عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت، با اشاره به وضعیت منابع انسانی پرستاری در کشور اعلام کرد که در ۱۴ دانشگاه علوم پزشکی، میزان استقبال و تقاضا برای جذب پرستار کمتر از ظرفیتها و مجوزهای اعلامشده بوده است؛ موضوعی که به گفته او زنگ هشداری برای نظام سلامت به شمار میرود.
این مقام وزارت بهداشت با استناد به نتایج آخرین آزمون استخدامی، کاهش استقبال از فرصتهای شغلی پرستاری را نشانهای از چالشهای موجود در این حوزه دانست.
همزمان، احمد نجاتیان، رییس سازمان نظام پرستاری، درباره ادامه خروج نیروهای متخصص از نظام سلامت هشدار داد و گفت بخش قابل توجهی از پرستارانی که شغل خود را ترک کردهاند، از نیروهای رسمی بودهاند.
نجاتیان افزود ترک خدمت نیروهای رسمی نشاندهنده مشکلات معیشتی و شرایط نامناسب کاری در حرفه پرستاری است؛ مسائلی که به گفته او بر توان نظام سلامت در حفظ و جذب نیروی انسانی تاثیر گذاشته است.
در پی تفاهم اخیر بهمنظور رسیدن به توافق میان تهران و واشینگتن، شمارش معکوس برای آغاز دور جدیدی از این گفتوگوها آغاز شده است.
کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، پس از حدود ۴۰ روز سرانجام در ۱۹ فروردین با برقراری آتشبس موقت میان طرفهای درگیر متوقف شد.
از آن زمان تاکنون، رایزنیها میان تهران و واشینگتن ادامه داشته و کشورهایی چون پاکستان و قطر نیز در نقش میانجی به پیشبرد گفتوگوها کمک کردند.
۲۲ فروردین، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در راس هیاتهای دو طرف با یکدیگر در اسلامآباد دیدار کردند.
با این حال، این دور از مذاکرات پس از حدود ۲۱ ساعت گفتوگوی فشرده، به نتیجهای ختم نشد و هیاتهای آمریکا و جمهوری اسلامی بدون دستیابی به توافق پاکستان را ترک کردند.
این پایان راه نبود و تلاشها برای دستیابی به توافقی با هدف خاتمه دادن به جنگ همچنان ادامه یافت.
سرانجام آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
بر اساس این سند، یک دوره ۶۰ روزه برای گفتوگوهای تخصصی در نظر گرفته شده است. مذاکراتی که قرار است بر موضوعات حساسی همچون سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران و چگونگی رفع تحریمها تمرکز داشته باشد.
در بیش از دو دهه گذشته، مذاکرات بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی بهصورت متناوب ادامه داشته، اما تاکنون به نتایج دلخواه آمریکا و جامعه بینالمللی منجر نشده است.
این بار نیز چشمانداز گفتوگوها در هالهای از ابهام قرار دارد و هنوز روشن نیست که دو طرف میتوانند به توافقی پایدار دست یابند یا خیر.
خبرگزاری رویترز ۲۶ خرداد گزارش داد رهبران اروپایی در نشست گروه هفت در فرانسه به ترامپ هشدار دادند که یک توافق «موقت و سطحی» ممکن است به تثبیت برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی منجر شود.
بر اساس این گزارش، کشورهای اروپایی بیم آن دارند که تیم مذاکرهکننده آمریکا بهدلیل «کمتجربگی» نتواند در مرحله بعدی به یک توافق هستهای مستحکم دست یابد یا برنامه موشکهای بالستیک تهران را در مذاکرات بگنجاند. موضوعی که میتواند به ادامه تنشها و طولانی شدن بنبست دیپلماتیک منجر شود.
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، ۲۵ خرداد جمهوری اسلامی را «نیروی بیثباتکننده» منطقه توصیف کرد و خواستار پایان حمایت تهران از گروههای نیابتی خود شد.
روایت بیش از دو دهه مذاکرات هستهای ایران
در ادامه گاهشمار تحولات و فراز و فرودهای مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی را بازخوانی میکنیم.
در آغاز دهه ۱۳۸۰ و بهدنبال افشای فعالیتهای هستهای اعلامنشده جمهوری اسلامی، این پرونده به یکی از مهمترین نگرانیهای جامعه بینالمللی تبدیل شد، زیرا قدرتهای جهانی نمیخواستند ایران به نمونهای مشابه کره شمالی بدل شود.
مذاکرات هستهای در سال ۱۳۸۲ آغاز شد و در جریان آن، حسن روحانی به نمایندگی از جمهوری اسلامی در کاخ سعدآباد با وزیران امور خارجه سه کشور فرانسه، آلمان و بریتانیا دیدار و گفتوگو کرد.
پس از روی کار آمدن محمود احمدینژاد در سال ۱۳۸۴ بهعنوان رییس دولت و اتخاذ رویکردی تقابلی در سیاست خارجی، بحران برنامه اتمی حکومت ایران ابعاد گستردهتری یافت و در نهایت، پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع شد.
این دوره سرآغاز اعمال گسترده تحریمهای بینالمللی علیه حکومت ایران بود.
در دوره نخست ریاستجمهوری روحانی، مسیر دیپلماسی با غرب در خصوص برنامه هستهای ایران بار دیگر فعال شد؛ روندی که ابتدا به توافق موقت ژنو در آذر ۱۳۹۲ و سرانجام به توافق برجام در تیر ۱۳۹۴ انجامید.
برجام در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما به امضا رسید. با این حال، دونالد ترامپ در نخستین دوره حضور خود در کاخ سفید، سیاست فشار حداکثری را در برابر حکومت ایران در پیش گرفت و سرانجام سال ۱۳۹۷ از برجام خارج شد.
در واکنش به این اقدام ترامپ، جمهوری اسلامی روند کاهش تعهدات هستهای خود را در دستور کار قرار داد.
پس از پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۱۳۹۹، این بار مذاکرات بهصورت غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن از سر گرفته شد، اما به نتیجهای نینجامید.
ورود مجدد ترامپ به کاخ سفید در سال ۱۴۰۳، بار دیگر به اعمال سیاست فشار حداکثری علیه حکومت ایران منجر شد.
پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
بر پایه گزارشها، ترامپ در نامهای خطاب به علی خامنهای، ضربالاجلی ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق در مذاکرات تعیین کرده بود؛ اما با ناکام ماندن گفتوگوها، روند تقابل وارد مرحلهای تازه شد و کارزار نظامی علیه حکومت ایران در دستور کار قرار گرفت.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، بمبافکنهای بی-۲ ایالات متحده سایتهای نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار دادند.
پس از آغاز انقلاب ملی ایرانیان در دیماه ۱۴۰۴، حمایت علنی ترامپ از معترضان و کشتار دهها هزار نفر به دست نیروهای سرکوب، فشارها بر جمهوری اسلامی افزایش یافت و تهران بار دیگر به میز مذاکره با واشینگتن بازگشت.
این دور از گفتوگوها نیز با میانجیگری عمان برگزار شد، اما دستاوردی فراتر از مذاکرات پیش از جنگ ۱۲ روزه به همراه نداشت و بار دیگر، دور تازهای از حملات علیه ایران آغاز شد.
علی خامنهای، دیکتاتور تهران، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، عبدالرحیم موسوی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع، غلامرضا سلیمانی، رییس سازمان بسیج و عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع جمهوری اسلامی، از جمله مقامهای بلندپایهای بودند که در جریان جنگ اخیر از پا درآمدند.
فصل جدید مذاکرات
اکنون آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر پای میز مذاکره خواهند نشست. گفتوگوهایی که نتیجه آن میتواند بر تحولات منطقهای و جهانی تاثیرگذار باشد.
خبرگزاری رویترز ۲۶ خرداد نوشت دو موضوعی که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از آنها بهعنوان دلایل آغاز جنگ نام میبردند، یعنی حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی و برنامه موشکی تهران، ظاهرا در دستور کار مذاکرات آینده قرار ندارند.
شاهزاده رضا پهلوی ۲۶ خرداد تاکید کرد توافق آمریکا با جمهوری اسلامی خواسته مردم ایران را نادیده میگیرد.
او افزود ۴۰ هزار ایرانی در عرض دو روز جان خود را از دست ندادند تا درباره یک توافق هستهای یا باز ماندن تنگه هرمز مذاکره شود.
سایت حقوق بشری هرانا گزارش داد بر اساس حکمی که ۲۳ خرداد از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به ریاست غلامرضا اکبریمقدم صادر و به نظری ابلاغ شده، چهار سال حبس بابت اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و یک سال حبس بابت اتهام «تبلیغ علیه نظام» برای او در نظر گرفته شده است.
همزمان، سایت دادبان نوشت در متن دادنامه، «سفر از شهرستان سیرجان و حضور در تجمعات در پاسخ به فراخوانهای منتشرشده در فضای مجازی» و همچنین «فعالیت گسترده در شبکههای اجتماعی در حمایت از شعار زن، زندگی، آزادی و سر دادن شعار علیه نظام» از مصادیق اتهامات مطرحشده علیه او عنوان شده است.
بر اساس این گزارش، در رای دادگاه آمده است که نظری با «قصد قبلی» در این تجمعات حضور یافته و بهدلیل نداشتن نسبت خانوادگی یا آشنایی با فرد متوفی، حضور او ناشی از همراهی با معترضان و مشارکت در شعارهای اعتراضی ارزیابی شده است.
انتقاد از روند رسیدگی قضایی
جلسه رسیدگی به اتهامات نظری ۱۱ خرداد در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد برگزار شد.
یک منبع آگاه درباره روند رسیدگی به پرونده او به هرانا گفت در جلسه دادگاه، فرصتی برای ارائه دفاعیات به این مادر دادخواه داده نشد و وکیل او نیز تنها زمان محدودی برای دفاع از موکلش در اختیار داشت.
نظری ۲۲ آذر ۱۴۰۴ در مراسم هفتم خسرو علیکردی در مشهد بازداشت شد و حدود یک ماه بعد با تودیع وثیقه ۱۰۰ میلیون تومانی بهطور موقت آزاد شد.
دادستان مشهد ۲۲ آذر ۱۴۰۴ از بازداشت ۳۹ نفر در مراسم هفتم علیکردی خبر داد، اما فعالان حقوق بشر شمار بازداشتشدگان را بیش از ۵۰ نفر برآورد کردند.
این مراسم ۲۱ آذر ۱۴۰۴ در مشهد برگزار شد و حاضران با سردادن شعارهای اعتراضی یاد علیکردی را گرامی داشتند. وکیلی که پیکرش ۱۵ آذر در دفتر کارش پیدا شد و بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی و برخی فعالان سیاسی و مدنی، مرگ او را «قتل حکومتی» خواندند.
پروندههای مرتبط با مراسم هفتم علیکردی
در پروندهای مرتبط، جلسه دادگاه جواد علیکردی، برادر خسرو علیکردی، ۲۰ خرداد در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد برگزار شد. او که از ۲۱ آذر ۱۴۰۴ در بازداشت است، با اتهامهای «اجتماع و تبانی» و «تبلیغ علیه نظام» روبهروست.
در همین پرونده و بازداشتهای مرتبط با مراسم هفتم علیکردی، شماری دیگر از بازداشتشدگان نیز پیشتر با احکام سنگین روبهرو شدهاند؛ از جمله نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، که بهمن ۱۴۰۴ به هفت سال و شش ماه حبس، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال تبعید به شهرستان خوسف محکوم شد.
همچنین محمد زنگنه، از دیگر بازداشتشدگان مرتبط با این پرونده، به سه سال و شش ماه حبس محکوم شده است.
سایت دادبان نوشت از منظر حقوقی، انتساب اتهاماتی مانند «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و «فعالیت تبلیغی علیه نظام» بهدلیل شرکت در تجمعات مسالمتآمیز یا حمایت از شعارهای اعتراضی، همواره محل مناقشه بوده است.
بر اساس این گزارش، حق آزادی بیان، آزادی عقیده و حق مشارکت در تجمعات مسالمتآمیز از جمله حقوق بنیادینی هستند که هم در قانون اساسی جمهوری اسلامی و هم در اسناد بینالمللی حقوق بشر به رسمیت شناخته شدهاند و محدود کردن آنها باید مبتنی بر ضرورت، تناسب و نص صریح قانون باشد.
دادبان همچنین تاکید کرد صرف حضور در یک مراسم یا تجمع یا فعالیت در شبکههای اجتماعی، به تنهایی نمیتواند دلیلی کافی برای انتساب جرایم امنیتی تلقی شود و اثبات چنین اتهاماتی مستلزم ارائه دلایل روشن و احراز تمامی عناصر قانونی جرم است.
صدور احکام سنگین علیه مادران دادخواه و بستگان جانباختگان اعتراضات، نگرانیها را درباره استفاده از سازوکارهای قضایی و پروندهسازیهای امنیتی برای محدود کردن حق دادخواهی، آزادی بیان و فعالیتهای مدنی، افزایش داده است.
این روند در سالهای اخیر بارها علیه خانوادههای جانباختگان اعتراضات سراسری، حامیان جنبش «زن، زندگی، آزادی» و دیگر کنشگران مدنی و دادخواه در ایران به کار گرفته شده است.
حسین اکبریان، مدیرعامل آبفای منطقه یک تهران، چهارشنبه ۲۷ خرداد اعلام کرد تهران ششمین سال متوالی خشکسالی را میگذراند و با وجود بهبود بارندگیهای امسال در مقایسه با سال گذشته، میزان بارش همچنان کمتر از میانگین بلندمدت است و نگرانیها درباره تامین پایدار آب پایتخت ادامه دارد.
به گفته او، سال آبی گذشته کمبارشترین سال در بیش از شش دهه اخیر بود و این موضوع باعث شد ذخایر سدهای تامینکننده آب تهران در ابتدای سال آبی جاری از وضعیت مطلوبی برخوردار نباشند.
او «سواد آبی» را کلید عبور از بحران کمآبی تهران دانست و ضمن تاکید بر برخورد با مشترکان پرمصرف گفت: «تلاش میکنیم مشترکان بدون کاهش رفاه، مصرف خود را مدیریت کنند و از هدررفت آب جلوگیری شود.»
پیشتر در ۲۲ خرداد، خبرگزاری ایلنا گزارش داد استانهای تهران، قم، سمنان و مرکزی با حدود ۳۰ درصد کاهش بارش، شدیدترین وضعیت خشکسالی را در کشور تجربه میکنند و در این میان، تهران در بغرنجترین شرایط قرار دارد.
مسئولان جمهوری اسلامی در حالی مردم را به صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف فرا میخوانند که خود از حل ریشهای بحرانهای ساختاری و مدیریتی در حوزه آب و برق ناتوان ماندهاند.
ضعف در حکمرانی و ناکارآمدی در اجرای سیاستها
خبرگزاری ایسنا ۲۶ خرداد گزارش داد تهران بهعنوان بزرگترین مرکز جمعیتی کشور، بهدلیل کاهش چشمگیر بارشها، محدودیت منابع آب تجدیدپذیر و برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی، با چالش تامین آب مواجه است.
ایسنا نوشت «ضعف در حکمرانی منابع آب، نبود متولی واحد و ناکارآمدی در اجرای سیاستها»، در کنار عوامل طبیعی مانند تغییرات اقلیمی و کاهش بارشها، نقش مهمی در تشدید بحران آب در پایتخت و سایر مناطق کشور داشته است.
بر اساس شاخص سرانه آب تجدیدپذیر که از تقسیم حجم منابع آبی ناشی از بارش بر جمعیت به دست میآید، تهران در میان استانهای کشور کمترین میزان دسترسی به منابع آب تجدیدپذیر را دارد.
به گزارش ایسنا، علیرغم اجرای طرحهای انتقال آب و بهرهگیری از سدهای اطراف، تهران همچنان بهدلیل جمعیت بالا و منابع آبی محدود با عدم تناسب میان عرضه و تقاضای آب روبهروست.
تداوم خشکسالی در تهران و ثبت بارشهایی کمتر از میانگین طی پنج سال اخیر، بهویژه دریافت تنها ۵۰ درصد بارندگی معمول در سال گذشته، فشار بر منابع آبی پایتخت را افزایش داده و به تنش آبی منجر شده است.
در سالهای معمولی، نیمی از آب مورد نیاز تهران از سدها و نیمی دیگر از منابع زیرزمینی تامین میشود. با این حال، در دورههای خشکسالی و بهدنبال کاهش ورودی آب به سدها، سهم منابع زیرزمینی در تامین آب پایتخت به حدود ۶۰ درصد میرسد.
سال آبی دورهای ۱۲ ماهه است که برای اندازهگیری و تحلیل بارشها، روانآبها و منابع آب استفاده میشود و در ایران، از اول مهر هر سال تا پایان شهریور سال بعد محاسبه میشود.
انتقال آب یا جابهجایی بحران؟
ایسنا در ادامه به نقل از کارشناسان حوزه آب هشدار داد انتقال آب بینحوضهای در ظاهر راهکاری برای جبران کمآبی است، اما در عمل تنها محل بروز بحران را تغییر میدهد.
به گفته آنها، انتقال آب با هدف تامین نیازهای پایتخت پیامدهای گستردهای برای حوضههای مبدا به همراه داشته و فشار مضاعفی بر منابع آبی این مناطق وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، آب منتقلشده از سدهای لتیان و ماملو به تهران موجب افت شدید سطح آبهای زیرزمینی در دشت ورامین شده است. همچنین بخشی از تالابهای این منطقه در نتیجه کاهش منابع آبی خشک شده و با مشکلات زیستمحیطی روبهرو هستند.
همچنین آبی که از سد لار به تهران منتقل میشود، بخشی از منابع آبی استان مازندران است. این در حالی است که مازندران با وجود برخورداری از بارش مناسب، با پدیده فرونشست زمین و چالش تامین آب شرب در برخی مناطق دست و پنجه نرم میکند.
به گفته کارشناسان، انتقال آب از طالقان به تهران نیز بخشی از ظرفیت جبران کمآبی در دشت قزوین را کاهش داده است.
۲۱ اردیبهشت، عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب کشور، اعلام کرد حدود ۳۵ میلیون نفر در ایران با مشکل کمآبی روبهرو هستند.
تهران توان پذیرش این جمعیت را ندارد
ایسنا در ادامه گزارش خود تاکید کرد انتقال آب علاوه بر تخریب منابع در حوضه مبدا، وابستگی بیشتر مناطق مقصد به منابع بیرونی را به دنبال دارد.
این رسانه افزود: «تهران دیگر توان پذیرش این حجم از جمعیت و مصرف را ندارد. توسعه پایدار یعنی اول منابع را بسنجیم، بعد توسعه دهیم. ولی در عمل، اول توسعه میدهیم، بعد دنبال منابع میگردیم.»
بر اساس این گزارش، «هماهنگی و همافزایی ارکان مختلف حکومت، اجماع کارشناسی و تخصصی و همراه کردن مردم» سه گام اساسی برای مدیریت و برونرفت از بحران آب در کشور به شمار میرود.
وبسایت «قلمرو رفاه» ۲۴ خرداد نوشت ایران اکنون یکی از شدیدترین بحرانهای آب در تاریخ معاصر خود را تجربه میکند، میانگین بارندگی سالانه کشور به کمتر از ۲۵۰ میلیمتر رسیده است و بسیاری از منابع آب سطحی با کاهش چشمگیر مواجه شدهاند.
این روزنامه چهارشنبه ۲۷ خرداد نوشت نرخ وقوع جرم در ایران تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله تورم، بیکاری، نوسانات ارزی و فشارهای معیشتی قرار دارد.
همچنین مسائل اجتماعی مانند طلاق، خشونتهای خانوادگی، مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر، مهاجرت و گسترش حاشیهنشینی، در کنار تحولات سیاسی از جمله جنگ و اعتراضات، از دیگر عوامل موثر بر افزایش جرائم عنوان شدهاند.
در ماههای اخیر، تورم فزاینده و افزایش چشمگیر قیمت کالاهای اساسی، فشار اقتصادی قابل توجهی بر خانوارها وارد آورده و معیشت بخش گستردهای از جامعه را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
شهروندان همچنین با مشکلاتی مانند گرانی و کمبود دارو، اخراج گسترده نیروهای کار و کاهش فرصتهای شغلی دست به گریبان بودهاند.
رابطه مستقیم تورم و بزهکاری
قاسم قاسمی، جرمشناس، ۲۷ خرداد در گفتوگو با اعتماد هشدار داد آمار جرائم در ایران، بهویژه جرائم خشن و جرائم علیه اموال، طی ماهها و سالهای گذشته افزایش یافته است.
او با اشاره به رابطه مستقیم مشکلات اقتصادی و بزهکاری تاکید کرد با رشد نرخ تورم، میزان سرقت و جرائم مالی نیز در جامعه افزایش مییابد.
این کارشناس افزود: «ظرف همین چند ماه اخیر، نرخ کالاهای اساسی مردم دچار تورم چند صد درصدی شده و این موضوع بر هیچ کس پوشیده نیست. اولین اثر این تلاطم اقتصادی احساس ناامنی در افراد است. احساس ناامنی افراد را به وضعیت بقا سوق میدهد و حس ناامنی مطمئنا در رفتار انسانها تاثیر میگذارد.»
به گفته قاسمی، احساس ناامنی خویشتنداری افراد را کاهش میدهد و باعث بروز واکنشهای بیمحابا و خشمگینانه میشود که گاه به ارتکاب جرم و بزه میانجامد.
او ادامه داد: «در جامعه ایران، مردم سالهاست در شرایط اضطرار قرار گرفتهاند و اگر رفتارشان غیرقانونی است، شاید انتخاب آنها نیست و از روی ناچاری است. البته تمام جرائم را نمیتوان اینگونه توصیف کرد و این موارد شامل قشر ضعیف جامعه میشود.»
قاسمی تفاوتهای نسلی، شکافهای عمیق فرهنگی، همزیستی از روی اجبار و تعارضات سیاسی را از دیگر دلایل افزایش وقوع جرم در کشور دانست.
طبق اعلام مرکز آمار ایران، تورم شش قلم از خوراکیهای پرمصرف خانوارهای شهری در اردیبهشتماه به بیش از ۲۰۰ درصد رسید.
۲۵ خرداد، خبرگزاری ایلنا گزارش داد شورای عالی کار در سال جاری رقم ۵۵۴ هزار تومان را بهعنوان دستمزد روزانه کارگران در نظر گرفته است، اما «دستمزد یک روز کارگر برای هشت ساعت کار پیاپی، پول خرید ۲۵۰ گرم گوشت قرمز هم نیست».
پیشتر، یافتههای یک پژوهش که بازه زمانی سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ را بررسی کرده بود، نشان داد وخامت اوضاع اقتصادی در ایران به افزایش آمار نزاعهای جمعی در استانهای مختلف کشور منجر شده است.
انتقاد از برخورد دوگانه دستگاه قضایی و مصونیت اختلاسگران
قاسمی در ادامه، با انتقاد از نحوه برخورد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی با جرائم مختلف گفت اجرای قانون در قبال انواع جرائم و طبقات مختلف مجرمان، یکسان نیست.
به گفته او، برخی جرائم و برخی گروههای اجتماعی بیش از دیگران در کانون توجه مجریان قانون قرار میگیرند، در حالی که نسبت به برخی دیگر حساسیت و دقت کمتری وجود دارد.
این جرمشناس افزود: «تعداد زیادی از افرادی که مرتکب جرائم مالی میشوند، بهویژه مجرمان یقهسفید، از حداقلهای زندگی برخوردار هستند. آمار اختلاس و ارتشا که مربوط به جرائم یقهسفیدها میشود، بالاست .... اختلاس و ارتشا در جامعه شایع شده و قبح دریافت و پرداخت رشوه ریخته شده است.»
قاسمی هشدار داد عملکرد دستگاه قضایی این «پیام نادرست» را به جامعه منتقل کرده که مرتکبان جرائم اقتصادی، اختلاس و ارتشا، از مصونیت نسبی برخوردارند: «بسیاری از مجرمانی که در این سالها مرتکب سرقت اموال عمومی یا بیتالمال شدهاند و اخبارش در جامعه پیچیده شده، آزاد در جامعه میچرخند و موفق هم هستند.»
در سالهای اخیر، بسیاری از مقامهای جمهوری اسلامی و اعضای خانواده و وابستگان آنها در پروندههای متعدد فساد اقتصادی نقش داشتهاند، اما یا با مصونیت قضایی روبهرو بودهاند یا پس از مدت کوتاهی از زندان آزاد شدهاند.
سیانان در گزارش خود گفت مذاکرهکنندگان آمریکایی در حال تلاش برای انتشار سریع متن توافق میان واشینگتن و تهران هستند، اما همزمان میکوشند اهمیت مفاد دقیق این سند را کماهمیت جلوه دهند.
یک مقام آمریکایی به این شبکه گفت: «تیم مذاکرهکننده ترامپ متنی تهیه کرده که به ایران اجازه میدهد آنچه را برای مصرف سیاسی داخلی خود نیاز دارد، بیان کند.»
مقامهای آمریکایی به شبکه سیانان گفتند که متن توافق بیش از آنکه یک سند اجرایی دقیق باشد، چارچوبی سیاسی برای فراهم کردن فضای مناسب جهت مذاکرات فنی و حضوری آینده است.
به گفته این مقامها، متن تفاهمنامه بسیار کلی و مبهم تنظیم شده و هدف اصلی آن ایجاد شرایطی مساعد برای مذاکرات پیچیده بعدی و همچنین فراهم کردن امکان ارائه توافق به افکار عمومی داخل ایران است.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه ۲۵ خرداد به سیانان گفته بود این یادداشت تفاهم تنها یک و نیم صفحه است.
مقامهای آمریکایی به سیانان گفتند متن تفاهمنامه بازتابدهنده برخی تعهدات مهمی نیست که حکومت ایران از طریق کانالهای محرمانه به آمریکا ارائه کرده است.
بهگفته مقامهای آمریکایی، همین تعهدات غیرعلنی باعث شده واشینگتن با امضای توافق موافقت کند.
یکی از مقامها گفت:«نباید بیش از حد روی متن تفاهمنامه تمرکز کرد.»
او این سند را «یک سند سیاسی» توصیف کرد و افزود:«آنچه از خود سند مهمتر است، درک و تفاهمی است که میان ما وجود دارد. به همین دلیل مهم بود که این توافق انجام شود تا بتوانیم فضای لازم را برای گفتوگو درباره همه این موضوعات ایجاد کنیم. در متن اساسا گفته شده که تحریمها کاهش مییابد، درباره موضوع هستهای توافق خواهد شد و منابع مالی آزاد میشوند. اما زمان کاهش تحریمها به میزان پیشرفت بستگی دارد و منابع مالی نیز زمانی آزاد خواهند شد که درباره سازوکارهای آن توافق کنیم.»
خطر واکنش داخلی علیه دولت ترامپ
این رویکرد میتواند واکنشهای شدیدی را در داخل آمریکا علیه دولت ترامپ برانگیزد.
مقامهای آمریکایی ماهها برای دستیابی به توافق با ایران تلاش کردهاند تا به جنگی پایان دهند که در میان افکار عمومی آمریکا محبوبیت چندانی ندارد و موجب افزایش شدید قیمت سوخت شده است.
در همین حال، جناحهای تندرو محافظهکار خواستار انتشار متن توافق شدهاند، زیرا نگران هستند که ترامپ و دولت او برای پایان دادن به جنگ، امتیازات زیادی به ایران داده باشند.
ابهام درباره اورانیوم غنیشده ایران
بهگفته فردی که متن توافق را مشاهده کرده و جزییات آن را برای سیانان شرح داده است، در متن توافق بهطور مشخص توضیح داده نشده که ایران چه تعهداتی درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود پذیرفته است.
این در حالی است که ترامپ و دیگر مقامهای آمریکایی بارها تاکید کردهاند که آمریکا بر نابودی این ذخایر نظارت خواهد کرد.
در عوض، متن توافق تنها بهصورت کلی تصریح میکند که ایران:«بار دیگر تاکید میکند که هرگز سلاح هستهای تولید نخواهد کرد.»
تعهدی که تهران پیشتر نیز در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با دولت باراک اوباما پذیرفته بود.
با این حال، مقامهای آمریکایی میگویند جمهوری اسلامی از طریق کانالهای محرمانه به واشینگتن اطلاع داده که آماده ارائه امتیازات مورد نظر دولت ترامپ است.
از جمله این امتیازات، مشارکت آمریکا در روند نابودی مواد غنیشده در داخل ایران و با هماهنگی آژانس بینالمللی انرژی اتمی عنوان شده است.
مقامهای آمریکایی تاکید کردهاند که این تعهد بهطور صریح در متن توافق ذکر نشده است.
جزییات کمکهای مالی به ایران
در مقابل، متن توافق درباره مزایای مالی احتمالی ایران جزییات بیشتری ارائه میدهد.
بر اساس اظهارات مقامهای آمریکایی، در صورت اجرای تعهدات از سوی تهران، ایران میتواند در آینده به یک صندوق توسعه و بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری دسترسی پیدا کند.
ترامپ و ونس بارها تاکید کردهاند که منابع این صندوق از بودجه یا مالیاتدهندگان آمریکایی تامین نخواهد شد.
در مورد داراییهای بلوکهشده ایران، متن توافق شفافیت کمتری دارد. در این سند تنها آمده است که این منابع در صورت پیشرفت مذاکرات آزاد شده و «به طور کامل در دسترس» ایران قرار خواهند گرفت، اما هیچ جدول زمانی مشخصی برای این موضوع تعیین نشده است.
آغاز فوری فروش نفت ایران
بر اساس متن توافق، جمهوری اسلامی بلافاصله پس از امضای تفاهمنامه میتواند صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران را از سر بگیرد.
همچنین آمریکا متعهد خواهد شد معافیتهای تحریمی لازم را صادر کند تا جمهوری اسلامی بتواند از درآمد این صادرات بهرهمند شود.
در پاسخ به پرسشها درباره این معافیتها، یکی از مقامهای آمریکایی بار دیگر تاکید کرد: «این توافق مبتنی بر عملکرد است.»
او افزود: «ایران تنها در صورتی از مزایای تفاهمنامه بهرهمند خواهد شد که به تمام تعهدات خود پایبند باشد؛ از جمله نداشتن سلاح هستهای، خنثیسازی مواد غنیشده و عدم ایجاد اختلال در آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز.»
فشار رهبران غربی برای شفافسازی
اگرچه دولت آمریکا هنوز متن توافق را منتشر نکرده، نسخههایی از آن در میان مقامهای اروپایی و دیگر کشورهای عضو گروه هفت که این هفته در فرانسه گرد هم آمدهاند، در حال گردش است.
بهگفته یک منبع آگاه، رهبران حاضر در نشستهای برگزارشده در شهر اویان-له-بن فرانسه از ترامپ خواستهاند درباره برخی بندهای توافق توضیح بیشتری ارائه کند.
اختلاف بر سر زمان انتشار متن توافق
محرمانه ماندن متن توافق حتی در میان برخی متحدان ترامپ نیز انتقادهایی را برانگیخته است.
منتقدان میپرسند چرا توافقی که امضا شده، همچنان نباید منتشر شود.
ونس بهصورت علنی گفته است آمریکا خواهان انتشار توافق است، اما «تشریفات دیپلماتیک» و درخواست جمهوری اسلامی و کشورهای میانجی باعث شده انتشار آن به تاخیر بیفتد.
او روز سهشنبه به شبکه فاکسنیوز گفت: «قطریها و پاکستانیها در تمام این مذاکرات میان ما و ایرانیها نقش میانجی را ایفا کردهاند و عملا از ما خواستهاند روند انتشار توافق بهصورت مرحلهبندیشده انجام شود.»
بهگزارش سیانان در پشت صحنه، برخی مقامهای دولت ترامپ خواهان انتشار فوری متن هستند، اما برای پیشبرد روندهای داخلی در ایران به تهران فرصت دادهاند.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت: «ما میخواهیم متن منتشر شود. آنها از ما خواستهاند تا جمعه صبر کنیم، اما ما در حال بررسی این هستیم که آیا میتوان آن را زودتر منتشر کرد یا نه. دقیقا همین کاری است که اکنون در حال انجام آن هستیم.»
نقش مجتبی خامنهای
سیانان در ادامه گزارش خود نوشت یکی از عوامل پیچیدهکننده روند انتشار توافق، مجتبی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی، عنوان شده است.
مقامهای آمریکایی میگویند او بهطور ضمنی با تفاهمنامه موافقت کرده و در داخل ایران بحثهایی درباره صدور بیانیهای از سوی او پیش از مراسم رسمی امضای توافق در سوئیس در روز جمعه در جریان است.
بهگفته این مقامها، انتشار زودهنگام متن توافق ممکن است صدور چنین بیانیهای را دشوار کند.
ترامپ: میتوانم متن توافق را از حفظ بخوانم
ترامپ سهشنبه به خبرنگاران گفت که منتظر یک «فضای رسمی» برای انتشار توافق است، اما مدعی شد آنقدر به مفاد آن افتخار میکند که میتواند متن را کلمه به کلمه مقابل دوربینها بازگو کند.
او همچنین اظهار داشت که دور بعدی مذاکرات برای حل مسائل باقیمانده از مرحله نخست آسانتر خواهد بود.
یکی از مقامهای دولت ترامپ این مرحله بعدی را که شامل مذاکرات فنی و تخصصی است، «دوره آزمایشی ایران» توصیف کرد.
در طول این دوره ۶۰ روزه که از روز جمعه با مذاکرات حضوری هیاتهای جمهوری اسلامی و آمریکایی آغاز خواهد شد، دولت ترامپ فرصت خواهد داشت میزان جدیت حکومت ایران در اجرای تعهدات و امتیازاتی را که حاضر است در حوزه هستهای ارائه کند، ارزیابی کند.
یکی از مقامهای آمریکایی در پایان گفت:
«تمرکز ما بیشتر بر دستیابی به توافق نهایی است؛ یعنی بر محتوا و ایجاد اعتماد. این موضوع از مدیریت روایتها و فضای رسانهای مهمتر است.»
