رسانههای ایران: چهار عضو سپاه پاسداران در حملات به عراق کشته شدند
برخی رسانههای ایران و کانالهای مرتبط با سپاه پاسداران گزارش دادند که چهار عضو سپاه پاسداران در حملات آمریکا و عربستان سعودی به عراق کشته شدند. به نوشته این رسانهها، این افراد در حملهای به کربلا جان باختند.
بر اساس این گزارشها، علی اصغر آستانه، ابوالفضل متقی، مرتضی اکبری و امیرعباس درهمفروش از جمله کشتهشدگان هستند.
پیشتر حشد شعبی، از گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی، اعلام کرده بود که دستکم ۲۰ نیروی این گروه در حملات عربستان سعودی و آمریکا کشته شدند.
همزمان، ریاستجمهوری عراق، وزارت خارجه جمهوری اسلامی و گروههای مسلح عراقی این حملات را محکوم کردند و جنبش النجباء نیز آمریکا و عربستان را به پرداخت «بهایی سنگین» تهدید کرد.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه هفتم مرداد گزارش داد علی الزیدی، نخستوزیر عراق، دیدار برنامهریزیشده پنجشنبه با ولیعهد عربستان در جده را لغو کرده است. سه منبع آگاه به این خبرگزاری گفتند این تصمیم پس از حملات گروههای عراقی همسو با حکومت ایران به عربستان و حملات تلافیجویانه مشترک واشینگتن و ریاض به مواضع این گروهها اتخاذ شد.
خبرنگار شبکه الحدث نیز تعویق سفر نخستوزیر عراق به عربستان را تایید کرد. یک منبع دولتی به شفقنیوز گفت بغداد تمامی مقدمات سفر هیات دولتی، دیدارها و مذاکرات برنامهریزیشده با طرف سعودی را در واکنش مستقیم به حملات بامداد چهارشنبه متوقف کرده است.
ریاستجمهوری عراق حملات را نقض حاکمیت خواند
دفتر ریاستجمهوری عراق حملات به مقرهای حشد شعبی در چند منطقه از این کشور را بهشدت محکوم کرد و آن را «تجاوزی مردود» و نقض آشکار حاکمیت این کشور دانست.
بر اساس بیانیهای که شبکه رسمی دولت عراق منتشر کرد، این حملات نهادهای رسمی امنیتی کشور را هدف قرار داده و به کشته و زخمیشدن تعدادی از اعضای حشد شعبی منجر شدهاند.
ریاستجمهوری عراق اعلام کرد هدف قراردادن مقرهای حشد شعبی با قواعد حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد مغایرت دارد.
حشد شعبی پیشتر شمار کشتههای این حملات را دستکم ۲۰ نفر و زخمی را ۳۲ نفر اعلام کرده بود. این آمار بهطور مستقل تایید نشده است.
النجباء خواستار اخراج نیروهای آمریکایی شد
در پی این حملات، جنبش النجباء، یکی از گروههای عراقی وابسته به سپاه پاسداران، پنج مطالبه از دولت و نهادهای رسمی عراق مطرح کرد.
این گروه خواستار پایان حضور نیروهای آمریکایی و تعطیلی پایگاهها و مراکز وابسته به آنها در عراق شد و حضور این نیروها را تهدیدی دائمی برای امنیت و ثبات کشور خواند.
النجباء همچنین از دولت عراق خواست تمام همکاریها با عربستان سعودی را قطع کند، در محکومیت حملات از موضع خود عقبنشینی نکند و با سکوت یا مماشات از کنار آن نگذرد.
تامین فوری سامانههای پیشرفته پدافند هوایی برای حفاظت از آسمان عراق و بازخواست افرادی که به ادعای این گروه با بازگذاشتن حریم هوایی زمینه حملات را فراهم کردند، از دیگر مطالبات النجباء است.
این گروه در پایان بیانیه خود آمریکا و عربستان را تهدید کرد که برای ورود به خاک عراق و انجام حملات، «بهایی سنگین» از منافع و امنیت خود خواهند پرداخت. این تهدید میتواند نگرانیها درباره حملات تلافیجویانه و گسترش درگیری را افزایش دهد.
سازمان بدر از دولت عراق موضعی قاطع خواست
هادی العامری، دبیرکل سازمان بدر، حملات مشترک آمریکا و عربستان را «جنایتکارانه و غیرموجه» خواند و گفت این عملیات حاکمیت عراق و نیروهای مسلح آن را هدف قرار داده است.
او از دولت عراق خواست در برابر آنچه «تعدی به حاکمیت» خواند، موضعی قاطع اتخاذ کند.
عامری همچنین گفت عراق از مشارکت یک کشور همسایه در این حملات، با وجود سالها تلاش بغداد برای گسترش همکاری و روابط دوستانه، متعجب شده است.
تهران آمریکا و عربستان را مسئول پیامدهای حملات دانست
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز حملات آمریکا و عربستان به عراق را محکوم کرد و گفت تاسیسات متعلق به نهادهای رسمی عراق و همچنین موکبها و ایستگاههای خدماترسانی به زائران اربعین هدف قرار گرفتهاند.
در اطلاعات ارائهشده، جزییات مستقلی درباره محل این موکبها، خسارتهای جانی آنها یا ارتباطشان با دیگر اهداف حملات منتشر نشده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی این عملیات را نقض حاکمیت و تمامیت سرزمینی عراق و مغایر بند چهار ماده دوم منشور سازمان ملل دانست.
تهران همچنین آمریکا و همپیمانان منطقهای آن را متهم کرد که در پی گسترش جنگ در «غرب آسیا» هستند و اعلام کرد واشینگتن و شرکایش مسئول پیامدهای این اقدامات خواهند بود.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی با خانواده کشتهشدگان ابراز همدردی و بر حمایت از دولت و مردم عراق تاکید کرد.
تنش نظامی به روابط بغداد و ریاض سرایت کرد
فرماندهی مرکزی آمریکا پیشتر تایید کرده بود جنگندههای آمریکا و عربستان مراکز لجستیکی و تسلیحاتی گروههای همسو با حکومت ایران را در شرق عراق هدف قرار دادهاند.
سنتکام این عملیات را پاسخ به بیش از ۳۰ حمله پهپادی در ۷۲ ساعت گذشته معرفی کرد که به گفته آن، با هدایت سپاه پاسداران علیه نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی عربستان انجام شده بودند.
حشد شعبی و مقامهای عراقی در مقابل، مواضع هدف قرارگرفته را متعلق به نهادهای رسمی امنیتی عراق معرفی کردهاند.
لغو سفر نخستوزیر عراق نشان میدهد پیامدهای حملات از حوزه نظامی فراتر رفته و روابط دیپلماتیک بغداد و ریاض را نیز تحت تاثیر قرار داده است. تهدید النجباء به تلافی، در کنار درخواست مقامهای عراقی برای دفاع از حاکمیت کشور، خطر ورود عراق به دور تازهای از حملات متقابل را افزایش داده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، حوثیهای همسو با جمهوری اسلامی این طرح را یک هفته پس از اعلام محاصره دریایی عربستان سعودی در ۲۹ تیر بررسی میکنند.
حوثیها با اعلام این محاصره، جبهه تازهای را در درگیری جمهوری اسلامی با آمریکا و متحدانش گشودند و دامنه تهدید علیه نفتکشها و کشتیهای حامل دیگر کالاها را از آبهای خلیج فارس به دریای سرخ گسترش دادند.
منابع رویترز گفتند این گروه در حال بررسی دریافت عوارض از بیشتر کشتیهای عبوری از بابالمندب است؛ گذرگاه باریکی که جنوب دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند.
هنوز زمان مشخصی برای اجرای این طرح تعیین نشده است و دفتر رسانهای حوثیها نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
جمهوری اسلامی طرح دریافت عوارض را با حوثیها مطرح کرد
مقامهای حوثی در تیرماه برای شرکت در مراسم دفن جسد علی خامنهای به ایران سفر کردند.
به گفته دو مقام منطقهای که تهران آنها را در جریان موضوع قرار داده است، مقامهای جمهوری اسلامی در جریان این سفر، موضوع دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از بابالمندب را با هیات حوثی در میان گذاشتند.
هدف از این اقدام، عادیسازی دریافت عوارض در آبراههای بینالمللی و افزایش فشار بر آمریکا عنوان شده است. منابع آگاه افزودند حوثیها از این طرح حمایت کردهاند.
یک مقام عرب در منطقه همچنین گفت مقامهای حوثی هنگام بازگشت با هواپیما از تهران، تعدادی مشاور ایرانی را با خود به یمن بردهاند.
به گفته او، این مشاوران قرار است حوثیها را برای ایجاد یک نهاد احتمالی با هدف تعیین و دریافت عوارض عبور از بابالمندب راهنمایی کنند.
تهران هنوز به گزارش رویترز واکنش نشان نداده است.
کشتیهای چینی احتمالا معاف میشوند
منابع آگاه گفتند بر اساس طرح در دست بررسی، کشتیهای چینی از پرداخت عوارض معاف خواهند شد.
چین پیشتر برای عبور امن نفتکشهای خود از جنوب دریای سرخ، مذاکرات مستقیمی با حوثیها انجام داده است. پکن بزرگترین خریدار نفت عربستان سعودی محسوب میشود.
معافیت کشتیهای چینی میتواند امکان ادامه واردات نفت عربستان از سوی چین را فراهم کند، در حالی که کشتیهای متعلق به دیگر کشورها با پرداخت هزینه یا خطر حمله روبهرو خواهند بود.
دولت رسمی یمن درباره تسلط حوثیها بر دریای سرخ هشدار داد
عفرا الزوبه، گزینه معرفیشده برای وزارت امور خارجه دولت به رسمیت شناختهشده یمن، به رویترز گفت حوثیها در پی گسترش تسلط خود بر دریای سرخ هستند.
او افزود: «حوثیها تلاش خواهند کرد بر دریای سرخ مسلط شوند و اگر موفق شوند، از کشتیها عوارض خواهند گرفت.»
دو دیپلمات غربی نیز گفتند اجرای چنین طرحی با مخالفت شدید کشورهای عرب خلیج فارس و کشورهای اروپایی روبهرو خواهد شد.
با این حال، به گفته این دیپلماتها، نیروهای دریایی بینالمللی در حال حاضر بیش از ظرفیت خود درگیرند و نمیتوانند حفاظت کافی از کشتیهای تجاری را تضمین کنند.
همچنین تمایل سیاسی چندانی برای افزایش این حضور نظامی وجود ندارد.
تهران طرح عمان برای تنگه هرمز را رد کرد
همزمان با بررسی دریافت عوارض در بابالمندب، یک مقام ارشد حکومت ایران به رویترز گفت تهران پیشنهاد عمان برای مدیریت مشترک منطقهای تنگه هرمز را رد کرده است.
طرح عمان شامل پرداخت داوطلبانه عوارض از سوی کشتیهای عبوری میشد. رد این پیشنهاد، امیدها برای حل بنبستی را کاهش داد که در ماههای گذشته تجارت از مسیر تنگه هرمز را بهشدت محدود کرده است.
به این ترتیب، دو گذرگاه راهبردی انتقال انرژی، یعنی تنگه هرمز و بابالمندب، همزمان با اختلال یا احتمال اعمال محدودیتهای تازه روبهرو شدهاند.
ریاض ممکن است مسیر جایگزین هرمز را از دست بدهد
مسدود یا محدود شدن عبور از بابالمندب، عربستان سعودی را از یک مسیر جایگزین حیاتی برای تنگه هرمز محروم خواهد کرد.
اگر امکان انتقال نفت از مسیر هرمز و دریای سرخ بهطور همزمان محدود شود، نگرانی درباره کاهش عرضه نفت و افزایش هزینه حملونقل انرژی تشدید خواهد شد.
عبور از بابالمندب به سوی آسیا بهطور متوسط ۱۶ روز طول میکشد. در صورت تغییر مسیر محمولهها از طریق شمال دریای سرخ، کانال سوئز و سپس جنوب آفریقا، مدت سفر ممکن است به حدود ۵۰ روز افزایش یابد.
تغییر مسیر علاوه بر افزایش زمان تحویل، هزینه سوخت، بیمه و حملونقل را نیز بالا میبرد و میتواند بر قیمت جهانی نفت و دیگر کالاها تاثیر بگذارد.
تردد در دریای سرخ هنوز عادی نشده است
تردد کشتیها در دریای سرخ از زمان آغاز حملات حوثیها در نزدیکی سواحل یمن در نوامبر ۲۰۲۳ (آبان ۱۴۰۲)، هنوز بهطور کامل به وضعیت عادی بازنگشته است.
حوثیها گفته بودند آن حملات را در حمایت از فلسطینیها در جنگ غزه انجام میدهند. حملات این گروه به کشتیهای تجاری پس از برقراری آتشبس غزه در اکتبر سال گذشته متوقف شد.
در هفته گذشته، دستکم یک نفتکش عربستانی در نزدیکی بندر جازان، در جنوب عربستان و مجاورت یمن، هدف قرار گرفت. حوثیها مسئولیت این حمله را پذیرفتند.
ادعای درآمد ماهانه ۱۸۰ میلیون دلاری پیشتر مطرح شده بود
طرح دریافت عوارض از کشتیها سابقه دارد. بر اساس گزارش سال ۲۰۲۴ هیات کارشناسان سازمان ملل، ادعا شده بود حوثیها در اوج کارزار دریایی خود از برخی شرکتهای کشتیرانی در ازای عبور امن از دریای سرخ و خلیج عدن پول دریافت میکردند.
برآوردها درآمد حاصل از این عوارض را تا ۱۸۰ میلیون دلار در ماه اعلام کرده بودند. هیات کارشناسان سازمان ملل با این حال گفت نتوانسته است اصل این اطلاعات یا رقم اعلامشده را بهطور مستقل تایید کند.
طرح تازه، در صورت اجرا، میتواند دریافت عوارض را از توافقهای احتمالی با برخی شرکتها به سازوکاری گستردهتر برای کنترل عبور کشتیها تبدیل کند.
با این حال، هنوز جزییات مربوط به میزان عوارض، شیوه دریافت، ضمانت عبور امن یا زمان اجرای آن منتشر نشده است.
