ایراناینترنشنال
شهروندان به ایراناینترنشنال گفتند پس از جنگ و دسترسی دوباره به اینترنت، حجم بستههای اینترنت همراهشان با سرعتی غیرعادی تمام میشود. به گفته کاربران، به دلیل «دزدی» اپراتورها، آنان برای حجم کمتر، ناچارند در فاصلههای کوتاهتر پول بیشتری بپردازند.
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال از نقاط مختلف ایران در پیامهایی گفتند بستههای اینترنتی که پیشتر چند هفته یا یک ماه دوام میآورد، اکنون گاه ظرف چند روز یا حتی چند ساعت به پایان میرسد.
این شهروندان تاکید کردند با اینترنت همراه خود حتی از اینستاگرام، یوتیوب یا تلگرام استفاده نمیکنند اما این بستهها «به سرعت برق و باد» تمام میشوند.
کاربران به ریز دقیق و قابل راستیآزمایی مصرف اینترنت خود دسترسی ندارند و اپراتورها نیز تاکنون در این زمینه به شکلی دقیق و شفاف اظهار نظر نکردهاند.
مهدی صارمیفر، روزنامهنگار علم و تکنولوژی، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، فرض تخلف و کمفروشی اپراتورها را «محتمل و جدی» خواند.
شش گیگ در سه روز تمام میشود
یک شهروند گفت سرعت اینترنت بهشدت پایین آمده و حتی باز کردن تلگرام نیز به سختی انجام میشود.
او افزود بسته شش گیگابایتی یکماهه همراه اول، با وجود اینکه بیشتر ساعات روز از اینترنت وایفای استفاده میکرده، تنها در سه روز تمام شده است.
مخاطبی دیگر گفت سرعت تمام شدن بستههای اینترنت بهقدری افزایش یافته که یک بسته چهار گیگابایتی تنها هفت تا هشت ساعت دوام میآورد.
یکی دیگر از کاربران نیز گفت او و خانوادهاش پیشتر حداکثر ماهی دو بار بسته شش گیگابایتی خریداری میکردند، اما اکنون ناچارند هر سه روز یک بار بسته جدید بخرند.
شماری از کاربران، این وضعیت را به تغییر شیوه محاسبه ترافیک داخلی و بینالمللی مرتبط دانستند.
یکی از مخاطبان گفت ترافیک سایتهای داخلی پیشتر با تعرفه نیمبها محاسبه میشد، اما اکنون تصور میکند مصرف اینترنت بینالمللی با ضریبی بیشتر از میزان واقعی از بسته او کسر میشود.
یک کاربر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اپراتورها ترافیک بینالمللی را با ضریب ۲.۷ محاسبه میکنند و به همین دلیل بستههای کاربران بسیار زودتر از گذشته تمام میشود.
او به کنایه نوشت: «صد رحمت به داروغه ناتینگهام!»
شهروندی دیگر با اشاره به همین ضریب، گفت: «اگر حس میکنید اینترنت شما خیلی سریعتر از حد معمول تمام میشود، اشتباه نمیکنید؛ چون رسما در سر گردنه زندگی میکنیم!»
تکرار این برداشت در میان کاربران، نشاندهنده ابهام در نظام تعرفهگذاری و بیاعتمادی گسترده به شیوه محاسبه مصرف از سوی اپراتورهاست.
افت سرعت و قطعیهای طولانی
اعتراض شهروندان تنها به تمام شدن سریع بستهها محدود نیست. شماری از شهروندان از افت شدید سرعت و قطع طولانیمدت اینترنت نیز خبر دادند.
یکی از مخاطبان از ایرانشهر گفت اینترنت شرکت مخابرات هر روز از ساعت ۱۲ ظهر تا حدود نیمهشب بهطور کامل قطع میشود.
به گفته او، سرعت دانلود نیز از حدود ۱۶ مگابیت بر ثانیه به نزدیک ۱۰۰ کیلوبیت کاهش یافته است.
یکی دیگر از مخاطبان از تهران، افزایش هزینه بستههای اینترنت و تمام شدن سریعتر حجم آنها را در کنار افزایش قبوض و دیگر هزینههای روزمره، بخشی از فشار اقتصادی حکومت بر مردم توصیف کرد.
فرضیه کمفروشی اپراتورها
فرضیه کمفروشی اپراتورها، یکی از پرتکرارترین موارد مطرح شده در پیامهای شهروندان است.
مخاطبی از تهران گفت: «همین که جمهوری اسلامی برای تامین مخارجش مجبور شده از حساب بانکی مردم پول برداشت کند، پول قبضها را چند برابر حساب کند، قیمت بستههای اینترنت را بالا ببرد و حجمشان را پایین بیاورد و در کل، خرج کشور را از جیب مردم بدهد، نشان میدهد محاصره دریایی آمریکا جواب داده.»
صارمیفر در گفتوگو با ایراناینترنشنال به بررسی دلایل مختلفی پرداخت که باعث شده ترافیک اینترنت شهروندان، «بیش از حد نرمال کنتور بیندازد».
به گفته او، همیشه این اعتراض وجود داشته که اپراتور حجم بسته را طور دیگری محاسبه میکند.
اما با وجود تردیدهای منطقی و قابل درک کاربران، تاکنون اندازهگیری مستقل و دقیقی که بتواند شیوه محاسبه مصرف از سوی اپراتورها را ارزیابی کند، منتشر نشده و جز گزارشهای مردمی، داده دیگری در دست نیست.
صارمیفر تاکید کرد یکی از فرضیههای اصلی و مهم، «کمفروشی و دزدی اپراتورها» از کاربران است؛ اینکه همراه اول و ایرانسل، پس از کاهش درآمد ناشی از قطع گسترده و چند ماهه اینترنت، تلاش کردهاند زیان هنگفت خود را از طریق افزایش دفعات خرید بسته از سوی کاربران جبران کنند.
بنابراین یکی از فرضیههای منطقی این است که اپراتورها برای جبران کاهش درآمد، حجم واقعی کمتری در اختیار کاربر قرار میدهند تا او در بازههای زمانی کوتاهتر ناچار به خرید بستهای تازه شود.
صارمیفر در عینحال تاکید کرد دلایل فنی دیگری هم میتواند در این ماجرا موثر باشد.
بهروزرسانیهای معوق و مصرف پنهان اینترنت
این روزنامهنگار توضیح داد بسیاری از کاربران در دوره قطعی ۸۸ روزه اینترنت، امکان بهروزرسانی سیستمعامل و برنامههای تلفن همراه خود را نداشتند. با بازگشت نسبی اینترنت و دسترسی به فیلترشکنهای کارآمد، ممکن است بهروزرسانیهای معوق بهطور خودکار آغاز شده و بدون اطلاع کاربر، بخش قابل توجهی از حجم بسته را مصرف کرده باشد.
بهروزرسانی برنامهها، پشتیبانگیری خودکار عکسها و ویدیوها، همگامسازی فایلها با سرویسهای ابری و پخش خودکار ویدیو در شبکههای اجتماعی، از جمله مواردی است که میتواند مصرف اینترنت را بدون دخالت مستقیم کاربر افزایش دهد.
صارمیفر عامل موثر دیگر را ماهیت و کارکرد نامشخص برخی فیلترشکنها خواند و گفت بعضی از آنها ممکن است مصرف اضافه ایجاد کنند یا حتی به ابزاری برای جاسوسی، نصب بدافزار و سوءاستفاده از منابع فنی دستگاه تبدیل شوند.
به گفته او، هکرها در برخی موارد ممکن است از توان پردازشی و اینترنت دستگاه کاربران برای فعالیتهایی مانند استخراج رمزارز یا انتقال داده استفاده کنند؛ هرچند محدودیت پهنای باند در ایران، امکان برخی از این سوءاستفادهها را کاهش میدهد.
صارمیفر در عین حال تاکید کرد در شرایط فعلی نمیتوان بهطور دقیق تعیین کرد تمام شدن غیرعادی بستههای اینترنت صرفا ناشی از کمفروشی اپراتورهاست یا بهروزرسانیهای خودکار، فعالیت برنامهها در پسزمینه، استفاده از فیلترشکن یا ترکیبی از این عوامل.
کاربران معمولا تنها میتوانند میزان کلی حجم باقیمانده بسته خود را مشاهده کنند و به اطلاعاتی دقیق، مستقل و قابل راستیآزمایی درباره زمان مصرف، نوع ترافیک و شیوه محاسبه آن از سوی اپراتور دسترسی ندارند.
پزشکیان در بخشی از تیزر گفتوگوی تلویزیونی خود که قرار است اولین قسمت آن شامگاه سهشنبه ۱۳ مرداد از صداوسیما پخش شود، گفت: «من استعفا نخواهم داد و خواهم ایستاد.»
او در بخش دیگری از این گفتوگو افزود: «اگر من استعفا بدهم، رسما اعلام میکنم که استعفا دادهام.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که خرازی گفت پزشکیان تاکنون ۲۸ بار استعفا داده یا تهدید کرده است از مقام خود کنارهگیری کند.
خرازی همچنین گفت که مجتبی خامنهای «رسما و علنا» هشدار داده است اگر پزشکیان بار دیگر استعفا کند، استعفای او را خواهد پذیرفت.
کامیار بهرنگ، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، معتقد است نپذیرفتن استعفای پزشکیان و مطرح شدن این هشدار به معنای افزایش قدرت او در ساختار حکومت نیست.
به گفته بهرنگ، پیام مجتبی خامنهای به پزشکیان این است که دولت او اختیارات بیشتری نخواهد داشت و رییس دولت حتی دیگر نمیتواند از نداشتن اختیار گلایه کند.
مجتبی زارعی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، ۱۳ مرداد با انتشار تصویری از نوشته حمید رسایی، نماینده تهران در مجلس، در شبکه ایکس، به سخنان خرازی واکنش نشان داد.
زارعی نوشت: «از ۹۰ میلیون ایرانی فقط یک شاهد برای تهمت خرازی به امام سید مجتبی شهادت داد؛ سرکرده شریان. از خ (...) پرسیدن شاهدت کیه؟! گفت دُمم! ... بله! دوران بزندررو علیه ولی فقیه و فرامینش گذشت؛ یکی بزنی، ۱۰ تا میخوری.»
رسایی شامگاه ۱۲ مرداد در شبکه اجتماعی «ویراستی»، با اشاره به تکذیب سخنان خرازی، از پزشکیان خواست بار دیگر استعفا کند تا روشن شود سخنان خرازی درست بوده است یا تکذیب مشاور پزشکیان.
او نوشت: «برای اینکه مشخص بشه آقای خ درست نگفته، آقای پ یک بار دیگه استعفا بده و شما هم خبری کنید. اینطوری مشخص میشه کی راست میگه؛ خ یا پ.»
نوشته رسایی در واکنش به اظهارات علیاصغر شفیعیان، مشاور نهاد ریاستجمهوری در ایران، منتشر شد که در شبکه ایکس نوشته بود: «آقای خ نه رهبری را دیده و نه ارتباطی دارد و به روایتهای عجیب هم مشهور است. شایعه نسازید، توهم هم نزنید.»
شفیعیان در ادامه نوشت: «ناراحتی جریان آن یک رای مخالف در شعام، از آن امضاست و البته اعتماد رهبری به او (پزشکیان) و تصمیم در حال انجام، همچنین از تعریف و تمجید رهبر شهید و رهبر حاضر از رییسجمهور.»
این مشاور نهاد ریاستجمهوری پس از واکنش رسایی، بار دیگر او را خطاب قرار داد و نوشت: «آقای رسایی! دندان به جگر بگذارید تا دو سال دیگر که باز آرزوهایتان را به رای مردم بگذارید.»
او افزود: «جریانی از همان مرداد ۱۴۰۳ میگفتند که [ریاستجمهوری پزشکیان] به یک سال نمیکشد؛ ولی تا همین جا دو سال شده با مقادیری دستاورد. کمی به فکر رفع مشکلات مملکت باشید در کنار حاشیهبافی.»
ایراناینترنشنال ۱۲ مرداد گزارشی اختصاصی درباره جزییات دیدار پزشکیان با مجتبی خامنهای منتشر کرد.
این اطلاعات نشان میدهد پزشکیان، رهبر سوم جمهوری اسلامی را در صندلی عقب یک خودرو و در مکانی نامعلوم ملاقات کرده است.
پزشکیان در میانه اردیبهشت ماه، در نشستی با نمایندگان اصناف، گفت دیداری دو ساعت و نیمه با مجتبی خامنهای داشته است.
یک منبع آگاه در ایران ۱۰ خرداد به ایراناینترنشنال گفت پزشکیان با ارسال نامهای رسمی به دفتر مجتبی خامنهای خواستار کنارهگیری از سمت خود شده است.
این منبع افزود پزشکیان در این نامه هشدار داده بود اداره کشور از مسیرهای رسمی خارج و بخشهای اصلی حاکمیت در کنترل طیفی از فرماندهان سپاه پاسداران قرار گرفته است.
این خبر بعدا از سوی نزدیکان پزشکیان، شماری از مقامها و رسانههای حکومتی تکذیب شد.
با این حال، این نخستین بار نبود که گزارشهایی درباره تصمیم او برای استعفا از ریاست دولت منتشر میشد.
پزشکیان ۲۴ بهمن ۱۴۰۳ نیز در سخنرانی خود در بوشهر خبر استعفایش را تکذیب کرد.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی ریاستجمهوری هم ۳۰ آبان ۱۴۰۴ گزارشها درباره استعفای پزشکیان از ریاست دولت را «شایعه» خواند و تکذیب کرد.
این روزنامه در گزارشی که بامداد سهشنبه ۱۳ مرداد به وقت ایران منتشر شد، نوشت بر اساس جزییات توافقِ در حال شکلگیری، کشتیهای عازم خلیج فارس از مسیری تحت کنترل ایران و در نزدیکی سواحل این کشور عبور خواهند کرد. کشتیهای در حال خروج از خلیج فارس نیز از مسیری نزدیک عمان خواهند گذشت.
مقامهای ایرانی به این روزنامه گفتند هرچند عوارضی دریافت نخواهد شد، اما توافق شامل «هزینه خدمات» برای جبران پیامدهای زیستمحیطی کشتیرانی، تامین امنیت کشتیهای باری و نفتکشها و تامین نیروی انسانی خواهد بود. دو مقام ایرانی نیز گفتند سهم ایران و عمان از درآمد حاصل برابر خواهد بود.
با این حال، یک مقام آمریکایی مطلع از مذاکرات روایت ایران را «دقیق» ندانست و گفت ایجاد هرگونه مسیر «موقت» در تنگه مستلزم تایید یا اجازه تهران نخواهد بود و هیچ عوارضی نیز دریافت نخواهد شد.
نیویورکتایمز نوشت در صورت اجرا، این توافق میتواند با ازسرگیری تردد کشتیها یکی از فوریترین مشکلات سیاسی دونالد ترامپ را حل کند. در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی به این رسانه گفتند صرفنظر از دستیابی به توافق، تنگه تا زمانی بسته خواهد ماند که آمریکا به محاصره دریایی بندرهای ایران در خلیج فارس پایان دهد و تهران و واشینگتن به طرح ۱۴ مادهای مندرج در یادداشت تفاهم اسلامآباد بازگردند.
نیویورکتایمز افزود آمریکا میتواند با صدور معافیتهایی از تحریمهای ایران، امکان فروش و تحویل قانونی نفت این کشور را فراهم کند و از فشار موجود بر بازار بکاهد.
ترامپ دوشنبه ۱۲ مرداد درباره توافق در حال شکلگیری گفت: «امروز یا فردا خواهید فهمید. خیلی زود مشخص میشود که کار به کدام سمت میرود. موضوع چندان پیچیده نیست.»
او پیشبینی کرد تنگه هرمز ممکن است «واقعا تا همین فردا» باز شود؛ سخنی که در چند ماه گذشته بارها تکرار کرده است. ترامپ افزود: «مرحله اول بازگشایی تنگه است. مرحله دوم خلع هستهای خواهد بود.»
نیویورکتایمز نوشت با وجود خوشبینی ترامپ، به گفته مقامهای کنونی و پیشین مطلع از نگرانیهای پنتاگون، برخی مقامهای ارشد این نهاد درباره سازوکار در حال شکلگیری میان جمهوری اسلامی و عمان تردید دارند و نگراناند این توافق به معنای تسلیم در برابر تهران باشد.
این مقامها گفتند در مسیر خروج از خلیج فارس از طریق تنگه و آبهای عمان هنوز آنقدر مین وجود دارد که کشتیها برای عبور ایمن ناچار خواهند بود با ایران هماهنگ کنند. حتی برخی مقامهای ایرانی نیز درباره کارآمدی توافق و توانایی آن در رفع خطر موج دیگری از حملات آمریکا ابراز تردید کردند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ششم مرداد در یک مصاحبه تلویزیونی گفت حکومت ایران طرح عمان برای واگذاری ۵۰ درصد مسیرهای تردد دریایی به جمهوری اسلامی را رد کرده است. به گفته او، عمان پیشنهاد کرده بود که ورود و خروج کشتیها در تنگه هرمز بهطور مساوی میان مسیرهایی تحت کنترل جمهوری اسلامی و عمان تقسیم شود اما جمهوری اسلامی با این طرح موافقت نکرد.
غریبآبادی افزود تهران در طرحی جایگزین پیشنهاد کرده است تمام مسیر ورود کشتیها و بخشی از مسیر خروج از آبهای سرزمینی ایران بگذرد. به گفته او، این طرح به جمهوری اسلامی امکان میدهد بر تردد شناورها نظارت موثر داشته باشد و از پایداری صلح و نبود تهدید امنیتی از مسیر تنگه هرمز اطمینان یابد.
پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم محمولههای نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. بر اساس گزارش رویترز، مسیرهای بینالمللی عبور کشتیها که سازمان بینالمللی دریانوردی در سال ۱۳۴۷ تعیین کرده بود، اکنون بهدلیل مینهای کارگذاشتهشده از سوی جمهوری اسلامی قابل استفاده نیستند.
سازمان بینالمللی دریانوردی ششم مرداد اعلام کرد در گفتوگوهای مربوط به طرح عمان مشارکت نداشته است. سخنگوی این سازمان گفت هرگونه پیشنهاد برای ایجاد مسیرهای تازه کشتیرانی یا تغییر نظام ساماندهی ترافیک دریایی باید به این سازمان ارائه شود تا کشورهای عضو آن را بررسی کنند.
سخنان محمدباقر خرازی، دبیرکل حزبالله ایران و لحن رسانههایی چون رجانیوز میتواند نشانهای از تشدید اختلاف میان دولت و فرماندهان سپاه پاسداران باشد؛ اختلافی که شاید از تفاوتنظر بر سر شیوه حکمرانی فراتر رفته باشد و این پرسش را مطرح کند که آیا جمهوری اسلامی، زیر فشار بحرانهای انباشته، به مرحلهای حساس در تصمیمگیری درباره مسیر آینده و بقای خود نزدیک شده است.
ایراناینترنشنال ۱۰ خرداد گزارش داد پزشکیان در نامهای رسمی به دفتر مجتبی خامنهای خواستار کنارهگیری شده است. بر اساس این گزارش، او هشدار داده بود اداره کشور از مجاری رسمی خارج شده و طیفی از فرماندهان سپاه بر بخشهای اصلی حاکمیت مسلط شدهاند. روندی که به نظر میرسد به این اعتراض محدود نیست و در مقاطع دیگری از جمله پیش از مذاکرات اسلام آباد نیز تهدید به استعفا مطرح شده است. حالا محمدباقر خرازی، مدعی شده مجتبی خامنهای اعلام کرده است اگر پزشکیان بار دیگر استعفا کند، این بار با آن موافقت خواهد کرد.
صرف مطرح شدن دوباره احتمال استعفای پزشکیان و واکنش احتمالی مجتبی خامنهای به آن، فارغ از درستی جزییات این روایت، میتواند نشانهای از ورود ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی به مرحلهای تازه پس از مرگ علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، باشد؛ مرحلهای که به نظر میرسد در آن، حدود اختیار دولت و مناسبات آن با رهبر جدید و فرماندهان سپاه بیش از گذشته محل مناقشه است.
تایید ناخواسته یک بحران
اهمیت تحولات تازه به سخنان خرازی محدود نیست. رجانیوز نیز در حمله به حامیان توافق تهران و واشینگتن، از «استعفا»، «تابآوری مردم»، «عدم امکان اداره کشور» و «خسارات جبرانناپذیر» بهعنوان کلیدواژههای پروژهای نام برد که به نوشته این رسانه، هدف آن واداشتن مجتبی خامنهای به پذیرش توافقی است که رجانیوز آن را «سازش» میخواند.
این رسانه اصل مطرحشدن استعفا در سطوح بالای حکومت را تکذیب نمیکند، بلکه آن را ابزاری برای فشار بر رهبر جمهوری اسلامی میداند. چنین موضعی این احتمال را تقویت میکند که استعفا صرفا یک شایعه بیرون از ساختار قدرت نیست و به بخشی از منازعه بر سر آینده نظام تبدیل شده است؛ آیندهای که حقوق مردم همچنان در آن جایی ندارد و اختلافها عمدتا بر سر چگونگی حفظ جمهوری اسلامی است.
پزشکیان؛ مسئول نتایج، محروم از اختیار
یکی از زمینههای این بحران را میتوان در شکاف میان مسئولیتهای رسمی دولت و دامنه واقعی اختیارات آن جستوجو کرد. دولت پزشکیان باید پاسخگوی بحران اقتصادی، خسارتهای جنگ، نارضایتی عمومی و نتایج مذاکرات باشد؛ با این حال، به نظر میرسد بخش مهمی از تصمیمها در حوزههای امنیتی، نظامی و سیاست خارجی، بیرون از دولت، در دفتر رهبری و میان فرماندهان سپاه گرفته میشود.
در چنین ساختاری، پزشکیان باید پاسخگوی پیامد تصمیمهایی باشد که به نظر میرسد نقش تعیینکنندهای در اتخاذشان ندارد. او چهره غیرنظامی حکومتی است که نهادهای نظامی ظاهرا نقشی فزاینده در ادارهاش یافتهاند.
استعفا احتمالا یکی از آخرین اهرمهای پزشکیان برای بازپسگیری بخشی از اختیارات دولت است. اگر پاسخ منسوب به مجتبی خامنهای درست باشد، میتواند نشانهای از آن باشد که رهبر جمهوری اسلامی، بهجای محدود کردن مداخله فرماندهان، کنار گذاشتن رییس دولتی معترض به این مداخلات را ترجیح میدهد.
چنین رویکردی مساله دولت کماختیار را حل نمیکند، بلکه پزشکیان را در جایگاهی نگه میدارد که باید پاسخگوی شرایطی باشد که امکان چندانی برای تغییر آن ندارد.
جدال بر سر سازش یا ادامه بحران
ادبیات رجانیوز را میتوان از نشانههای اختلاف، فراتر از مناسبات پزشکیان و فرماندهان تعبیر کرد. در یک سوی منازعه، کسانی هشدار میدهند ظرفیت اقتصادی و اجتماعی کشور فرسوده است و ادامه مسیر کنونی میتواند اداره کشور را ناممکن کند. در سوی دیگر، همین هشدارها ابزاری برای واداشتن رهبر جمهوری اسلامی به عقبنشینی تلقی میشود.
در این چارچوب، حتی گزارش خسارتهای واردشده به کشور یا کاهش تابآوری مردم نیز «سازشطلبی» تعبیر میشود. معیار تصمیمگیری دیگر ظرفیت واقعی کشور نیست، بلکه حفظ تصویر تسلیمناپذیری رهبر است؛ حتی اگر مردم از پیشناتوانشده مجبور شوند هزینه آن را بپردازند.
نزاع اصلی را میتوان جدال بر سر دو مسیر دانست: حرکت جمهوری اسلامی بهسوی توافق با پذیرش واقعیتهای میدانی، یا ادامه تقابل با وجود تحلیل رفتن توان داخلی.
پایان مصونیت سیاسی پزشکیان
اگر روایت خرازی درست باشد، اعلام آمادگی برای پذیرش استعفای بعدی پزشکیان، میتواند هشداری درباره کاهش حمایت سیاسی رهبر جمهوری اسلامی از او باشد. در صورت صحت گزارش پیشین درباره استعفا، یکی از دلایل احتمالی نپذیرفتن آن در مرحله نخست میتوانست جلوگیری از علنی شدن شکاف در رأس حکومت و پرهیز از انتخابات زودهنگام و خلاء اجرایی باشد.
در چنین وضعیتی، پزشکیان ممکن است در مقام خود باقی بماند، اما با این انتظار که محدودیتهایش را بپذیرد و بار دیگر از استعفا بهعنوان اهرم فشار استفاده نکند.
چنین وضعیتی اقتدار دولت را بیش از پیش تضعیف میکند. اگر وزیران و مدیران به این نتیجه برسند که رییس دولت از حمایت پایدار رهبر حکومت برخوردار نیست و ممکن است در بحران بعدی کنار گذاشته شود، احتمالا انگیزه بیشتری برای هماهنگی با دفتر رهبری و نهادهای نظامی خواهند یافت. نتیجه ممکن است تمرکز بیشتر قدرت در این نهادها باشد.
در چنین شرایطی، یکی از محتملترین سناریوها ادامه حضور پزشکیان با اختیارات محدودتر است. حکومت احتمالا ترجیح میدهد هزینه انتخابات زودهنگام و علنی شدن شکافهای داخلی را نپردازد. در این سناریو، پزشکیان در مقام خود باقی میماند، اما تصمیمهای اصلی بیش از گذشته به دفتر مجتبی خامنهای، شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان سپاه منتقل می شود.
سناریوی دوم، کنار گذاشته شدن پزشکیان در پی ناکامی مذاکرات با واشینگتن یا یک شکست سیاسی، اقتصادی یا نظامی دیگر است. در این حالت، ممکن است ابتدا دولت او عامل بحران معرفی شود و سپس تغییر رییس دولت بهعنوان راهحل عرضه شود.
سناریوی سوم میتواند پذیرش توافق از سوی مجتبی خامنهای باشد؛ توافقی که روایت رسمی آن را نه نتیجه فشار دولت، بلکه تصمیمی راهبردی و مقتدرانه از سوی رهبری معرفی کند.
احتمال استعفای فوری پزشکیان نیز زمانی افزایش مییابد که اختلاف بر سر ادامه جنگ یا چارچوب توافق از کنترل خارج شود.
این اطلاعات نشان میدهد پزشکیان، مجتبی خامنهای را در صندلی عقب یک خودرو و در مکانی نامعلوم ملاقات کرده است. پزشکیان در میانه اردیبهشت ماه، در نشستی با نمایندگان اصناف، گفت دیداری دو ساعتونیمه با مجتبی خامنهای داشته است.
او گفت این دیدار «در فضایی صمیمی» برگزار شده است.
اما منابع ایراناینترنشنال میگویند پس از درخواستهای مکرر پزشکیان و تهدید او به استعفا، دفتر مجتبی خامنهای با این دیدار موافقت کرد. بااین حال، به پزشکیان اطلاع داده شد که برخلاف روال معمول، ملاقات در اقامتگاه همیشگی رهبر انجام نخواهد شد.
بر این اساس، محافظان پزشکیان او را به مکانی مخفی در نقطهای نامعلوم در تهران بردند تا در صندلی عقب یک خودرو تجاری با شیشههای دودی با مجتبی خامنهای دیدار کند.
بهگفته این منابع گفتوگوی آنها تنها چند دقیقه طول کشید و پس از آن، از رییس دولت چهاردهم خواسته شد محل را ترک کند.
محافظان مجتبی خامنهای در این دیدار به پزشکیان اجازه ندادند با او دست بدهد. ملاقات در شرایطی انجام شد که دو طرف فقط میتوانستند صدای یکدیگر را بشنوند.
بهگفته منابع، این اتفاقها باعث خشم مسعود پزشکیان شد و او چنین رفتاری را تحقیرآمیز تلقی کرد.
بهگفته برخی در دفتر ریاست جمهوری، پزشکیان پس از بازگشت این پرسش را مطرح کرد که آیا فردی که در صندلی عقب خودرو با او ملاقات کرده، واقعا رهبر جمهوری اسلامی بوده است یا خیر؛ زیرا فقط صدای او را شنیده بود.
مشخص نیست این سخن ریشه در خشم پزشکیان داشته یا او واقعا درباره هویت فردی که با او دیدار کرده، دچار تردید شده است.
بهگفته منابع ایراناینترنشنال، پزشکیان اخیرا درخواست دیدار دیگری با مجتبی خامنهای، این بار در اقامتگاه رهبر، را مطرح کرده است؛ اما این درخواست فعلا رد شده است.
از حدود پنج ماه پیش که مجلس خبرگان مجتبی خامنهای را بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی برگزید، تاکنون هیچ فایل صوتی یا ویدیویی از او منتشر نشده است.
وبسایت روزنامه همشهری یکشنبه ۱۱ مرداد با انتشار ویدیویی کوتاه مدعی شد سرویسهای اطلاعاتی خارجی میتوانند با محاسبه انرژی صوتی، تحلیل فرکانس شبکه برق و بررسی نویزهای پسزمینه، فایل صوتی مجتبی خامنهای را ردیابی و مخفیگاه او را پیدا کنند.
در این ویدیو همچنین گفته شد سازمانهای جاسوسی خارجی میتوانند با تحلیل رزونانس مجرای صوتی، به میزان جراحت یا اضطراب مجتبی خامنهای پی ببرند؛ ادعایی که به تردیدها درباره وضعیت سلامت او دامن زد.
بهرغم آنکه ترامپ سه هفته پیش گفت به احتمال ۹۰ درصد مجتبی خامنهای کشته شده است، نخستوزیر اسرائیل بهتازگی اعلام کرد که او زنده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ تیرماه در مصاحبه با برنامه اینترنتی «ماجرای جنگ» گفت: «در این دوره مجتبی خامنهای را ندیدهام و فقط افراد معدودی با او ملاقات کردهاند.«
یک روز بعد، مسعود پزشکیان در یک سخنرانی گفت شمار دیدارها با مجتبی خامنهای افزایش یافته است.
در همین حال، محمد باقر خرازی، برادر همسر مسعود خامنهای، دیگر فرزند علی خامنهای در ویدیویی که دوشنبه ۱۲ مرداد در شبکههای اجتماعی منتشر شد، گفت که هبر جمهوری اسلامی رسما و علنا هشدار داده که اگر مسعود پزشکیان بار دیگر استعفا کند، استعفای او را خواهد پذیرفت. خرازی همچنین از قصد مجتبی خامنهای برای ایجاد تغییراتی در شورای عالی امنیت ملی خبر داد.
خرازی با اشاره به اینکه مسعود پزشکیان ۲۸ بار استعفا کرده و یا تهدید کرده که از مقام خود کناره خواهد گرفت، گفت:«رهبر انقلاب (مجتی خامنهای) نوشتند یک بار دیگر پزشکیان استعفا کند، استعفایش را میپذیریم. رسما اعلام کردند و به خاطر همین هم اینها کاسه و کوزه شان را جمع کردند، فتیله را پایین کشیدند و دیگر تهدید به استعفا نکردند.»
یک منبع آگاه در ایران ۱۰ خرداد به ایراناینترنشنال خبر داده بود که مسعود پزشکیان، رییس دولت، با ارسال نامهای رسمی به دفتر مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، خواستار کنارهگیری از سمت خود شد.
محمد باقر خرازی در بخش دیگری از صحبتهای خود از قصد مجتبی خامنهای برای اعمال تغییراتی در تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی و شورای عالی امنیت ملی خبر داد.
او گفت رهبر انقلاب میخواهند شورای عالی امنیت ملی را تغییر دهند. آقای ذوالقدر را جابهجا کنند، آقای محسن رضایی جای ایشان برود. به آقای عراقچی هم گفتند حق مداخله در مذاکرات را به هیچ عنوان نداری.»
خرازی گفت: «ایشان سفت به میدان آمده است. شما حاج آقا مجتبی را نمیشناسید. پدرش قائد شهید اگر بود کمی تعارف داشت اما او اصلا تعارف ندارد.»
