سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، یونسکو، سهشنبه ۲۰ مرداد اعلام کرد حکومت طالبان از زمان بازگشت به قدرت در افغانستان در سال ۱۴۰۰، حدود ۲.۴ میلیون دختر افغان را از تحصیل در مقطع متوسطه محروم کرده است.
طالبان در حالی خود را برای برگزاری پنجمین سالگرد بازگشت به قدرت در این هفته آماده میکنند که برخی کشورها، با وجود افزایش نگرانی نهادهای ناظر درباره وضعیت حقوق بشر، روابط خود را با حکومت این گروه گسترش دادهاند.
یونسکو در بیانیه خود اعلام کرد افغانستان تنها کشوری در جهان است که در آن دختران و زنان بهطور رسمی از تحصیل در مقاطع متوسطه و آموزش عالی منع شدهاند.
این نهاد گفت این وضعیت «این خطر را در پی دارد که افغانستان را به دههها از دست رفتن ظرفیتها، تعمیق فقر و آسیبهای جبرانناپذیر محکوم کند.»
برآورد یونسکو نشان میدهد ممنوعیت تحصیل زنان در مقاطع متوسطه و آموزش عالی میتواند تا سال ۲۰۶۶ باعث خروج ۶۰۰ هزار زن افغانستانی از نیروی کار شود، در مجموع ۹.۶ میلیارد دلار زیان درآمدی به بار آورد و خطر ازدواج زودهنگام را افزایش دهد.
محدودیتهای گسترده علیه زنان
هنگامی که طالبان در سال ۱۴۰۰ و همزمان با خروج ایالات متحده و متحدانش بار دیگر قدرت را در دست گرفتند، بارها به جامعه بینالمللی اطمینان دادند که زنان همچنان آزاد خواهند بود به مدرسه بروند و تحصیل کنند.
با وجود این وعدهها، مدارس متوسطه یک سال بعد به روی دختران بسته شدند و چند ماه بعد نیز تحصیل زنان در دانشگاهها ممنوع شد. طالبان هر دو ممنوعیت را موقتی توصیف کردند، اما این محدودیتها همچنان برقرار ماندهاند.
محدودیتهای طالبان همچنین اشتغال و رفتوآمد زنان را محدود میکند.
طالبان میگویند حقوق زنان را مطابق با برداشت خود از قوانین اسلامی و فرهنگ افغانستان رعایت میکنند.
یونسکو اعلام کرد محدودیت تحصیل زنان در مقاطع آموزش عالی در افغانستان احتمالا کمبود معلمان زن را نیز تشدید خواهد کرد؛ این در حالی است که بیش از دو میلیون کودک در سن دبستان، به دلایلی غیر از ممنوعیتهای اعمالشده علیه دختران و زنان، هماکنون از تحصیل بازماندهاند.
یونسکو برآورد میکند که افغانستان تا سال ۲۰۳۰ با کمبود بیش از ۱۱ هزار معلم زن واجد شرایط روبهرو خواهد شد.
هدا جابریان، هماهنگکننده برنامه آموزش در شرایط اضطراری یونسکو، در یک نشست توجیهی گفت: «بسیاری از معلمان کشور را ترک کردهاند... و کسانی که در نظام آموزشی حضور داشتند، از ادامه تدریس منع شدهاند.»
جابریان افزود: «این تصمیم برای منع زنان از تدریس به پسران، نهتنها شمار قابل توجهی از معلمان و مربیان واجد شرایط را از نظام آموزشی حذف کرده، بلکه باعث شده است پسران نیز توسط معلمان مرد فاقد صلاحیت لازم آموزش ببینند.»
او افزود: «آنچه برای ما باقی مانده، معلمان مرد فاقد صلاحیت لازم است یا اصلا هیچ معلمی وجود ندارد.»
یونسکو اعلام کرد بیش از ۹۰ درصد کودکان ۱۰ ساله قادر به خواندن یک متن ساده نیستند و نرخ سواد در سطح ملی ۳۷ درصد است.
بسیاری از مدارس با ازدحام دانشآموزان روبهرو هستند و امکانات کافی ندارند. بهگفته یونسکو، نزدیک به نیمی از مدارس فاقد آب، امکانات بهداشتی یا وسایل گرمایشی هستند.
تنها در سال ۱۴۰۴، سه میلیون نفر، چه به اجبار و چه بهصورت داوطلبانه، به افغانستان بازگشتند و فشار بیشتری بر مدارس وارد کردند. یونسکو همچنین اعلام کرد از سال ۱۴۰۰ تاکنون، بلایای طبیعی از جمله زمینلرزهها و سیلها باعث تعطیلی هزار مدرسه شدهاند.
ستاد مشترک ارتش کره جنوبی اعلام کرد این موشک حدود ساعت ۶ صبح چهارشنبه بهوقت محلی از منطقه «وونسان» در ساحل شرقی کره شمالی شلیک شده است.
ستاد مشترک ارتش کره جنوبی گفت در پی احتمال شلیک موشکهای بیشتر از سوی کره شمالی، نظارت و سطح آمادهباش خود را افزایش داده است.
ستاد مشترک ارتش کره جنوبی در بیانیهای اعلام کرد: «کره جنوبی، آمریکا و ژاپن با تبادل نزدیک اطلاعات درباره شلیک موشک بالستیک کره شمالی، آمادگی کامل خود را حفظ کردهاند.»
تازهترین پرتاب موشک از سوی کره شمالی، شش روز پس از آن انجام شد که پیونگیانگ پنجشنبه گذشته موشکی را به سوی دریای شرق شلیک کرد؛ موشکی که ارتش کره جنوبی آن را کوتاهبرد تشخیص داده است.
شلیک موشکهای کره شمالی در آستانی رزمایش مهم و سالانه مشترک کره جنوبی و آمریکا صورت گرفته است. این رزمایش قرار است هفته آینده و از تاریخ ۱۷ تا ۲۷ اوت برگزار شود.
دفتر ریاستجمهوری کره جنوبی چهارشنبه در واکنش به تازهترین پرتاب موشک بالستیک کره شمالی، نشست اضطراری برگزار کرد و ضمن «تحریکآمیز» خواندن شلیک موشک، خواستار توقف فوری چنین اقدامهایی شد.
درخواست برای اطلاعرسانی قبلی
در همین حال، کره جنوبی، آمریکا و ۳۷ کشور دیگر سهشنبه در بیانیهای مشترک از کشورها خواستند پیش از پرتاب موشکهای بالستیک قارهپیما (ICBM)، موشکهای بالستیک زیردریاییپرتاب (SLBM) و پرتابگرهای فضایی (SLV)، اطلاعرسانی کافی و از پیش انجام دهند.
این بیانیه پس از آن منتشر شد که چین در ۱۵ تیرماه بهطور غیرمنتظره یک موشک بالستیک زیردریاییپرتاب را به سوی آبهای آزاد اقیانوس آرام شلیک کرد؛ اقدامی که با انتقاد آمریکا و شماری دیگر از کشورها روبهرو شد. با این حال، در این بیانیه نامی از چین برده نشده است.
کشورهای امضاکننده از همه کشورها، بهویژه کشورهای دارای سلاح هستهای، خواستند پرتاب موشکهای بالستیک قارهپیما، موشکهای بالستیک زیردریاییپرتاب و پرتابگرهای فضایی را دستکم ۲۴ ساعت پیش از انجام آن اطلاع دهند.
در این بیانیه تاکید شده است که آزمایش موشکهای دارای قابلیت حمل سلاح هستهای بدون اطلاعرسانی کافی، «خطرناک» است و آرامش کشورهای نزدیک به محل این آزمایشها را مختل میکند.
به گفته این کشورها، اطلاعرسانی باید شامل اطلاعاتی مانند نوع کلی موشک بالستیک یا پرتابگر فضایی، بازه زمانی برنامهریزیشده برای پرتاب، منطقه پرتاب و جهت برنامهریزیشده آن باشد.
شرکت برق فرانسه سهشنبه ۲۰ مرداد اعلام کرد ورود گسترده عروسهای دریایی به ایستگاههای پمپاژ آب دریا باعث شد دو رآکتور شامگاه دوشنبه ۱۹ مرداد بهطور خودکار متوقف شوند.
خبرگزاری فرانسه نوشت کارکنان نیروگاه در اقدامی پیشگیرانه یکی از رآکتورها را نیز متوقف کردند و توان رآکتور شماره یک را به ۵۰ درصد کاهش دادند. یکی دیگر از رآکتورهای این نیروگاه پیشتر برای تعمیر و نگهداری برنامهریزیشده از مدار خارج شده بود و تا هنگام تنظیم این خبر، تنها یکی از رآکتورهای با تمام ظرفیت کار میکرد.
شرکت برق فرانسه تاکید کرد: «این وضعیت هیچ پیامدی برای ایمنی تاسیسات، امنیت کارکنان یا محیط زیست ندارد.»
نیروگاه گراولین در ساحل دریای شمال، شش رآکتور ۹۰۰ مگاواتی با مجموع ظرفیت ۵.۴ گیگاوات دارد و بزرگترین نیروگاه هستهای غرب اروپا بهشمار میرود. این نیروگاه برای خنکسازی تجهیزات خود از آب دریایی استفاده میکند که از کانال متصل به دریای شمال وارد سامانه پمپاژ میشود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، قایقهای ماهیگیری پس از دریافت نخستین هشدار در روز شنبه برای کاهش تراکم عروسهای دریایی به منطقه اعزام شدند، اما نتوانستند بهطور کامل مانع رسیدن آنها به نیروگاه شوند. یک مهندس شرکت برق فرانسه گفت عروسهای دریایی باقیمانده با خودروهای مکنده جمعآوری میشوند و انتظار میرود رآکتورهای متوقفشده بهزودی فعالیت خود را از سر بگیرند.
چهار رآکتور گراولین در مرداد ۱۴۰۴ نیز بهدلیل ورود گسترده عروسهای دریایی به ایستگاههای پمپاژ بهطور خودکار متوقف شدند. راهاندازی دوباره رآکتورها تدریجی بود و اتصال آخرین واحد به شبکه برق حدود ۱۰ روز طول کشید.
شرکت برق فرانسه پس از آن رویداد، دوربینهایی را در کانالهای ورودی و سامانههای تصفیه نصب کرد و برای شناسایی زودهنگام دستههای عروس دریایی با ماهیگیران و سازمان امداد و نجات دریایی فرانسه توافق کرد.
حادثه تازه در شرایطی رخ داد که خشکسالی، گرمای شدید و کاهش جریان رودخانهها تولید برق هستهای فرانسه را محدود کرده است.
بر اساس محاسبات خبرگزاری فرانسه با استفاده از دادههای شرکت برق این کشور، افزایش دما و کاهش جریان آب رودخانهها باعث شد یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۵.۶ درصد از ظرفیت تولید برق هستهای این کشور قابل استفاده نباشد. این بالاترین میزان ثبتشده از سال ۲۰۱۵ بود.
کارشناسان افزایش دمای آب اقیانوسها در پی گرمایش زمین را یکی از عوامل تکثیر عروسهای دریایی میدانند، هرچند ورود گونههای مهاجم، کاهش شکارچیان طبیعی و صید بیرویه شکارچیان این گونه نیز در گسترش این پدیده نقش دارند.
بلومبرگ در گزارشی که عصر سهشنبه ۲۰ مرداد منتشر شد، نوشت محمد آصف سهشنبه در یک نشست رسانهای به خبرنگار این رسانه گفت: «نشانههایی که در چند روز گذشته دیده میشود، حاکی از آن است که آمریکا و ایران به نوعی توافق برای برقراری صلح نزدیک شدهاند و تحولات به نفع صلح در حال شکلگیری است.»
همزمان، محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، برای دیدار با مقامهای جمهوری اسلامی به ایران سفر کرده است. او سهشنبه علاوه بر مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، با محسن پاکنژاد، وزیر نفت، اسکندر مومنی، وزیر کشور، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی دیدار کرد.
پیشتر الجزیره به نقل از سخنگوی وزارت امور خارجه قطر گزارش داده بود مذاکرات جمهوری اسلامی و عمان درباره بازگشایی تنگه هرمز به روی بخشی از ترددهای دریایی، به مرحله پیشرفتهای رسیده است.
سخنان وزیر دفاع پاکستان تازهترین مورد از مجموعه ارزیابیهای متناقض درباره سرنوشت این مذاکرات است. در روزهای گذشته، مقامهای جمهوری اسلامی از نزدیک بودن توافق سخن گفتهاند، اما در عین حال شروط گستردهای را برای بازگشایی تنگه مطرح کردهاند.
درخواستهای متقابل تهران و واشینگتن برای دریافت غرامت
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه ۱۹ مرداد موضع سختتری در برابر تهران در پیش گرفت و در واکنش به اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی به دریافت غرامت از آمریکا بهعنوان یکی از شروط بازگشت به مذاکرات، گفت جمهوری اسلامی باید به خانواده افرادی که به گفته او در حملات، جنگها و سرکوب اعتراضات داخلی کشته شدهاند، غرامت بپردازد.
عراقچی ۱۷ مرداد گفت بازگشایی تنگه هرمز به شروط دیگری، از جمله جبران یکبهیک موارد نقض تفاهمنامه اسلامآباد از جانب آمریکا، وابسته است.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز همان روز نوشت تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا رفتار خود را «تصحیح» نکند، باز نخواهد شد.
او گفت این تغییر رفتار باید شامل خودداری از تهدید جمهوری اسلامی، پایان دائمی جنگ علیه حکومت ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، لغو محاصره دریایی، خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران باشد.
مقامهای جمهوری اسلامی سهشنبه ۲۰ مرداد بار دیگر تاکید کردند توافق احتمالی با عمان به معنای بازگشایی تنگه هرمز نخواهد بود.
محمد مخبر، دستیار مجتبی خامنهای، در شبکه ایکس نوشت هر بار که دشمن تعهدات خود را نقض کند و بار دیگر به جنگ روی آورد، با شرایطی سختتر و استحکامی بیشتر از قبل روبهرو خواهد شد.
او افزود: «این بار هم تنبیه متجاوز ادامه دارد و تنگه هرمز باز نخواهد شد تا شرایط جمهوری اسلامی محقق شود. هرکس از تجربه گذشتگان عبرت نگیرد، خود موجب عبرت آیندگان خواهد بود.»
محسن رضایی، دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی، نیز سهشنبه در دیدار با سفیر چین گفت تا زمانی که آمریکا رفتار خود را تغییر ندهد و شروط جمهوری اسلامی را نپذیرد، تنگه هرمز باز نخواهد شد.
او افزود توافق احتمالی میان تهران و مسقط درباره عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز، موضوعی جدا از انسداد این آبراه است.
رضایی گفت: «آمریکا باید جنگ را پایان دهد، پولهای مسدودشده ایران را بپردازد و جنگ در کل منطقه، از جمله لبنان و غزه، پایان یابد.»
او افزود دیگر شروط تهران نیز از طریق واسطهها به طرف آمریکایی منتقل شده است. رضایی در بخش دیگری از سخنانش، توافق راهبردی جمهوری اسلامی و چین و عضویت دو کشور در پیمانهای شانگهای و بریکس را ظرفیتی برای گسترش روابط دو طرف خواند.
واکنش بازار نفت به اظهارات وزیر دفاع پاکستان
مطرحشدن شروط جمهوری اسلامی و پاسخ ترامپ، خوشبینی اولیه بازارها به دستیابی سریع به توافقی درباره تنگه هرمز را کاهش داده بود.
قراردادهای آتی نفت برنت عصر دوشنبه در نزدیکی ۸۷ دلار برای هر بشکه بسته شد؛ پس از آنکه قیمت این شاخص طی سه جلسه معاملاتی بیش از پنج درصد افزایش یافته بود. قیمت قراردادهای گاز طبیعی هلند و بریتانیا برای تحویل در نزدیکترین ماه نیز بیش از ۱۰ درصد افزایش یافت.
با این حال، پس از اظهارات وزیر دفاع پاکستان درباره نزدیک شدن آمریکا و جمهوری اسلامی به توافق، قیمت نفت افزایشهای پیشین خود را از دست داد. نفت خام برنت سهشنبه در معاملات بعدازظهر لندن اندکی کاهش یافت و در محدوده کمی بیش از ۸۷ دلار برای هر بشکه معامله شد.
پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. سرنوشت مذاکرات بر سر بازگشایی این آبراه، یکی از عوامل اصلی نوسان قیمت انرژی در بازارهای جهانی است.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، اکثریت نمایندگان پارلمان ۱۲۸ نفره لبنان سهشنبه ۲۰ مرداد به لغو مجازات اعدام رای دادند و با وجود مخالفت فراکسیون پارلمانی حزبالله این طرح به تصویب رسید.
لبنان از ژانویه ۲۰۰۴ تاکنون در عمل اجرای احکام اعدام را متوقف کرده است. با این حال، طی این مدت دهها حکم اعدام صادر شد که اجرای آنها به حالت تعلیق درآمد یا به مجازات دیگری تبدیل شد.
عادل نصار، وزیر دادگستری لبنان، که در جلسه پارلمان حضور داشت، این تصمیم را «گامی تاریخی» برای کشور خواند.
گروههای مدافع حقوق بشر که پیش از این خواستار توقف رسمی و لغو کامل مجازات اعدام در لبنان بودند، از تصویب این قانون استقبال کردند.
رمزی قیس، پژوهشگر امور لبنان در سازمان دیدهبان حقوق بشر، گفت لبنان با این تصمیم «برای همیشه از مجازاتی بیرحمانه که هرگز نباید اعمال شود» فاصله میگیرد.
او ادامه داد: «اعدام بهدلیل بیرحمی و بازگشتناپذیری، مجازاتی منحصربهفرد است و خودسری، پیشداوری و خطا با آن گره خوردهاند.»
حزبالله تاکنون درباره این رای تاریخی اظهارنظر نکرده است و نهادهای مذهبی گوناگون لبنان نیز واکنشی نشان ندادهاند.
حزبالله که از مهمترین گروههای نیابتی جمهوری اسلامی به شمار میرود، در سالهای اخیر بر اثر حملات اسرائیل تضعیف شده است.
در ماههای گذشته، تلاشهای دولت لبنان و رایزنیهای بینالمللی برای خلع سلاح این گروه ادامه داشته است، اما حزبالله با تحویل سلاحهای خود مخالفت کرده و بر ادامه نبرد با اسرائیل تاکید دارد.
ابهام درباره نحوه اجرای قانون جدید
آسوشیتدپرس نوشت هنوز مشخص نیست مجازات «اَعمال شاقه شدید» چگونه به اجرا در خواهد آمد و شماری از قانونگذاران لبنانی نیز گفتهاند جزییات مجازات جایگزین اعدام همچنان روشن نیست.
هرچند اعمال شاقه در قوانین و احکام قضایی لبنان پیشبینی شده، اما این مجازات در سالهای اخیر بهدلیل کمبود منابع و امکانات در زندانهای پرازدحام این کشور بهندرت به اجرا درآمده است.
لغو مجازات اعدام در حالی صورت میگیرد که پارلمان لبنان مشغول بررسی لایحه جنجالی عفو عمومی است.
به گزارش آسوشیتدپرس، این بزرگترین طرح عفو از زمان پایان جنگ داخلی ۱۵ ساله لبنان در سال ۱۹۹۰ به شمار میرود و ممکن است جز در برخی موارد استثنایی، به کاهش مجازات یا حتی آزادی شبهنظامیان و قاچاقچیان مواد مخدر بینجامد.
اعضای خانواده سربازان و نیروهای امنیتی لبنان که از سوی گروههای شبهنظامی اسلامگرا هدف قرار گرفته یا کشته شدهاند، بارها به این لایحه اعتراض کردهاند.
برخی از آنها گفتهاند انتظار داشتند عاملان قتل بستگانشان اعدام شوند، نه اینکه مجازات زندان آنها کاهش یابد.
لبنان کشوری کوچک در ساحل دریای مدیترانه است که در سالهای گذشته، با پیامدهای جنگ، بیثباتی سیاسی و بحران عمیق اقتصادی دستوپنجه نرم کرده است.
استقبال اتحادیه اروپا از لغو مجازات اعدام لبنان
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، سهشنبه ۲۰ مرداد با انتشار بیانیهای از اقدام لبنان بهعنوان نخستین کشور منطقه در لغو مجازات اعدام تقدیر کرد و این تصمیم را «الگویی اثرگذار» برای دیگر کشورهای خاورمیانه و جهان دانست.
در این بیانیه آمده است: «لغو مجازات اعدام برای همه جرائم و اجرای عطفبهماسبق این قانون، دستاوردی مهم است که توقف عملی اعدامها در لبنان از سال ۲۰۰۴ را تکمیل میکند و نشاندهنده تعهد این کشور به احترام، حمایت و تضمین حق حیات است.»
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا از همه کشورهایی که همچنان مجازات اعدام را اعمال میکنند، خواست آن را لغو کنند و تا آن زمان، بهعنوان نخستین گام، اجرای احکام اعدام را به حالت تعلیق درآورند.
کالاس همچنین «حمایت قاطع» اتحادیه اروپا را از برنامه اصلاحات مقامهای لبنانی و تلاشهای آنان برای تقویت نهادهای دولتی و حمایت از شهروندان اعلام کرد.
تصمیم اخیر لبنان در شرایطی اتخاذ شده است که جمهوری اسلامی طی ماههای گذشته بر شدت سرکوب شهروندان افزوده و روند صدور و اجرای احکام اعدام را شتاب بخشیده است.
