متیو گولد، سفیر پیشین بریتانیا در اسرائیل و معاون پیشین سفیر بریتانیا در ایران در مقالهای در روزنامه واشینگتنپست جمهوری اسلامی را «لانه افعیهایی» خوانده که درگیر نبرد با هم بر سر قدرت هستند. او نوشته است که کشورهای غربی برای مذاکره با جمهوری اسلامی، ابتدا باید آن را بشناسند.
متیو گولد (Matthew Gould) در فاصله سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ سفیر بریتانیا در اسرائیل بود. او که اولین سفیر یهودی بریتانیا در اسرائیل محسوب میشود از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ معاون سفیر بریتانیا در تهران بود.
او در آغاز این مقاله نوشته است: در اواسط تیر ماه، حکومت ایران با حمله به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز، توافق آتشبسی را که با ایالات متحده به دست آورده بود، عملا زیر پا گذاشت. تهران پس از مذاکره بر سر بستهای فوقالعاده، شامل پایان تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده و ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای پرداخت غرامت، تصمیمی ظاهرا بیمعنا گرفت و به جای آن وارد درگیری شد. درک اینکه چرا جمهوری اسلامی چنین کاری کرد، برای فهمیدن نحوه برخورد با این حکومت ضروری است.
گولد افزوده است: «وقتی ۲۰ سال پیش از سوی وزارت امور خارجه بریتانیا در ایران مامور بودم، دو قاعده برای توضیح رفتار حکومت ایران برای خودم شکل دادم. قاعده نخست: رهبران ایران به شکلی یکجانبه و تمامعیار بر حفظ قدرت خود متمرکزند. آنها میدانند که اکثریت قاطع ایرانیان از آنها بیزارند و اگر سرانجام حکومت کنار زده شود، مردم با آنها با گذشت و بخشش برخورد نخواهند کرد.»
بهنوشته معاون پیشین سفیر بریتانیا در تهران، عزم ماندن در قدرت، هدایتکننده اقدامات حکومت است. از این منظر، رهبران جمهوری اسلامی عقلانی رفتار میکنند، اما این به معنای میانهرو بودن آنها نیست. جمهوری اسلامی در دی ماه سال گذشته برای سرکوب اعتراضات، هزاران ایرانی را قتلعام کرد. حملات موشکی ایران به همسایگانش ممکن است شبیه واکنشی کور و بیهدف به نظر رسیده باشد، اما در واقع تجلی دکترین حکومت موسوم به «تشدید افقی» بود؛ یعنی ایجاد اهرم فشار از طریق ادامه دادن روند تشدید تنش.
سفیر سابق بریتانیا در اسرائیل در ادامه یادداشت خود در توضیح قاعده دوم برای درک رفتار رهبران جمهوری اسلامی نوشته است: «اقدامات ایران اغلب بیش از آنکه به سیاستورزی میان دولتها مربوط باشد، ناشی از پویاییهای داخلی حکومت است. دولتهای غربی معمولا اقدامات حکومت ایران را بهعنوان اقداماتی تفسیر میکنند که متوجه آنهاست. اما در بسیاری از موارد، مخاطب واقعی این اقدامات در داخل خود حکومت است.»
بهنوشته متیو گولد، رهبری جمهوری اسلامی یکپارچه و یکدست نیست. ساختارهای غیررسمی قدرت دستکم به اندازه ساختارهایی که در قانون اساسی تعریف شدهاند اهمیت دارند و این ساختارها دائما در حال تغییرند. حکومت همیشه بر پایه ترس بنا شده است؛ حتی رهبران آن نیز دائما مراقب پشت سر خود هستند، از اعتبار انقلابیشان محافظت میکنند و به شیوههایی مبهم برای یکدیگر پیام میفرستند. حتی خود آنها نیز برای درک یکدیگر مشکل دارند. فهمیدن پویاییهای درونی حکومت از بیرون تقریبا غیرممکن است.
او افزوده است: «وقتی برای نخستین بار در سال ۲۰۰۳ وارد تهران شدم، تا حدی با این ظرافتها آشنا شدم. علی خامنهای، رهبر وقت جمهوری اسلامی، در خطبههای نماز جمعه با لحنی بسیار تند به بریتانیا حمله کرد. من نزد رییس یک اندیشکده نزدیک به دفتر رهبر رفتم و پرسیدم چه چیزی باعث این حمله لفظی شده است. او طوری به من نگاه کرد که انگار احمق هستم. از نظر او باید متوجه چیزهایی میشدم که خامنهای نگفته بود و درمییافتم که آن سخنرانی در واقع نشانهای از نرمتر شدن رویکرد او بوده است.»
بهنوشته گولد، از آن زمان تاکنون، رهبران جمهوری اسلامی بدگمانتر، دو روتر و بیشتر اهل خنجر زدن از پشت شدهاند. موجهای اعتراضات مردمی که هر بار با خشونتی فزاینده سرکوب شدهاند، حکومت را متزلزلتر کردهاند. حملات آمریکا و اسرائیل در اسفند ماه سال گذشته که به حذف سران حکومت انجامید، ساختارهای قدرت را در هم شکست و رهبری جمهوری اسلامی را وارد هرجومرج کرد.
متیو گولد در ادامه مقاله خود نوشته است: «خامنهای تقریبا چهار دهه رهبر جمهوری اسلامی بود. با وجود عنوان "رهبر معظم"، حتی او نیز همواره ناچار بود میزان و نحوه اعمال اقتدار خود را در داخل حکومت تنظیم کند. این کار بسیار پیچیدهتر از صدور فرمان بود. او داور اصلی میان جناحهای مختلف حکومت بود و محافظهکاران و اصلاحطلبان را "مانند دو بال یک پرنده" توصیف میکرد. از زمان مرگ او، حکومت داور خود را از دست داده است. پسرش مجتبی عنوان رهبری را در اختیار گرفته، اما نقش پدرش را نه. او در همان حملاتی که پدرش و همسر خودش را کشت، مجروح شد و از آن زمان تاکنون حتی در مراسم خاکسپاری پدرش نیز دیده نشده است. روایت رسمی حکومت این است که او در مکانی امن قرار دارد و برای جلوگیری از افشای محل اقامتش، تنها از طریق پیکها ارتباط برقرار میکند. حتی اگر این روایت درست باشد، معنایش این است که رهبر جدید بسیار کمتر از پدرش قادر به تثبیت نظام است.»
بهنوشته این دیپلمات بریتانیایی، حکومت همچنین چهرههای دیگری را از دست داده که میتوانستند به حفظ انسجام اجزای پراکنده آن کمک کنند. علی لاریجانی حلقه ارتباطی میان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روحانیون و سیاستمداران بود. پس از کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، او عملا اداره امور را در دست داشت، اما خودش کمتر از دو هفته بعد در یک حمله کشته شد. او به هیچ وجه میانهرو نبود، اما سیاستمداری عملگرا بود که میتوانست معامله کند و حکومت را نیز با خود همراه سازد.
متیو گولد تاکید کرده که مرگ این افراد حکومت را در آشفتگی فرو برده است. در میان این هرجومرج، رهبران جمهوری اسلامی بیش از گذشته در معرض اتهام وفاداری ناکافی قرار دارند و نیاز شدیدتری احساس میکنند که قدرت خود را به نمایش بگذارند. سپاه پاسداران در حال قدرت گرفتن است و حکومت را به سوی مواضع سختگیرانهتری سوق میدهد؛ در عین حال، اعضای خود سپاه نیز میان جناحهای مختلف تقسیم شدهاند.
بهنوشته او مجموعه این عوامل به توضیح این مساله کمک میکند که چرا حکومت تصمیم گرفت توافقی بسیار جذاب را خراب کند، نه در درجه اول بهعنوان اقدامی در عرصه سیاست خارجی یا با نگاه به واشینگتن، بلکه در نتیجه رقابت و کشمکش داخلی رهبران آن که نگاهشان به یکدیگر بود.
معاون پیشین سفیر بریتانیا در تهران در پایان مقاله خود تاکید کرده است که اگر ایالات متحده و متحدانش میخواهند به شکلی موثر با حکومت ایران برخورد کنند و تهدیدها، حملات و مشوقها را با نسبتهای درست تنظیم کنند، ابتدا باید درک کنند که این حکومت لانهای از افعیها متشکل از رهبران و گروههایی رقیب با ادعای تصاحب کامل قدرت است. در بسیاری از مواقع، آنها پیش از آنکه به غرب فکر کنند، به جایگاه خود در داخل حکومت میاندیشند.
رویترز با استناد به دادههای شرکت رهگیری دریایی کپلر نوشت از ۳۱ تیر تا دوم مرداد، روزانه تنها سه شناور از تنگه هرمز عبور کردهاند.
بر اساس این گزارش، ابرنفتکش «رومانی پراسپریتی» دوم مرداد در آبهای فجیره و خارج از تنگه هرمز مشاهده شد. این نفتکش نفت خام موربان امارات متحده عربی را حمل میکند، اما مقصد آن هنوز مشخص نیست.
در همین روز، دو کشتی فلهبر خالی که برای حمل «کالاهای نرم» به کار میروند، از تنگه هرمز خارج شدند.
«کالاهای نرم» اصطلاحی در بازارهای جهانی برای محصولات عمدتا کشاورزی و دامی، از جمله غلات، شکر، قهوه و پنبه است و در مقابل «کالاهای سخت» مانند نفت، فلزات و مواد معدنی قرار میگیرد.
ابرنفتکش «نیو جاینت» که دو میلیون بشکه نفت خام بصره عراق حمل میکند، اول مرداد از تنگه هرمز خارج شد و انتظار میرود تا اواسط اوت به بندر ریژائو چین برسد.
همچنین دو شناور دیگر، از جمله ابرنفتکش خالی «نوبل»، اول مرداد با عبور از این گذرگاه وارد خلیج فارس شدند.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در این گذرگاه راهبردی به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۳۱ تیر هشدار داد پاسخ هر حمله جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز، نابودی یک پل یا نیروگاه در ایران خواهد بود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هم ۳۱ تیر اقدامات سپاه پاسداران در تنگه هرمز را نقض «یکی از مفاد کلیدی» تفاهمنامه پایان جنگ خواند و تاکید کرد ایالات متحده اجازه نخواهد داد حملات جمهوری اسلامی به شناورها در این آبراه به یک رویه تبدیل شود.
افزایش تردد نفتکشها در بابالمندب همزمان با تهدید حوثیها
در روزهای اخیر، تهدیدهای حوثیهای یمن در دریای سرخ دامنه جنگ ایران را به یکی دیگر از مسیرهای حیاتی کشتیرانی گسترش داده است.
این گروه نیابتی جمهوری اسلامی ۲۹ تیر تهدید کرد مانع عبور کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی از تنگه بابالمندب در ورودی جنوبی دریای سرخ خواهد شد.
با وجود این تهدید، رویترز گزارش داد شمار شناورهای کالابر که اول مرداد از بابالمندب عبور کردند، به ۳۲ فروند افزایش یافت؛ رقمی که روز پیش از آن ۲۶ فروند بود.
از مجموع این نفتکشها، ۱۴ فروند وارد دریای سرخ شدند و ۱۸ فروند با عبور از بابالمندب به خلیج عدن رفتند. از میان کشتیهای خروجی، ۹ نفتکش حامل نفت خام بودند.
دو ابرنفتکش چینی حامل مجموعا چهار میلیون بشکه نفت عربستان سعودی در میان این شناورها بودند که اول مرداد از دریای سرخ وارد خلیج عدن شدند و توانستند از محاصره حوثیها عبور کنند.
این در حالی است که شماری دیگر از کشتیهای عربستان سعودی هدف قرار گرفتهاند.
همچنین بر پایه دادههای کپلر و گروه بورس اوراق بهادار لندن، نفتکش «تورم اینوویشن» که حدود ۵۰۰ هزار بشکه نفتا به مقصد آسیا حمل میکند، مسیر خود را اندکی تغییر داده و بهجای حرکت به سوی بابالمندب، به سمت خروجی کانال سوئز رفته است.
به گزارش رویترز، شرکت آرامکوی عربستان سعودی برای دور زدن محدودیتهای بارگیری در بنادر این کشور در دریای سرخ، عرضه محمولههای اضافی نفت خام از بندر «سیدی کریر» مصر در ساحل مدیترانه را آغاز کرده است.
منابع تجاری منطقهای هشدار دادند انتخاب مسیر کانال سوئز برای کشتیهای عازم آسیا بهجای عبور از بابالمندب میتواند مدت سفر را تقریبا سه برابر کند.
خروج دو شناور نظامی آلمان از منطقه
وزارت دفاع آلمان در بیانیهای اعلام کرد دو شناور نظامی خود را که قرار بود در ماموریتی در خلیج فارس مشارکت کنند، بهدلیل تشدید بیثباتیهای سیاسی و فروپاشی آتشبس میان تهران و واشینگتن از منطقه خارج میکند.
بر پایه این بیانیه، شناور مینروب «فولدا» و کشتی پشتیبانی «موزل» طی روزهای آینده بندر جیبوتی را ترک خواهند کرد و به محل استقرار اولیه خود در شرق دریای مدیترانه باز خواهند گشت.
حدود ۱۴۰ نظامی در این دو شناور حضور دارند.
وزارت دفاع آلمان با اشاره به نامشخص بودن زمان آغاز ماموریت این شناورها افزود ادامه استقرار آنها در منطقه، بدون چشماندازی روشن برای شروع عملیات، فشار غیرضروری بر تجهیزات وارد میکند و به افزایش استهلاک آنها میانجامد.
در روزهای اخیر، تنشهای منطقهای بهشدت افزایش یافته و گمانهزنیها درباره احتمال تبدیل دوباره رویارویی تهران و واشینگتن به جنگی تمامعیار بالا گرفته است.
شبکه فونیکس اول مرداد به نقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد کارکنان سفارت آلمان در ایران، این کشور را ترک کردهاند.
این اتفاق در شرایطی رخ داد که طی هفتههای قبل، نشانههای بازگشت فشارها بر موضوع حجاب اجباری آشکار شده بود. فشاری که پس از پایان جنگ ۴۰ روزه و فروکش کردن فضای تبلیغاتی «وحدت»، دوباره شدت گرفت.
پیش از آغاز این موج، امامان جمعه در چند شهر از ضرورت برخورد با بیحجابی سخن گفتند.
محمدرضا ناصری، امام جمعه یزد، ۲۶ تیر در نماز جمعه این شهر گفت وضعیت حجاب در جامعه «قابل قبول نیست» و از مسئولان، ستاد امر به معروف و دستگاههای فرهنگی خواست تا با جدیت در برابر «فساد و بیحیایی» بایستند.
همزمان رسول فلاحتی، امام جمعه رشت، با اشاره به اجتماعات شبانه حامیان حکومت و آنچه «دفاع خودجوش مردم از اسلام و انقلاب» خواند، تاکید کرد مقابله با «بیحجابیهای سازمانیافته» نیز باید با حضور مردم انجام شود.
او از دولت و مجلس خواست نسبت به اجرای قانون عفاف و حجاب اهتمام داشته باشند.
چند روز پس از این مواضع، کرکره تعدادی از کافههای مرکز تهران پایین کشیده شد.
کافهداران: ما را وصله ناجور میدانند
مالک یک کافه در خیابان سنایی که ۲۹ تیر پلمب شده، به ایراناینترنشنال گفت در هفتههای اخیر «اتفاقات عجیبی» رخ داده؛ گویی کسانی که دستاندرکار تجمعات شبانهاند، آنها را وصله ناجوری در مرکز شهر تهران میدانستهاند.
به گفته او، در روزهای منتهی به دفن جنازه علی خامنهای، رهبر کشته شده جمهوری اسلامی، افرادی با لباس شخصی اما مجهز به بیسیم و اسلحه، دو بار به کافهاش رفتهاند و فضای کافه، کارکنان و مشتریانش را «لکه ننگ» و «پیادهنظام دشمن» خواندهاند.
این کافهدار نقل کرد: «یکی از این افراد میگفت شهر ما در حال آماده شدن برای تشییع نایب امام زمان است، دل امام زمان خون و عزادار است، آن وقت شما اینجا مشغول عیاشی و مطربی و فساد هستید.»
او افزود همان روز به کارکنانش گفته که «امروز و فرداست که یا به زور تعطیلمان کنند یا مجبور شویم خودمان ببندیم».
یک زن جوان، مسئول سالن یکی دیگر از کافههای پلمبشده در همین خیابان، گفت از روز قبل زمزمههایی درباره هشدار به برخی کافهها شنیده بودند، اما: «نوع هجوم و رفتار خشونتآمیز و بیادبانه ماموران آنقدر عجیب بود که همه شوکه شدیم؛ تا جایی که برخی همکاران حتی فرصت نکردند وسایل شخصی خود را از کافه خارج کنند.»
روزهای جنگ؛ وقتی زنان بدون حجاب در قاب رسمی دیده شدند
پلمب کافهها در شرایطی اتفاق افتاد که چند هفته پیشتر، تصویری کاملا متفاوت از برخورد حکومت با موضوع حجاب در خیابانهای ایران دیده میشد.
در زمان جنگ ۴۰ روزه و پس از آن، در تجمعات شبانه حامیان حکومت و حتی در مراسم تشییع جنازه خامنهای، زنان بدون حجاب اجباری در میان جمعیت حضور داشتند، رسانهها با آنها مصاحبه میکردند و تصاویرشان در قاب رسمی منتشر میشد.
حتی برخی مداحان نیز در همین فضا با ادبیاتی متفاوت درباره این زنان سخن گفتند.
در یکی از این تجمعات گفته شد: «کمحجابی هم که آمده میان میدان، نور چشممان و دختر کشورمان است.»
این در حالی بود که پیش و پس از آن، بخشهایی از جریان سیاسی و مذهبی حاکم، همین زنان را با شدیدترین ادبیات مورد حمله قرار داده و بیحجابی را نه یک مساله اجتماعی، بلکه تهدیدی علیه هویت ایدئولوژیک جمهوری اسلامی دانستند.
تفاوت میان این دو رویکرد، بیش از آن که به تغییر نگاه درباره حق انتخاب پوشش زنان مربوط باشد، به شرایط سیاسی بازمیگشت و بازمیگردد. در زمانی که حکومت به نمایش وحدت و حضور خیابانی گسترده نیاز داشته باشد، حضور زنانی با پوشش متفاوت قابل تحمل میشود و حتی بخشی از همان تصویرسازی رسمی را تشکیل میدهد. اما با پایان آن مقطع، همین مدارا نیز کمرنگ میشود.
سبک زندگی متفاوت فقط در خدمت روایت رسمی پذیرفته میشود
این الگو تنها به حضور زنان بدون حجاب در خیابانها محدود نبوده است. در همین دوره، رسانههای رسمی جمهوری اسلامی نیز در مواردی به سراغ چهرهها و سبکهایی رفتند که در شرایط عادی با محدودیت بیشتری روبهرو هستند. از جمله صداوسیما از رپرهایی برای اجرای آثار با مضمون حمایت از حکومت و نیروهای مسلح استفاده کرد. سبکی از موسیقی که سالها در فضای رسمی جمهوری اسلامی با نگاهی منفی مواجه بوده است.
این تناقض، تصویری از یک سیاست دوگانه ساخت. سبک زندگی، پوشش یا بیان فرهنگی متفاوت، زمانی امکان حضور پیدا میکند که در خدمت یک پیام سیاسی مشخص باشد؛ اما همان تفاوت، وقتی خارج از چارچوب مورد نظر حکومت دیده شود، میتواند به موضوع برخورد امنیتی و قضایی تبدیل شود.
پایان یک مدارا؛ بازگشت برخوردها پس از فروکش کردن نیاز تبلیغاتی
پس از پایان جنگ و فروکش کردن فضای تبلیغاتی «وحدت»، نشانههای بازگشت سیاستهای پیشین آشکار شد. مقامهای قضایی در شهرهای مختلف دوباره از برخورد با بیحجابی سخن گفتند و همزمان، پلمب کافهها، رستورانها و دیگر واحدهای صنفی در دستور کار قرار گرفت.
یک روز پس از پلمب گسترده کافهها در مرکز شهر، مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت برخورد با زنان بدون حجاب در تجمعهای شبانه خیابانی و در کافهها، این تفاوت را نپذیرفت و گفت: «آن وقت کافهها خیلی کافه میشوند.»
او ادامه داد: «اگر کافهها خلاف میکنند، باید جلوی آنها گرفته شود؛ چه جنگ باشد و چه نباشد.»
موج پلمبها؛ از تهران تا شهرهای دیگر
پلمب کافههای مرکز تهران نخستین برخورد از این دست در ماههای اخیر نبود. پیش از آن نیز در شهرهای مختلف، واحدهای صنفی و اماکن گردشگری با استناد به موضوعاتی مانند حجاب، موسیقی یا «ناهنجاری اخلاقی»، تعطیل شده بودند.
۲۹ اردیبهشت، هتل عامریهای کاشان، یکی از مجموعههای شناخته شده گردشگری این شهر، به دلیل آنچه «عدم رعایت حجاب اجباری» عنوان شد، پلمب شد.
۲۵ خرداد، خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه، گزارش داد دادستانی تهران پس از انتشار تصاویری از برنامهای در یک کافه که آن را مغایر با موازین قانونی و شرعی دانسته بود، به موضوع ورود کرد و با دستور مقام قضایی، این کافه پلمب و برای مدیرانش پرونده قضایی تشکیل شد.
موج بعدی به شهرهای دیگر رسید. ۱۱ تیر، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان کهگیلویه از پلمب ۱۰ کافه و قهوهخانه در دهدشت به دلیل «عدم رعایت موازین شرعی» خبر داد و اعلام کرد برای متصدیان این واحدها پرونده قضایی تشکیل شده است.
کمتر از سه هفته بعد، عمارت محسنی در بهبهان، مجموعه تاریخیای که پس از مرمت به هتل-رستوران تبدیل شده، به دلیل «حجاب اختیاری برخی مشتریان» و «پخش موسیقی» پلمب شد.
در هفتههای پیش از آن نیز مقامهای انتظامی و قضایی در لرستان، اردبیل و آران و بیدگل از پلمب واحدهای صنفی با عناوینی مانند «کشف حجاب»، «عدم رعایت شئونات اسلامی»، «اقدامات نابهنجار اخلاقی» و «ارتقای امنیت اجتماعی» خبر داده بودند.
این موارد نشان میدهند برخورد با کافهها و مراکز خدماتی محدود به چند واحد در تهران نیست، بلکه بخشی از روندی گستردهتر است که طی ماههای اخیر در شهرهای مختلف دنبال شده است.
اختلاف بر سر دلیل پلمبها
در مقابل روایت صاحبان کافهها و برخی گزارشهای رسانهای، «روایت رسمی» متفاوت است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، پس از انتشار خبر و تصاویر پلمب چند کافه در مرکز تهران، اعلام کرد شایعاتی درباره ارتباط این اقدامات با موضوع «امنیت اخلاقی» منتشر شده اما بر اساس «اخبار موثق دریافتی»، این کافهها صرفا به دلیل «مشکلات صنفی» پلمب شدهاند و اقدام مذکور، ارتباطی با امنیت اخلاقی ندارد.
با این حال، صاحبان این کافهها میگویند مساله یک تخلف صنفی نبوده است. آنها از هشدارهای قبلی، حضور افراد لباس شخصی، حساسیت نسبت به نوع پوشش مشتریان و فضای حاکم بر کافهها سخن میگویند. روایتهایی که با توضیح رسمی درباره علت پلمبها تفاوت دارد و درباره انگیزه اصلی این اقدامات، پرسشهایی ایجاد کرده است.
کرکرههایی که پایین کشیده شدند
برای صاحبان کافهها، این برخوردها فقط یک موضوع سیاسی یا اجتماعی نیست. بسیاری از این واحدها پس از جنگ، رکود اقتصادی، کاهش قدرت خرید مردم، قطع اینترنت و افت شدید مشتریان، تلاش کرده بودند فعالیت خود را حفظ کنند.
حالا تعطیلی ناگهانی آنها به معنای وجود کارمندانی است که ممکن است حقوق نگرفته باشند، اجارههایی که باید پرداخت شوند، مالیات و بدهیهایی که باقی میماند و کسب و کارهایی که آیندهشان به یک تصمیم اداری گره خورده است.
یک کافه در شهر فقط محل فروش نوشیدنی و غذا نیست و در بسیاری از خیابانها، بخشی از اقتصاد محلی را شکل میدهد. مشتریانی که به کافه میروند، به کتابفروشیها، فروشگاههای کوچک، گالریها و دیگر کسب و کارهای اطراف نیز رفت و آمد میکنند.
وقتی تحمل، مشروط به کارکرد سیاسی است
فاصله میان دو تصویر اخیر، شاید بیش از هر توضیح دیگری این واقعیت را نشان دهد: چند هفته پیش، حضور زنانی بدون روسری در خیابانها بخشی از تصویری بود که حکومت میخواست از همراهی عمومی نشان دهد. امروز، در همان شهر، کرکره کافههایی پایین کشیده شده که صاحبانشان میگویند به دلیل همان سبک زندگی متفاوت تحت فشار قرار گرفتهاند.
این تفاوت نشان میدهد مساله تنها درباره نوع پوشش نیست، بلکه درباره شرایطی است که حکومت حاضر میشود آن را تحمل کند.
در موقعیتی که حضور افراد با سبک زندگی متفاوت به تقویت تبلیغات رسمی کمک میکند، امکان دیدهشدنشان بیشتر میشود، اما همین که آن تفاوت از چارچوب تبلیغاتی حکومت بیرون بزند، دوباره به موضوع برخورد تبدیل میشود.
آنچه در این میان تغییر کرده، نگاه حکومت به حجاب اجباری نیست، بلکه نحوه استفاده از آن در مقاطع مختلف سیاسی است.
بر اساس این گزارش که شامگاه پنجشنبه اول مرداد منتشر شد، کاهش ذخایر این تسلیحات به نگرانیها درباره میزان آمادگی آمریکا برای درگیری احتمالی در منطقه هند-اقیانوس آرام دامن زده است.
سیبیاس نیوز افزود افت ذخایر موشکهای رهگیر دفاعی و موشکهای دوربرد به یکی از چالشهای جدی مقامهای ارشد نظامی و غیرنظامی آمریکا تبدیل شده است، زیرا آنها اکنون باید میان تامین نیازهای جنگ ایران و حفظ توان بازدارندگی در برابر دیگر رقبای ایالات متحده، بهویژه چین، توازن برقرار کنند.
منابع آمریکایی که بهدلیل حساسیت موضوع به شرط ناشناس ماندن با سیبیاس نیوز گفتوگو کردند، هشدار دادند ایالات متحده نمیتواند مهمات هدایتشونده دقیق را با سرعتی مشابه مراحل اولیه عملیات علیه جمهوری اسلامی مصرف کند.
به گفته این منابع، صنایع دفاعی آمریکا قادر نیستند موشکها و مهماتی را که در عملیات مورد استفاده قرار گرفته یا به فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) منتقل شدهاند، با سرعت کافی جایگزین کنند.
همزمان، شمار زیادی از موشکهای رهگیر برای حفاظت از نیروها و منافع آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس به کار گرفته شدهاند.
این کشورها میزبان نیروهای آمریکایی هستند و بارها هدف حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
این در حالی است که پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ماه گذشته وجود هرگونه بحران در ذخایر تسلیحاتی آمریکا را رد کرد، هرچند اذعان داشت تولید برخی مهمات ممکن است بیش از انواع دیگر زمان ببرد.
در روزهای اخیر، تنشهای منطقهای بهشدت افزایش یافته و گمانهزنیها درباره احتمال تبدیل دوباره رویارویی تهران و واشینگتن به جنگی تمامعیار بالا گرفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اول مرداد در مصاحبه با پایگاه خبری اکسیوس اعلام کرد به تصمیمگیری برای آغاز یک کارزار نظامی گسترده علیه جمهوری اسلامی نزدیک شده است؛ کارزاری که به گفته او، بزرگتر از عملیات «خشم حماسی» خواهد بود.
تغییر الگوی حملات آمریکا
سیبیاس نیوز در ادامه گزارش داد فرماندهان ارتش آمریکا بهطور فزایندهای به استفاده از بمبهای هدایتشونده با سامانه جیپیاس و «بمبهای کمقطر» روی آوردهاند.
بمبهای کمقطر از جمله مهمات هدایتشونده دقیقی هستند که قابلیت سرخوردن در هوا را دارند و برای هدف قرار دادن مواضع ثابت در بردهای کوتاهتر به کار میروند. این بمبها در برخی ماموریتها میتوانند جایگزین تسلیحات دورایستا و دوربرد شوند.
در مراحل اولیه جنگ، نیروهای آمریکایی بهطور گسترده از موشکهای کروز دوربرد، از جمله موشک دورایستای هوا به سطح موسوم به «JASSM» و موشکهای تهاجم زمینی تاماهاک استفاده کردند.
منابع آگاه گفتند این تسلیحات همچنان در زرادخانه آمریکا موجودند، اما اکنون با محدودیت و صرفهجویی بیشتری به کار گرفته میشوند.
آنها همچنین از محدود بودن ذخایر سامانه موشکی تاکتیکی «اتکمز» خبر دادند. این موشکهای دوربرد از سامانه هیمارس شلیک میشوند؛ پرتابگری سوار بر کامیون که قابلیت شلیک راکتها و موشکهای هدایتشونده دقیق را دارد.
پس از فروپاشی آتشبس میان تهران و واشینگتن، ارتش آمریکا تمرکز حملات خود را به اهدافی در نزدیکی سواحل جنوبی ایران معطوف کرده است.
این تغییر راهبرد نیاز جنگندههای آمریکایی به نفوذ در عمق خاک ایران را کاهش میدهد؛ مناطقی که از شبکههای متراکمتر پدافند هوایی برخوردارند و هواپیماها را با خطر بیشتری از سوی موشکهای زمین به هوا مواجه میکنند.
روزنامه والاستریت ژورنال اول مرداد نوشت جمهوری اسلامی بخشهایی از زیرساختهای نظامی، پایگاههای موشکی، بنادر و مراکز تولیدی آسیبدیده در حملات آمریکا و اسرائیل را سریعتر از انتظار بازسازی کرده است.
جنگ ایران ذخایر پدافندی آمریکا را تحت فشار قرار داده است
منابع آگاه به سیبیاس نیوز گفتند فوریترین نگرانی مقامهای آمریکایی به ذخایر موشکهای رهگیر پدافند هوایی مربوط میشود؛ تسلیحاتی که برای مقابله با موشکهای کروز و بالستیک، هواپیماها و پهپادهای تهاجمی به کار میروند.
آمریکا برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی، شمار زیادی از رهگیرهای سامانههای پاتریوت و تاد را مورد استفاده قرار داده و در نتیجه، ذخایر این تسلیحات با سرعتی بیش از ظرفیت صنایع دفاعی برای جایگزینی آنها کاهش یافته است.
پنتاگون برای پشتیبانی از عملیات در خاورمیانه، بخشی از ذخایر موشکهای رهگیر را از سایر نقاط به این منطقه منتقل کرده است؛ از جمله تسلیحاتی که پیشتر برای استفاده احتمالی در منطقه هند و اقیانوس آرام مستقر شده بودند.
به گزارش سیبیاس نیوز، این جابهجاییها سبب شدهاند سایر فرماندهیهای رزمی آمریکا با ذخایری کمتر از سطح مطلوب برنامهریزان نظامی فعالیت کنند.
این در شرایطی است که واشینگتن میکوشد چین را از اقدام نظامی در اطراف تایوان بازدارد و همزمان به متحدان خود در منطقه اقیانوس آرام درباره تعهدات امنیتی آمریکا اطمینان دهد.
حملات آمریکا به اهداف نظامی در ایران بامداد جمعه دوم مرداد وارد سیزدهمین شب متوالی شد و گزارشهایی از وقوع انفجار یا فعالشدن سامانههای پدافندی در استانهای تهران، خوزستان، هرمزگان، لرستان، مرکزی، یزد، اصفهان و فارس منتشر شد.
ارتش آمریکا اعلام کرد عملیات این شب ساعت ۲:۱۵ بامداد به وقت ایران آغاز شد و ساعت ۴:۳۰ بامداد «با موفقیت» به پایان رسید.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، گفت مراکز فرماندهی نظامی، محلهای نگهداری پهپاد، شبکههای ارتباطی، سایتهای نظارت ساحلی و توانمندیهای دریایی جمهوری اسلامی در این عملیات هدف قرار گرفتند.
مقامهای آمریکایی هدف حملات را کاهش تهدیدهای سپاه پاسداران علیه دریانوردان غیرنظامی و کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز عنوان کردند. جزئیات مربوط به شمار اهداف، نوع مهمات استفادهشده و نتیجه حمله به هر یک از مواضع اعلام نشده است.
مقامهای استانی حمله به اطراف اهواز، خرمآباد و خنداب را تایید کردند
ولیالله حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان، اعلام کرد نقاطی در اطراف اهواز هدف حملات موشکی آمریکا قرار گرفتهاند.
صداوسیمای جمهوری اسلامی و شماری از ساکنان اهواز نیز از شنیدهشدن چندین انفجار پیاپی در این شهر خبر دادند. براساس پیامهای شهروندان که در کانال خبری وحید آنلاین منتشر شد، انفجارها حدود ساعت ۲:۲۰ بامداد آغاز شد و در برخی مناطق باعث لرزش زمین، ساختمانها و شیشهها شد.
خبرگزاری ایرنا به نقل از معاون استاندار لرستان گزارش داد یک موضع در خرمآباد بامداد جمعه هدف حمله آمریکا قرار گرفته است. مقامهای محلی گفتند بررسی میزان خسارتها ادامه دارد.
ایرنا همچنین به نقل از حسن قمری، معاون استانداری مرکزی، گزارش داد نقطهای در خارج از شهر خنداب با دو پرتابه هدف قرار گرفته است. هنوز اطلاعاتی درباره محل دقیق اصابت یا خسارتهای جانی و مالی احتمالی منتشر نشده است.
حمله به بندرعباس دو مجروح بر جای گذاشت
خبرگزاری دانشجو به نقل از معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار هرمزگان گزارش داد محله تپهاللهاکبر بندرعباس هدف حمله ارتش آمریکا قرار گرفته است.
به گفته این مقام، دستکم دو نفر در این حمله مجروح شدهاند و نیروهای امدادی و خدماترسان در محل حضور دارند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان نیز اعلام کرد بر اثر شکستن تیرها و کابلهای برق، جریان برق در مناطق آسیبدیده بندرعباس قطع شده است. عملیات ایمنسازی و ترمیم شبکه برق آغاز شده است.
صداوسیمای جمهوری اسلامی پیشتر از شنیدهشدن صدای انفجار در غرب بندرعباس خبر داده بود. گزارشهای شهروندان نیز حاکی از وقوع چند انفجار پیاپی و احساس موج انفجار در بخشهایی از غرب شهر بود.
همزمان، خبرگزاریهای فارس و تسنیم از شنیدهشدن صدای چند انفجار در جاسک خبر دادند. تسنیم همچنین گزارشهایی درباره وقوع انفجارهای متعدد در کنارک منتشر کرد. جزئیات اهداف احتمالی یا خسارتهای این انفجارها اعلام نشده است.
صداوسیما نیز از شنیدهشدن صدای انفجار در ساحل جنوبی جزیره قشم خبر داد، اما گفت منشا و محل دقیق آن هنوز مشخص نیست.
گزارشهایی از انفجار در چند منطقه دیگر منتشر شد
خبرگزاری تسنیم گزارش داد صدای انفجار در مناطقی از تفت و شیرکوه در استان یزد و انارک نایین در استان اصفهان شنیده شده است.
خبرگزاری فارس نیز از وقوع چند انفجار در اندیمشک، حوالی امیدیه و جاسک خبر داد. مقامهای محلی هنوز درباره علت انفجارهای اندیمشک و امیدیه یا خسارتهای احتمالی توضیحی ارائه نکردهاند.
گزارشهای شهروندان از شنیدهشدن صدای انفجار در بروجرد و فیروزآباد استان فارس نیز حکایت دارد. برخی ساکنان فیروزآباد گفتهاند شدت انفجارها باعث لرزش خانهها شده است. این گزارشها بهطور مستقل تایید نشدهاند.
در خرمشهر نیز شماری از شهروندان از شنیدهشدن چند انفجار حدود ساعت ۴:۴۰ بامداد خبر دادند. برخی گزارشها از اصابت یک موشک حکایت داشت، اما مقامهای رسمی هنوز این موضوع و همچنین علت، محل و خسارت احتمالی انفجارها را تایید نکردهاند.
پدافند هوایی در شرق و شمالشرق تهران فعال شد
نورنیوز، وبسایت نزدیک به شورای عالی امنیت ملی در ایران، گزارش داد سامانههای پدافند هوایی در تهران برای مقابله با آنچه «تهدید متخاصم» خواند، فعال شدند.
پیش از آن، رویداد۲۴ و شماری از مخاطبان کانال وحید آنلاین از شنیدهشدن صدای فعالیت پدافند هوایی در شرق و شمالشرق تهران، از جمله در حکیمیه و پردیس، خبر داده بودند.
برخی ساکنان پردیس نیز صدای انفجار شنیدهاند که احتمال داده شده ناشی از شلیک سامانههای پدافندی باشد. مقامهای رسمی هنوز جزئیاتی درباره اهداف احتمالی یا نتیجه فعالیت پدافند منتشر نکردهاند.
ابعاد خسارتها هنوز روشن نیست
تا زمان تنظیم این گزارش، تنها آمار رسمی منتشرشده درباره تلفات حملات بامداد جمعه، مجروحشدن دو نفر در بندرعباس است. بررسی خسارتها در خرمآباد و خنداب نیز ادامه دارد و درباره دیگر مناطق هدف قرارگرفته آمار رسمی منتشر نشده است.
رییس روابط عمومی وزارت بهداشت جمهوری اسلامی پیشتر به خبرگزاری فارس گفته بود از ششم تیر تا ساعت ۹ صبح اول مرداد، در مجموع ۵۵ نفر بر اثر حملات آمریکا کشته و ۶۲۹ نفر مجروح شدهاند.
براساس این آمار، ۶ زن و سه فرد زیر ۱۸ سال در میان کشتهشدگان و ۴۶ زن و ۲۴ فرد زیر ۱۸ سال در میان مجروحان بودهاند. منابع مستقل هنوز این آمار را تایید نکردهاند.
آمریکا میگوید تنگه هرمز همچنان باز است
ارتش آمریکا اعلام کرد با وجود حملات سپاه پاسداران، تنگه هرمز همچنان برای رفتوآمد باز است و کشتیهای تجاری با حمایت نیروهای آمریکایی به عبور از این آبراه بینالمللی ادامه میدهند.
سنتکام همچنین گفت بیش از ۵۰ هزار نیروی نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه مستقر و مشغول فعالیت هستند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ساعاتی پیش از آغاز دور تازه حملات اعلام کرده بود هزینه خسارتهای واردشده به کشتیها، محمولهها و موارد مرتبط با آنها از محل داراییهای جمهوری اسلامی که در اختیار و تحت کنترل آمریکا قرار دارد، پرداخت خواهد شد.
ترامپ گفت این خسارتها ممکن است «بسیار قابلتوجه» باشد، اما استفاده از داراییهای ایران برای پرداخت آنها را «منصفانه و عادلانه» توصیف کرد. او درباره میزان این داراییها، سازوکار پرداخت غرامت یا مبنای حقوقی اجرای تصمیم توضیحی نداد.
اسرائیل برای پیوستن احتمالی به جنگ شرط گذاشت
شبکه آی۲۴نیوز به نقل از مقامهای اسرائیلی گزارش داد اگر دولت ترامپ اهداف عملیات را به خود حکومت ایران و برنامه هستهای جمهوری اسلامی گسترش دهد، اسرائیل آماده پیوستن به حملات خواهد بود.
این گزارش نشان میدهد اسرائیل، دستکم براساس موضع اعلامشده، ورود دوباره به جنگ را به تغییر اهداف کنونی آمریکا که بر تواناییهای نظامی و دریایی جمهوری اسلامی متمرکز است، مشروط کرده است.
همزمان، سفارت چین در اسرائیل از شهروندان چینی خواست طی روزهای آینده از رفتوآمدهای غیرضروری خودداری کنند، محل پناهگاهها و مسیرهای تخلیه را شناسایی کنند و در صورت دریافت هشدار یا شنیدن آژیر حمله هوایی، فورا به پناهگاه بروند.
آسهآن خواستار خویشتنداری و حفظ امنیت کشتیرانی شد
اتحادیه کشورهای جنوبشرق آسیا، آسهآن، در بیانیه پایانی نشست وزیران خارجه خود درباره تشدید درگیریها پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد.
این اتحادیه از طرفهای درگیر خواست خویشتنداری کنند و اختلافها را از راه دیپلماسی حلوفصل کنند. آسهآن همچنین بر ضرورت حفظ امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرد و خواستار ادامه تلاشهای دیپلماتیک و میانجیگری برای کاهش تنشها شد.
