ایراناینترنشنال
گزارشها و روایتهای میدانی از افزایش کشت خشخاش در برخی استانهای کشور در سالهای اخیر حکایت دارد. این موضوع در کنار کاهش منابع درآمدی و فشارهای اقتصادی، بحثهایی درباره تغییر رویکرد در نحوه مواجهه با این محصول را مطرح کرده است.
برخی فعالان اجتماعی و سیاسی معتقدند جمهوری اسلامی در شرایط فشارهای اقتصادی، به سمت الگویی مشابه طالبان در حال حرکت است؛ الگویی که به گفته آنها، شامل حمایت از کشت خشخاش، حتی در شرایط غیرقانونی، با هدف درآمدزایی از این مسیر است. در مقابل، مقامات همچنان بر ممنوعیت کشت سنتی و اجرای طرحهای کنترلشده و صنعتی برای تامین مواد اولیه دارویی تاکید دارند.
روایتهای میدانی از کشت خشخاش در استانها
در روایتهای جمعآوریشده از مناطق مختلف کشور، کشاورزان و کارگران از تغییر الگوی کشت و گسترش فعالیتهای مرتبط با خشخاش در برخی استانها خبر دادهاند.
چند کارگرد در استان سمنان میگویند حدود یک سال است در زمینهایی مشغول به کار هستند که زیر کشت خشخاشاند. یکی از کارگران میگوید: «قبلا محل اقامت نداشتیم، اما الان به ما در یکی از روستاها سرپناه داده شده و فصلی کار میکنیم. حقوقمان هم در سه قسط واریز میشود. در این شرایط خودم را خوششانس میبینم.»
یک کشاورز که در قم مشغول به کار است، میگوید: «راستش اولش ترسیدم که نکند خطر داشته باشد، اما از طریق یک فرد معتمد گفتند خطری ندارد، فقط زمین را اجاره بده.»
او همچنین اشاره میکند به کارگران افغانستانی که در زمین او مشغول به کار بودند گفته شده بود که در صورت کار روی این زمینها، روند تمدید مدارک اقامتیشان سریعتر انجام میشود.
او همچنین گفت: «این کارگران ماهی ۱۵ تا ۱۷ میلیون حقوق میگیرند و خودم ماهی ۱۳ میلیون میتوانستم پرداخت کنم.»
یکی از کارگران افغانستانی که در زمینهای زیر کشت خشخال کار میکند، میگوید: «تمام ۱۶ سالی که ایران هستم، هر بار برای دریافت مدارک هزار بار آزار و تحقیر شدم. این بار اما خیلی فرق میکرد؛ مدارک را گرفتند، بردند و یک هفته بعد کارت من و زنم صادر شده بود.»
فردی که در استان خراسان رضوی زمین دارد و خشخاش کشت میکند، از وجود «یک حمایت نانوشته» برای کشت خشخاش میگوید و تاکید میکند در سه سال اخیر این کشتوکار رونق بیشتری گرفته است.»
کشاورز دیگری که در نواحی زاگرس کار میکند، از کشت خشخاش راضی به نظر میرسد. او میگوید: «من کشاورزم و سالهاست با بدبختی زندگی کردم. واقعیتش این است که کاشت خشخاش پردردسر نیست و با توجه به گرانی و تورم، تنها محصول کمهزینه و پرسود است.»
یک کارشناس کشاورزی که به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، تاکید میکند کشت خشخاش برخلاف بسیاری از محصولات دیگر لزوما سبب تخریب مستقیم خاک نمیشود، اما در صورت تداوم تککشتی، میتواند به کاهش حاصلخیزی و افت تنوع زیستی خاک بیانجامد.
گسترش جغرافیایی کشت
بر اساس روایتهای موجود، کشت خشخاش تنها به یک منطقه در ایران محدود نیست و از استانهای مختلف، از شمال، جنوب، شرق و غرب کشور، گزارشهایی از تغییر الگوی کشت منتشر شده است؛ بهطوری که در برخی مناطق، زمینهای محصولات سنتی جای خود را به خشخاش دادهاند.
افزایش کشت غیرقانونی خشخاش
محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، ۱۶ خرداد در گفتوگویی رادیویی تایید کرد که در برخی مناطق کشاورزان به جای کاشتن محصولات سنتی به سمت کشت خشخاش رفتهاند و کِشت غیرقانونی این گیاه در برخی استانها افزایش یافته است.
او در این گفتوگو هشدار داد که این روند ممکن است به افزایش مصرف مواد مخدر منجر شود و شدت وابستگی در مصرفکنندگان را افزایش دهد.
زنگ خطر برای جامعه
مجموع روایتهای میدانی، اظهارات یک نماینده مجلس و دیدگاههای فعالان اجتماعی و سیاسی، تصویری از تغییر تدریجی اما پرتنش در برخی مناطق کشاورزی کشور ارائه میدهد؛ تغییری که همزمان با فشارهای اقتصادی، کاهش صرفه کشتهای سنتی و افزایش گرایش به محصولات پرسودتر رخ داده است.
در این میان، اختلاف نگاهها درباره ماهیت این روند همچنان پررنگ است. گروهی از فعالان اجتماعی و سیاسی این روند را صرفا یک تغییر در الگوی کشت نمیدانند و معتقدند در بستر شرایط اقتصادی، میتواند به سمت الگویی حرکت کند که در آن کشت این محصول نه فقط یک فعالیت کشاورزی، بلکه بخشی از یک سازوکار درآمدی تلقی میشود؛ موضوعی که از نگاه آنان یک «زنگ خطر» به شمار میآید.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شماری از دانشجویان تحصیلات تکمیلی، سهشنبه نهم تیرماه مقابل سازمان مرکزی دانشگاه آزاد در تهران تجمع کردند.
دانشجویان در این تجمع شعارهایی مانند «دانشجو داد بزن/ حقات رو فریاد بزن» سردادند.
در روزهای اخیر تجمعات دیگری نیز در شماری از شهرها مانند بروجرد، بوشهر، تهران، کرج و مشهد شکل گرفتند.
دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد در حالی به برگزاری حضوری امتحانات پایانترم اعتراض دارند که بخش زیادی از آموزش این نیمسال، با وجود قطع گسترده اینترنت، بهصورت مجازی برگزار شده است.
آنها میگویند کلاسهای آنلاین با مشکلاتی مانند اختلال در سامانههای آموزشی، قطع صدا و تصویر، اینترنت نامناسب و کاهش کیفیت آموزش همراه بوده و در چنین شرایطی، برگزاری آزمون بهصورت حضوری با روند آموزش همخوانی ندارد و «ناعادلانه» است.
به باور این دانشجویان، این تصمیم میتواند بر عدالت آموزشی اثر بگذارد؛ از همین رو خواستار آن هستند که دانشگاه امکان برگزاری امتحانات بهصورت مجازی یا ترکیبی را بررسی و شیوه ارزیابی را با شرایط آموزش این نیمسال هماهنگ کند.
خبرنامه امیرکبیر گزارش داد اعتراضات هفته گذشته این دانشجویان، به عقبنشینی موقت مسئولان دانشگاه و تعویق ۲۰ روزه امتحانات منجر شد اما دانشجویان تاکید کردهاند تا لغو قطعی امتحانات حضوری، به اعتراضات خود ادامه خواهند داد.
یک شهروند پیشتر در پیامی به ایراناینترنشنال گفته بود: «از ما شهریه کامل گرفتند، کلاس بیکیفیت برگزار کردند و حالا انتظار دارند همه حضوری امتحان بدهند.»
در هفتههای اخیر اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسید که نشان میداد شماری از دانشجویان در دانشگاههای مختلف با وجود برگزار نشدن بسیاری از کلاسها، ملزم به پرداخت کامل شهریه شدهاند.
بر اساس این پیامها، برگزاری نامنظم کلاسها و اجباری شدن آموزش آنلاین، کیفیت آموزش و وضعیت روانی دانشجویان را تحت تاثیر قرار داده است.
برخی دانشجویان اشاره کردند که با وجود اعتراضات دیماه، جنگ و بحرانهای جاری کشور، وضعیت آموزشی و فرایند نمرهدهی از سوی استادان، نیز فشار روانی زیادی بر دانشجویان وارد کرده است.
در هفتههای گذشته علاوه بر دانشجویان، دانشآموزان هم تجمعهایی اعتراضی برگزار کردند.
یکم تیرماه شماری از دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم در شهرهای مختلف ایران با برگزاری تجمعهایی مقابل ادارههای آموزش و پرورش، خواستار تعویق امتحانات نهایی به پس از ایام اربعین شدند.
پیام ما سهشنبه نهم تیر نوشت اختلال در خدمات چهار بانک ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات، زندگی روزمره مردم را مختل کرده و شهروندان به دلیل از کار افتادن کارتهای بانکی خود، در انجام امور سادهای مانند خریدهای روزانه تا موارد حیاتی مثل تهیه دارو، با بنبست مواجه شدهاند.
بر اساس این گزارش، شرایط کنونی سلامت شهروندان را به خطر انداخته و علاوه بر ایجاد تاخیر در فرایند تشخیص و درمان بیماران، موجب بروز اختلال در تامین تجهیزات بیمارستانی و زنجیره تهیه دارو شده است.
این در حالی است که نظام بانکی هیچ سازوکار جایگزینی برای تداوم پرداختها در شرایط بحران پیشبینی نکرده و همین موضوع به نگرانی کادر درمان و مسئولان حوزه سلامت دامن زده است.
این رسانه با انتقاد از «فقدان برنامهای مالی برای تداوم خدمات حیاتی در شرایط بحران» افزود: «تا زمانی که برای پرداختهای درمانی، تامین دارو و زنجیره تامین بیمارستانها، مسیرهای جایگزین پیشبینی نشود، هر اختلال مشابهی میتواند سلامت و امنیت درمانی شهروندان را با مخاطره جدی روبهرو کند.»
در سالهای گذشته، زیرساختها و سامانههای جمهوری اسلامی بارها هدف حملات سایبری قرار گرفتهاند.
در تازهترین نمونه، فعالیت شماری از بانکهای ایران در دو مقطع در خرداد و تیر بر اثر حملات سایبری دچار اختلال شد.
بحران در زنجیره تامین نظام سلامت
آرش انیسیان، مدیرکل برنامهریزی و اقتصاد سلامت سازمان نظام پزشکی، در مصاحبه با پیام ما به پیامدهای اختلال بانکی برای نظام سلامت پرداخت.
انیسیان گفت: «وقتی بیمار یا همراه او امکان پرداخت هزینه دارو یا خدمات درمانی را نداشته باشد، روند درمان نیز ناگزیر دچار وقفه میشود. بیماری که برای خرید داروی ضروری به داروخانه مراجعه میکند، اما کارت بانکیاش کار نمیکند، قادر به تهیه داروی خود نیست.»
او ادامه داد: «ممکن است پاسخ یک آزمایش پاتولوژی با تاخیر به دست پزشک برسد و تصمیمگیری درباره انجام یا عدم انجام جراحی به تعویق بیفتد. یا فردی برای انجام آزمایش بارداری مراجعه کرده باشد و بهدلیل مشکلات پرداخت، انجام آزمایش به تاخیر بیفتد. در چنین شرایطی، فرد از وضعیت خود اطلاع ندارد و ممکن است اقداماتی انجام دهد که سلامت بارداری یا جنین را به خطر بیندازد.»
به گفته انیسیان، پیامدهای این اختلال تنها متوجه بیماران نیست و بیمارستانها، درمانگاهها، مطبها، داروخانهها و آزمایشگاهها نیز با مشکلات جدی روبهرو شدهاند.
او افزود مراکز درمانی برای تسویه چکها و پرداخت مطالبات خود نیاز به جابهجایی روزانه پول دارند، اما اختلال بانکی مانع این کار شده و در نتیجه، برگشت خوردن چکها در روزهای اخیر توقف تحویل کالا و خدمات از سوی تامینکنندگان را در پی داشته است.
این مقام سازمان پزشکی اعلام کرد تامینکنندگان تجهیزات پزشکی، دارو و اقلام مصرفی مانند مواد غذایی، اکنون تنها پول نقد یا واریز مستقیم به حساب را مطالبه میکنند، اما با توقف امکان انتقال وجه، روند تهیه اقلام مورد نیاز، از تجهیزات درمانی تا مایحتاج روزمره نظیر گوشت و برنج، با بحران مواجه شده است.
خبرگزاری ایلنا هشتم تیر گزارش داد هدف اصلی حملات سایبری اخیر به نظام بانکی «نه سرقت داراییهای مردم، بلکه ایجاد اختلال در زندگی روزمره، تضعیف اعتماد عمومی و تشدید جنگ روانی علیه اقتصاد کشور» بوده است.
این رسانه نوشت «جنگ هنوز تمام نشده» و «فقط میدان نبرد عوض شده است».
فشار روحی مضاعف برای خانواده متوفی
شهروندی که در روزهای اخیر یکی از نزدیکان خود را از دست داده، در مصاحبه با پیام ما از تاثیر اختلالهای بانکی بر روند ترخیص پیکر و برگزاری مراسم خاکسپاری خبر داد.
او گفت خانواده برای ترخیص پیکر باید هزینههای بیمارستان را پرداخت میکرد، اما بهدلیل اختلال در خدمات بانک ملی، امکان انتقال وجه به حساب مرکز درمانی وجود نداشت.
این شهروند افزود: «تمام روز تلاش کردیم پول را منتقل کنیم، اما هر بار عملیات انتقال ناموفق بود. وقتی دیدیم احتمال دارد فردا هم همین مشکل ادامه پیدا کند، ناچار شدیم مراسم تشییع و خاکسپاری را یک روز به تعویق بیندازیم.»
به گفته او، خانواده سرانجام روز بعد با استفاده از حسابی در بانکی دیگر توانستند مبلغ مورد نیاز را پرداخت و پیکر را ترخیص کنند.
او تاکید کرد این تاخیر فشار روحی مضاعفی را در «یکی از دشوارترین لحظات زندگی»، بر خانواده متوفی تحمیل کرد.
این نهاد هشدار داد فعالیتهای تهران، از جاسوسی و حملات سایبری گرفته تا تلاش برای دستیابی به فناوریهای پیشرفته، در پی جنگهای اخیر خاورمیانه ابعاد گستردهتری یافته است.
بر اساس این گزارش، آلمان همچنان یکی از مهمترین اهداف سرویسهای اطلاعاتی خارجی است و حکومت ایران تلاش میکند با جاسوسی، خرابکاری، حملات سایبری و عملیات نفوذ، به اطلاعات حساس در حوزههای سیاسی، نظامی، اقتصادی و علمی و پژوهشی دست یابد.
به گفته این نهاد، هدف این فعالیتها تاثیرگذاری بر روند تصمیمگیریهای سیاسی، سرقت فناوری و دانش فنی، و اجرای اقدامات خرابکارانه است.
تمرکز بر مخالفان جمهوری اسلامی و اهداف یهودی
طبق گزارش اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی آلمان، بخش مهمی از فعالیتهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی همچنان بر شناسایی، رصد و مقابله با مخالفان حکومت، چه در داخل و چه در خارج از ایران، متمرکز است.
این نهاد امنیتی اعلام کرد در سال ۲۰۲۵ بار دیگر موفق شده است چندین عملیات جاسوسی جمهوری اسلامی را علیه اهداف یهودی، حامیان اسرائیل و مراکز مرتبط با آنها در آلمان، شناسایی و متوقف کند.
بر پایه این گزارش، تنشهای خاورمیانه، بهویژه جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر ایران، موجب افزایش فعالیتهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی در آلمان شده است.
به گفته اداره حفاظت از قانون اساسی، تهران سالهاست آمریکا و اسرائیل را دشمنان اصلی خود میداند و همین موضوع در اولویتبندی عملیات اطلاعاتی حکومت ایران بازتاب یافته است.
هشدار درباره تروریسم دولتی
در بخش دیگری از گزارش آمده است نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی برای تحقق اهداف خود از ابزارهای «تروریسم دولتی» استفاده میکنند و این روند پس از آغاز جنگ اخیر ایران شدت بیشتری گرفته است.
بر اساس ارزیابی اطلاعاتی آلمان، در نتیجه این تحولات، سطح تهدید علیه اهداف یهودی، حامیان اسرائیل و منافع آمریکا در آلمان افزایش یافته است.
جاسوسی سایبری؛ مخالفان در صدر اهداف
گزارش اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی آلمان همچنین به فعالیتهای سایبری جمهوری اسلامی پرداخت و اعلام کرد این عملیات بهطور عمده جامعه ایرانیان خارج از کشور را هدف قرار داده است.
طبق این گزارش، گروه هکری وابسته به حکومت ایران موسوم به «بچهگربههای ملوس» در حملات خود عمدتا این گروهها را هدف قرار داده است: ایرانیان تبعیدی، مخالفان جمهوری اسلامی، منتقدان حکومت، روزنامهنگاران، فعالان حقوق بشر و کنشگران حقوق زنان.
هدف این عملیات، جمعآوری اطلاعات، نفوذ به شبکههای ارتباطی و دسترسی به دادههای حساس عنوان شده است.
تلاش برای دستیابی به فناوریهای حساس
اداره حفاظت از قانون اساسی آلمان هشدار داد جمهوری اسلامی همچنان برنامههای گستردهای را برای توسعه فناوریهای هستهای و سامانههای حمل تسلیحات دنبال میکند.
این برنامهها علاوه بر موشکهای بالستیک، شامل موشکهای کروز و پهپادها نیز میشود.
در این گزارش آمده است بخش بزرگی از زیرساختهای هستهای و نظامی حکومت ایران در جنگهای اخیر آسیب جدی دیده یا نابود شده است.
به همین دلیل، اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی آلمان پیشبینی کرد تهران برای بازسازی تاسیسات، جبران خسارتها و جایگزینی تجهیزات نظامی، بهویژه سامانههای موشکی، تلاش خواهد کرد بهصورت غیرقانونی به فناوریهای پیشرفته اروپا و آلمان دسترسی پیدا کند.
دشمنان مشترک جریانهای افراطی
در بخش دیگری از این گزارش، اداره حفاظت از قانون اساسی درباره پدیده «همگرایی جریانهای مختلف افراطی» هشدار داد.
به گفته این نهاد، پس از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، با وجود اختلافهای ایدئولوژیک، جریانهای راست افراطی، چپ افراطی و اسلامگرایان، در برخی مواضع به یکدیگر نزدیک شدهاند.
بر پایه این ارزیابی، دشمنی با اسرائیل و یهودستیزی اکنون به نقطه اشتراک این جریانها تبدیل شده و نقش پلی میان اشکال مختلف افراطگرایی را ایفا میکند.
راهبرد جدید آلمان برای مقابله با تهدیدها
اداره حفاظت از قانون اساسی آلمان اعلام کرد برای مقابله با تهدیدهای فزاینده، راهبردی را دنبال میکند که بر سه محور «شناسایی، اخلال و پیشگیری» استوار است.
به عبارت دیگر، هدف این راهبرد تنها جمعآوری اطلاعات نیست، بلکه شناسایی زودهنگام تهدیدها، مختل کردن عملیات سرویسهای اطلاعاتی خارجی و تقویت اقدامات پیشگیرانه را نیز شامل میشود.
این نهاد همچنین افزود از طریق ارائه هشدارهای امنیتی، مشاورههای تخصصی و آموزشهای عملیاتی، از شرکتها، صنایع، دانشگاهها، مراکز پژوهشی، نهادهای سیاسی و دستگاههای دولتی در برابر تهدیدهای اطلاعاتی و سایبری حمایت میکند.
مهمترین تهدیدهای امنیتی از نگاه آلمان
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۵، مهمترین محورهای امنیتی که دستگاه اطلاعات داخلی آلمان بر آنها تمرکز دارد، عبارتند از: جاسوسی و خرابکاری روسیه، فعالیتهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی و چین، پیامدهای امنیتی جنگهای خاورمیانه، حملات و تهدیدهای سایبری، جلوگیری از انتقال فناوریهای حساس و دارای کاربرد دوگانه، و مقابله با جاسوسی و عملیات شناسایی از طریق پهپادها.
این گزارش نشان میدهد از نگاه نهادهای امنیتی آلمان، تهدیدهای سرویسهای اطلاعاتی خارجی، بهویژه پس از جنگهای اخیر خاورمیانه، وارد مرحلهای پیچیدهتر و گستردهتر شده است.
