پس از آنکه نخستوزیر جدید بریتانیا به آمریکا اجازه داد از پایگاههای این کشور برای عملیات علیه جمهوری اسلامی استفاده کند، سپاه پاسداران تهدید کرد که به پایگاه هوایی فیرفورد حمله میکند. دولت بریتانیا در واکنش گفت ارتش این کشور بهطور شبانهروزی برای دفاع آماده است.
سخنگوی دولت بریتانیا پنجشنبه یکم مرداد، در واکنش به هشدار سپاه پاسداران گفت: «نیروهای مسلح ما آمادهاند تا از بریتانیا در برابر هرگونه حمله محافظت کنند. بریتانیا بهصورت شبانهروزی و در هماهنگی نزدیک با متحدان خود در ناتو، آماده دفاع از خود است.»
او افزود: «این آمادگی، بهرهگیری از یک سامانه چندلایه دفاع هوایی و موشکی را نیز دربرمیگیرد که نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا، ارتش بریتانیا و نیروی هوایی سلطنتی این کشور با استفاده از مجموعهای از تواناییهای پیشرفته و در همکاری نزدیک با متحدان ما در ناتو فراهم میکنند.»
دولت بریتانیا همچنین تاکید کرد رویکرد این کشور به درگیری جاری در خاورمیانه تغییری نکرده و همچنان به دفاع از مردم، منافع و متحدان خود، چارچوبهای بینالمللی و کشیده نشدن به درگیریهای گستردهتر متعهد است.
روابط عمومی سپاه پاسداران، پنجشنبه یکم مرداد در بخشی از بیانیه شماره ۴۶ خود اعلام کرد هر پایگاهی که برای حمله علیه مواضع جمهوری اسلامی استفاده شود «هدف مشروع» است، سپس بریتانیا را به مشارکت در حملات اخیر متهم کرد و هشدار داد: «بیش از این پرونده خود را سنگین نکند.»
در بخش دیگری از این بیانیه که به تشریح حملات سپاه در ۲۴ ساعت گذشته میپردازد، این نهاد مدعی شد آمریکا با تحلیل رفتن ذخایر موشکیاش، ناچار شده از هواپیماهای بی-۱ که از پایگاه هوایی فیرفورد در انگلستان پرواز میکنند، استفاده کند.
سپاه همچنین در این بیانیه «حکومت سلطنتی بریتانیا» را متهم کرد که با «تجزیه کشورهای اسلامی، تحمیل حکومتهای استبدادی» و «بدتر از همه، ایجاد فاجعه اسرائیل» موجب «بدبختیهای مردم منطقه ما» شده است.
افزون بر سپاه، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در بیانیهای، به تصمیم دولت بریتانیا برای صدور مجوز استفاده آمریکا از پایگاهها و تاسیسات نظامی این کشور را محکوم کرد و آن را غیرقانونی خواند.
این وزارتخانه تصمیم بریتانیا را ناقض منشور سازمان ملل متحد و حقوق بینالملل و مصداق «تجاوز» علیه ایران دانست. در این بیانیه آمده است هرگونه همکاری در طراحی یا اجرای حملات آمریکا علیه ایران، همدستی در «جنایت تجاوز و جنایتهای جنگی» به شمار میرود. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در پایان هشدار داد هر طرفی که در حمله نظامی به ایران مشارکت کند، مسئول پیامدهای تصمیم خود خواهد بود.
اندی برنهام، نخستوزیر جدید بریتانیا، در سیاست پیشین این کشور برای استفاده آمریکا از پایگاههای این کشور برای انجام «حملات دفاعی» تجدید نظر کرده است. استارمر ابتدا با استفاده آمریکا از این پایگاهها موافقت نکرد و همین موضوع میان او و کاخ سفید اختلاف ایجاد کرد.
روزنامه تلگراف پنجشنبه در گزارشی نوشت وبسایتهای رهگیری پرواز شامگاه سهشنبه ۳۰ تیر به وقت بریتانیا (بامداد چهارشنبه ۳۱ تیر به وقت ایران) مسیر حرکت یک بمبافکن بی-۱ را از پایگاه فیرفورد در گلاسترشر بهسوی ایران ردیابی کردند.
این هواپیما میتواند ۲۴ بمب ۲ هزار پوندی، معادل حدود ۹۰۷ کیلوگرم، و دهها موشک را حمل کند.
این رسانه پنجشنبه یکم مرداد نوشت ترامپ در مصاحبهای کوتاه با باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، تاکید کرد هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است، با این حال پذیرفت چنین تصمیمی پیامدهایی خواهد داشت.
اکسیوس نوشت ترامپ برای اتخاذ این تصمیم مهلتی تعیین نکرده است.
تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وارد شدن فعالانه حوثیها، گروه نیابتی تحت حمایت جمهوری اسلامی به معادله، تشدید و وارد مرحله تازهای شده است.
ترامپ ساعاتی پیش از این گفتوگوی کوتاه در شبکه اجتماعی تروث سوشال، این گروه و جمهوری اسلامی را به مجازاتی سنگین در ازای حملات به نفتکشها در دریای سرخ تهدید کرد.
او نوشت: «اگر بار دیگر این کار را انجام دهند، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست؛ زیرا حوثیها عامل و نیروی نیابتی ایران هستند و مجازات نظامی سنگینی بر ایران و البته خود حوثیها اعمال خواهد شد.»
ترامپ همچنین به اکسیوس گفت اگر او بخواهد، اسرائیل «ظرف دو دقیقه به عملیات ملحق خواهد شد».
او همزمان تاکید کرد آمریکا برای آغاز عملیاتی تازه علیه جمهوری اسلامی «به هیچکس نیاز ندارد».
ترامپ افزود پیوستن اسرائیل به چنین حملاتی «پیامدهایی» خواهد داشت و به احتمال زیاد جمهوری اسلامی به اقدامات تلافیجویانه علیه اسرائیل دست خواهد زد.
او در این گفتوگو هم به تمایل مقامهای جمهوری اسلامی به مذاکره اشاره و سپس تاکید کرد آنها در حال حاضر برای دستیابی به توافق آماده نیستند.
ترامپ گفت: «هنوز به اندازه کافی درد نکشیدهاند.»
دو منبع منطقهای آگاه به تلاشهای میانجیگرانه میان آمریکا و جمهوری اسلامی به اکسیوس گفتند در روزهای گذشته پیشنهادهایی به حکومت ایران ارائه شد، اما آنها آخرین پیشنهادها را نپذیرفتند.
یکی از این منابع گفت: «ما در تلاشیم، اما ایرانیها همکاری نمیکنند.»
در روزهای گذشته گمانهزنیهایی درباره احتمال شدت گرفتن حملات از سوی آمریکا منتشر شد. اکسیوس و فاکس نیوز، ۲۹ تیر در گزارشهایی جداگانه به نقل از مقامهای آمریکایی نوشتند ترامپ در فکر بازگشت به جنگ تمامعیار است، در حالی که میانجیها همچنان به دنبال راهی برای برقرار کردن مجدد آتشبس هستند.
اکسیوس در آن گزارش نوشت ترامپ به نقطهای سرنوشتساز در جنگ با جمهوری اسلامی نزدیک شده است؛ بهگونهای که مقامهای آمریکایی و اسرائیلی تنها دو سناریو واقعبینانه برای پایان این درگیری متصور هستند: یا پیگیری یک آتشبس ۱۰ روزه جدید با هدف بازگشایی تنگه هرمز و یا آغاز یک کارزار نظامی گسترده و مشترک با اسرائیل برای وادار کردن تهران به تسلیم.
فاکس نیوز نیز به نقل از یک مقام آمریکایی نوشته بود نیروهای آمریکایی از زمان ازسرگیری حملات در شامگاه ۱۷ تیر، تا حد زیادی از حمله به مناطق اطراف تهران و همچنین تاسیسات هستهای ایران خودداری کردهاند اما اگر بازگشت به عملیات جنگی تمامعیار رخ دهد، این وضعیت میتواند تغییر کند.»
همزمان با این گمانهزنیها، روزنامه والاستریت ژورنال یکم مرداد با استناد به افراد آگاه، مقامهای آمریکایی و دادههای رهگیری پروازها گزارش داد آمریکا در هفته گذشته نیروهای ویژه، جنگندهها، بمبافکنها، تسلیحات و گروههای پزشکی بیشتری به خاورمیانه اعزام کرده است.
این رسانه نوشت همزمان با انتقال نیروهای عملیات ویژه آمریکا به خاورمیانه، اسکادرانهایی از جنگندههای آمریکایی در نقاط مختلف خاورمیانه مستقر شدهاند و بمبافکنهای مستقر در پایگاههای آمریکا و بریتانیا نیز برای افزایش احتمالی عملیات در حالت آمادهباش قرار گرفتهاند.
جمهوری اسلامی جبهه یمن را تقویت میکند
حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی ۲۹ تیر از آغاز محاصره دریایی علیه عربستان سعودی خبر دادند و دو روز بعد با هدف قرار دادن نفتکش سعودی «انسیلیا» و اعلام حمله به نفتکش «لیلا»، دامنه جنگ را به دریای سرخ، دومین گلوگاه مهم کشتیرانی بینالمللی، کشاندند.
این حملات، نگرانیها درباره گسترش اختلال در مسیرهای انتقال نفت افزایش داده است. پس از این حملات، دونالد ترامپ، جمهوری اسلامی و حوثیها را به «مجازات نظامی سنگین» تهدید کرد و هشدار داد در صورت تکرار چنین حملاتی، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست. احتمال ناامن شدن این مسیر دریایی نیز نفت برنت را بیش از ۶ درصد بالا برد و قیمت آن را برای نخستین بار از ماه مه به بیش از بشکهای ۱۰۰ دلار رساند.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه یکم مرداد به نقل از چهار منبع گزارش داد جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته شماری از فرماندهان سپاه و مستشاران نظامی را به یمن اعزام کرده و همراه با آنها تجهیزات مرتبط با موشکها و پهپادها را به مناطق تحت کنترل حوثیها انتقال داده است.
چهار منبع آگاه از موضوع، از جمله دو منبع ایرانی، وزیر اطلاعرسانی یمن و یک تحلیلگر امنیتی منطقهای، گفتند جمهوری اسلامی ۲۲ تیر نیروهای سپاه پاسداران و تجهیزات مرتبط با امور نظامی را با یک پرواز از تهران به یمن منتقل کرده است. این تحول پیش از این گزارش نشده بود.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند بین ۱۰ تا ۲۱ نفر از نیروهای سپاه پاسداران، از جمله فرماندهان ارشد، در پرواز شرکت هواپیمایی ماهان حضور داشتند.
این هواپیما در ابتدا عازم صنعا، پایتخت تحت کنترل حوثیها، بود اما پس از آنکه فرودگاه این شهر هدف حمله دولت یمن که مورد حمایت عربستان سعودی است قرار گرفت، مسیر خود را به سمت شهر بندری حدیده در ساحل دریای سرخ تغییر داد.
ترامپ، پنجشنبه یکم مرداد، پس از آنکه حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی اعلام کردند نفتکشهای سعودی «انسیلیا» و «لیلا» را با موشک و پهپاد هدف قرار دادند و جنگ ایران را به دومین گلوگاه مهم کشتیرانی بینالمللی کشاندند، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اگر بار دیگر این کار را انجام دهند، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست؛ زیرا حوثیها عامل و نیروی نیابتی ایران هستند و مجازات نظامی سنگینی بر ایران و البته خود حوثیها اعمال خواهد شد.»
یک منبع امنیت دریایی گفت انسیلیا اواخر چهارشنبه ۳۱ تیر، پس از اصابت یک موشک در نزدیکی بندر جازان عربستان سعودی در دریای سرخ، پیام درخواست کمک مخابره کرد. خبرگزاری رسمی عربستان سعودی نیز گزارش داد این حمله باعث آتشسوزی در دماغه کشتی شد.
رویترز نتوانست حمله به نفتکش لیلا را مستقلا تایید کند، اما ترامپ نیز به دو حمله به نفتکشهای سعودی اشاره کرد.
احتمال گسترش اختلالها به دومین مسیر دریایی، قیمت جهانی نفت را در یکی از شدیدترین افزایشها از آغاز جنگ تاکنون بالا برد. نفت خام برنت بیش از ۶ درصد صعود کرد و برای نخستین بار از ماه مه، از مرز بشکهای ۱۰۰ دلار گذشت.
خطر گسترش جنگ به بابالمندب
از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز به نقل از پنج منبع فعال در بازار نوشت آرامکو، شرکت ملی نفت و گاز عربستان سعودی، محمولههای اضافی نفت خام را برای بارگیری از بندر مدیترانهای سیدی کریر مصر عرضه کرده است.
منابع رویترز این اقدام را نشانهای از تلاش آرامکو برای دستیابی به انعطاف بیشتر در رساندن نفت به بازارها ارزیابی کردند، بهویژه پس از آنکه تهدید حوثیها علیه کشتیرانی عربستان، خطر صادرات از مسیر جنوبی دریای سرخ و تنگه بابالمندب را افزایش داد.
حوثیها که شمال و غرب یمن را در کنترل دارند، این هفته از اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی خبر دادند.
عربستان برای مقابله با بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، روزانه میلیونها بشکه نفت را از طریق خط لوله به دریای سرخ منتقل کرده است.
حملات حوثیها ممکن است تنگه بابالمندب، معروف به «دروازه اشکها»، را ببندد. این تنگه دسترسی از دریای سرخ به اقیانوس هند را کنترل میکند و پس از تنگه هرمز، دومین مسیر مهم انتقال انرژی است.
دو هفته پس از فروپاشی عملی آتشبس موقتی که قرار بود مذاکرات پایان جنگ را در پی داشته باشد، مذاکرات به دلیل حملات سپاه پاسداران به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز متوقف شد و ارتش آمریکا دور دیگری از حملات هوایی به ایران را آغاز کرده است. جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، کشورهای عرب همسایه میزبان پایگاههای آمریکا را هدف قرار میدهد.
جمهوری اسلامی ظهر پنجشنبه یکم مرداد اعلام کرد سامانههای موشکی، انبارهای تسلیحات و مراکز ذخیره سوخت آمریکا در اردن و همچنین مواضع نظامی این کشور در کویت را هدف قرار داده است.
ارتش اردن نیز در بیانیهای رسمی اعلام کرد در ۲۴ ساعت گذشته با چهار موشک و شش پهپاد ایرانی مقابله و همه را بهجز یک موشک رهگیری کرد. موشک رهگیری نشده نیز در منطقهای خالی از سکنه فرود آمد.
افزایش بهای نفت و تغییر مسیر کشتیها
احتمال گسترش اختلالها به دومین مسیر دریایی انتقال نفت، قیمت جهانی نفت را در یکی از شدیدترین جهشها از آغاز جنگ تاکنون، افزایش داد. بهای نفت خام برنت بیش از ۶ درصد صعود کرد و برای نخستین بار از ماه مه از مرز بشکهای ۱۰۰ دلار گذشت.
از زمان اعلام محاصره دریای سرخ از سوی حوثیها در روز ۲۹ تیر، چند نفتکش برای اجتناب از بابالمندب مسیرشان را تغییر دادهاند. این کشتیها بهجای حرکت به سمت جنوب، راهی شمال و کانال سوئز شدهاند تا احتمالا با دور زدن آفریقا، از مسیری بسیار طولانیتر و گرانتر به مشتریان آسیایی برسند.
دادههای کشتیرانی نشان داد دو ابرنفتکش چینی حامل چهار میلیون بشکه نفت، پنجشنبه در تلاش بودند از طریق تنگه بابالمندب از دریای سرخ خارج شوند.
گمانهزنیها از این حکایت دارد که تهدید حوثیها برای اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی میتواند دامنه جنگ را بهشدت گسترش دهد و فشار بیشتری بر ارتش آمریکا وارد کند.
آرامکو به مسیر مدیترانه روی آورد
پنج منبع فعال در بازار به رویترز گفتند شرکت آرامکو سعودی محمولههای اضافی نفت خام را برای بارگیری از بندر مدیترانهای سیدی کریر مصر عرضه کرده است.
این محمولهها ابتدا به بندر عینالسخنه مصر در ساحل دریای سرخ منتقل میشوند، سپس از طریق خط لوله سوئز–مدیترانه، موسوم به «سومد»، به سیدی کریر میرسند.
آرامکو پیشتر نیز بخشی از نفت مورد نیاز مشتریانش در اروپا و آمریکای شمالی را از سیدی کریر تامین میکرد. با این حال، منابع گفتند افزایش عرضه از این بندر نشان میدهد این شرکت پس از تهدید حوثیها به حمله به صادرات نفت خام عربستان، بهدنبال انعطاف بیشتر برای دسترسی به بازارهایش است.
رویترز نوشت تماس این رسانه با آرامکو برای اظهار نظر در این باره بینتیجه مانده است.
«قطر انرژی» تداوم اختلال را پیشبینی میکند
در سوی دیگر مسیرهای انتقال انرژی منطقه، منابع فعال در بازار گفتند شرکت «قطر انرژی» وضعیت اضطراری یا «فورس ماژور» را برای عرضه گاز طبیعی مایعشده به چند خریدار آسیایی تمدید کرده است و همچنان شماری از کشتیهای حمل الانجی خود را تا نیمه اکتبر اجاره میدهد.
این اقدامات نشان میدهد شرکت دولتی نفت و گاز قطر انتظار دارد با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، اختلال در صادرات نیز ادامه یابد.
جنگ ۴۰ روزه این شرکت قطری را که یکی از بزرگترین صادرکنندگان الانجی جهان است، ناچار کرده واحدهای مایعسازی گاز را تعطیل کند، برای تحویل محمولهها وضعیت اضطراری اعلام کند و صادرات را متوقف کند.
از سرگیری حملات جمهوری اسلامی به نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز در ماه تیر، چشمانداز بازگشت صادرات به سطح پیش از جنگ را مبهم کرده است.
قطر حدود یکپنجم تجارت جهانی الانجی را در اختیار دارد. توقف طولانیمدت صادرات این کشور میتواند در آستانه زمستان نیمکره شمالی، عرضه را محدود و قیمتها را برای خریداران اصلی آسیایی افزایش دهد.
قطر انرژی تاکنون تنها چند کشتی از ناوگان عملیاتی نزدیک به ۷۰ فروندی خود را اجاره داده است. منابع فعال در بازار گفتند اجاره این کشتیها در قالب قراردادهای نقدی ۳۰ تا ۹۰ روزه میتواند نشانه انتظار قطر انرژی برای ادامه اختلال در صادرات باشد.
به گفته این منابع حکومت ایران در ماه جاری میلادی تعدادی از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مستشاران نظامی و نیز تجهیزات مرتبط با موشکها و پهپادها را با هواپیما به یمن منتقل کرده است؛ اقدامی که نشان میدهد تهران در پی تقویت توانایی متحدان حوثی خود برای تهدید کشتیرانی در دریای سرخ است.
چهار منبع آگاه از موضوع، از جمله دو منبع ایرانی، وزیر اطلاعرسانی یمن و یک تحلیلگر امنیتی منطقهای، گفتند جمهوری اسلامی ۲۲ تیر نیروهای سپاه پاسداران و تجهیزات مرتبط با امور نظامی را با یک پرواز از تهران به یمن منتقل کرده است. این تحول پیش از این گزارش نشده بود.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند بین ۱۰ تا ۲۱ نفر از نیروهای سپاه پاسداران، از جمله فرماندهان ارشد، در پرواز شرکت هواپیمایی ماهان حضور داشتند.
این هواپیما در ابتدا عازم صنعا، پایتخت تحت کنترل حوثیها، بود اما پس از آنکه فرودگاه این شهر هدف حمله دولت یمن که مورد حمایت عربستان سعودی است قرار گرفت، مسیر خود را به سمت شهر بندری حدیده در ساحل دریای سرخ تغییر داد.
یکی از منابع گفت: «فرماندهان سپاه برای حمایت از عملیات حوثیها و ارائه آموزش درباره سامانههای موشکی جدید به آنجا سفر کردهاند.»
این منبع افزود جمهوری اسلامی همچنین برای تامین مالی فعالیتهای حوثیها، با این هواپیما برای آنها طلا ارسال کرده است.
دو منبع ایرانی بهدلیل نگرانیهای امنیتی به شرط ناشناس ماندن با رویترز صحبت کردند.
بهنوشته این خبرگزاری ارسال نیرو و تجهیزات شواهد تازهای از تلاش جمهوری اسلامی برای تقویت حوثیها ارائه میکند؛ گروهی که بیش از یک دهه است درگیر جنگ داخلی با دولت بهرسمیتشناختهشده بینالمللی یمن و مورد حمایت عربستان سعودی است و با موشکها و پهپادها به کشورهای همسایه در خلیج فارس حمله کرده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و مقامهای حوثی به پرسشهای رویترز در این زمینه پاسخ ندادند اما تهران بارها ارائه توانمندیهای موشکی و تجهیزات نظامی به حوثیهای یمن را رد کرده است.
ورود فرماندهان سپاه و محاصره عربستان از سوی حوثیها
رویترز ۲۵ تیر، سه روز پس از آنکه هواپیمای اعزامی از ایران در یمن به زمین نشست، گزارش داد که تهران از حوثیها خواسته است در صورتی که آمریکا زیرساختهای برق ایران را هدف قرار دهد، برای بستن مسیر نفتی دریای سرخ آماده باشد؛ اقدامی که تهدید تازهای برای عرضه جهانی انرژی ایجاد میکند.
این گروه که مناطق تحت کنترلش در یمن بر این آبراه مشرف است، دوشنبه ۲۹ تیر محاصره دریایی عربستان را اعلام کرد. این اقدام در واکنش به بمباران فرودگاه صنعا در ۲۲ تیر صورت گرفت، حملهای که حوثیها آن را به عربستان سعودی نسبت دادند.
این تحولات نشاندهنده پایان آتشبس چهار ساله میان ریاض و حوثیها بود. تهدید آنها علیه یکی از مهمترین مسیرهای تجارت دریایی جهان پنجشنبه اول مرداد و زمانی بیش از پیش تشدید شد که این گروه اعلام کرد به دو نفتکش سعودی حمله کرده است.
معمر الاریانی، وزیر اطلاعرسانی دولت یمن مورد حمایت عربستان سعودی، چهارشنبه در گفتوگویی تلفنی با رویترز و با استناد به اطلاعات امنیتی، انتقال نیروها و تجهیزات سپاه پاسداران را تایید کرد.
او گفت: «ماموریت آنها تقویت تواناییهای نظامی شبهنظامیان و آمادهسازی آنها برای تهدید امنیت کشتیرانی بینالمللی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب است.»
مزاحم السلوم، تحلیلگر امنیتی و اطلاعاتی که سالها فعالیت حوثیها و دیگر گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی را دنبال کرده است، نیز ورود کارشناسان سپاه پاسداران با پرواز ۲۲ تیر را تایید کرد.
او گفت بخشی از محموله شامل قطعات مرتبط با موشکهای کوتاهبرد و میانبرد و پهپادها بوده است؛ سامانههای تسلیحاتی مشابه سامانههایی که پیشتر در حملات علیه عربستان سعودی و امارات متحده عربی از سوی حوثیها مورد استفاده قرار گرفته بودند.
به گفته السلوم، تهران همچنین در جریان جنگ با اسرائیل در سال گذشته، مستشاران نظامی را از طریق سومالی به یمن فرستاده بود؛ تهران در آن زمان این موضوع را تکذیب کرد.
حوثیها اوایل ماه جاری میلادی از برقراری پروازهای مستقیم میان صنعا و تهران خبر داده و گفته بودند این پروازها به شکستن آنچه «محاصره تحمیلشده از سوی عربستان علیه یمن» میخوانند، کمک خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه اسلامی، در یک نشست خبری در تهران در ۲۹ تیر گفت پرواز ۲۲ تیر به صنعا با هدف بازگرداندن هیاتی از حوثیها انجام شده بود که برای شرکت در مراسم خاکسپاری علی خامنهای، دیکتاتور کشتهشده جمهوری اسلامی، به تهران رفته بود.
بهگفته او، شماری از شهروندان یمنی که برای دریافت خدمات درمانی به ایران رفته بودند نیز قرار بود با این پرواز به کشورشان بازگردند.
یک هواپیمای ایرانی در ۱۲ تیرماه با شکستن محاصره هوایی حوثیها، گروهی حدودا ۲۰۰ نفره شامل مقامهای ارشد، زنان و کودکان را برای شرکت در مراسم خاکسپاری خامنهای به ایران منتقل کرده بود.
چهار منبع به خبرگزاری رویترز گفتند همین هواپیما در ۲۲ تیر در مسیر بازگشت به یمن، علاوه بر اعضای این هیات، شماری از فرماندهان و مستشاران سپاه پاسداران را نیز با خود به یمن بردند.
پیش از آنکه هواپیما بتواند در صنعا فرود بیاید، دولت مورد حمایت عربستان سعودی فرودگاه را هدف حمله قرار داد و هواپیما مجبور شد مسیر خود را به سمت حدیده، که تحت کنترل حوثیهاست، تغییر دهد.
ارتش حوثیها اعلام کرد جنگندههای سعودی که حمله به فرودگاه را انجام داده بودند، مجبور به ترک حریم هوایی یمن شدند.
او در پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشیال نوشت: «توافق هستهای غیرنظامی که در آن هیچگونه غنیسازی مواد انجام نخواهد شد! میان وزارت انرژی ایالات متحده و عربستان سعودی، که صرفا مربوط به استفادههای غیرنظامی مشابه برنامههایی است که ایران و امارات متحده عربی (و دیگران) در حال حاضر دارند تصویب خواهد شد، اما کاملا مشروط به پیوستن عربستان سعودی به توافقهای بسیار محترم و موفق ابراهیم است.»
امضای توافق هستهای میان آمریکا و عربستان سعودی نگرانیهایی را در خاورمیانه و واشینگتن برانگیخته است و بهنظر میرسد اظهارات ترامپ تلاش برای رفع دو نگرانی عمده است: نخست اینکه توافق ممکن است راه را برای غنیسازی هستهای عربستان باز کند و دوم اینکه واشینگتن با امضای آن، اهرم فشار خود برای ترغیب عربستان به توافق صلح با اسرائیل را از دست داده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، روز چهارشنبه پس از بیش از یک سال مذاکره، این توافق را در واشینگتن امضا کردند.
بر اساس این توافق، شرکتهای آمریکایی به عربستان سعودی برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی این کشور کمک خواهند کرد.
پیشتر والاستریت ژورنال گزارش داده بود که این توافق همچنین شامل انجام یک مطالعه مشترک میان آمریکا و عربستان درباره احتمال غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان در آینده است.
این توافق همچنین عربستان سعودی را ملزم نمیکند که پروتکل جداگانهای با آژانس بینالمللی انرژی اتمی امضا کند که امکان بازرسیهای سرزده بازرسان سازمان ملل را فراهم میکند.
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است که این توافق شامل یک «توافق پادمانی» دوجانبه میان آمریکا و عربستان خواهد بود که مانع استفاده ریاض از برنامه هستهای خود برای اهدافی غیر از مقاصد صلحآمیز میشود.
رایت گفت: «اطمینان داشته باشید که این توافقها بالاترین استانداردهای ایمنی هستهای و منع گسترش تسلیحات هستهای را رعایت میکنند.»
مذاکرات هستهای با عربستان در دوران دولت جو بایدن و در چارچوب توافقی گستردهتر آغاز شد که شامل یک پیمان دفاعی میان آمریکا و عربستان نیز بود و ریاض را ملزم میکرد با اسرائیل توافق صلح امضا کند.
توافق کنونی اما جدا از هرگونه توافق صلح میان عربستان و اسرائیل امضا شده و هیچ نشانهای وجود ندارد که متن آن بهطور رسمی این دو موضوع را به یکدیگر مرتبط کرده باشد.
منتقدان میگویند ترامپ با این اقدام بخشی از اهرم فشاری را که برای ترغیب سعودیها به عادیسازی روابط با اسرائیل در اختیار داشت، از دست داده است.
مقامهای سعودی میگویند تا زمانی که دولت اسرائیل با یک «مسیر برگشتناپذیر و زمانبندیشده» برای تشکیل کشور فلسطینی موافقت نکند، عربستان روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهد کرد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حدود یک ساعت پس از انتشار پیام ترامپ بیانیهای صادر کرد و گفت جنگ مشترکی که اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی آغاز کردهاند، امکان گسترش صلح در خاورمیانه را فراهم کرده است.
نتانیاهو افزود: «همانطور که رییسجمهوری ترامپ گفته است، پیوستن عربستان سعودی به توافقهای ابراهیم، جهشی تاریخی برای پیشبرد صلح در خاورمیانه خواهد بود؛ صلح از طریق قدرت.»
مسکو اعلام کرد نیروهای این کشور در جریان حملات به شهرهای اودسا و چرنومورسک، زیرساختهای بندری و چند فروند کشتی حامل تدارکات برای ارتش اوکراین را هدف قرار دادند.
وزارت دفاع روسیه با انتشار بیانیهای اعلام کرد این حملات یک فروند کشتی خشکبار را در بندر چرنومورسک هنگام تخلیه بار، و همچنین انبار تجهیزات نظامی و مخازن سوخت و روانسازها را هدف قرار داده است.
هدفگیری زیرساختهای بندری و شناورها در دریای سیاه
بر اساس این بیانیه، تاسیسات بارگیری و ذخیرهسازی در اودسا به همراه یک فروند کشتی خشکبار و یک فروند کشتی فلهبر که بارهای نظامی را به این بندر منتقل میکردند نیز مورد اصابت قرار گرفتهاند.
پهپادهای روسی در طول روز، چهار فروند کشتی باری و یک کشتی فلهبر را در آبهای دریای سیاه هدف قرار دادند. فعالیتهای نظامی روسیه و اوکراین در اطراف دریای سیاه و دریای آزوف بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و طرفین تاکنون دهها کشتی تجاری و نظامی را هدف حملات متقابل قرار دادهاند.
چشمانداز مبهم مذاکرات صلح و موضع کرملین
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پس از دیدار وزیران امور خارجه روسیه و آمریکا اعلام کرد که مسکو نسبت به دستیابی سریع به توافقی برای پایان دادن به جنگ اوکراین «چندان خوشبین نیست».
با وجود این، او تاکید کرد که مسکو همچنان به گفتوگوهای خود با واشینگتن ادامه خواهد داد و ابراز امیدواری کرد که فرستادگان ویژه آمریکا فرصتی برای سفر به مسکو به دست آورند.
این اظهارات پس از دیدار مارکو روبیو و سرگئی لاوروف، وزیران امور خارجه ایالات متحده و روسیه، در حاشیه نشست آسهآن در مانیل مطرح شد.
روبیو در این دیدار بر آمادگی واشینگتن برای ایفای نقشی سازنده تاکید کرد؛ با این حال، تحلیلهای رسانهای نشان میدهد تلاشهای آمریکا برای برقراری صلح در اوکراین بهدلیل تمرکز عمده توجه این کشور بر تحولات خاورمیانه تا حد زیادی متوقف شده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
تحریمهای کمسابقه اتحادیه اروپا علیه مسکو
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از تصویب بیست و یکمین بسته تحریمی این اتحادیه علیه روسیه خبر داد؛ بستهای که بهعنوان بزرگترین مجموعه تحریمها در چهار سال گذشته شناخته میشود و ۲۱۸ فرد و نهاد را هدف قرار میدهد.
بر اساس اعلام مقام ارشد سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این بسته بیش از ۱۰۰ بانک و فعال حوزه رمزارز، بیش از ۴۰ فروند کشتی متعلق به «ناوگان سایه» روسیه، چند پالایشگاه نفت و بیش از ۵۰ نهاد فعال در صنایع نظامی شامل بازیگران کلیدی تولید پهپادهای دوربرد را در فهرست تحریمها جای داده است. کالاس تأکید کرد که این اقدامات با هدف قطع شریانهای مالی ماشین جنگی روسیه اعمال شده است.
هشدار امنیتی اوکراین درباره شناسایی مواد رادیواکتیو در تسلیحات روسی
در میانه تحولات، سرویس امنیتی اوکراین (اسبییو) از شناسایی شش مورد جدید از بهکارگیری مهمات حاوی اورانیوم ضعیفشده از سوی نیروهای روسی در حملات به استان چرنیهیف خبر داد.
بر اساس تحقیقات این نهاد، این عناصر خطرناک در پهپادهای تهاجمی «گران-۲» که بین ماههای آوریل تا ژوئن ۲۰۲۶ استفاده شدهاند، کشف شده است.
بررسیهای میدانی و رادیولوژیکی کارشناسان نشان داد که میزان تشعشع در محل اصابت برخی از این پهپادها تا ۸۰ برابر سطح طبیعی بوده و آزمایشها وجود ایزوتوپهای اورانیوم-۲۳۵ و اورانیوم-۲۳۸ را در سرجنگی موشکهای تغییرکاربرییافته R-60M تایید کرده است.
مقامهای اوکراینی ضمن هشدار به شهروندان درباره خطرات محیط زیستی و سلامتی، از پیگیری این پرونده کیفری با عنوان «جنایات جنگی» در این زمینه خبر دادند.
