرد.
ادامه حملات اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه
اوکراین در هفتههای اخیر حملات دوربرد به زیرساختهای انرژی و مراکز لجستیکی روسیه را افزایش داده است.
یک مرکز متعلق به فروشگاه اینترنتی «وایلدبریس» در منطقه تولا از جمله اهداف حملات پهپادی اخیر اوکراین بود.
در تحولی دیگر، یک مقام اطلاعات نظامی اوکراین گفت کره شمالی استقرار یگانی موشکی متشکل از حدود ۹۰ نیرو را در منطقه ورونژ روسیه آغاز کرده است.
به گفته او، این یگان ممکن است به ۱۲۰ موشک بالستیک و شش پرتابگر برای حمله به اوکراین مجهز شود.
رویترز نوشت نتوانسته است ادعای مربوط به استقرار این یگان را بهطور مستقل تایید کند. روسیه و کره شمالی نیز به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادهاند.
مسکو و کییف هر دو هدف قرار دادن غیرنظامیان را در جنگی که با تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد، رد میکنند.
واشینگتنپست به نقل از دو فرد آگاه نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۹ مرداد در حاشیه نشست کابینه در کمپ دیوید از پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پرسید چرا درباره وضعیت ذخایر تسلیحاتی اطلاعات گمراهکنندهای دریافت کرده است.
به گفته این منابع، ترامپ با ابراز نارضایتی به هگست گفت تصور میکرد مشکل کمبود مهمات «حل شده است».
کاخ سفید و پنتاگون وقوع این گفتوگو و بروز اختلاف میان ترامپ و هگست را رد کردند.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، این گزارش را «۱۰۰ درصد جعلی» خواند و گفت ترامپ همچنان به وزیر جنگ اعتماد کامل دارد.
ترامپ صبح پنجشنبه ۱۵ مرداد در واکنش به گزارشها درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت این کشور مقادیر عظیمی مهمات، بهویژه از برخی انواع مشخص، در اختیار دارد و حجم زیادی نیز در حال تولید و ارسال است.
او افزود شرکتهای دفاعی شمار بیسابقهای کارخانه و تاسیسات تولیدی میسازند و هشدار داد افشاکنندگان این اطلاعات تحت تعقیب قرار خواهند گرفت و دولت برای آنان مجازاتهای طولانیمدت زندان درخواست خواهد کرد.
شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، نیز گفت هگست هیچکس را درباره وضعیت مهمات گمراه نکرده و معاون خود، استیون فاینبرگ، را مسئول کاهش ذخایر ندانسته است.
با این حال، انبیسی به نقل از چهار منبع گزارش داد فاینبرگ شامگاه ۹ مرداد، پس از دریافت تماسی خشمگینانه از ترامپ، مقامهای ارشد نظامی و مسئولان خریدهای دفاعی را برای بررسی راههای جبران سریع کمبود تسلیحات به جلسهای اضطراری فراخواند.
کاهش ذخایر موشکی، یکی از دلایل لغو حمله به حکومت ایران
منابع واشینگتنپست گفتند هگست در کمپ دیوید از عملکرد خود دفاع کرد و فاینبرگ را مسئول کمبودها و مطلع نشدن کامل رییسجمهوری از وضعیت دانست.
بر اساس این گزارش، کمبود موشکهای هدایتشونده دوربرد و رهگیرهای پدافند هوایی یکی از دلایلی است که ترامپ در روزهای اخیر از انجام حملات گستردهتر علیه حکومت ایران عقبنشینی کرده است.
ترامپ پیشتر گفته بود دستور اجرای «بزرگترین حمله از زمان جنگ جهانی دوم» را صادر کرده، اما در پی مطرح شدن مذاکرات تازه درباره تنگه هرمز آن را لغو کرده است.
واشینگتنپست گزارش داد نیروهای آمریکایی تنها در ماه نخست جنگ بیش از ۸۵۰ موشک کروز تاماهاک و بیش از هزار موشک رهگیر پاتریوت و تاد شلیک کردند.
یک مقام آمریکایی نیز گفت ارتش این کشور در هفتههای نخست درگیری بیش از ۱۳۰۰ موشک بالستیک تاکتیکی «اتکمز» به کار برده است.
به گفته یکی از منابع، ذخایر این موشک کوتاهبرد به اندازهای کاهش یافته که عملا چیزی از آن باقی نمانده است.
اتکمز از جمله تسلیحاتی است که اوکراین نیز برای مقابله با روسیه به آن نیاز دارد.
کمبود رهگیرهای پدافند هوایی آمریکا همچنین توان کشورهای غربی برای جایگزینی ذخایر رو به پایان اوکراین را محدود کرده و شهرهای این کشور را در برابر حملات دوربرد روسیه آسیبپذیرتر ساخته است.
کمبود موشکهای رهگیر
یک مقام آمریکایی به واشینگتنپست گفت کمبود رهگیرها حتی شیوه واکنش نیروهای آمریکا به موشکها و پهپادهای ورودی را تغییر داده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی اکنون مسیر احتمالی هر پرتابه و میزان تهدید آن را با دقت بیشتری بررسی میکنند تا درباره استفاده از رهگیر تصمیم بگیرند.
فشار بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا پیش از آغاز جنگ نیز وجود داشت. به گزارش واشینگتنپست، دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، پیشتر به ترامپ هشدار داده بود مهمات موجود برای ادامه یک جنگ طولانیمدت کافی نیست.
ارتش آمریکا در تابستان ۱۴۰۴ و در جریان جنگ ۱۲ روزه و حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی، بیش از یکچهارم کل ذخایر رهگیرهای تاد خود را مصرف کرده بود.
از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۸ فروردین ۱۴۰۵، نیروهای آمریکایی بیش از ۱۳ هزار هدف را در ایران مورد حمله قرار دادند و با بیش از ۸۵۰۰ موشک، پرتابه یا پهپاد جمهوری اسلامی مقابله کردند.
حدود پنج ماه پس از آغاز جنگ، ۱۸ نظامی آمریکایی کشته و صدها نفر زخمی شدهاند. جمهوری اسلامی و آمریکا همچنان در بنبست قرار دارند و نگرانی کشورهای عربی منطقه درباره پیامدهای اقتصادی جنگ و بسته ماندن تنگه هرمز افزایش یافته است.
چند مقام به واشینگتنپست گفتند هگست از نخستین و جدیترین حامیان اقدام نظامی علیه حکومت ایران بود و ترامپ را متقاعد کرده بود که این عملیات میتواند به پیروزی سریع و نسبتا آسانی منجر شود.
کاهش اعتماد ترامپ به هگست؟
به گفته یکی از منابع، طولانی شدن جنگ، هزینه سنگین آن و بنبست در تنگه هرمز اعتماد ترامپ به هگست را کاهش داده است.
پنتاگون این گزارش را رد کرد و گفت هگست به همکاری با فاینبرگ برای اجرای برنامههای ترامپ ادامه خواهد داد.
هگست، فاینبرگ و کین از کنگره خواستهاند ۶۷ میلیارد دلار بودجه اضافی برای پوشش هزینههای جنگ و پر کردن دوباره ذخایر نظامی اختصاص دهد. جمهوریخواهان سنا هنوز درباره چگونگی بررسی این بسته به توافق نرسیدهاند.
دولت ترامپ برای سال مالی آینده بودجه دفاعی بیسابقه ۱۵۰۰ میلیارد دلاری پیشنهاد کرده است که دهها میلیارد دلار برای تولید موشک در نظر میگیرد.
مخالفت دموکراتها با افزایش گسترده هزینهها، روند تصویب آن را متوقف کرده است.
آمریکا قراردادهای جدیدی برای افزایش تولید تسلیحاتی مانند موشکهای پاتریوت اعلام کرده است، اما ساخت این مهمات ممکن است تا دو سال زمان ببرد.
کارشناسان هشدار دادهاند حتی پس از اختصاص بودجه و امضای قراردادها نیز بازسازی ذخایر تسلیحاتی سالها طول خواهد کشید و توافقهای اولیه پنتاگون با صنایع دفاعی، کمبودهای موجود را فورا برطرف نمیکنند.
