کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از تحلیلگران گزارش داد نشانه‌های احتمال ازسرگیری جنگ علیه جمهوری اسلامی رو به افزایش است و رویارویی بعدی می‌تواند ظرف چند روز یا چند هفته آینده رخ دهد.
این شبکه یک‌شنبه ۱۰ آبان در گزارشی درباره چشم‌انداز رویارویی با حکومت ایران پس از انتخابات اسرائیل و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، به بررسی زمان احتمالی حملات، توانمندی‌های باقی‌مانده تهران و آینده برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی پرداخت.
راز زیمت، مدیر برنامه ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، گفت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ظرف چند روز یا حداکثر چند هفته آینده به این نتیجه خواهد رسید که «دیگر فایده‌ای ندارد منتظر پاسخ ایران بماند».
او افزود ترامپ تلاش خواهد کرد پیش از آغاز به کار کنگره جدید ایالات متحده در ژانویه، دست به اقدام نظامی بزند.
آونر ویلان، از مقام‌های پیشین دستگاه امنیتی اسرائیل، نیز رویارویی با جمهوری اسلامی را «ظاهرا اجتناب‌ناپذیر» دانست و افزود: «شکاف مواضع آن‌قدر عمیق است که اگر کسی بخواهد ایرانی‌ها را به تغییر موضع وادارد، احتمالا باید دور دیگری از حملات را آغاز کند.»
این ارزیابی‌ها در حالی مطرح می‌شود که در روزهای اخیر، گمانه‌زنی‌ها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال ازسرگیری علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۹ آبان در بحبوحه تنش‌ها با حکومت ایران، به‌صورت تلفنی گفت‌وگو کردند.
پایگاه خبری وای‌نت ۹ آبان گزارش داد ارتش اسرائیل روند آماده‌سازی خود را برای دور تازه‌ای از درگیری با جمهوری اسلامی تکمیل کرده و در انتظار تصمیم ترامپ درباره زمان آغاز حملات و اهداف جنگ است.
تغییر گفتمان هسته‌ای در تهران
کانال ۱۲ در ادامه به «تغییر گفتمان علنی» در جمهوری اسلامی درباره برنامه هسته‌ای پرداخت؛ رویکردی که ویلان آن را «زنگ خطر» توصیف کرد.
او گفت: «خطبه‌های نماز جمعه اخیر تهران را ببینید؛ دیگر از تغییر راهبرد کشور و ساخت سلاح هسته‌ای با هدف بازدارندگی صحبت می‌کنند؛ گفتمانی که پیش از جنگ اخیر وجود نداشت.»
این مقام پیشین امنیتی هشدار داد وقتی چنین موضوعاتی علنی مطرح می‌شود، «احتمالا پشت درهای بسته نیز کارها در حال پیشرفت است».
در روزهای گذشته، شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی خواستار حرکت به‌سوی ساخت بمب اتم و خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) شده‌اند.
محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، امام جمعه موقت تهران، هشتم آبان خواستار بازنگری در «دکترین هسته‌ای» جمهوری اسلامی شد و از «نخبگان و صاحب‌نظران» خواست پیشنهادهای خود را در این زمینه ارائه کنند.
محسن اراکی، عضو هیات رییسه مجلس خبرگان رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۰ آبان بازنگری در عضویت تهران در ان‌پی‌تی را «ضروری» دانست.
پیشتر نیز محمود نبویان، نماینده مجلس، از مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، خواسته بود «مجوز» ساخت بمب اتم را صادر کند.
تنگه هرمز، تاسیسات زیرزمینی و احتمال غافلگیری هسته‌ای
رافی میرون، معاون پیشین شورای امنیت ملی اسرائیل در امور هسته‌ای، در مصاحبه با کانال ۱۲ موقعیت کنونی حکومت ایران را بسیار دشوار توصیف کرد و کاهش کنترل تهران بر تنگه هرمز را عاملی برای افزایش انگیزه دستیابی به سلاح هسته‌ای دانست.
او گفت: «مهم‌ترین برگ برنده‌ای که آن را تا حدی هم‌ارز سلاح هسته‌ای می‌دانستند، کنترل تنگه هرمز بود. هرچه این کنترل بیشتر از دستشان خارج شود، تنها راهی که پیش روی خود خواهند دید، حرکت شتابان به‌سوی دستیابی به سلاح هسته‌ای است.»
میرون افزود حکومت ایران پیشتر برنامه‌ای کامل برای ساخت سلاح هسته‌ای با نام «آماد» داشت.
ویلان نیز تاکید کرد باید احتمال دستیابی غافلگیرانه تهران به سلاح هسته‌ای را مبنای ارزیابی‌ها قرار داد: «این احتمال که ایران روزی ناگهان در بیابان آزمایش هسته‌ای انجام دهد، قطعا وجود دارد.»
زیمت هم گفت در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از تلاش جمهوری اسلامی برای پیشبرد فعالیت‌ها در تاسیسات کوه کلنگ‌گزلا دیده شده است.
مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی ۱۹ شهریور با استناد به تصاویر ماهواره‌ای، از افزایش بی‌سابقه فعالیت‌های عمرانی در کوه کلنگ‌گزلا خبر داد.
ترامپ ۹ آبان در مصاحبه با خبرنگاران اعلام کرد با وجود از بین رفتن توان هسته‌ای جمهوری اسلامی، هنوز «یک یا دو سایت» باقی مانده که باید به آنها رسیدگی شود.
او با اشاره به کوه کلنگ‌گزلا افزود آمریکا می‌تواند اقدامات مورد نظر خود را در مدت کوتاهی انجام دهد.
توان موشکی باقی‌مانده و محاسبات تهران درباره بقای حکومت
زیمت درباره تهدید موشکی ایران در صورت ازسرگیری جنگ گفت برآورد مبنا این است که جمهوری اسلامی اکنون حدود ۱۵۰۰ فروند موشک بالستیک با قابلیت هدف قرار دادن شهرهای اسرائیل در اختیار دارد.
او اضافه کرد: «ایرانی‌ها حدود نیمی از زرادخانه موشک‌های بالستیک دوربرد خود را در تونل‌های زیرزمینی ذخیره کرده‌اند.»
ویلان نیز در توصیف نگاه حاکم در تهران به احتمال رویارویی دوباره گفت مقام‌های جمهوری اسلامی معتقدند حکومت با وجود ضربات احتمالی، پابرجا خواهد ماند.
او افزود: «می‌گویند قرار است ضربه بخوریم؛ حتی رهبرانمان هم ممکن است کشته و جایگزین شوند. به بخش‌های مختلفی آسیب خواهند زد، ولی نمی‌توانند حکومت را سرنگون کنند. ما هم پاسخ شدیدی خواهیم داد.»
نتانیاهو در جریان کارزار انتخابات سراسری اسرائیل بارها بر لزوم سرنگونی حکومت ایران تاکید کرد.
نخست‌وزیر اسرائیل ۲۲ مهر گفت کشورش در دو سال آینده جمهوری اسلامی را سرنگون خواهد کرد و نیروهای نیابتی تهران را از بین خواهد برد.
دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در حالی تلفنی گفت‌وگو کردند که واشینگتن گزینه‌های حمله دوباره به ایران را بررسی می‌کند و میانجی‌ها برای جلوگیری از تشدید درگیری می‌کوشند. هم‌زمان، گزارش‌ها درباره پیشرفت مذاکرات با مواضع محتاطانه تهران همراه شده است.
وال‌استریت ژورنال گزارش داد رییس‌جمهوری آمریکا و نخست‌وزیر اسرائیل روز شنبه، ۳۱ اکتبر، برابر با ۹ آبان، در بحبوحه تنش‌ها با حکومت ایران تماس تلفنی داشتند. در روایت منتشرشده از این تماس، جزئیاتی درباره تصمیم‌های احتمالی دو طرف ارائه نشده است.
گزینه‌های نظامی روی میز ترامپ قرار گرفت
این تماس دو روز پس از دیدار دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، با ترامپ در کاخ سفید انجام شد. وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی و افراد مطلع گزارش داده بود که کوپر در این نشست، گزینه‌های نظامی درباره ایران را تشریح کرده است.
پیت هگست، وزیر جنگ، و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، نیز در این نشست حضور داشتند.
با این حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز شنبه در آتلانتا گفت ترامپ هنوز درباره حملات تازه به ایران تصمیم نگرفته و ترجیح می‌دهد اختلاف‌ها از راه دیپلماتیک حل شود. او همچنین از تعیین مهلت برای مذاکرات خودداری کرد و گفت تماس‌های مستقیم و غیرمستقیم با تهران ادامه دارد.
ترامپ می‌گوید برای پایان دادن به درگیری وقت دارد
ترامپ روز جمعه هشتم آبان گفته بود مشکلات مالی فزاینده، تهران را به مذاکره علاقه‌مند کرده است. او به خبرنگاران گفت: «گفت‌وگوهایی در جریان است. آنها می‌خواهند مذاکره کنند» و تاکید کرد حکومت ایران حقوق سربازان و نیروهای پلیس خود را نمی‌پردازد.
رییس‌جمهوری آمریکا همچنین گفت برای پایان دادن به درگیری، ضرب‌الاجلی فوری در نظر ندارد و افزود: «راستش را بخواهید، وقت داریم. این یک جنگ است، اما جنگی معمولی نیست.»
روایت‌های متفاوت از پیشرفت مذاکرات دوحه
در کنار بررسی گزینه‌های نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک در قطر ادامه یافته است. رویترز شنبه به نقل از منبعی مطلع گزارش داد نمایندگان حکومت ایران پس از بیش از ۱۲ ساعت گفت‌وگو با نمایندگان قطر در تهران، مذاکرات را در دوحه دنبال کرده‌اند. به گفته این منبع، تلاش‌های میانجی‌ها با تماس‌های منظم با واشینگتن هماهنگ می‌شود.
در متن خبر اولیه، به نقل از منابع دخیل در میانجیگری که با روزنامه «العربی الجدید» صحبت کرده‌اند، از تفاهم‌های مقدماتی درباره برنامه هسته‌ای ایران، تردد در تنگه هرمز و مشوق‌های اقتصادی احتمالی سخن گفته شده بود. همان منابع از احتمال پیوستن هیاتی آمریکایی به گفت‌وگوهای دوحه و نقش چین و روسیه به‌عنوان ضامن توافق احتمالی خبر داده بودند.
اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، در گفت‌وگو با الجزیره گفت تهران برنامه‌ای برای دیدار با مقام‌های آمریکایی ندارد. به گزارش آسوشیتدپرس، او تعیین شکل مستقیم یا غیرمستقیم مذاکرات را به پذیرش شروط جمهوری اسلامی از سوی واشینگتن موکول کرد، هرچند تلاش‌های اخیر آمریکا برای گفت‌وگویی گسترده‌تر را گامی مثبت دانست.
اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای و رفع محدودیت‌های اقتصادی ادامه دارد
یکی از اختلاف‌های اصلی، ترتیب رسیدگی به خواسته‌های دو طرف است. واشینگتن می‌خواهد موضوع هسته‌ای از آغاز مذاکرات مطرح شود؛ تهران خواهان آن است که آمریکا ابتدا محاصره بنادر ایران را پایان دهد و تحریم صادرات نفت را رفع کند.
تلاش‌های کنونی در ادامه میانجیگری قطر و پاکستان انجام می‌شود. این دو کشور در ماه خرداد به شکل‌گیری تفاهمی کمک کردند که هدف آن بازگشایی کامل تنگه هرمز، پایان محاصره بنادر ایران و آغاز مذاکرات برای حل‌وفصلی گسترده‌تر، شامل برنامه هسته‌ای، بود.
تهران درباره پاسخ «بدون محدودیت جغرافیایی» هشدار داد
هم‌زمان با این تماس‌ها، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به آمریکا و اسرائیل درباره پیامدهای حمله تازه هشدار داد.
بر اساس بیانیه دفتر او، خامنه‌ای به فرماندهان ارشد نظامی گفته است هر سطح یا نوعی از تهدید باید با پاسخی «فوری و موثر، بدون محدودیت جغرافیایی» روبه‌رو شود. این موضع‌گیری در حالی بیان شد که هنوز نتیجه‌ای نهایی از تلاش‌های دیپلماتیک اعلام نشده و واشینگتن نیز تصمیمی برای ازسرگیری حملات اعلام نکرده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، حکومت ایران را به «قتل‌عام مردم خود» متهم کرد و گفت دستیابی چنین حکومتی به سلاح‌های کشتار جمعی، دیگران را نیز تهدید خواهد کرد. او تاکید کرد دولت ترامپ اجازه نخواهد داد [حکومت] ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین گفت گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم با [حکومت] ایران متوقف نشده و دونالد ترامپ هنوز درباره حملات تازه تصمیم نگرفته است. او در عین حال تاکید کرد هر توافقی باید نگرانی‌های امنیتی واشینگتن را برطرف کند.
روبیو شنبه، ۳۱ اکتبر، برابر با ۹ آبان، در نشست خبری پایان اجلاس وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا، از تعیین مهلت برای مذاکرات با جمهوری اسلامی خودداری کرد و گفت تصمیم‌گیری در این زمینه بر عهده رییس‌جمهوری آمریکاست.
او در پاسخ به پرسشی درباره فرصت واشینگتن به مذاکرات با حمایت قطر پیش از احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گفت: «گفت‌وگوهای متعددی در جریان است؛ در واقع، مذاکرات هیچ‌گاه متوقف نشده است.» به گفته او، این تماس‌ها در برخی موارد مستقیم، اما اغلب از طریق میانجی‌ها انجام می‌شود.
ترجیح دیپلماسی، همراه با تاکید بر توان نظامی
وزیر خارجه آمریکا گفت ترجیح ترامپ حل‌وفصل اختلاف‌ها از راه دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز است، اما حاضر نشد درباره میزان پیشرفت مذاکرات یا زمان‌بندی آن اظهارنظر کند.
او افزود: «اگر راه‌حلی دیپلماتیک وجود داشته باشد، از آن استقبال می‌کنیم.» با این حال، به گفته روبیو، چنین راه‌حلی نباید امنیت ملی آمریکا را به خطر بیندازد یا نگرانی‌هایی را که واشینگتن دلیل ورود خود به درگیری می‌داند، بی‌پاسخ بگذارد.
روبیو در پاسخ به پرسشی جداگانه درباره احتمال حملات تازه به ایران گفت ترامپ هنوز تصمیمی نگرفته است. او تاکید کرد آمریکا توان دستیابی به اهداف نظامی خود را دارد، اما افزود: «ترجیح می‌دهیم مساله را مسالمت‌آمیز حل کنیم.»
میانجیگری قطر در سایه اختلاف بر سر شروط مذاکره
این اظهارات هم‌زمان با ادامه تلاش‌های قطر برای جلوگیری از دور تازه درگیری بیان شد. رویترز شنبه به نقل از یک منبع مطلع گزارش داد مذاکره‌کنندگان ایرانی در دوحه با میانجی‌های قطری دیدار کرده‌اند. به گفته این منبع، این دیدار پس از بیش از ۱۲ ساعت گفت‌وگوی نمایندگان جمهوری اسلامی و قطر در روز جمعه در تهران انجام شد و تلاش‌ها با تماس‌های منظم با واشنگتن هماهنگ می‌شود.
اختلاف بر سر ترتیب رسیدگی به پرونده‌ها همچنان پابرجاست. رویترز پیش از این در گزارشی در ۲۸ اکتبر، برابر با ۶ آبان، نوشته بود واشینگتن خواهان طرح برنامه هسته‌ای ایران از آغاز مذاکرات پایان جنگ است؛ تهران در مقابل، اجرای شروطی از جمله پایان محاصره بنادر ایران و رفع تحریم صادرات نفت را در اولویت قرار داده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، نیز گفته بود تهران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد.
پرونده هسته‌ای و نقش منطقه‌ای ایران در کانون موضع واشینگتن
روبیو نگرانی‌های آمریکا را به برنامه هسته‌ای حکومت ایران محدود نکرد. او حکومت ایران را متهم کرد که به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای است و هم‌زمان، با حمایت از حزب‌الله لبنان، حوثی‌های یمن و شبه‌نظامیان در عراق، ثبات منطقه را تضعیف می‌کند.
او گفت آمریکا باید با آنچه «تهدید اساسی» ناشی از فعالیت گروه‌های نیابتی حکومت ایران خواند، مقابله کند و تاکید کرد تا زمانی که ترامپ در کاخ سفید باشد، اجازه دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هسته‌ای داده نخواهد شد.
جمهوری اسلامی اتهام نظامی بودن برنامه هسته‌ای خود را رد می‌کند. با این حال، شنبه محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران در مصاحبه‌ای با صداوسیمای جمهوری اسلامی از بررسی احتمال کنار گذاشتن ممنوعیت دیرینه سلاح هسته‌ای در صورت ازسرگیری درگیری‌ها سخن گفته، اما تاکید کرده است تصمیمی در این زمینه گرفته نشده است.
امنیت هرمز و درخواست مشارکت بیشتر دیگر کشورها
بخش دیگری از سخنان روبیو به امنیت کشتیرانی اختصاص داشت. او [حکومت] ایران را به هدف قرار دادن عمدی کشتی‌های تجاری متهم کرد و گفت این حملات، محموله‌های انرژی و خدمه کشورهایی را نیز تهدید می‌کند که در نشست گروه ۲۰ حضور دارند.
به گفته وزیر خارجه آمریکا، نیروهای فرماندهی مرکزی این کشور تقریبا هر شب از کشتی‌ها در برابر پهپادها و موشک‌ها دفاع کرده‌اند. او تاکید کرد میزان سوخت عبوری از این مسیر اکنون با پیش از درگیری قابل مقایسه است.
روبیو گفت ترامپ بارها از دیگر کشورها خواسته در حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز مشارکت کنند، اما همکاری‌ها تاکنون «بسیار محدود» بوده و مسئولیت اصلی بر دوش آمریکا مانده است.
او همچنین اختلال در مسیرهای دریایی را تهدیدی برای امنیت غذایی دانست و گفت نرسیدن انرژی، کود و محصولات کشاورزی به مقصد، نیازهای اساسی کشورها را به خطر می‌اندازد.
نگرانی کشورهای خلیج فارس از اقدامات تلافی‌جویانه
روبیو در پاسخ به پرسشی درباره تضمین‌های امنیتی به عربستان سعودی، امارات و دیگر شرکای آمریکا در صورت ازسرگیری حملات، به حضور نظامی و پدافند هوایی آمریکا در منطقه اشاره کرد.
او گفت نفت و گاز عبوری از تنگه هرمز شریان حیاتی اقتصاد این کشورهاست و نیروهای آمریکایی هم‌اکنون از محموله‌های آنها حفاظت می‌کنند. با این حال، او در این پاسخ تضمین تازه و مشخصی اعلام نکرد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین جمهوری اسلامی را متهم کرد که برای رسیدن به خواسته‌های خود، هم کشتی‌ها و هم زیرساخت‌های انرژی همسایگانش را تهدید می‌کند.
در مقابل، رویترز گزارش داده است که حکومت ایران بارها هشدار داده در صورت حملات تازه، اهداف آمریکایی و اسرائیلی را در کشورهای همسایه هدف قرار خواهد داد؛ موضعی که نگرانی دولت‌های منطقه از گسترش دوباره درگیری را افزایش داده است.
تعهد به دفاع از عربستان سعودی؛ ابهام درباره ورود به حملات علیه حوثی‌ها
روبیو درباره احتمال پیوستن آمریکا به حملات عربستان سعودی علیه حوثی‌ها اظهارنظر نکرد و گفت تصمیم درباره عملیات نظامی بر عهده رییس‌جمهوری است.
او در عین حال تاکید کرد واشینگتن به توافق‌ها و تفاهم‌های دفاعی خود با ریاض، به‌ویژه تعهدات دارای ماهیت دفاعی، پایبند خواهد ماند. به گفته او، تماس‌ها با مقام‌های سعودی، از جمله میان ترامپ و ولیعهد عربستان، به‌طور مستمر ادامه دارد.
وزیر خارجه آمریکا در پایان، توان تسلیحاتی کنونی حوثی‌ها را نتیجه حمایت مستقیم حکومت ایران دانست و تهران را به فراهم کردن زمینه گسترش توان این گروه و ادامه بی‌ثباتی در منطقه متهم کرد.
روزنامه وای‌نت در گزارشی تحلیلی نوشت ارتش اسرائیل آمادگی‌های خود را برای دور تازه‌ای از درگیری با جمهوری اسلامی تکمیل کرده و منتظر تصمیم دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، برای شروع زمان حمله و هدف جنگی تازه است.
این روزنامه شنبه ۹ آبان در گزارش خود نوشت ارتش اسرائیل آماده‌سازی‌های خود را برای جنگ، هم در حوزه دفاعی و هم تهاجمی، تکمیل کرده و سطح آمادگی این کشور بسیار بالاست: اسرائیل بیش از پیش به دور تازه‌ای از جنگ با ایران نزدیک می‌شود، اما تصمیم برای آغاز آن نه در اورشلیم، بلکه در واشینگتن گرفته خواهد شد. دونالد ترامپ، اکنون بر سر دو راهی قرار دارد: تلاش برای دستیابی به توافقی با تهران با شرایط مطلوب‌تر برای آمریکا، که به همین دلیل مذاکرات را ادامه می‌دهد؛ یا ازسرگیری حملات نظامی با مشارکت اسرائیل، که به همین منظور بر شدت آماده‌سازی‌ها افزوده است.
به‌نوشته این روزنامه، در این مرحله هنوز روشن نیست ترامپ دقیقا به‌دنبال دستیابی به چه چیزی است و مهم‌تر از آن، در صورت آغاز جنگ، قصد دارد چگونه به آن پایان دهد. به عبارت دیگر، نه سازوکار پایان جنگ مشخص است و نه دستاورد عملیاتی موردنیازی که ضرورت انجام عملیات و موفقیت آن را تعریف کند.
وای‌نت در گزارش خود افزود نشانه‌های آمادگی برای شروع جنگی تازه در میدان آشکار است: این هفته ۱۰ هواپیمای ترابری نظامی آمریکا در چارچوب یک پل هوایی برای انتقال تجهیزات نظامی به منطقه، وارد پایگاه‌های نیروی هوایی اسرائیل شدند. هم‌زمان، تقویت نیروهای آمریکایی نیز ادامه دارد. این آماده‌سازی‌ها به اظهارات و موضع‌گیری‌ها محدود نمی‌شود، بلکه شامل تدارک ذخایر و توانمندی‌های لازم برای احتمال ازسرگیری درگیری‌هاست.
براساس این گزارش، نیروی هوایی اسرائیل نیز به آماده‌سازی‌های روی کاغذ بسنده نکرده است.
وای‌نت با استناد به گزارش‌هایی که اخیرا منتشر شده‌اند، نوشت ده‌ها جنگنده و هواپیمای سوخت‌رسان ماموریت‌هایی انجام دادند که مسیر آن از فراز سوریه و عراق می‌گذشت و تا نزدیکی مرز ایران امتداد داشت؛ سپس این هواپیماها به اسرائیل بازگشتند. طبق این گزارش‌ها، اسرائیل از پیش به آمریکایی‌ها اطلاع داده بود که این پروازها یک رزمایش و نمایش توانمندی با هدف نشان دادن میزان آمادگی اسرائیل به تهران است.
نشست مقام‌های ارشد؛ اهداف همچنان نامشخص است
وای‌نت سپس با اشاره به گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال افزود دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، گزینه‌های نظامی برای ازسرگیری حملات علیه جمهوری اسلامی را به ترامپ ارائه کرده است.
پیشتر وال‌استریت ژورنال گزارش داده بود که پیت هگست، وزیر جنگ، و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نیز در این نشست حضور داشتند. این گفت‌وگو در عالی‌ترین سطح تصمیم‌گیری انجام شد و نشان می‌دهد دولت آمریکا هم‌زمان با تماس‌های سیاسی، گزینه‌های نظامی را نیز پیش می‌برد. طبق این گزارش، ترامپ هنوز تصمیمی برای ازسرگیری جنگ نگرفته است.
وای‌نت سپس با اشاره به اظهارات ترامپ و گزارش‌هایی که اخیرا منتشر شده، نوشت که ترامپ از جنگی کوتاه‌مدت سخن می‌گوید، اما پرسش این است که آیا جمهوری اسلامی نیز قصد دارد به او اجازه دهند جنگ را مطابق جدول زمانی خودش پیش ببرد و آیا اصلا سازوکاری برای پایان دادن به آن در اختیار دارد؟
به‌نوشته این روزنامه احتمالا هم ترامپ و هم بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، پس از برگزاری انتخابات وارد جنگ خواهند شد. هر دو همچنان در سمت خود باقی می‌مانند، اما نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر دولت موقت فعالیت خواهد کرد. در چنین شرایطی، از نظر حقوقی مانع اصولی برای تصمیم دولت به ورود به جنگ وجود ندارد؛ با این حال، چنین تصمیمی مستلزم موافقت دولت یا کابینه دارای اختیار قانونی است و نخست‌وزیر نمی‌تواند به‌تنهایی آن را اتخاذ کند.
به‌نوشته وای‌نت یکی از مشکلات اصلی این است که اهداف آمریکا از جنگ هنوز روشن نیست. اگر ترامپ قصد دارد یک عملیات هوایی کوتاه‌مدت برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های هسته‌ای، مجموعه سامانه‌های موشکی و توانمندی‌های نظامی جمهوری اسلامی انجام دهد، باید توجه داشت که عملیات هوایی، هر اندازه هم موفق باشد، لزوما نمی‌تواند به سرنگونی حکومت منجر شود. سرنگونی حکومت هدفی راهبردی است که تحقق آن به اقداماتی فراتر از مجموعه‌ای از حملات موفق نیاز دارد. حتی دستاوردهای مهم نظامی نیز تضمین نمی‌کنند که حکومت ایران فروبپاشد یا سیاست‌های خود را تغییر دهد.
این روزنامه در ادامه گزارش خود افزود ممکن است هدف آمریکا کاملا با هدف اسرائیل تفاوت داشته باشد: اعمال فشار نظامی قابل‌توجه بر تهران برای بهبود شرایط مذاکرات و دستیابی به توافقی مطلوب‌تر برای واشینگتن. اگر برنامه چنین باشد، باید شرایط توافق و مفاد آن با دقت بررسی شود. از دیدگاه اسرائیل، توافقی که بدون پرداختن به تهدیدهای اصلی ناشی از حکومت ایران صرفا رویارویی را به تعویق بیندازد، مشکل را حل نخواهد کرد.
به‌نوشته وای‌نت همچنین انتظار نمی‌رود جبهه لبنان نیز از این معادله کنار بماند. همان‌طور که در عملیات «غرش شیر» رخ داد و حزب‌الله به جنگ پیوست، این بار نیز احتمال دارد درگیری هم‌زمان در دو جبهه گسترش یابد.
وای‌نت در گزارش خود تاکید کرده که برنامه آمریکا برای جنگی چندروزه، حزب‌الله یا جمهوری اسلامی را ملزم نمی‌کند که مطابق همان برنامه عمل کنند. آنها ممکن است بکوشند دامنه رویارویی را گسترش دهند، به اسرائیل و منافع آمریکا در منطقه ضربه بزنند و جنگ را بسیار طولانی‌تر از آنچه ترامپ مطرح می‌کند، ادامه دهند. بنابراین ارتش اسرائیل باید این احتمال را با تمام پیامدهای آن برای سامانه‌های پدافندی، ذخایر موشک‌های رهگیر و آمادگی عملیاتی نیروها در نظر بگیرد.
پیام‌های متفاوت ترامپ و خامنه‌ای
این روزنامه سپس به مقایسه پیام‌های دونالد ترامپ و مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی پرداخته و نوشت هم‌زمان با آماده‌سازی‌های نظامی، گزارش‌هایی درباره پیشرفت احتمالی تماس‌ها میان آمریکا و جمهوری اسلامی منتشر می‌شود.
روزنامه قطری «العربی الجدید» از پیشرفت چشمگیر در مذاکرات غیرمستقیم و پیوستن یک هیات آمریکایی به گفت‌وگوهای دوحه با هدف پیشبرد مذاکرات مستقیم خبر داده است. به گفته یک منبع ایرانی که در این گزارش از او نقل‌قول شده، یکی از معاونان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در قطر حضور دارد و گفت‌وگوها از طریق یک میانجی انجام می‌شود.
بر اساس این گزارش، تماس‌ها بر اقدامات اولیه مربوط به برنامه هسته‌ای ایران، موضوع تنگه هرمز و مشوق‌های اقتصادی برای ایران متمرکز است. همچنین ادعا شده است که چین و روسیه ممکن است نقش ضامن توافق را بر عهده بگیرند.
به‌نوشته وای‌نت در این مرحله، این تحولات لزوما نشان‌دهنده نزدیک بودن توافق نیست، اما روشن است که مسیر دیپلماتیک همچنان به موازات آماده‌سازی‌های نظامی فعال است. اختلافات میان طرفین گسترده است و سه حوزه را در بر می‌گیرد: تنگه هرمز، برنامه هسته‌ای و موشک‌ها. ترامپ درباره تنگه هرمز و موضوع هسته‌ای موضع‌گیری کرده است، اما اسرائیل خواهان متوقف شدن برنامه تسلیحاتی جمهوری اسلامی است.
در مقابل، مقام‌های تهران بر شدت تهدیدهای خود می‌افزایند. در بحبوحه گزارش‌ها درباره گفت‌وگوها از طریق میانجی‌ها، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، پس از دیدار با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، مجموعه‌ای از پیام‌ها را در حساب کاربری خود منتشر کرد و نوشت: «هر تهدیدی، در هر سطح و از هر نوع، باید با پاسخی فوری، موثر و بدون محدودیت جغرافیایی روبه‌رو شود.»
خامنه‌ای همچنین هشدار داد که اگر حملات علیه جمهوری اسلامی از سر گرفته شود، نیروهای مسلح و مردم ایران تعیین خواهند کرد که این حملات «چه زمانی و تحت چه شرایطی پایان یابند».
تفاوت میان این پیام‌ها آشکار است. ترامپ وعده می‌دهد که همه‌چیز خیلی زود پایان خواهد یافت، در حالی که خامنه‌ای اعلام می‌کند این جمهوری اسلامی است که شرایط پایان رویارویی را تعیین خواهد کرد. میان این دو پیام، احتمال وقوع جنگی دیگر قرار دارد که دامنه و مدت آن هنوز مشخص نیست.
وای‌نت با تاکید بر اینکه آمریکایی اسرائیل را یک شریک عملیاتی مهم می‌داند، نوشت با این همه ترامپ پیش از هر چیز بر اساس منافع آمریکا عمل خواهد کرد و اسرائیل باید اطمینان حاصل کند که این اقدام، در صورت اجرا، در خدمت امنیت بلندمدت این کشور نیز خواهد بود.
به‌نوشته این روزنامه در نهایت، توپ در زمین ترامپ است. او باید تصمیم بگیرد که آیا هدف از آماده‌سازی‌های نظامی، وادار کردن تهران به پذیرش توافقی با شرایط جدید است یا این آماده‌سازی‌ها مقدمه حمله‌ای مشترک به شمار می‌رود. اما حتی پیش از اتخاذ این تصمیم، باید برای مهم‌ترین پرسش پاسخ خواست: هدف راهبردی چیست و چه چیزی پیروزی محسوب خواهد شد؟ زیرا لزوما مشکل اصلی حمله‌ای دیگر به جمهوری اسلامی نیست. مشکل این است که جنگی آغاز شود، بی‌آنکه مشخص باشد قرار است چگونه پایان یابد و واقعیت روز پس از جنگ چه خواهد بود.
مذاکرات جمهوری اسلامی با میانجی‌گران قطری شنبه ۹ آبان نیز در شرایطی ادامه یافت که دیپلمات‌ها همچنان تلاش می‌کنند از آغاز دور تازه‌ای از درگیری‌ها پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا که سه‌شنبه ۱۲ آبان برگزار می‌شود، جلوگیری کنند.
مذاکرات شنبه در پایتخت قطر پس از بیش از ۱۲ ساعت گفت‌وگو میان نمایندگان جمهوری اسلامی و قطر در روز جمعه ۸ آبان در تهران برگزار شد.
خبرگزاری رویترز به‌نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که این مذاکرات از طریق تماس‌های منظم با واشینگتن هماهنگ می‌شود. هنوز جزییاتی از نتایج مذاکرات فشرده تهران و دوحه در روزهای جمعه و شنبه منتشر نشده است.
مواضع سرسختانه روبیو
در همین حال مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، شنبه گفت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری این کشور، هنوز درباره انجام حملات جدید علیه جمهوری اسلامی تصمیم نگرفته است، اما ترجیح می‌دهد مناقشه از راه دیپلماتیک حل‌وفصل شود.
او که در حاشیه نشست گروه ۲۰ در یک نشست خبری سخن می‌گفت، افزود در عین حال برخی موضوعات وجود دارد که امکان حل مسالمت‌آمیز آنها وجود ندارد.
وزیر امور خارجه آمریکا گفت: «من نه پیشرفت در مذاکرات با جمهوری اسلامی و نه هیچ چارچوب زمانی را در مورد آن مشخص نمی‌کنم، جز این که بگویم که اگر راه حل دیپلماتیکی وجود داشته باشد، ما از آن استقبال می‌کنیم.»
روبیو افزود: «درباره ایران اگر راه حل دیپلماتیکی وجود داشته باشد، ما از آن استقبال می‌کنیم اما بدیهی است که چنین راه‌حلی نمی‌تواند امنیت ملی ما را به خطر بیندازد یا نگرانی‌های اساسی ما را که در وهله نخست باعث ورود ما به این وضعیت شد، برطرف نکند.»
او گفت جمهوری اسلامی به‌روشنی نشان داده که به‌دنبال تبدیل شدن به یک قدرت دارای سلاح هسته‌ای است؛ چیزی که هرگز نباید اجازه وقوع آن داده شود.
روبیو تاکید کرد که جمهوری اسلامی در مرکز تمام بی‌ثباتی‌های خاورمیانه قرار دارد.
او افزود: «در لبنان بی‌ثباتی وجود دارد، چون ایران از حزب‌الله حمایت می‌کند. عربستان سعودی هدف حمله قرار می‌گیرد، چون ایران از حوثی‌ها حمایت می‌کند. عراق نیز کشوری است که با چالش روبه‌روست، زیرا شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران، حکومت این کشور را به چالش می‌کشند. به هر طرف که نگاه کنید، یکی از نیروهای نیابتی حکومت ایران را می‌بینید که صلح و ثبات خاورمیانه را تضعیف می‌کند.»
او درباره وضعیت کشتیرانی نیز گفت: «جمهوری اسلامی در حال منفجر کردن کشتی‌هاست؛ از جمله کشتی‌هایی که برای مثال، ملوانان هندی در آنها حضور دارند و کشتی‌هایی که حامل محموله‌های انرژی به مقصد کشورهایی هستند که نمایندگانشان پشت آن میز نشسته‌اند.»
روبیو همچنین با اشاره به سرکوب مردم در ایران گفت: «این رژیمی است که مردم خودش را قتل‌عام کرده است. فقط می‌توانید تصور کنید که اگر به سلاح‌های کشتار جمعی دست پیدا کند، با دیگران چه خواهد کرد.»
او تاکید کرد: «تا زمانی که رییس‌جمهور ترامپ در کاخ سفید باشد، هرگز اجازه وقوع چنین اتفاقی داده نخواهد شد.»
ترامپ در هفته‌های اخیر و در آستانه انتخاباتی که جمهوری‌خواهان در آن برای حفظ کنترل کنگره تلاش می‌کنند، از حمله به ایران خودداری کرده است.
رویترز نیز به‌نقل از یک منبع آگاه گزارش داد کشورهای منطقه پیش‌بینی کرده‌اند که ترامپ ممکن است پس از پایان رأی‌گیری حملات به جمهوری اسلامی را از سر بگیرد.
تهدیدهای متقابل جمهوری اسلامی
در سوی دیگر، رسانه رهبر جمهوری اسلامی گزارش داد مجتبی خامنه‌ای در دیدار با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح اعلام کرده است هرگونه تهدید علیه حکومت ایران با پاسخی «فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» روبه‌رو خواهد شد.
بر اساس این گزارش که جمعه ۹ آبان منتشر شد، خامنه‌ای در این دیدار «بازدارندگی حداکثری» را مستلزم «آمادگی رزمی هوشمندانه برای مقابله پرقدرت با دشمنان» دانست.
بر اساس روایت پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر جمهوری اسلامی، او با تکرار تهدیدهای مقام‌های حکومت ایران طی هفته‌های اخیر گفت در صورت ازسرگیری حملات، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی «زمان و شرایط» پایان جنگ را تعیین خواهند کرد.
مجتبی خامنه‌ای همچنین خواستار به‌روزرسانی «بانک اهداف» شد تا «انواع دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن» در تیررس نیروهای مسلح قرار گیرد.
براساس این گزارش علی عبداللهی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران و امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش، در این دیدار حضور داشتند و درباره وضعیت آمادگی نظامی در سواحل خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و مرزهای شمال‌غرب و جنوب‌شرق کشور گزارش دادند.
از این دیدار مانند دیگر دیدارهای منسوب به مجتبی خامنه‌ای هیچ عکس، ویدیو یا فایل صوتی منتشر نشده است.
در همین حال محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شامگاه شنبه در گفت‌وگو با صدا و سیمای جمهوری اسلامی، درباره احتمال تغییر دکترین هسته‌ای جمهوری اسلامی، هشدار داد که در صورت وقوع جنگ در آینده ممکن است جمهوری اسلامی از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خارج شود.
او گفت: «هنوز در دولت، در حکومت، تصمیم جدیدی گرفته نشده است؛ البته این بحث مطرح است که اگر دوباره جنگ شود، ما می‌خواهیم همان دکترین را داشته باشیم یا نه. تصمیمی گرفته نشده اما ملت ایران به دنبال مطالبات منطقی است.»
او همچنین درباره نامه جی‌دی ونس، معاون ترامپ، گفت: «نامه را مطالعه کردم. هنوز پاسخی به این نامه نداده‌ام. کاملا لحن تغییر کرده و این علامت بسیار خوبی است که ایران اقتدار و پیروزی خود را تثبیت کرده است.»
محسن رضایی افزود: «چون آنها چیزی از نامه را طرح نکرده‌اند، من هم فعلا چیزی نمی‌گویم.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز شنبه ۹ آبان گفت پیام جی‌دی ونس با دقت بررسی شده و در نشست‌هایی در سطح عالی درباره آن گفت‌وگو شده است.
او تلاش طرف آمریکایی برای «گشودن باب گفت‌وگو و تفاهم گسترده‌تر» را گامی مثبت ارزیابی کرد، اما هشدار داد اگر هدف واشینگتن از ارسال این پیام ایجاد اختلاف باشد، این اقدام اشتباه تازه‌ای خواهد بود که به اشتباهات پیشین آمریکا اضافه می‌شود.
عراقچی در گفت‌وگو با شبکه الجزیره گفت در حال حاضر هیچ برنامه‌ای برای دیدار با مقام‌های آمریکایی وجود ندارد و گمانه‌زنی‌های مطرح‌شده در این زمینه صرفا رسانه‌ای است.
او افزود تهران فعلا نیازی به چنین دیداری نمی‌بیند؛ شروط جمهوری اسلامی روشن است و میانجی‌ها همچنان درباره آنها رایزنی می‌کنند.
عراقچی، گفت پس از موافقت واشینگتن با شروط تهران، درباره برگزاری مذاکرات به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم تصمیم‌گیری خواهد شد.
مقام‌های کشورهای عربی و بریتانیا در نشست امنیتی «گفت‌وگوی منامه» در بحرین، ضمن محکوم کردن حملات جمهوری اسلامی و گروه‌های همسو با آن به کشورهای منطقه، بر تقویت همکاری‌های دفاعی، حفاظت از کشتیرانی و ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از جنگی تازه تاکید کردند.
بیست‌ودومین نشست امنیتی «گفت‌وگوی منامه» در بحرین در شرایطی از جمعه هشت آبان آغاز شده که احتمال ازسرگیری جنگ میان آمریکا و جمهوری اسلامی افزایش یافته است. هم‌زمان با نشست منامه، مذاکرات میان جمهوری اسلامی و قطر شنبه ۹ آبان در دوحه ادامه یافت. این مذاکرات پس از مذاکرات طولانی دو طرف در تهران در روز جمعه هشت آبان انجام می‌شود.
مقام‌های حاضر در نشست منامه، با وجود تاکید بر ضرورت تقویت همکاری‌های دفاعی و بازدارندگی، درباره پیامدهای ویرانگر دور تازه‌ای از جنگ هشدار داده و خواستار ادامه تلاش‌های دیپلماتیک شده‌اند.
سلمان بن حمد آل خلیفه، ولیعهد و نخست‌وزیر بحرین، هنگام افتتاح نشست در روز جمعه، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و تنگه باب المندب را برای امنیت و رونق اقتصادی منطقه و جهان ضروری دانست.
تقویت دفاع مشترک و باز گذاشتن مسیر مذاکره
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، در سخنرانی خود در نشست منامه حملات جمهوری اسلامی به کشورهای عضو این شورا پس از آغاز جنگ ۹ اسفند ۱۴۰۴ را نقطه عطفی در ترتیبات امنیتی منطقه توصیف کرد و گفت این کشورها، با وجود آنکه طرف جنگ نبودند و برای جلوگیری از آن تلاش کرده بودند، هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتند.
البدیوی با اشاره به افزایش همکاری‌های امنیتی شش کشور عضو شورا، تاکید کرد توافق دفاع مشترک مبنای این همکاری‌هاست.
به‌گفته او، سران کشورهای عضو در نشست فروردین‌ماه در جده خواستار تسریع یکپارچگی نظامی و تکمیل سامانه مشترک هشدار زودهنگام در برابر موشک‌های بالستیک شده‌اند.
او پنج محور را مبنای نظم امنیتی مورد نظر شورای همکاری معرفی کرد: احترام به حاکمیت کشورها و حقوق بین‌الملل، دفاع جمعی، دیپلماسی، امنیت کشتیرانی و انرژی، و توسعه اقتصادی و همکاری‌های بین‌المللی. البدیوی همچنین خواستار اجرای قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت شد که در اسفند گذشته در محکومیت حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه تصویب شد.
با وجود این موضع‌گیری‌ها، دبیرکل شورا تأکید کرد راه مذاکره با تهران بسته نشده است. او گفت کشورهای عضو همچنان کانال‌های ارتباطی خود را با جمهوری اسلامی حفظ کرده‌اند، اما دیپلماسی بدون پاسخ متقابل نمی‌تواند به نتیجه برسد.
مخالفت با جنگ تازه
بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، از جمله مقام‌هایی بود که در نشست منامه درباره پیامدهای دور تازه جنگ هشدار داد.
او گفت از احتمال تشدید دوباره جنگ میان آمریکا و جمهوری اسلامی به‌شدت نگران است، زیرا دور دوم درگیری می‌تواند خطرناک‌تر و ویرانگرتر باشد و در نهایت به نتیجه‌ای نرسد.
وزیر امور خارجه مصر تاکید کرد جنگ ممکن است با تصمیم یک‌جانبه آغاز شود، اما هیچ کشوری قادر نیست به‌تنهایی پیامدهای آن را کنترل کند یا به آن پایان دهد.
عبدالعاطی در عین حال خواستار آغاز گفت‌وگوهای جدی درباره برنامه‌های موشکی، پهپادی و گسترش تسلیحات هسته‌ای شد. او تاکید کرد کشورهای منطقه باید در تعیین ترتیبات امنیتی مشارکت مستقیم داشته باشند و نباید اشتباهات مذاکرات منتهی به توافق هسته‌ای سال ۱۳۹۴ تکرار شود.
عبدالعاطی همچنین خواستار حرکت از مدیریت بحران‌های پی‌درپی به سوی ایجاد سازوکارهایی برای پیشگیری از جنگ شد. او گفت مصر به دنبال «موازنه وحشت» نیست، بلکه خواهان موازنه منافع و مسئولیت‌ها و ایجاد خاورمیانه‌ای عاری از تسلیحات هسته‌ای و دیگر سلاح‌های کشتار جمعی است.
ولید الخریجی، معاون وزیر امور خارجه عربستان سعودی، نیز در نشست منامه بر ضرورت جلوگیری از تشدید تنش‌ها و دستیابی به توافقی برای پایان دادن به بحران میان آمریکا و جمهوری اسلامی تاکید کرد.
او سفر خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، به تهران در هفته گذشته را بخشی از تلاش‌های ریاض برای کاهش تنش‌ها، تشویق راه‌حل‌های دیپلماتیک و حمایت از میانجیگری قطر و پاکستان توصیف کرد.
این سفر در چارچوب گفت‌وگوهای چهارجانبه ایران، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان انجام شد و طرف‌ها در پایان توافق کردند تماس‌های خود را درباره مسائل امنیت منطقه‌ای ادامه دهند.
با این حال، روزنامه نشنال به‌نقل از منابع آگاه گزارش داده است که نشست تهران پیشرفت مشخصی نداشته است. بر اساس این گزارش، نمایندگان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان خواستار مداخله تهران برای توقف حملات حوثی‌ها به عربستان شدند، در حالی که طرف ایرانی موضوع آتش‌بس منطقه‌ای را مطرح کرد.
الخریجی در منامه، ضمن محکوم کردن حملات تازه حوثی‌ها به عربستان سعودی و تهدید کشتیرانی، بر ضرورت حفاظت از تاسیسات حیاتی، تقویت امنیت سایبری و همکاری منطقه‌ای و بین‌المللی برای تأمین امنیت تنگه هرمز، دریای سرخ و باب‌المندب تاکید کرد.
تعهد به حمایت نظامی از کشورهای خلیج فارس
استیون داوتی، وزیر مشاور بریتانیا در امور خاورمیانه، در نشست منامه گفت لندن در برابر حمله به غیرنظامیان، زیرساخت‌های حیاتی و کشتی‌های تجاری «دست روی دست نخواهد گذاشت».
او جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن را از تهدیدهای جدی امنیت منطقه دانست و تاکید کرد بریتانیا با دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای مخالف است.
داوتی همچنین جزئیات حمایت نظامی کشورش از دولت‌های منطقه را تشریح کرد. به‌گفته او، نیروی هوایی بریتانیا در جریان حملات جمهوری اسلامی ماموریت‌های دفاعی بر فراز قطر، بحرین، اردن و امارات متحده عربی انجام داده و همچنین برای بحرین و کویت تجهیزات و پشتیبانی دفاع هوایی فراهم کرده است.
داوتی گفت نیروها و تجهیزات بریتانیایی اکنون در همکاری با عربستان سعودی برای مقابله با موشک‌ها و پهپادها فعالیت می‌کنند.
مخالفت با گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی
یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان، در سخنرانی خود در نشست منامه ضمن اعلام همبستگی با کشورهای خلیج فارس در برابر حملات جمهوری اسلامی و گروه‌های وابسته به آن، تاکید کرد هیچ کشوری حق ندارد برای پیشبرد اهداف منطقه‌ای خود از سازمان‌های مسلح خارج از نهادهای قانونی دولت‌ها استفاده کند.
رجی گفت مردم لبنان سال‌ها هزینه جنگ‌هایی را پرداخته‌اند که خود در آغاز آنها نقشی نداشته‌اند. او افزود تصمیم درباره جنگ و صلح باید منحصراً در اختیار نهادهای قانونی کشور باشد.
وزیر امور خارجه لبنان همچنین از تصمیم‌های دولت این کشور برای محدود کردن سلاح به نهادهای دولتی و ممنوعیت فعالیت‌های نظامی و امنیتی حزب‌الله دفاع کرد. او در عین حال خواستار خروج کامل اسرائیل از سرزمین‌های اشغالی لبنان، پایان حملات اسرائیل و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت شد.
در همین نشست، افراح الزوبه، وزیر امور خارجه دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن، جمهوری اسلامی را به حمایت تسلیحاتی، مالی و فنی از حوثی‌ها متهم کرد.
او با استناد به یافته‌هایی که به کارشناسان سازمان ملل نسبت داد، گفت حوثی‌ها از ایران، گروه‌های مسلح عراقی و حزب‌الله لبنان کمک دریافت کرده‌اند و این حمایت‌ها به طولانی شدن جنگ یمن کمک کرده است.
الزوبه خواستار جلوگیری از انتقال سلاح و منابع مالی به حوثی‌ها و تقویت نهادهای دولتی یمن شد. او همچنین محاصره شهر تعز از سوی حوثی‌ها را جنایت جنگی توصیف کرد و خواستار پایان فوری آن شد.
سوریه در پی پیوستن به پیمان مکه
اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، نیز در نشست منامه حملات موشکی و پهپادی به کشورهای عربی را محکوم کرد و گفت دولت دمشق اجازه نخواهد داد از خاک سوریه برای تهدید کشورهای همسایه استفاده شود.
او همچنین اعلام کرد سوریه در حال بررسی احتمال پیوستن به پیمان دفاعی مکه است؛ توافقی که در مرداد امسال میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد و بر اساس آن، حمله به هر یک از سه کشور حمله به همه آنها تلقی می‌شود.
الشیبانی گفت منطقه به ساختاری برای حفاظت از امنیت خود نیاز دارد و دولت سوریه در حال بررسی مزایا و الزامات پیوستن به این پیمان است.
