فایننشال‌تایمز گزارش داد روسیه با وجود نیازهای نظامی خود در جنگ اوکراین، در چارچوب گسترش همکاری‌های تسلیحاتی با جمهوری اسلامی، با تامین ۹۰ پرتابگر موشک‌های هدایت‌شونده پیشرفته برای تهران موافقت کرده است.
این روزنامه پنج‌شنبه ۱۴ آبان نوشت برنامه تولید سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ یکی از شرکت‌های بزرگ صنایع دفاعی روسیه، سفارش این پرتابگرهای قابل نصب روی بالگرد را ثبت کرده است.
با این حال، سند روشن نمی‌کند که این تجهیزات در نهایت به حکومت ایران تحویل داده شده‌اند یا نه.
این سفارش از تقویت همکاری‌های نظامی دو طرف از زمان آغاز جنگ اوکراین در اسفند ۱۴۰۰ حکایت دارد؛ روابطی که به گفته مقام‌های اطلاعاتی غربی، در جریان مناقشه کنونی خاورمیانه نیز گسترش یافته است.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در هفته‌های گذشته بارها کوشیده است کمک‌های نظامی روسیه و چین به جمهوری اسلامی را کم‌اهمیت جلوه دهد.
ترامپ ۲۷ مهر اعلام کرد مسکو و پکن با وجود توانایی کمک بیشتر به تهران، حمایت بسیار محدودی از آن کرده‌اند که این وضعیت «بسیار مثبت» است.
رییس‌جمهوری آمریکا پیش‌تر نیز گفته بود کمک روسیه به جمهوری اسلامی در مقایسه با توان این کشور است.
رد پای حکومت ایران در اسناد روسیه
دالاس آنالیتیکس، یک سازمان اطلاعاتی خصوصی اوکراینی، سند تولید پرتابگرها را در اختیار فایننشال‌تایمز قرار داده است.
این سند پیوست نامه‌ای بود که ویمپل، از شرکت‌های برجسته طراحی موشک و سامانه‌های پرتاب روسیه، در مه ۲۰۲۴ ارسال کرده بود.
ویمپل در نامه از دفتر طراحی دفاعی کی‌بی‌ام خواسته بود تحویل قطعات پرتابگرهای «APU-L» و «APU-305» را سرعت ببخشد و هشدار داده بود تاخیر در تامین قطعات، روند اجرای ۹ قرارداد را به خطر می‌اندازد.
برنامه تولید پیوست نامه، هفت مشتری روس و دو خریدار خارجی را فهرست کرده: چین با سفارش ۱۹۲ پرتابگر «APU-305» و خریداری با نام رمزی «K-10» که ۹۰ پرتابگر «APU-L» سفارش داده است.
به گفته یک فرد آگاه و بر اساس اسناد داخلی روسیه، روس‌‌اوبورون اکسپورت، آژانس دولتی صادرات تسلیحات این کشور، از رمز «K-10» برای اشاره به حکومت ایران استفاده می‌کند.
فایننشال‌تایمز برای تایید هویت خریدار، به قرارداد هواپیماهای جت آموزشی و تهاجمی سبک «یاک-۱۳۰» استناد کرده که نام خریدار در آن به‌صراحت «K-10، ایران» درج شده است.
برنامه تولید سال ۲۰۲۳ یکی از زیرمجموعه‌های روستک، مجموعه دولتی صنایع دفاعی روسیه، نیز شش فروند یاک-۱۳۰ را به همین خریدار اختصاص داده بود؛ دو فروند برای نیمه نخست سال و چهار فروند برای نیمه دوم.
این برنامه با گزارش‌های منتشرشده همخوانی دارد. تسنیم سال ۱۴۰۲ از دریافت دو فروند یاک-۱۳۰ نوشت و موسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم نیز تحویل هر شش فروند را تا پایان سال ۲۰۲۴ ثبت کرد.
۲۹ شهریور، شبکه فاکس‌نیوز با بررسی یک سند ۴۴ صفحه‌ای از دولت روسیه خبر داد مسکو برای گسترش همکاری‌ها با تهران در حوزه‌های مالی، هسته‌ای، انرژی، هوانوردی و حمل‌ونقل تا پایان ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی کرده است.
پرتابگرهایی برای حملات سریع و دقیق
هر دو نوع پرتابگر برای حمل موشک هدایت‌شونده سبک و چندمنظوره روسیه، موسوم به «ال‌ام‌یو‌آر» یا «ایزدلیه ۳۰۵»، طراحی شده‌اند؛ موشکی دقیق با قابلیت اصابت به اهداف متحرک که نیروهای روس به‌طور گسترده در اوکراین به کار می‌گیرند.
این موشک سال ۲۰۲۱ در نمایشگاه نظامی «آرمی» روسیه رونمایی شد و سال بعد به خدمت نیروهای مسلح درآمد.
یکی از نمایندگان دالاس آنالیتیکس گفت این موشک با سرعت حدود ۲۳۰ متر بر ثانیه، مسافت ۱۴ کیلومتر را در حدود یک دقیقه طی می‌کند و بسیار زودتر از پهپاد به هدف می‌رسد.
اپراتور نیز می‌تواند آن را در طول پرواز هدایت کند تا اهداف کوچک و متحرک را با دقت بزند.
او افزود شیوه استفاده از این سلاح بر شلیک و عقب‌نشینی سریع استوار است و این موشک کوتاه‌برد برای حملات ضربتی و کمین کاربرد دارد.
بر اساس «راهنمای جهانی تجهیزات» ارتش آمریکا، پرتابگر «APU-L» برای بالگرد تهاجمی «می-۲۸» طراحی شده و دو موشک حمل می‌کند. ظرفیت «APU-305» نیز یک موشک است.
حکومت ایران بالگرد می-۲۸ را نیز در اختیار دارد. مهدی فرحی، معاون وزیر دفاع، آذر ۱۴۰۲ گفته بود ترتیبات پیوستن این بالگردها به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نهایی شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۲۶ مهر همکاری روسیه با جمهوری اسلامی را کاملا مغایر با منافع اسرائیل خواند.
او هشدار داد این همکاری همچنین برخلاف منافع خود روسیه است و دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای می‌تواند مسکو را نیز با تهدید روبه‌رو کند.
حمایت مسکو در چارچوب خطوط قرمز
فایننشال‌تایمز پیش‌تر از کمک روسیه به توسعه موشک‌های کروز مافوق صوت جمهوری اسلامی، فروش موشک‌های ضدهوایی دوش‌پرتاب «وربا» و تعامل با تهران درباره اطلاعات مرتبط با تسلیحات هسته‌ای گزارش داده بود.
نیکول گراجوسکی، پژوهشگر غیرمقیم بنیاد کارنگی، گفت این همکاری‌ها نشان می‌دهد مسکو با وجود نیازهای تسلیحاتی خود در جنگ، همچنان به تامین سلاح برای تهران تمایل دارد و کمتر از گذشته نگران اعتراض‌های غرب است.
هانا نوته، مدیر برنامه اوراسیا در مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات هسته‌ای جیمز مارتین، نیز گفت روسیه می‌کوشد حمایت از جمهوری اسلامی به روابطش با آمریکا و دیگر کشورهای خاورمیانه لطمه نزند.
او افزود: «روسیه همچنان برای میزان دخالت خود در این جنگ خطوط قرمز مشخصی دارد. به همین دلیل، حمایتش از ایران از نظر عملیاتی مفید بوده، ولی مسیر جنگ را تغییر نداده است.»
وزارت خارجه آمریکا چهارشنبه ۱۳ آبان دو فرد و یک شرکت را به‌دلیل نقش در تلاش برای تامین سامانه‌های پدافند هوایی دوش‌پرتاب برای جمهوری اسلامی تحریم کرد؛ اقدامی که چند ساعت پس از اعلام تحریم شبکه ثبت جعلی کشتی‌ها و یک شرکت خدمات هوایی انجام شد.
وزارت خارجه آمریکا در اطلاعیه‌ای که در چهارم نوامبر، برابر با ۱۳ آبان، به ایران‌اینترنشنال رسیده اعلام کرد این تحریم‌ها بخشی از کارزار مستمر واشینگتن علیه شبکه‌های تامین تسلیحات حکومت ایران است و در ادامه اقدامات هشتم مه، دهم ژوئن و پانزدهم ژوئیه ۲۰۲۶ [برابر با ۱۸ اردیبهشت، ۲۰ خرداد و ۲۴ تیر] اعمال می‌شود.
به گفته این وزارتخانه، هدف این اقدامات بستن مسیرهای مورد استفاده تهران برای بازسازی زرادخانه خود و افزایش خطر فعالیت برای واسطه‌ها و تامین‌کنندگان کشورهای ثالث است.
واسطه‌های مستقر در بلاروس، نیجریه و روسیه هدف قرار گرفتند
محمدعلی طالبوف، مدیرعامل شرکت «آرموری الاینس»، (Armory Alliance) یکی از دو فرد تحریم‌شده است. وزارت خارجه آمریکا می‌گوید او در تلاش‌های این شرکت برای تهیه تسلیحات به نمایندگی از حکومت ایران مشارکت داشته است.
بر اساس این بیانیه، آرموری الاینس که در بلاروس مستقر است، میان شرکت‌های مستقر در چین و ایران واسطه‌گری کرده و در تلاش برای تسهیل خرید صدها سامانه پدافند هوایی دوش‌پرتاب، موسوم به «منپدز»، (MANPADS) نقش داشته است.
این شرکت پیش‌تر بر اساس فرمان‌های اجرایی ۱۳۳۸۲ و ۱۳۹۴۹ تحریم شده بود. طالبوف نیز پیش از اقدام تازه، تحت فرمان اجرایی ۱۳۳۸۲ در فهرست تحریم‌ها قرار داشت.
شرکت «ونگارد تکتیکال ساپلای لیمیتد»، (VANGUARD TACTICAL SUPPLY LIMITED) مستقر در نیجریه، دومین هدف این اقدام است. به گفته وزارت خارجه آمریکا، این شرکت با معرفی کاربران نهایی جعلی برای تسهیل تهیه سامانه‌های دوش‌پرتاب ساخت چین برای حکومت ایران تلاش کرده است. ونگارد نیز پیش‌تر بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۳۸۲ تحریم شده بود.
علی‌شیر دومولودژانوف، فردی مستقر در روسیه، سومین هدف تحریم‌های تازه است که واشینگتن او را به نقش‌آفرینی در تلاش برای تسهیل تهیه این سامانه‌ها برای حکومت ایران متهم کرده است.
واشینگتن بر اجرای تحریم تسلیحاتی سازمان ملل تاکید کرد
هر سه هدف بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۴۹ تحریم شده‌اند؛ فرمانی که اشخاص دخیل در فعالیت‌های مرتبط با تسلیحات متعارف ایران را هدف قرار می‌دهد.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد این اقدام همچنین در راستای اجرای تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه حکومت ایران است که به گفته این وزارتخانه، در سپتامبر ۲۰۲۵ دوباره برقرار شد و کشورهای عضو را از تامین چنین تسلیحاتی برای تهران منع می‌کند.
این وزارتخانه تاکید کرد به افشای شبکه‌های تسلیحاتی ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران ادامه خواهد داد و مانع دسترسی حکومت ایران به منابعی خواهد شد که، به تعبیر واشینگتن، فعالیت‌های «بی‌ثبات‌کننده» آن را تداوم می‌بخشند.
دارایی‌ها مسدود و معاملات ممنوع می‌شوند
بر اساس بیانیه وزارت خارجه آمریکا، اموال و منافع مرتبط با دارایی‌های این افراد و شرکت در آمریکا یا در اختیار و کنترل اشخاص آمریکایی مسدود می‌شود و باید به دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری، اوفک، گزارش شود.
این محدودیت‌ها نهادهایی را نیز در بر می‌گیرد که یک یا چند شخص مشمول انسداد، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم و به‌تنهایی یا در مجموع، دست‌کم ۵۰ درصد مالکیت آنها را در اختیار داشته باشند.
معاملات اشخاص آمریکایی یا معاملات در داخل آمریکا و عبوری از این کشور که با دارایی‌های اشخاص تحریم‌شده ارتباط داشته باشند، جز در موارد دارای مجوز اوفک یا مشمول معافیت، ممنوع خواهند بود. این ممنوعیت شامل ارائه و دریافت وجوه، کالا و خدمات نیز می‌شود.
چند ساعت پیش‌تر، شبکه پشتیبان ناوگان سایه تحریم شده بود
اعلام تحریم‌های مرتبط با سامانه‌های دوش‌پرتاب در پی اقدام دیگری در همان روز صورت گرفت که شبکه‌ای مستقر در هند و یک شرکت خدمات زمینی هواپیما در ترکیه را هدف قرار داد.
بر اساس گزارش پیشین ایران‌اینترنشنال، وزارت خزانه‌داری آمریکا چهار شهروند هند و ۹ شرکت مستقر در این کشور را به‌دلیل نقش در تامین اسناد و پرچم‌های جعلی برای کشتی‌های مرتبط با ناوگان سایه جمهوری اسلامی تحریم کرد.
وزارت خارجه آمریکا نیز در بیانیه‌ای جداگانه اعلام کرد سونیل کومار شارما و همسرش، جاسپریت پریتی شهید، بیش از یک دهه شرکت‌هایی ایجاد کرده‌اند که خود را مراجع رسمی ثبت کشتی و ارائه خدمات دریایی کشورها و قلمروهای مختلف معرفی می‌کنند.
به گفته این وزارتخانه، این شرکت‌ها اسناد ثبت و گواهی‌های جعلی به کشتی‌های حامل نفت ایران فروخته‌اند و بیشتر دولت‌های مربوطه نیز به‌طور علنی ارتباط خود را با این مراجع ثبت رد کرده‌اند.
واشینگتن از کشورهای صاحب پرچم، مقام‌های بندری و صنعت دریانوردی خواست اصالت ثبت کشتی‌ها را بررسی کنند و مانع ورود شناورهای ناوگان سایه به آب‌ها و بنادر خود شوند.
شرکت ترکیه‌ای به‌دلیل خدمات‌دهی به خطوط هوایی ایران تحریم شد
در اقدام چند ساعت پیش‌تر، شرکت «فوگو گراند سرویسز» (Fugo Ground Services Inc) مستقر در ترکیه نیز به‌دلیل ارائه خدمات زمینی و پشتیبانی به شرکت‌های هواپیمایی تحریم‌شده ایرانی هدف قرار گرفت.
به گزارش ایران‌اینترنشنال به نقل از وزارت خزانه‌داری آمریکا، این شرکت با ایران ایرتور، ساها، سپهران، وارش، تابان و آتا قرارداد مستقیم ارائه خدمات داشته است. واشینگتن می‌گوید ارائه خدمات به چند مورد از این شرکت‌ها در هفته‌های پس از تحریم آنها در هشتم سپتامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۷ شهریور، آغاز شده بود.
تحریم شبکه شارما و شرکت ترکیه‌ای در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی» و بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ اعمال شد. دولت آمریکا هدف این کارزار را قطع درآمدهایی اعلام کرده که به گفته واشینگتن، حکومت ایران برای تامین مالی تروریسم، اشاعه تسلیحات و حمایت از نیروهای نیابتی خود در خاورمیانه استفاده می‌کند.
جمهوری اسلامی ایران در تازه‌ترین گام برای نظامی‌سازی محیط‌های آموزشی و تحمیل ایدئولوژی جنگ‌طلبانه به کودکان، با همکاری نهادهای نظامی و امنیتی، طرح سراسری موسوم به «رویداد ملی نومیدان» را به اجرا گذاشته است.
وزارت آموزش‌وپرورش و سازمان بسیج دانش‌آموزی با اجرای طرح سراسری «نومیدان»، آموزش باز و بسته کردن سلاح و سازمان‌دهی حضور دانش‌آموزان در تجمعات شبانه حکومتی را دنبال می‌کنند.
جمهوری اسلامی از زمان مورد حمله قرار گرفتن مواضع حکومتی و نظامی خود، سیاست نظامی و امنیتی‌سازی فضای عمومی و آموزش اسلحه به حامیان را اجرا کرده است.
در این طرح‌ها، دانش‌آموزان و کودکان نیز به اجبار هدف اجرای سیاست‌ها قرار گرفته‌اند.
هم‌زمان، روایت‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال از تهدید دانش‌آموزان به کسر نمره و برخورد انضباطی برای شرکت در برنامه‌های حکومتی حکایت دارد.
طرح «نومیدان» دانش‌آموزان مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم را در بر می‌گیرد و رقابت‌های آن در سه سطح شهرستانی، استانی و ملی برگزار می‌شود. با این حال، گزارش رونمایی از طرح مشخص نمی‌کند آموزش سلاح برای کدام گروه‌های سنی پیش‌بینی شده است.
آموزش سلاح در قالب رقابت دانش‌آموزی
علی اسماعیلی، مسئول سازمان بسیج دانش‌آموزی مازندران، هشتم آبان در تشریح برنامه‌های هفته بسیج دانش‌آموزی اعلام کرد رویداد «نو میدان» چهار رشته دارد: امداد و نجات، آموزش باز و بسته کردن سلاح، سواد رسانه‌ای و تبیین و روایتگری.
خبرگزاری صداوسیما در گزارش دوازدهم شهریور از رونمایی پوستر «نو+میدان»، هدف این برنامه را تقویت توانایی دانش‌آموزان در فعالیت‌های امدادی، تبلیغی، رسانه‌ای و آنچه «تبیینی» خوانده شده، اعلام کرد.
بر اساس این گزارش، بسیج دانش‌آموزی، تشکل‌های وابسته به آموزش‌وپرورش، سازمان جوانان هلال‌احمر و جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی در اجرای طرح مشارکت دارند.
سازمان‌دهی تجمعات با محوریت مدیران مدارس
اظهارات مسئولان بسیج نشان می‌دهد کارکرد «نومیدان» به آموزش و مسابقه محدود نیست و تقویت تجمعات شبانه حامیان حکومت نیز از اهداف آن است.
سیاوش مسلمی، رییس سازمان بسیج دانش‌آموزی، ۲۶ مهر در ایلام گفت این برنامه برای افزایش حضور دانش‌آموزان در اجتماعات شبانه، با محوریت مدیران مدارس، طراحی و ابلاغ شده است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، او توضیح داد مدیران مدارس دانش‌آموزان را در گروه‌های شش‌نفره سازمان‌دهی می‌کنند تا همراه خانواده‌هایشان در تجمعات شرکت کنند و برنامه‌هایی از جمله پرچم‌گردانی و امداد و نجات انجام دهند.
پیش از این، ۲۴شهریورماه، ایران‌اینترنشنال گزارشی مبنی بر به‌کارگیری کودکان و نوجوانان در ایست‌های بازرسی و همچنین آموزش نظامی به آنها در مدارس منتشر کرده بود.
وزیر آموزش‌وپرورش: مدارس میدان جنگ است
این برنامه‌ها با ادبیات جنگی مقام‌های آموزش‌وپرورش درباره نقش مدارس همراه شده است.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، هفتم آبان در مراسم هفته بسیج دانش‌آموزی، مدارس و ذهن نوجوانان را عرصه اصلی رویارویی با «دشمن» توصیف کرد و خطاب به دانش‌آموزان گفت: «شما فرماندهان این میدان بزرگ هستید.»
در شیوه‌نامه اجرایی ۱۳ آبان نیز که به مدیران آموزشی و مدارس ابلاغ شده، موضوعاتی مانند تقویت روحیه «استکبارستیزی»، پیوند دادن برنامه‌های دانش‌آموزی با گروه‌های موسوم به مقاومت منطقه و طرح مسئله حجاب در چارچوب مقابله با «تهاجم فرهنگی غرب» گنجانده شده است.
از ساخت ماکت موشک تا تولید محتوای حکومتی
بر اساس اسناد رسیده به ایران اینترنشنال، مدارس موظف شده‌اند برای حضور دانش‌آموزان در راهپیمایی ۱۳ آبان و تجمعات شبانه برنامه‌ریزی کنند. هماهنگی حمل‌ونقل و تهیه گزارش تصویری از فعالیت‌ها نیز پیش‌بینی شده است.
ساخت ماکت موشک و پهپاد در پویش «دست‌سازه‌های اقتدار»، اجرای سرودهای ضدآمریکایی و تولید پیام‌های همبستگی با فلسطین، لبنان و یمن از دیگر برنامه‌های مدارس است.
تهدید به کسر نمره و نگرانی خانواده‌ها
در مقابل، پیام‌های دانش‌آموزان و والدین به ایران‌اینترنشنال از اعمال فشار برای شرکت در این برنامه‌ها حکایت دارد.
دانش‌آموزانی از شهسوار و کرج از تهدید به کاهش نمرات درسی و انضباطی خبر داده‌اند. دانش‌آموزی از دزفول نیز گفته مسئولان مدرسه، خودداری از عکس گرفتن با بنرهای حکومتی را با تهدید به اخراج یا معرفی به پلیس پاسخ داده‌اند.
دانش‌آموزی هم نوشته است: «در مدرسه ما، معلم آمادگی دفاعی دانش‌آموزان را مجبور می‌کند در مراسم شرکت کنند و پرچم تکان بدهند و تهدید می‌کند که اگر شرکت نکنند، از نمره‌شان کم خواهد کرد. بسیاری از دانش‌آموزان هم چون نمره برایشان اهمیت دارد، مجبور به همراهی می‌شوند.»
مخاطبی از لرستان هم گزارش داده دانش‌آموزان یک مدرسه تیزهوشان را بدون اطلاع قبلی والدین به تجمع «جان‌فدا» برده‌اند. این روایت‌ها نگرانی خانواده‌ها درباره امنیت فرزندانشان و استفاده از ابزارهای آموزشی و انضباطی برای تحمیل مشارکت سیاسی به آنان را بازتاب می‌دهد.
ایران ممکن است بتواند بخش بزرگی از زیرساخت‌های انرژی آسیب‌دیده در جنگ را بدون استفاده از فناوری‌های جدید غربی ترمیم کند. اما اینکه آیا می‌تواند صنعتی مدرن و قابل‌اتکا در حوزه انرژی بازسازی کند، پرسش دیگری است.
حملات پیاپی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات ذخیره‌سازی نفت، پالایشگاه‌های گاز و زیرساخت‌های پتروشیمی ایران آسیب وارد کرده است.
مهندسان ایرانی با حمایت تامین‌کنندگان چینی و روسی ممکن است بتوانند بخش قابل‌توجهی از ظرفیت آسیب‌دیده را احیا کنند اما تحریم‌ها، محدودیت سرمایه‌گذاری، فرسودگی تجهیزات و تهدید حملات بیشتر، چشم‌انداز بهبود پایدار این صنعت را پیچیده کرده است.
تحلیل تصاویر ماهواره‌ای «رصدخانه منازعات و محیط زیست» (CEOBS) پس از حملات ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵، انهدام چهار مخزن ذخیره‌سازی در انبار نفت شهران تهران را تایید کرد.
همین تحلیل، خسارت‌های واردشده به فاز ۱۴ پارس جنوبی را نیز ثبت کرد؛ جایی که رسانه‌های دولتی ایران از توقف موقت تولید روزانه ۱۲ میلیون مترمکعب گاز خبر داده بودند.
به گزارش رصدخانه منازعات و محیط زیست، حملات بعدی در مارس ۲۰۲۶ به تاسیسات ذخیره‌سازی نفت در شهران، اقدسیه و کرج و همچنین مجموعه پالایشگاه تهران آسیب وارد کرد.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز پس از حملات به عسلویه، آسیب‌دیدگی تاسیسات فرآورش گاز پارس جنوبی را شناسایی کرد.
زیرساخت‌های پتروشیمی نیز متحمل خسارت‌های بیشتری شدند. نشریه تخصصی صنعت پتروشیمی «آی‌سی‌آی‌اس» (ICIS) گزارش داد که حملات ۴ آوریل تاسیسات تامین خدمات جانبی فجر ۱ و فجر ۲ در ماهشهر را هدف قرار داد و مجتمع بندر امام نیز تا حدی آسیب دید.
تاسیسات فجر خدمات زیربنایی ضروری را برای دیگر واحدهای صنعتی تامین می‌کنند؛ بنابراین آسیب به این تاسیسات می‌تواند تولید را در محدوده‌ای بسیار فراتر از محل‌های مستقیما هدف قرارگرفته مختل کند.
چالش‌های پیش رو
گزارش‌هایی نیز از آغاز روند احیای ظرفیت‌ها منتشر شده است. رویترز در ۲۳ سپتامبر به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داد که نیمی از ظرفیت آسیب‌دیده پارس جنوبی احیا شده است، هرچند امکان تایید مستقل این موضوع همچنان محدود بود.
ایران از توان مهندسی داخلی قابل‌توجهی برخوردار است. پیمانکاران داخلی با وجود تحریم‌ها توسعه میدان‌های نفت و گاز را ادامه داده‌اند و مهندسان شرکت مپنا نیز از آزمایش‌های موفق توربین‌های سنگین ارتقایافته خبر داده‌اند.
اما ترمیم خسارت‌های فیزیکی ناشی از جنگ تنها یکی از چالش‌های صنعتی است که پیش از این نیز با سال‌ها کمبود سرمایه‌گذاری و محدودیت دسترسی به فناوری‌های تخصصی دست‌وپنجه نرم می‌کرد.
با افزایش عمر مخازن گازی، کاهش فشار می‌تواند تولید را پایین بیاورد، مگر آنکه تجهیزات اضافی برای تقویت فشار نصب شود. بنابراین حفظ سطح تولید حتی در تاسیساتی که از حملات نظامی در امان مانده‌اند نیز به سرمایه‌گذاری نیاز دارد.
این مشکل به‌ویژه در پارس جنوبی، میدان عظیم گازی مشترک ایران و قطر، حاد است.
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، خروج شرکای خارجی برنامه‌های نصب تجهیزات تقویت فشار در بخش فراساحلی فاز ۱۱ پارس جنوبی را مختل کرده است.
این شکاف در حوزه گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی) حتی آشکارتر است.
ایران مدت‌هاست به‌دنبال توسعه صادرات گاز طبیعی مایع‌شده بوده است، اما به‌گفته اداره اطلاعات انرژی آمریکا، محدودیت‌های دسترسی به فناوری ناشی از تحریم‌ها به توقف این برنامه‌ها کمک کرده است.
بازسازی تجهیزات آسیب‌دیده فرآورش گاز می‌تواند به احیای عرضه داخلی کمک کند. با این حال، چنین اقدامی به‌خودی‌خود یک صنعت رقابتی صادرات ال‌ان‌جی ایجاد نخواهد کرد؛ صنعتی که به فناوری تخصصی مایع‌سازی گاز، تامین مالی، ترتیبات حمل‌ونقل دریایی و مشتریان بلندمدت نیاز دارد.
آیا مسکو و پکن به کمک می‌آیند؟
چین و روسیه گزینه‌های بالقوه‌ای برای جایگزینی تامین‌کنندگان غربی به شمار می‌روند، اما نمی‌توان فرض را بر این گذاشت که هر یک از این دو کشور حاضر یا قادر به تامین مالی و بازسازی صنعت انرژی ایران در مقیاس موردنیاز خواهد بود.
چین یکی از خریداران عمده نفت ایران است و می‌تواند تجهیزات، خدمات مهندسی و منابع مالی پروژه‌ها را تامین کند. با این حال، خرید نفت خام با تخفیف لزوما به معنای تمایل به اجرای پروژه‌های زیرساختی پرهزینه و بلندمدت نیست.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا خروج شرکت ملی نفت چین (CNPC) از فاز ۱۱ پارس جنوبی پس از اعمال مجدد تحریم‌های آمریکا را مستند کرده است. شرکت‌های چینی که اجرای پروژه‌های جدید را بررسی می‌کنند، همچنان باید امنیت دریافت پرداخت‌ها، دسترسی به تجهیزات و بازدهی سرمایه‌گذاری در مقایسه با فرصت‌های موجود در دیگر مناطق را ارزیابی کنند.
کمک‌های روسیه نیز با محدودیت‌های مشابهی روبه‌روست.
تفاهم‌نامه ۴۰ میلیارد دلاری که در سال ۲۰۲۲ میان گازپروم و شرکت ملی نفت ایران امضا شد، انتظاراتی را درباره مشارکت گسترده روسیه ایجاد کرد. اما مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا درباره منابع مالی روسیه و میزان منفعت تجاری این کشور از گسترش صادرات گاز ایران تردیدهایی مطرح کرده است.
بازسازی نه به ارزش مالی تفاهم‌نامه‌ها، بلکه به تامین مالی قطعی، تحویل تجهیزات و بازگشت تاسیسات به مدار بهره‌برداری بستگی دارد.
تخریب، بازسازی و تکرار دوباره
تحریم‌ها و محدودیت‌های پرداخت‌های بین‌المللی، دسترسی ایران به سرمایه خارجی و تجهیزات وارداتی را محدود می‌کنند و اختلال در صادرات نفت نیز درآمدهای در دسترس برای بازسازی را بیش از پیش کاهش می‌دهد.
حتی در مواردی که ایران از منابع مالی و توان فنی لازم برای بازسازی برخوردار باشد، احتمال ازسرگیری حملات نظامی مانع دیگری ایجاد می‌کند.
اگرچه دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، درباره ازسرگیری حملات ابراز تردید کرده است، بنا بر گزارش‌ها، برنامه‌ریزان نظامی آمریکا و اسرائیل حملات بیشتری به تاسیسات پتروشیمی ایران را بررسی کرده‌اند.
احتمال حملات دوباره، بازسازی بلندمدت را دشوارتر می‌کند. شرکت‌ها ممکن است تمایلی به تامین مالی پروژه‌ها، عرضه تجهیزات تخصصی یا اعزام کارکنان به تأسیساتی نداشته باشند که احتمال دارد بار دیگر هدف حمله قرار گیرند.
این وضعیت تعیین اولویت‌های بازسازی را به‌ویژه مهم می‌سازد. احیای تاسیسات تصفیه و فرآورش گاز و تاسیسات خدمات زیربنایی مشترک صنعتی ممکن است چندین واحد پایین‌دستی را دوباره وارد مدار تولید کند؛ در حالی که تعمیر یک تاسیسات صادراتی مجزا، در صورت تداوم اختلال در ارتباطات تامین خوراک آن، ممکن است منافع محدودی داشته باشد.
زمان‌بندی احیای ظرفیت‌ها نیز تفاوت‌های قابل‌توجهی خواهد داشت. برخی واحدهای آسیب‌دیده در صورت دسترسی به تجهیزات ممکن است ظرف چند هفته یا چند ماه فعالیت خود را از سر بگیرند، در حالی که جایگزینی تجهیزات اصلی و ارتقای فناوری ممکن است سال‌ها طول بکشد.
مهندسان ایرانی و شرکای چینی و روسی آنها ممکن است بتوانند بخش بزرگی از زیرساخت‌های آسیب‌دیده را احیا کنند.
اما بدون سرمایه‌گذاری مستمر، دسترسی به فناوری‌های تخصصی و حفاظت در برابر حملات بیشتر، تهران در معرض این خطر قرار دارد که به‌جای دستیابی به احیای پایدار، در چرخه‌ای از تخریب و بازسازی گرفتار شود.
دادستان مرکز استان چهارمحال و بختیاری از صدور کیفرخواست برای مدیر مدرسه غیردولتی «صعود» در شهرکرد و دیگر افراد مرتبط با انتشار ویدیویی از رقص در این مدرسه به‌دلیل «جریحه‌دار شدن عفت عمومی» خبر داد.
نصرالدین صالحی، دادستان مرکز استان چهارمحال و بختیاری، چهارشنبه ۱۳ آبان اعلام کرد پس از بررسی اتهامات و تکمیل تحقیقات در دادسرای شهرکرد، کیفرخواست متهمان صادر و پرونده برای رسیدگی به دادگاه ارسال شده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد این پرونده پس از انتشار ویدیویی در صفحه رسمی دبیرستان غیردولتی «صعود» و بازتاب آن در فضای مجازی تشکیل شد.
در این ویدیو صحنه‌هایی از رقص افراد و ورق‌های بازی دیده می‌شود و فارس ورق‌های بازی را «مرتبط با قمار» توصیف کرده است.
این خبرگزاری همچنین نوشت که پس از انتشار ویدیو، آموزش‌وپرورش چهارمحال و بختیاری موضوع را در شورای نظارت بر مدارس غیردولتی بررسی کرد و مدیرکل این نهاد نیز از برخورد قانونی با افراد مرتبط خبر داد.
در گزارش منتشر شده در فارس به تعداد دقیق متهمان، هویت دیگر افراد مرتبط با پرونده و عناوین اتهامی آنها اشاره نشده است.
در همین حال، اسناد و اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهند وزارت آموزش‌وپرورش در دستورالعملی تازه، مدارس را موظف کرده است زمینه حضور حداکثری دانش‌آموزان را در تجمعات حکومتی فراهم کنند.
شماری از دانش‌آموزان از تهدید به کسر نمره و برخورد انضباطی در صورت شرکت نکردن در این برنامه‌ها خبر داده‌اند.
دادگستری چهارمحال و بختیاری ۲۵ شهریور از تشکیل پرونده کیفری برای مدیر مدرسه «صعود» و دیگر افراد مرتبط خبر داد و اعلام کرد رسیدگی به موضوع در شعبه بازپرسی دادسرای شهرکرد در جریان است.
ارشاد شاهقلی، مدیر روابط عمومی آموزش‌وپرورش چهارمحال و بختیاری، ۲۲ شهریور اعلام کرده بود که به گفته مدیر مدرسه، ویدیوی منتشر شده مربوط به یک دورهمی خانوادگی در فضای مدرسه بوده و به اشتباه در صفحه رسمی آن نشر و پس از مدت کوتاهی حذف شده است.
برخورد با مدیران مدارس در پی انتشار ویدیوهایی از رقص و پایکوبی دانش‌آموزان و معلمان، پیش از این نیز سابقه داشته است.
مهر ۱۴۰۲، پس از انتشار ویدیویی از پخش ترانه «دافی» و پایکوبی دانش‌آموزان در مدرسه‌ای دخترانه در کرمان، رضا رضایی، مدیرکل آموزش‌وپرورش استان کرمان، از برکناری مدیر مدرسه و معرفی او به هیات تخلفات اداری خبر داد.
خرداد ۱۳۹۸ نیز پس از انتشار ویدیویی از رقص کُردی دانش‌آموزان دختر و معلمان یک مدرسه غیردولتی در مهاباد، مقام‌های قضایی و مسئولان آموزش‌وپرورش این شهر از برکناری مدیر مدرسه، تجدیدنظر در گزینش معلمان و احتمال لغو مجوز مدرسه خبر دادند.
رییس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی کشور از افزایش هم‌زمان ابتلا به کرونا و آنفلوآنزا در ایران خبر داد و گفت سهم نمونه‌های مثبت کووید ۱۹ به حدود ۱۷ تا ۱۸ درصد رسیده و حدود ۵۰ درصد موارد ابتلا به این بیماری مربوط به کودکان زیر ۱۵ سال است.
آمیتیس رمضانی، عضو هیات علمی انستیتو پاستور ایران و رییس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی کشور، چهارشنبه ۱۳ آبان در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا اعلام کرد موارد ابتلا به عفونت‌های تنفسی با سرد شدن هوا افزایش یافته است.
او گفت روند ابتلا به کووید ۱۹ از بهار سال جاری صعودی بوده و بر اساس پایش نمونه‌های بیماران سرپایی و بستری، این روند همچنان ادامه دارد.
به گفته رمضانی، برخلاف بسیاری از کشورها که افزایش ابتلا به آنفلوآنزا با روند صعودی کرونا همراه نیست، در ایران موارد ابتلا به هر دو بیماری هم‌زمان افزایش یافته است.
او همچنین گفت موارد مثبت آنفلوآنزا نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیشتر شده و در حال حاضر، ویروس آنفلوآنزای نوع بی، غالب است؛ هرچند میزان شیوع آن هنوز نسبتا پایین است.
افزایش هم‌زمان بیماری‌های تنفسی در شرایطی رخ می‌دهد که بحران دارو و فشارهای اقتصادی، دسترسی شهروندان را به خدمات درمانی دشوار کرده است.
شماری از شهروندان ۱۲ آبان در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال از ناتوانی مالی برای تهیه دارو و اقلام ضروری در شرایط اضطراری خبر دادند.
علائم طولانی‌مدت و ابتلای مجدد به کرونا
رییس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی کشور گفت بیماران مبتلا به عفونت‌های تنفسی معمولا علائم شدیدتر و طولانی‌تری دارند و ممکن است تا دو یا سه هفته درگیر بیماری بمانند.
او توضیح داد سرماخوردگی معمولی اغلب با آبریزش و گرفتگی بینی همراه است و طی سه تا چهار روز بهبود می‌یابد، اما کووید ۱۹ می‌تواند با تب و لرز، سردرد، بی‌حالی و درد شکم همراه باشد.
به گفته رمضانی، اختلال بویایی و چشایی در مبتلایان به کرونا نسبت به گذشته کمتر مشاهده می‌شود و علائم این بیماری اغلب به آنفلوآنزا شباهت دارد.
او تاکید کرد سویه‌های کنونی کرونا همچنان از زیرشاخه‌های قبلی امیکرون، از جمله XFG و RV.1، هستند و جهش‌های تدریجی ویروس می‌توانند اثربخشی پادتن‌های ناشی از ابتلاهای قبلی یا واکسیناسیون را کاهش دهند.
رمضانی گفت موارد ابتلای مجدد به کووید ۱۹ افزایش یافته، اما شدت بیماری رشد قابل توجهی نداشته است.
او با اشاره به آسیب‌پذیری کودکان زیر ۱۵ سال، بر ضرورت اقدامات پیشگیرانه در مدارس تاکید کرد.
قباد مرادی، رییس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، ۲۹ شهریور درباره احتمال آغاز موج تازه آنفلوآنزا هشدار داد و بر ضرورت رعایت اقدامات پیشگیرانه، به‌ویژه در مدارس، تاکید کرد.
او ۱۵ شهریور نیز از عبور موارد ابتلا به کرونا از آستانه هشدار پایین و افزایش مبتلایان به آنفلوآنزا خبر داده بود.
