مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، گفت رییسجمهوری آمریکا برای فرصت دادن به مذاکرات، حملات آمریکا به ایران را متوقف کرد. ارتش جمهوری اسلامی نیز از توقف حملات تلافیجویانه خبر داد. همزمان با این تحولات، رایزنیهای دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیریها ادامه دارد.
سفیر آمریکا در سازمان ملل یکشنبه چهارم مرداد گفت رایزنیهای تهران و واشینگتن در سطوح مختلف، از گفتوگوهای فنی تا بالاترین سطوح سیاسی، ادامه دارد.
والتز در گفتوگو با شبکههای فاکسنیوز و انبیسی گفت تلاشهای دیپلماتیک، بهویژه در روزهای اخیر، افزایش یافته است، اما تاکید کرد ارتش آمریکا «آماده اقدام» است و ترامپ همچنان همه گزینهها را روی میز نگه داشته است.
او همچنین گفت اختلافهای داخلی در جمهوری اسلامی روند مذاکرات را دشوار کرده است.
در همین حال، خبرگزاری رویترز عصر یکشنبه به وقت ایران به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد موضع تهران همچنان «حمله در برابر حمله» است و تا زمانی که آمریکا توقف حملات هوایی را ادامه دهد، حکومت ایران نیز عملیات خود را متوقف خواهد کرد.
این مقام که خواسته است نامش فاش نشود، به رویترز گفت این پیام پیشتر به ایالات متحده منتقل شده است و اگر آمریکا حملات خود را از سر بگیرد، جمهوری اسلامی نیز برای اجرای «پاسخی گسترده» آماده خواهد بود.
او همچنین گفت در تهران بدبینی نسبت به توقف حملات بیش از خوشبینی است و دیدگاه غالب این است که این وقفه، اقدامی تاکتیکی است، نه نشانه تغییری واقعی در موضع واشینگتن.
همزمان با انتشار این گزارش در رویترز، یک مقام ایرانی در مصاحبه با رسانه آمریکایی سیبیاس، مذاکرات میان جمهوری اسلامی و عمان در دو روز گذشته را «سازنده» توصیف کرد و افزود مذاکرات برای بازگشایی تنگه هرمز نیز «در جهت مثبت» پیش میرود.
مقامهای عمانی دوم مرداد برای رایزنی با جمهوری اسلامی به تهران سفر کردند.
پنتاگون پس از ۱۳ شب حملات هوایی به جمهوری اسلامی، اواخر روز جمعه سوم مرداد عملیات خود را متوقف کرد و شنبه و یکشنبه نیز هیچ حملهای از سوی آمریکا گزارش نشد.
جمهوری اسلامی نیز که در پی حملات شبانه آمریکا، کشورهای همسایه میزبان پایگاههای این کشور را هدف قرار میداد، طی این دو روز حملهای انجام نداد.
نگرانی درباره ذخایر تسلیحاتی آمریکا
اظهارات والتز پس از انتشار گزارشهایی در رسانههای آمریکایی درباره نگرانی مقامهای نظامی از کاهش مهمات مطرح شد.
شبکه سیانان گزارش داد دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در نشست جمعه کاخ سفید درباره پیامدهای احتمالی تشدید جنگ، از جمله کاهش ذخایر تسلیحاتی، به ترامپ هشدار داده است.
والتز با اشاره به کاهش بخشی از ذخایر تسلیحاتی آمریکا، این وضعیت را نتیجه ارسال سلاح به اوکراین و عملکرد دولت پیشین دانست، اما تاکید کرد ارتش آمریکا همچنان همه تجهیزات لازم برای اجرای عملیات را در اختیار دارد.
تهران: عملیاتهای متقابل جمهوری اسلامی متوقف شده است
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، صبح یکشنبه به وقت ایران گفت با توقف حملات آمریکا در دو شب گذشته، عملیات متقابل جمهوری اسلامی نیز متوقف شده است.
به گفته او، راهبرد جمهوری اسلامی در این دوره «بازدارندگی تلافیجویانه» بوده و هدف از این عملیاتها، واداشتن آمریکا به پایبندی به مفاد تفاهمنامه اسلامآباد بوده است.
اکرمینیا همچنین هشدار داد اگر آمریکا بر ادامه حملات، بهویژه حملات هوایی، اصرار کند، جغرافیای جنگ بیش از این گسترش خواهد یافت و جمهوری اسلامی نیز راهبردهای جدیدی را به کار خواهد گرفت.
گزارش العربیه از مسیر مذاکرات
شبکه العربیه به نقل از یک منبع گزارش داد جمهوری اسلامی به مقامهای پاکستانی اطلاع داده است که از مذاکرات خارج نشده و فقط گفتوگوها را تعلیق کرده است.
بر اساس این گزارش، تهران خواستار ازسرگیری مذاکرات از همان نقطهای است که پیشتر متوقف شده بود و تاکید دارد گفتوگوها باید بر پایه یادداشت تفاهم ادامه یابد. تهران همچنین آمادگی خود را برای ادامه رایزنیها در ژنو، دوحه یا اسلامآباد اعلام کرده است.
العربیه همچنین گزارش داد تهران با ایجاد مسیر جدید در تنگه هرمز مخالفت کرده و خواستار آن شده است که مذاکرات ابتدا بر پرونده هرمز، سپس داراییهای مسدودشده و در نهایت برنامه هستهای متمرکز شود.
همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی، چه بهطور مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی خود، با موشکهای بالستیک، پهپادها یا پهپادهای انتحاری به اسرائیل حمله کند، «اشتباه بزرگی» مرتکب خواهد شد.
او در گفتوگو با فاکسنیوز افزود در چنین شرایطی، پاسخ اسرائیل «بسیار، بسیار قاطع» خواهد بود.
یک منبع آگاه از وضعیت فلاحتی، یکشنبه چهارم مرداد به ایراناینترنشنال گفت این شهروند بهائی از حدود یک هفته پیش، از حق برقراری تماس تلفنی و ملاقات با خانواده محروم شده و نزدیکانش در این مدت از وضعیت و شرایط او بیاطلاع ماندهاند.
این منبع افزود فلاحتی پس از بازداشت نیز به مدت یک هفته از هرگونه تماس و ملاقات با خانواده محروم بود و پس از آن امکان تماس تلفنی برای او فراهم شد.
به گفته او، فلاحتی در طول بیش از یک ماه بازداشت تنها یک بار اجازه ملاقات حضوری با خانواده را یافت، اما همسرش از این ملاقات محروم ماند.
منبع نزدیک به خانواده فلاحتی گفت ماموران هنگام تفتیش منزل و ضبط وسایل شخصی، شناسنامههای این زوج را نیز ضبط کرده بودند و به همین دلیل، مسئولان زندان از ورود همسرش جلوگیری کردند و نسبت خانوادگی او را نپذیرفتند.
فلاحتی دوم تیر به دست نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در شیراز بازداشت و به زندان عادلآباد این شهر منتقل شد.
سیما سبتو، شهروند بهائی ساکن شیراز، نیز همان روز به دست نیروهای امنیتی در منزلش بازداشت و به زندان عادلآباد این شهر منتقل شد.
وخامت وضعیت جسمانی ندا بدخش
همزمان در اصفهان، ندا بدخش، شهروند ۶۲ ساله بهائی، با گذشت هفت ماه از آغاز حبس پنجسالهاش با مشکلات جسمانی متعددی روبهروست.
یک منبع آگاه از وضعیت ندا بدخش به ایراناینترنشنال گفت او به دیابت، آرتروز، التهاب مفاصل و درد شدید استخوان مبتلاست و ششم دی ۱۴۰۴ برای اجرای حکم پنج سال حبس خود را به زندان دولتآباد اصفهان معرفی کرد.
این منبع افزود بدخش در دوران حبس به سیاتیک نیز مبتلا شده و با وجود درد شدید و نیاز به درمان، به امکانات درمانی دسترسی ندارد.
به گفته او، مقامهای قضایی تاکنون با درخواستهای مکرر بدخش و خانوادهاش برای استفاده از پابند الکترونیکی، مرخصی درمانی یا آزادی مشروط موافقت نکردهاند.
بدخش با اتهام «انجام فعالیت آموزشی و تبلیغی علیه شرع مقدس اسلام» به پنج سال حبس محکوم شده است. این اتهام به دلیل آموزش داوطلبانه ریاضی و زبان فارسی به کودکان افغانستانی محروم از تحصیل علیه او مطرح شد.
ادامه فشار بر بهائیان
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد در حال حاضر حدود ۶۰ شهروند بهائی در ایران در بازداشت موقت به سر میبرند یا دوران محکومیت خود را در زندان سپری میکنند.
ندا بدخش، رویا ثابت، سعید حسنی، پرستو حکیم، افشین حیرتیان، نگین خادمی، کیوان رحیمیان، یگانه روحبخش، نوید ذرهبین ایرانی، سپهر ضیائی و پژمان زارع از جمله این شهروندان هستند.
همچنین سیما سبتو، آرزو سبحانیان، مژگان شاهرضایی، نهاله شهیدی یزدی، شانا شوقیفر، ندا عمادی، آرتین غضنفری، ناهید فلاحتی، انیسا فنائیان، شکیلا قاسمی، وفا کاشفی، پارسا نجفی، برنا نعیمی، پیوند نعیمی، پیام ولی و بهزاد یزدانی نیز در بازداشت موقت به سر میبرند یا دوران محکومیت خود را سپری میکنند.
جامعه جهانی بهائی نیز اول خرداد در بیانیهای اعلام کرد از زمان آغاز جنگ اخیر، در مجموع حدود ۸۰ شهروند بهائی در ایران بازداشت یا زندانی شدهاند.
بر اساس این بیانیه، در همین بازه زمانی بیش از ۴۰۰ مورد نقض حقوق بشر علیه بهائیان، از جمله یورش به خانهها، ضبط و مصادره اموال، بازداشت و محرومیت از دادرسی عادلانه ثبت شده است.
این آمارها در حالی منتشر شده است که در ماههای گذشته فشارهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بر جامعه بهائی در شهرهای مختلف ایران، از جمله از طریق احضار، بازداشت و اجرای احکام حبس، افزایش یافته است.
برآوردهای غیررسمی جمعیت بهائیان ایران را بیش از ۳۰۰ هزار نفر نشان میدهد، اما قانون اساسی جمهوری اسلامی این آیین را بر خلاف ادیان اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشتی به رسمیت نمیشناسد.
بهائیان، بهعنوان بزرگترین اقلیت دینی غیرمسلمان ایران، از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بهطور سیستماتیک با سرکوب، محرومیت از تحصیل، تعطیلی کسبوکارها، تخریب اموال و نفرتپراکنی حکومتی روبهرو بودهاند.
دو منبع منطقهای بامداد یکشنبه چهارم مرداد به سیبیاس نیوز گفتند روند مذاکرات در مسیر مثبتی قرار دارد، اما دستیابی به توافق نهایی مستلزم زمان بیشتری است.
مقامهای عمانی دوم مرداد برای رایزنی درباره بحران تنگه هرمز به تهران سفر کردند. این سفر همزمان با تصمیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای توقف حملات به مواضع جمهوری اسلامی پس از ۱۳ شب عملیات پیاپی انجام گرفت.
به نوشته سیبیاس نیوز، این تصمیم آمریکا با هدف فراهم کردن فرصت برای ادامه روند دیپلماتیک و جلوگیری از اختلال در مذاکرات اتخاذ شد.
این رسانه افزود واشینگتن مذاکرات میان تهران و مسقط را از نزدیک دنبال میکند.
در هفتههای اخیر، اقدام عمان در اعلام مسیر جایگزین برای تردد کشتیها در تنگه هرمز واکنش تهران را در پی داشته است.
جمهوری اسلامی این اقدام را مغایر با تفاهمنامه اسلامآباد میداند و به همین دلیل، برخی شناورها را در این گذرگاه راهبردی هدف قرار داده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس پیشتر به نقل از «یک مقام منطقهای دخیل در تلاشهای میانجیگرانه» نوشت دیپلماسی میان تهران و واشینگتن ادامه دارد و وقفه در حملات متقابل «نشانهای مثبت است که به تلاشها برای کاهش تنش کمک میکند».
او افزود هم ایالات متحده و هم جمهوری اسلامی تمایل دارند به توافق آتشبس موقت بازگردند.
روایت بقایی از مذاکرات تهران و مسقط
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، صبح یکشنبه چهارم مرداد مذاکرات اخیر با مقامهای عمانی را «مفید» خواند و از پیشرفت آن خبر داد.
او اعلام کرد دوم و سوم مرداد، چند دور گفتوگو میان معاونان وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی و عمان در تهران برگزار شد.
بقایی گفت: «دو طرف در مورد اصول مشترک و سازوکارهای عملیاتی برای مدیریت تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز با رعایت حقوق حاکمیتی دو دولت ساحلی تبادل نظر کردند... هیات نمایندگی عمان عصر شنبه تهران را ترک کرد، اما رایزنیهای فنی و سیاسی بین دو طرف ادامه دارد.»
او در عین حال تاکید کرد تغییری در وضعیت تردد در این گذرگاه ایجاد نشده است.
۳۱ تیر، پایگاه خبری ارمنیوز به نقل از منابع آگاه نوشت واشینگتن هرگونه آتشبس با تهران را به دستیابی به تفاهمی جدید درباره تنگه هرمز مشروط کرده است؛ چارچوبی که با کاهش توانمندیهای تهاجمی سپاه پاسداران در اطراف این آبراه راهبردی، «بیطرفسازی نظامی» آن را تضمین کند.
بر اساس این گزارش، آمریکا به پاکستان بهعنوان یکی از میانجیها اطلاع داده است تا پیش از شکلگیری چارچوبی جدید برای مذاکره با تهران، با ورود به مرحله آتشبس موافقت نخواهد کرد.
بر اساس گزارش نیویورکتایمز، تصمیم رییسجمهوری آمریکا پس از نشست روز جمعه با مشاوران ارشد و اعضای بلندپایه کابینه اتخاذ شد. دو منبع مطلع گفتند بخش مهمی از گفتوگوها به کاهش ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت و دیگر مهمات پدافند هوایی آمریکا اختصاص داشت.
مقامهای دولت آمریکا میگویند بازگشت به عملیات گسترده نظامی میتواند ذخایر تسلیحاتی پنتاگون در خاورمیانه را بهطور خطرناکی کاهش دهد. همزمان، احتمال گسترش جنگ، آسیبپذیری متحدان آمریکا در خلیج فارس، افزایش قیمت انرژی، فشار بر اقتصاد جهانی و تشدید بحران پناهجویی نیز موجب نگرانی کاخ سفید شده است.
عبور یک موشک از پدافند آمریکا سه کشته بر جای گذاشت
یک مقام ارشد آمریکایی به نیویورکتایمز گفت جمعه گذشته یک موشک بالستیک جمهوری اسلامی از پدافند هوایی آمریکا عبور کرد و سه نظامی آمریکایی را در اردن کشت. سامانههای دفاعی در زمان این حمله در حال مقابله با موجی از موشکها و پهپادهای ایران بودند.
به گفته مقامهای آمریکایی، ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در جلسات خصوصی به ترامپ هشدار داده است که از سر گرفتن عملیات گسترده علیه [حکومت] ایران از نظر نظامی امکانپذیر است، اما ذخایر موشکهای رهگیر فرماندهی مرکزی آمریکا را بهشدت کاهش خواهد داد.
به نوشته نیویورکتایمز، سخنگوی ژنرال کین از توضیح درباره توصیههای او به رییسجمهوری خودداری کرد.
یک حمله گسترده آمریکا احتمالا پاسخ شدیدتری از سوی [حکومت] ایران در پی خواهد داشت و فشار بیشتری بر سامانههای دفاعی مستقر در اردن، کویت، بحرین و امارات متحده عربی وارد خواهد کرد. پایگاههای آمریکا در این کشورها طی دو هفته گذشته زیر حملات سنگین جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
بیش از هزار و ۲۰۰ موشک پاتریوت مصرف شده است
نیویورکتایمز پیشتر در ماه آوریل گزارش داده بود پنتاگون در جریان جنگ بیش از هزار و ۲۰۰ موشک رهگیر پاتریوت مصرف کرده است. بهای هر موشک بیش از چهار میلیون دلار برآورد میشود.
بر اساس ارزیابیهای داخلی وزارت جنگ و اطلاعات ارائهشده به اعضای کنگره، ذخایر پاتریوت در همان زمان به سطحی نگرانکننده رسیده بود. مقامهای نظامی این هفته گفتند وضعیت از ماه آوریل تاکنون بدتر شده است.
کاهش ذخایر دفاعی تنها نگرانی دولت ترامپ نیست. مقامهای آمریکایی گفتهاند گسترش جنگ میتواند متحدان کلیدی واشینگتن در خلیج فارس را که در برابر حملات [حکومت] ایران آسیبپذیرند، از آمریکا دور کند و بحرانهای انرژی، اقتصادی و پناهجویی را شدت ببخشد.
حلقه نزدیک ترامپ با گسترش حملات موافق نبود
دو منبع مطلع به نیویورکتایمز گفتند شمار اندکی از اعضای حلقه نزدیک ترامپ، یا شاید هیچیک از آنها، تشدید جنگ را تصمیمی عاقلانه نمیدانستند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز ابراز تردید کرد که از سر گرفتن حملات گسترده بتواند جمهوری اسلامی را به میز مذاکره بازگرداند.
این مقام گفت بمبارانها ممکن است نتیجهای برخلاف هدف مورد نظر واشینگتن داشته باشند؛ زیرا به حفظ انسجام داخلی ایران کمک میکنند و به رهبران جمهوری اسلامی امکان میدهند افکار عمومی را بر تهدیدی خارجی متمرکز کنند.
استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، گفت ترامپ همواره راهحل دیپلماتیک را ترجیح داده است، اما اگر [حکومت] ایران به اقداماتش در تنگه هرمز یا حمله به متحدان آمریکا ادامه دهد، همه گزینهها همچنان روی میز خواهند بود.
چونگ افزود پس از تحریمهای فلجکننده و حملات مکرر، به سود [حکومت] ایران است که برای دستیابی به توافق از راه مذاکره تلاش کند؛ در غیر این صورت، تهران «میداند چه اتفاقی خواهد افتاد».
توقف حملات پس از ۱۳ شب متوالی
درگیری مستقیم آمریکا و جمهوری اسلامی شنبه برای نخستین بار طی دو هفته کاهش یافت. نیروهای آمریکایی پس از ۱۳ شب حمله پیاپی به ایران، عملیات تازهای را در طول شب اعلام نکردند.
با این حال، تنشها در منطقه همچنان بالا بود و درگیری میان نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی و حوثیهای همسو با جمهوری اسلامی در یمن شدت گرفت.
ترامپ پیش از نشست جمعه تاکید کرده بود ارتش آمریکا برای اجرای حملات سنگینتر آماده است. او به خبرنگاران گفت نیروهای آمریکایی «کاملا آماده» هستند، اما همزمان مذاکرات با [حکومت] ایران ادامه دارد و ممکن است دو طرف به نقطهای تعیینکننده برسند یا نرسند.
رییسجمهوری آمریکا پنجشنبه نیز در مصاحبه با اکسیوس گفته بود در حال بررسی حملهای «عظیم و بزرگتر از هر زمان دیگری» است و به تصمیمگیری نزدیک شده است.
با این حال، تا پایان روز جمعه، ارزیابی مشاوران نظامی درباره کاهش مهمات پدافندی ظاهرا او را متقاعد کرد طرح حملات گستردهتر را موقتا کنار بگذارد.
کارزار چندمرحلهای بمباران بررسی شده بود
چند مقام پنتاگون و فرمانده ارتش آمریکا پیش از نشست جمعه گفته بودند ترامپ به تایید مرحله نخست یک کارزار چندمرحلهای بمباران تمایل پیدا کرده است.
بر اساس طرح مورد بررسی، رادارهای ساحلی، پرتابگرهای موشکهای ضدکشتی، ناوگان قایقهای کوچک تهاجمی ایران و مراکز دیگری هدف قرار میگرفتند که به گفته پنتاگون در حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز نقش داشتهاند.
حملات بیشتر به زیرساختهای انرژی، پلهای راهآهن و مراکز هستهای ایران، از جمله مجموعه زیرزمینی موسوم به «کوه کلنگ»، نیز بررسی شده بود.
ارتش آمریکا پیشتر به شماری از پلهای راهآهن ایران را آسیب زده یا منهدم کرده است. غیرنظامیان از این پلها استفاده میکنند، اما به گفته مقامهای آمریکایی، فرماندهان جمهوری اسلامی نیز از آنها برای انتقال تجهیزات و تدارکات به مناطق ساحلی جنوب در نزدیکی تنگه هرمز بهره میبرند.
پنتاگون طی روزهای اخیر نیروها، تجهیزات و تسلیحات بیشتری را برای آمادگی در برابر تشدید احتمالی درگیریها به خاورمیانه منتقل کرده است.
شکست آتشبس، ترامپ را در برابر یک انتخاب قرار داد
نشست جمعه پس از فروپاشی آتشبسی شکننده و یک تفاهمنامه برگزار شد که قرار بود آمریکا و حکومت ایران را برای مذاکره درباره خلع سلاح هستهای بلندمدت به میز گفتوگو بازگرداند.
نیویورکتایمز نوشت تلاشهای دیپلماتیک تاکنون شکست خورده و دور تازه حملات گسترده آمریکا نیز ظاهرا نتوانسته است [حکومت] ایران را از ادامه عملیات نظامی بازدارد.
ترامپ همزمان در تلاش است راهی برای بازگشایی تنگه هرمز پیدا کند؛ در حالی که از سر گرفته شدن درگیریها طی دو هفته گذشته، قیمت سوخت را بار دیگر افزایش داده است.
مشاوران ادامه مذاکره و فشار اقتصادی را پیشنهاد کردند
بسیاری از مشاوران ترامپ، از جمله جرد کوشنر، داماد او، ادامه مذاکرات همراه با اعمال فشار اقتصادی بلندمدت را گزینهای کمخطرتر میدانند.
هنوز مشخص نیست گفتوگویی میان واشینگتن و تهران در جریان است یا نه و مذاکرات احتمالی تا چه اندازه میتواند بر اختلافات داخلی حکومت ایران درباره پذیرش توافق غلبه کند.
تحلیلگران میگویند محاصره دریایی آمریکا علیه کشتیهای ورودی به بنادر ایران یا خروجی از آنها، نتایج متفاوتی داشته است.
به گفته مقامهای آمریکایی، جمهوری اسلامی پس از امضای تفاهمنامه در اواخر خرداد، بخشی از صادرات نفت خود را عمدتا به چین از سر گرفت. قسمت بزرگی از این محمولهها تازه به مقصد رسیده است و بازگشت کامل فشار اقتصادی به زمان نیاز دارد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفته است چین طی ماههای اخیر خرید نفت خام از ایران را حدود ۴۰ درصد کاهش داده و این کاهش، درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی را به میزان قابلتوجهی کم کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز جمعه ۹ شرکت و چهار فرد مرتبط با شبکه تجاری بابک زنجانی، سرمایهدار ایرانی تحت تحریم، را تحریم کرد.
بر اساس گزارش نیویورکتایمز، ترامپ تشدید گسترده جنگ را در شرایط کنونی کنار گذاشته، اما این تصمیم نهایی نیست. کاخ سفید تاکید کرده است اگر [حکومت] ایران حملات خود در تنگه هرمز یا علیه متحدان آمریکا را ادامه دهد، گزینه نظامی همچنان روی میز خواهد بود.
آمریکا در فاصله شامگاه جمعه تا صبح شنبه، برای نخستین بار طی حدود دو هفته، به اهداف نظامی جمهوری اسلامی در ایران حمله نکرد. همزمان، گزارشی از حملات روزانه حکومت ایران به کشورهای همسایه در خلیج فارس نیز منتشر نشد.
اکسیوس به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد دونالد ترامپ شخصا به ارتش این کشور دستور داده بود روزهای جمعه و شنبه از حمله به ایران خودداری کند.
به گزارش تایمز اسرائیل، مقامهای اسرائیلی با وجود این وقفه همچنان انتظار دارند عملیات نظامی آمریکا بهزودی تشدید شود. یک مقام ارشد اسرائیلی به شبکه ۱۲ گفت احتمال دستیابی واشینگتن و تهران به توافق «عملا نزدیک به صفر» است و گسترش درگیری را «اجتنابناپذیر» توصیف کرد.
منابعی که شبکه ۱۳ و وبسایت واینت به آنها استناد کردهاند نیز پیشبینی مشابهی ارائه دادهاند. به گفته این منابع، تلاشهای دیپلماتیک شکست خواهد خورد و ترامپ، با وجود ترجیح دادن مذاکره، سرانجام «چارهای» جز صدور فرمان حملهای گسترده نخواهد داشت.
اسرائیل برای حملهای آماده شد که انجام نشد
شبکه کان گزارش داد ارتش اسرائیل خود را برای افزایش چشمگیر شدت جنگ در پایان هفته آماده کرده بود، اما این تحول رخ نداد. یارون آوراهام، خبرنگار دیپلماتیک شبکه ۱۲، نیز آمادگی اسرائیل برای تشدید عملیات را تایید کرد.
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس و شبکه ۱۲، گفت حملاتی که ارتش آمریکا برای شامگاه جمعه برنامهریزی کرده بود، پیش از لغو شدن به دستور ترامپ، از نظر گستردگی تفاوتی با عملیات ۱۳ شب قبل نداشت.
اکسیوس و کان به نقل از منابع خود گزارش دادند آمریکا همچنان قصد گسترش عمده جنگ را دارد، اما ترامپ در شرایط کنونی ترجیح داده است زمان بیشتری در اختیار مذاکرات قرار دهد.
بر اساس گزارش کان، ارتش آمریکا همزمان با توقف موقت حملات، انتقال نیرو و تجهیزات به اسرائیل را ادامه داده است. دهها جنگنده، هواپیمای سوخترسان، سامانه پدافند هوایی و انواع مهمات در میان تجهیزات منتقلشده قرار دارند.
این شبکه گزارش داد طی هفتههای گذشته حدود ۹۰ هواپیمای سوخترسان در فرودگاه بنگوریون و پایگاههای هوایی رامون و عوودا مستقر شدهاند. آرایش این نیروها با استقرار نظامی آمریکا در آستانه آغاز جنگ علیه جمهوری اسلامی در اسفند سال گذشته مقایسه شده است.
اسرائیل نشنالنیوز نیز نوشت مقامهای دفاعی اسرائیل سطح آمادهباش را بالا نگه داشتهاند، زیرا معتقدند آمریکا همچنان ممکن است هر لحظه عملیات گستردهای را آغاز کند. نیروی هوایی اسرائیل نیز برای مقابله با واکنش احتمالی حکومت ایران و گسترش درگیریها در حالت آمادهباش باقی مانده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز یکشنبه جلسهای محدود با اعضای کابینه امنیتی برگزار میکند. با این حال، دستورالعملهای فرماندهی جبهه داخلی برای غیرنظامیان تغییری نکرده است.
ترامپ هنوز راه مذاکره را باز میداند
ترامپ گفته است هنوز درباره انجام حملات گسترده جدید تصمیم نهایی نگرفته و گفتوگوها با جمهوری اسلامی ادامه دارد.
او روز جمعه در کاخ سفید گفت: «در حال گفتوگو با آنها هستیم. فکر میکنم جدی هستند. به نظرم بسیار جدیتر از هر زمان دیگری که دیدهایم رفتار میکنند، اما این بدان معنا نیست که حتما به نتیجه میرسیم.»
رییسجمهوری آمریکا در اظهاراتی دیگر گفت تهران خواهان توافق است، اما از نظر او هنوز آمادگی لازم را ندارد. او افزود حاضر است پیشنهادهای [حکومت] ایران را بشنود.
ترامپ همزمان تاکید کرده است جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای همچنان یکی از اهداف اصلی واشینگتن است. او تاکید کرد اگر [حکومت] ایران به چنین سلاحی دست یابد، از آن استفاده خواهد کرد و امنیت آمریکا، اسرائیل و سراسر خاورمیانه به خطر خواهد افتاد.
با وجود تاکید ترامپ بر مذاکره، گزارشهای رسانههای اسرائیلی نشان میدهد مقامهای این کشور به نتیجهبخش بودن مسیر دیپلماتیک خوشبین نیستند. بر اساس گزارش اسرائیل نشنالنیوز، تهران پیشنهاد آتشبسی را که علی الزیدی، نخستوزیر عراق، از طرف دولت ترامپ منتقل کرده بود، رد کرده است.
مقامهای ایرانی و عراقی به نیویورکتایمز گفتهاند این میانجیگری در شرایطی انجام شد که ترامپ همزمان جمهوری اسلامی را به گسترش حملات علیه زیرساختهای حیاتی ایران تهدید میکرد.
نتانیاهو اطلاعات تازهای به ترامپ ارائه میکند
دفترهای ترامپ و نتانیاهو اعلام کردهاند نخستوزیر اسرائیل روز سهشنبه در کاخ سفید با رییسجمهوری آمریکا دیدار خواهد کرد.
شبکه ۱۲ گزارش داد نتانیاهو و همراهانش قصد دارند در این دیدار اطلاعات تازهای درباره تلاشهای [حکومت] ایران برای بازسازی برنامه نظامی و هستهای خود به ترامپ ارائه کنند.
بر اساس این گزارش، اطلاعات اسرائیل شامل ارزیابیهایی درباره تلاشهای شتابگرفته جمهوری اسلامی برای حرکت به سوی سلاح هستهای در دوره رهبری مجتبی خامنهای خواهد بود. شبکه ۱۲ جزئیاتی درباره اقدامات ادعایی حکومت ایران یا محتوای اسنادی که قرار است به ترامپ ارائه شود، منتشر نکرد.
نیویورکتایمز پیشتر به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده بود نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده مجتبی خامنهای را در مقایسه با پدرش، علی خامنهای، بیشتر متمایل به ساخت سلاح هستهای میدانند.
به گزارش تایمز اسرائیل، ارائه اطلاعات محرمانه از سوی نتانیاهو درباره فعالیتهای هستهای ایران و نقض تعهدات تهران، پیشتر در تصمیم ترامپ برای حمله به جمهوری اسلامی نقش مهمی داشته است. مقامهای اسرائیلی اکنون ممکن است امیدوار باشند اطلاعات تازه نیز بر محاسبات رییسجمهوری آمریکا اثر بگذارد.
گزینههای نظامی همچنان روی میز است
ترامپ در روزهای اخیر تهدید کرده است دامنه اهداف آمریکا را به نیروگاهها و پلهای ایران گسترش دهد. او همچنین از احتمال اعزام نیروی زمینی برای تصرف جزیره نفتی خارک و بمباران یک مجموعه زیرزمینی مرتبط با برنامه هستهای سخن گفته است؛ مرکزی که مقامهای آمریکایی آن را «کوه کلنگ» مینامند.
فرماندهی مرکزی آمریکا در شب توقف حملات، عملیات تازهای علیه حکومت ایران اعلام نکرد. همزمان گزارش شد یک شناور نیروی دریایی آمریکا نفتکشی را که قصد داشت محاصره بنادر ایران در تنگه هرمز را بشکند، در آبهای نزدیک عمان رهگیری کرده است.
وزارت خارجه آمریکا نیز با بهروزرسانی هشدار مسافرتی خود، از شهروندان آمریکایی خواست به دلیل ادامه تنشها از سفر به اسرائیل خودداری کنند.
گسترش جنگ به دریای سرخ نگرانیها را افزایش داد
همزمان با توقف حملات آمریکا، جنگ در جبهه دیگری گسترش یافته است. به گزارش تایمز اسرائیل، حوثیهای همسو با جمهوری اسلامی تاسیسات شرکت آرامکو را در جازان و ینبع در ساحل دریای سرخ هدف قرار دادند.
ویدیویی که رویترز صحت آن را تایید کرده، ستون بزرگی از دود را در نزدیکی پالایشگاه آرامکو در جازان نشان میدهد. دو منبع تجاری مستقر در آسیا نیز از احتمال آسیب دیدن مخازن نفت و سوخت در این منطقه خبر دادهاند، اما آرامکو به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
منابع امنیتی یونان گفتند دو موشک بالستیک شلیکشده به سوی تاسیسات نفتی ینبع با سامانه پاتریوت رهگیری شدند. ینبع به مسیر اصلی صادرات نفت عربستان برای دور زدن تنگه هرمز تبدیل شده است.
در یمن نیز نیروهای دولت مورد حمایت عربستان، مراکز پرتاب موشک و پهپاد و انبارهای تسلیحاتی حوثیها را در استانهای مارب و الجوف هدف قرار دادند. ائتلاف تحت رهبری عربستان نیز از بمباران مواضع نظامی حوثیها در بندر حدیده خبر داد.
به گفته مقامهای یمنی، هر دو طرف در امتداد خطوط مقدم نیرو مستقر کردهاند. این تحولات نگرانیها از فروپاشی کامل آتشبس سال ۲۰۲۲، از سر گرفته شدن جنگ داخلی یمن و گسترش درگیری منطقهای به دریای سرخ را افزایش داده است.
حوثیها طی هفته گذشته محاصره دریایی عربستان را اعلام کردهاند و عبدالملک حوثی گفته است همه تاسیسات نفتی این کشور میتوانند هدف قرار گیرند. این حملات به افزایش شدید قیمت جهانی نفت کمک کرده و بهای نفت برنت را برای نخستین بار از ماه مه به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.
مجموع گزارشهای تایمز اسرائیل، کان، شبکههای ۱۲ و ۱۳، واینت، اکسیوس و اسرائیل نشنال نیوز نشان میدهد مقامهای اسرائیلی توقف حملات را نشانه تغییر راهبرد واشینگتن نمیدانند. از نگاه آنان، ترامپ تنها برای مدتی محدود به دیپلماسی فرصت داده و شکست احتمالی مذاکرات، زمینه را برای مرحلهای گستردهتر از جنگ فراهم خواهد کرد.
