بر اساس یافتههای پژوهشی تازه، نسخهای از گیرنده هورمون رشد که انسانهای امروزی آن را از نئاندرتالها به ارث بردهاند، با افزایش توده عضلانی و تفاوتهای ظریف در ساختار فک و دندانها ارتباط دارد. پژوهشگران میگویند این اثر احتمالا پس از دوران کودکی و همزمان با بلوغ آشکار میشود.
به گزارش سایت علمی فیز (Phys)، نئاندرتالها در مقایسه با بیشتر انسانهای امروزی جثهای تنومندتر داشتند. استخوانهای بهجامانده از آنها از وجود عضلاتی بزرگ حکایت میکند و ویژگیهایی مانند برجستگی استخوان ابرو و ریشههای نسبتا کوتاه دندانها در میان آنها رایج بود.
هورمون رشد که از غده هیپوفیز در قاعده مغز ترشح میشود، نقش مهمی در رشد عضلات و استخوانها دارد. این هورمون پس از اتصال به گیرندههای موجود روی سطح سلولها، پیام رشد را به درون سلول منتقل میکند.
گروهی بینالمللی به سرپرستی هوگو زبرگ از موسسه کارولینسکا و فیلیپ کانیس از موسسه انسانشناسی تکاملی ماکس پلانک دریافتند نسخه نئاندرتالی این گیرنده، دو تغییر ژنتیکی دارد که در رایجترین نسخه آن در انسانهای امروزی دیده نمیشود.
نتایج این پژوهش در نشریه Current Biology منتشر شده است.
واکنش قویتر به هورمون رشد
بر پایه یافتههای مطالعات، سلولهایی که حامل گیرنده نئاندرتالی بودند، در برابر هورمون رشد واکنش شدیدتری نشان دادند.
این سلولها در مقایسه با سلولهای دارای نسخه رایج انسان امروزی، حدود ۴۰ درصد رشد بیشتری داشتند. بررسیها همچنین حاکی از آن است که بخش عمده این تفاوت به یکی از دو تغییر ژنتیکی ویژه نئاندرتالها مربوط میشود.
انسانهای امروزی حدود ۴۷ هزار سال پیش و در پی آمیزش با نئاندرتالها، این نسخه از گیرنده را به ارث بردند.
امروزه این نسخه ژنتیکی بیشترین فراوانی را در جنوب و شرق آسیا دارد؛ بهطوری که در برخی جمعیتهای جنوب آسیا تا ۲۴ درصد افراد حامل آن هستند، در حالی که این نسبت در میان اروپاییها حدود نیم درصد برآورد میشود.
کانیس، نویسنده نخست این پژوهش، گفت همخوانی نتایج آزمایشگاهی با دادههای انسانی، چشمگیرترین بخش این مطالعه بود.
او افزود سلولهای پرورشیافته در آزمایشگاه واکنش قویتری به هورمون رشد نشان دادند و همزمان، دادههای مربوط به بیش از یک میلیون نفر نیز همین الگو را در بدن انسان تایید کرد.
کانیس ادامه داد: «بهندرت پیش میآید که شواهد آزمایشگاهی و دادههای جمعیتی تا این اندازه با یکدیگر همخوانی داشته باشند.»
اثری که احتمالا از دوران بلوغ آغاز میشود
پژوهشگران با بررسی اندازههای بدنی بیش از شش هزار کودک دریافتند تا ۱۱ سالگی هیچ ارتباطی میان نسخه نئاندرتالی این گیرنده و رشد بدن وجود ندارد.
این یافته نشان میدهد اثر این تغییر ژنتیکی احتمالا در سالهای بعد و همزمان با افزایش سطح هورمون رشد در دوران بلوغ ظاهر میشود.
در میان بزرگسالان، افرادی که نسخه نئاندرتالی را حمل میکردند، بهطور متوسط حدود ۲۷۰ گرم توده عضلانی بیشتری نسبت به سایر افراد داشتند.
میریام بررایتر، از نویسندگان پژوهش، با اشاره به علاقه شخصی خود به ورزش کراسفیت، گفت از همزمانی مطالعه ژنتیک نئاندرتالها و توده عضلانی هیجانزده شده است.
او در عین حال تاکید کرد حتی گیرنده هورمون رشد نئاندرتالی نیز نمیتواند جای تمرین ورزشی را بگیرد.
نتایج تحقیق همچنین حاکی از آن است که نسخه نئاندرتالی گیرنده هورمون رشد با تفاوتهای خفیفی در ساختار جمجمه و دندانها همراه است.
افراد حامل این نسخه معمولا بخش پشتی استخوان فک پایین کوتاهتر و ریشههای دندانی کوتاهتری دارند؛ ویژگیهایی که به ساختار اسکلتی نئاندرتالها نزدیکتر است.
زبرگ، از سرپرستان این پژوهش، گفت شگفتآور است که یک تغییر ژنتیکی بهارثرسیده از نئاندرتالها هنوز هم میتواند بر بدن انسان امروزی اثر بگذارد.
با این حال، او تاکید کرد این تنها یکی از عوامل ژنتیکی موثر بر رشد و شکل بدن است و بهتنهایی نه میتواند ویژگیهای بدنی نئاندرتالها را توضیح دهد و نه ظاهر کلی یک انسان را تعیین کند.
هوش مصنوعی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است؛ از نگارش متن و پاسخ به ایمیلها گرفته تا کمک در حل مسائل درسی و تصمیمگیریهای روزمره.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا سپردن بخشی از فرایندهای ذهنی به ماشین، توانایی انسان برای یادگیری و تفکر مستقل را تضعیف میکند یا برعکس، فرصتی برای یادگیری بهتر فراهم میآورد.
ترنت کش، دانشمند علوم رفتاری دانشگاه واترلو کانادا، معتقد است پاسخ این پرسش نه کاملا مثبت است و نه کاملا منفی.
او و همکارانش در مقالهای که تیرماه در نشریه «روندهای علوم شناختی» منتشر شد، استدلال کردند مهارتهایی که انسان از طریق تمرین و تجربه به دست میآورد، در صورت واگذاری مداوم به هوش مصنوعی ممکن است بهتدریج تحلیل بروند.
بهگفته کش، شواهد موجود نشان میدهد هرگاه انسان انجام یک مهارت مشخص را به هوش مصنوعی واگذار کند، احتمال حفظ آن مهارت کاهش مییابد.
با این حال، او این تصور را که هوش مصنوعی سرانجام انسان را از توانایی اندیشیدن محروم خواهد کرد، اغراقآمیز میداند و میگوید واقعیت بسیار پیچیدهتر از چنین سناریوهای آخرالزمانی است.
وبسایت ساینسنیوز گزارش داد نوع ابزار هوش مصنوعی و نحوه استفاده از آن، عوامل تعیینکننده در پیامدهای شناختی آن هستند.
اگر این فناوری جایگزین تلاش ذهنی لازم برای تمرین یک مهارت شود، احتمال افت عملکرد افزایش مییابد؛ اما اگر تنها نقش راهنما را ایفا کند و کاربر همچنان درگیر فرایند حل مساله بماند، میتواند به حفظ و حتی تقویت تواناییهای ذهنی کمک کند.
وقتی هوش مصنوعی جای تمرین را میگیرد
بر پایه نتایج چند پژوهش، اتکای بیش از حد به ابزارهای هوش مصنوعی میتواند پیامدهای ناخواستهای برای یادگیری داشته باشد.
در یکی از این مطالعات که در سال ۲۰۲۵ روی پزشکان آموزشدیده برای تشخیص پولیپ در کولونوسکوپی انجام گرفت، استفاده مداوم از یک سامانه هوش مصنوعی باعث شد دقت پزشکان پس از کنار گذاشتن این ابزار کاهش یابد.
الگوی مشابهی در آموزش نیز مشاهده شد. پژوهشگران دریافتند دانشآموزان دبیرستانی که برای حل تمرینهای یک مفهوم جدید ریاضی از ابزارهایی مانند چتجیپیتی کمک گرفته بودند، پس از حذف این ابزار عملکرد ضعیفتری نسبت به همتایانی داشتند که از ابتدا بدون کمک هوش مصنوعی درس خوانده بودند.
این پژوهش به سرپرستی آلپ سونگو، اقتصاددان دانشکده وارتون دانشگاه پنسیلوانیا، در نشریه آکادمی ملی علوم آمریکا (PNAS) منتشر شد.
مطالعهای دیگر هم به نتایج مشابهی در حوزه درک مطلب رسید. شرکتکنندگانی که برای پاسخ دادن به پرسشهای تمرینی آزمون SAT از دستیار هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، پس از حذف آن نهتنها پاسخهای درست کمتری ارائه کردند، بلکه بیش از دیگران از پاسخ به پرسشهای دشوار انصراف دادند.
پژوهشگران این موضوع را نگرانکننده توصیف کردند، زیرا پشتکار را یکی از ارکان اصلی یادگیری و کسب مهارت میدانند.
در مجموع، این مطالعات نشان میدهد هر زمان افراد تشخیص، حل مساله یا تصمیمگیری را به هوش مصنوعی واگذار کردند، عملکردشان پس از حذف این ابزار افت کرد.
کش این پیام را در یک جمله خلاصه میکند: «اگر از مهارتی استفاده نکنید، آن را از دست خواهید داد.»
او این رویکرد را «حفظ حضور در چرخه شناختی» مینامد؛ یعنی انسان باید همچنان بخش اصلی فرایند فکر کردن را بر عهده داشته باشد.
هوش مصنوعی در قامت معلم، نه ماشین پاسخ
به گزارش ساینسنیوز، پژوهشگران تاکید میکنند مشکل از خود هوش مصنوعی نیست، بلکه به شیوه استفاده از آن بازمیگردد.
سونگو میگوید انسان میتواند هم از مزایای این فناوری بهره ببرد و هم مهارتهای خود را حفظ کند، به شرط آنکه هوش مصنوعی بهجای ارائه پاسخ آماده، نقش یک مربی را ایفا کند.
او و همکارانش در پژوهشی دیگر ابزاری طراحی کردند که از نظر عملکرد به چتجیپیتی شباهت داشت، اما پاسخ نهایی را در اختیار دانشآموز قرار نمیداد.
این سامانه بهجای حل مستقیم مساله، سرنخ، راهنمایی و تشویق ارائه میکرد تا دانشآموز خود به پاسخ برسد.
نتایج حاکی از آن بود دانشآموزانی که از این ابزار استفاده کردند، به همان اندازه دانشآموزانی که با روش سنتی و کتاب درس خوانده بودند، مفاهیم جدید ریاضی را آموختند.
به گفته سونگو، تفاوت اساسی میان «هوش مصنوعی بهعنوان معلم» و «هوش مصنوعی بهعنوان ماشین تولید پاسخ» در همین نکته نهفته است؛ یادگیری واقعی زمانی رخ میدهد که فرد برای رسیدن به پاسخ، خود درگیر اندیشیدن و حل مساله باشد.
ساینسنیوز در پایان نوشت واگذاری وظایف به هوش مصنوعی باید آگاهانه باشد. اگر مهارتی برای فرد اهمیت دارد، نباید آن را به این فناوری سپرد؛ زیرا مهارتها تنها با تمرین شکل میگیرند و تنها با ادامه تمرین پایدار میمانند.
بر اساس اطلاعاتی که چهارشنبه ۱۴ مرداد در وبسایت وزارت خزانهداری ایالات متحده منتشر شد، دفتر کنترل داراییهای خارجی این وزارتخانه (اوفک) سه مدخل مربوط به شرکت فلای بغداد را از فهرست تحریمها حذف کرد.
این سه مدخل به نامهای «فلای بغداد»، «فلای بغداد ایرلاینز» و «عراق اکسپرس» به یک شرکت واحد اشاره دارند.
دو فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ این شرکت با شماره ثبت YI-BAF و YI-BAN نیز از فهرست تحریمها خارج شدند.
تاکنون توضیحی از سوی مقامهای آمریکایی درباره دلایل اتخاذ این تصمیم ارائه نشده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین اعلام کرد نام بشیر عبدالکاظم علوان الشبانی، شهروند عراقی، همچنان در فهرست تحریمها باقی خواهد ماند، اما مبنای تحریم او تغییر کرده است.
او که پیشتر بهدلیل ارتباط با شرکت هواپیمایی «فلای بغداد» تحریم شده بود، اکنون بابت ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست تحریمها قرار دارد.
تاکنون آمریکا، کانادا، اتحادیه اروپا، استرالیا، اکوادور، کاستاریکا، اوکراین، آرژانتین، هندوراس و شماری دیگر از کشورها سپاه را سازمانی «تروریستی» اعلام کردهاند.
نام شرکت فلای بغداد در حالی از فهرست تحریمهای مرتبط با تروریسم حذف میشود که آمریکا هشتم مرداد شبکه بینالمللی پشتیبان شرکت هواپیمایی ماهانایر ایران را تحریم کرد.
بر پایه اطلاعیه وزارت خزانهداری ایالات متحده، اگرچه ماهانایر خود را یک شرکت هواپیمایی غیرنظامی معرفی میکند، اما سالها نقشی محوری در پشتیبانی از سپاه پاسداران ایفا کرده است؛ از جمله با جابهجایی اعضای نیروی قدس، تسهیل آموزشهای نظامی و حمایت از تامین و انتقال تسلیحات و سامانههای پهپادی.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در آن زمان گفت: «افرادی که به سپاه پاسداران یا ماهانایر خدمات مالی، لجستیکی یا تجاری ارائه میکنند، در تداوم فعالیت یک سازمان تروریستی نقش دارند. وزارت خزانهداری به شناسایی این افراد، افشای فعالیتهایشان و قطع دسترسی آنها به نظام مالی آمریکا ادامه خواهد داد.»
در هفتههای اخیر و پس از فروپاشی آتشبس میان تهران و واشینگتن، ایالات متحده فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را از طریق اعمال محاصره دریایی افزایش داده و همزمان، دور تازهای از تحریمها را به اجرا گذاشته است.
وزارت خزانهداری آمریکا هفتم مرداد ۱۰ شرکت و نهاد و ۸ نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را در فهرست تحریمهای خود قرار داد.
