مقامهای ارشد اسرائیلی جایزه امنیت این کشور در سال ۲۰۲۶ را به پنج پروژه برجسته دفاعی و فناوری اعطا کردند. این پروژهها سهمی چشمگیر در ارتقای توان عملیاتی و حفظ برتری فناورانه اسرائیل داشتهاند.
این جوایز شامگاه چهارشنبه ۲۰ خرداد در مراسمی با حضور اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع و ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، اهدا شدند.
روزنامه ماکور ریشون پنجشنبه ۲۱ خرداد گزارش داد در میان طرحهای برگزیده، منظومه ماهوارههای شناسایی «اوفک»، مجموعهای از سامانههای جنگ الکترونیک برای حفظ برتری نیروی هوایی اسرائیل و همچنین یک سامانه تسلیحاتی ویژه که در عملیات علیه حکومت ایران مورد استفاده قرار گرفت، دیده میشود.
بر اساس این گزارش، مراسم جایزه امنیت اسرائیل در سال جاری با تمرکز بر کارزارهای نظامی اخیر علیه جمهوری اسلامی برگزار شد.
در این مراسم همچنین رومان گوفمن، رییس جدید موساد، دیوید زینی، رییس سازمان اطلاعات و امنیت داخلی اسرائیل (شینبت) و دیگر مقامهای ارشد امنیتی این کشور حضور داشتند.
این مراسم در شرایطی برگزار شد که تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد و سرنوشت آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
پایگاه خبری واینت ۲۱ خرداد نوشت همزمان با افزایش درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، اسرائیل در حالت آمادهباش قرار گرفته و خود را برای احتمال آغاز مجدد نبرد آماده میکند.
در ادامه، پنج پروژهای که جایزه امنیت اسرائیل در سال ۲۰۲۶ را به خود اختصاص دادند، معرفی میشوند.
سلاح پیشرفته علیه جمهوری اسلامی
ماکور ریشون گزارش داد یکی از پروژههای برگزیده، یک سامانه تسلیحاتی پیشرفته ساخت اسرائیل است که در جریان رویارویی با جمهوری اسلامی به کار گرفته شد و دستاوردهای عملیاتی قابل توجهی به همراه داشت.
این جایزه به نیروی هوایی اسرائیل، وزارت دفاع و شرکت تسلیحاتی رافائل تعلق گرفت.
سامانه عملیاتی محرمانه برای موساد
به گزارش ماکور ریشون، این سامانه امکان توسعه چشمگیر ظرفیتهای اطلاعاتی و عملیاتی موساد را در طیف گستردهای از ماموریتها فراهم میکند و نمادی از «نوآوری فناورانه و جسارت عملیاتی بیسابقه و پیشرو» به شمار میرود.
این جایزه به موساد، نیروی هوایی و صنایع هوافضای اسرائیل اختصاص یافت.
پروژه عملیاتیسازی ماهوارههای «اوفک ۱۳» و «اوفک ۱۹»
این ماهوارهها به دستگاه امنیتی اسرائیل امکان میدهند در هر زمان به اطلاعات و دادههای اطلاعاتی باکیفیت و قابل اعتماد دسترسی داشته باشد.
ماکور ریشون نوشت ماهوارههای اوفک از نظر عملکرد، حجم و وزن یک جهش فناورانه محسوب میشوند.
این جایزه به صنایع هوافضا، وزارت دفاع و واحد ۹۹۰۰ در سازمان اطلاعات ارتش اسرائیل اعطا شد.
توسعه فناوری سازمان اطلاعات ارتش
به گزارش ماکور ریشون، این پروژه برای حل «یک مساله عملیاتی محرمانه» طراحی شده است و راهحلهایی پیچیده، نوآورانه و دقیق ارائه میکند که مدتها دستگاه امنیتی اسرائیل را درگیر کرده بود.
این جایزه به واحد ۸۲۰۰، بخش تحقیقات سازمان اطلاعات ارتش و همچنین صنایع هوافضای اسرائیل تعلق گرفت.
سامانه جنگ الکترونیک
یکی دیگر از پروژههای برگزیده جایزه امنیت اسرائیل ۲۰۲۶، توسعه سامانههای پیشرفته جنگ الکترونیک با هدف حفظ برتری هوایی ارتش اسرائیل بود.
ماکور ریشون با استناد به اظهارات مقامهای اسرائیلی گزارش داد این پروژه مجموعهای از فناوریهای نوآورانه و منحصربهفرد را در بر میگیرد که یک دستاورد کمسابقه در سطح جهانی محسوب میشود و توانمندیهای عملیاتی گستردهای را در تمامی جبهههای نبرد در اختیار این کشور قرار داده است.
بر اساس این گزارش، این سامانهها در میدان نبرد مورد آزمایش عملی قرار گرفتند و نقش مهمی در جلوگیری از رهگیری و انهدام هواگردهای سرنشیندار ایفا کردهاند.
مقامهای اسرائیلی از این فناوری بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در حفظ آزادی عمل نیروی هوایی در کارزارهای اخیر یاد کردهاند.
این جایزه به اداره پژوهش و توسعه تسلیحات و زیرساختهای فناوری وزارت دفاع، موساد، نیروی هوایی، شرکت الیسرا از زیرمجموعههای شرکت البیت سیستمز، شرکت رافائل و واحد ۸۲۰۰ سازمان اطلاعات ارتش اسرائیل تعلق گرفت.
کاتز: رویارویی با جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد
وزیر دفاع اسرائیل در مراسم اعطای جایزه امنیت سال ۲۰۲۶ اعلام کرد رویارویی با جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد و اسرائیل برای هرگونه سناریوی احتمالی آماده است.
کاتز ادامه داد: «هنوز تا پایان نبرد با ایران فاصله زیادی باقی مانده است. اگر ایران به اسرائیل حمله کند، با پاسخی سخت روبهرو خواهد شد؛ همانگونه که در روزهای اخیر شاهد آن بودیم. ارتش اسرائیل برای اجرای حملات گسترده در ایران آمادگی کامل دارد.»
او همچنین نقش فناوریهای نظامی و دفاعی اسرائیل را در موفقیتهای عملیاتی این کشور برجسته دانست و گفت توانایی تجهیز نیروهای نظامی به پیشرفتهترین سامانههای دفاعی و تهاجمی جهان که حاصل توسعه فناوریهای بومی است، یکی از عوامل اصلی قدرت اسرائیل به شمار میرود.
رییسجمهوری اسرائیل نیز در این مراسم، نقش خلاقیت، جسارت و نوآوری را در موفقیتهای امنیتی و نظامی این کشور برجسته دانست.
هرتزوگ تاکید کرد در شرایط کنونی، ارزش نوآوریها و دستاوردهای فناورانه اسرائیل «بینهایت و غیرقابل اندازهگیری» است.
جایزه امنیت اسرائیل به ابتکار دیوید بنگوریون، اولین نخستوزیر این کشور، پایهگذاری شد تا از نقش دانشمندان، پژوهشگران و متخصصان در توسعه توانمندیهای دفاعی و امنیتی اسرائیل قدردانی شود.
در طول دهههای گذشته، شماری از مهمترین دستاوردهای نظامی و فناوری اسرائیل موفق به دریافت این جایزه شدهاند که از جمله میتوان به سامانههای دفاع موشکی «پیکان»، «گنبد آهنین» و «فلاخن داوود» اشاره کرد.
مقامهای اسرائیلی معتقدند تهران بعید است در واکنش به حملات احتمالی آمریکا مستقیماً اسرائیل را هدف قرار دهد، اما نسبت به نتیجهبخش بودن تلاشهای دیپلماتیک دولت دونالد ترامپ نیز بدبین هستند.
به گزارش واینت، مقامهای امنیتی اسرائیل تحولات اخیر میان واشینگتن و تهران، از جمله تهدیدهای ترامپ برای انجام حملات جدید علیه [حکومت] ایران، را از نزدیک زیر نظر دارند. به گفته این منابع، ارتش اسرائیل برای سناریوی ازسرگیری درگیریها آماده شده است؛ هرچند ارزیابی فعلی تلآویو این است که [حکومت] ایران برای جلوگیری از فراهم شدن بهانهای برای حمله مستقیم اسرائیل، از شلیک موشک به این کشور خودداری خواهد کرد.
این گزارش به افزایش لحن تهدیدآمیز مقامهای ایرانی نیز اشاره کرده است. از جمله ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، که در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت تعداد تلفات آمریکاییها بیش از آن چیزی است که ترامپ اعلام میکند و هشدار داد که جنگ احتمالی آینده به منطقه محدود نخواهد ماند.
یک مقام امنیتی اسرائیلی به واینت گفته است که ترامپ در حال افزایش فشار بر [حکومت] ایران است و اگر توافقی حاصل نشود، احتمال بازگشت به گزینه نظامی وجود دارد. به گفته این مقام، کاخ سفید امیدوار است فشارهای فزاینده بتواند مجتبی خامنهای را به پذیرش پیشنهادهای آمریکا ترغیب کند، اما ارزیابی اسرائیل این است که [حکومت] ایران در حال خریدن زمان است و همین مساله موجب افزایش ناامیدی و بیصبری ترامپ شده است.
واینت به نقل از منابع اسرائیلی نوشت که تلآویو معتقد است جمهوری اسلامی در نهایت توافق مورد نظر واشینگتن را نخواهد پذیرفت و تلاش خواهد کرد روند مذاکرات را طولانی کند. از دید مقامهای اسرائیلی، حتی در صورت دستیابی به توافق، این توافق احتمالاً تنها به تمدید چند هفتهای یا چند ماهه آتشبس منجر خواهد شد و بحران را بهطور اساسی حل نخواهد کرد.
این گزارش همچنین میگوید اسرائیل از سرگیری عملیات نظامی علیه [حکومت] ایران را گزینه مطلوبتری میداند و خواهان اجرای حملاتی است که به گفته منابع اسرائیلی، ترامپ پیشتر مانع انجام آنها شده بود. بر اساس این گزارش، ترامپ درباره احتمال هدف قرار دادن پلها و نیروگاههای برق ایران صحبت کرده، اما تاکنون اسرائیل را از حمله به چنین اهدافی بازداشته است.
واینت در بخش دیگری از گزارش خود به جزئیات مذاکرات غیرمستقیم میان آمریکا و [حکومت] ایران با میانجیگری پاکستان پرداخته است. به نوشته این رسانه، روزنامه فرانسوی لو فیگارو گزارش داده که یکی از موانع اصلی پیشرفت مذاکرات، دشواری دسترسی مستقیم به مجتبی خامنهای است. موضوعی که ایراناینترنشنال نیز پیشتر در خبری اختصاصی از آن خبر داده بود.
بر اساس این گزارش، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در جریان سفر خود به تهران قصد داشت برای نهایی کردن برخی جزئیات توافق احتمالی میان حکومت ایران و آمریکا با مجتبی خامنهای دیدار کند، اما احمد وحیدی به او گفته است که چنین دیداری ممکن نیست زیرا خامنهای همچنان از جراحات ناشی از حملات پیشین رنج میبرد. به نوشته لو فیگارو، این موضوع باعث بروز تنش در گفتوگوهای میان دو طرف شد.
در همین حال، واینت با استناد به گزارش والاستریت ژورنال نوشت برخی تحلیلگران امنیتی معتقدند حوادث اخیر، از جمله سرنگونی یک بالگرد آپاچی آمریکایی در تنگه هرمز، میتواند نشانه تغییر در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی باشد. بر اساس این ارزیابی، سپاه پاسداران اختیارات بیشتری به فرماندهان میدانی داده است تا بدون نیاز به تایید فرماندهی مرکزی در تهران درباره عملیاتها تصمیمگیری کنند.
به نوشته این گزارش، هدف از این تغییر احتمالی، بازسازی توان بازدارندگی حکومت ایران در برابر آمریکا و اسرائیل عنوان شده است. در عین حال، گزارشهای منتشرشده در رسانههای غربی حاکی از آن است که جناحهای تندرو در ساختار قدرت ایران خواهان واکنشهای شدیدتر هستند، اما همچنان از ورود به یک جنگ تمامعیار پرهیز میکنند.
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر موسسه آلمانی امور بینالملل و امنیت، در گفتوگو با والاستریت ژورنال گفته است که وضعیت کنونی بسیار شکننده است و تهران تاکنون تلاش کرده سطح تنش را پایینتر از آستانهای نگه دارد که به کشته شدن نیروهای آمریکایی در دوره آتشبس منجر شود.
واینت نتیجهگیری میکند که با افزایش فشارهای نظامی آمریکا و تردید اسرائیل نسبت به موفقیت مذاکرات، منطقه بار دیگر در آستانه دور تازهای از تنش و درگیری قرار گرفته است.
ارتش آمریکا به دستور رییسجمهوری ایالات متحده، حملات جدیدی را علیه اهدافی در ایران آغاز کرده است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرده این عملیات در پاسخ به آنچه «تجاوزات بیدلیل و مداوم ایران» خوانده شده، انجام شده است.
به نوشته والاستریت ژورنال، یک مقام ارشد آمریکایی گفته است که نیروهای آمریکایی در این دور از حملات، سامانههای پدافند هوایی و سایتهای راداری ایران در نزدیکی تنگه هرمز را هدف قرار دادهاند. این مقام تاکید کرده که هیچیک از زیرساختهای غیرنظامی در این عملیات هدف قرار نگرفتهاند. همزمان گزارشهایی از وقوع انفجار در بندرعباس، جزیره قشم و سیریک منتشر شده است.
پنتاگون این حملات را بخشی از «دیپلماسی اجباری» برای وادار کردن تهران به پذیرش شروط آمریکا در مذاکرات توصیف کرده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز در جریان بازدید از مقر سنتکام در فلوریدا گفت: «اگر لازم باشد با بمب مذاکره کنیم، با بمب مذاکره خواهیم کرد.»
این حملات در ادامه رویاروییهای نظامی روزهای اخیر میان تهران و واشینگتن انجام شده است. ارتش آمریکا سهشنبه ۱۹ خرداد نیز سه موج حمله علیه سایتهای راداری، سامانههای پدافندی و مراکز کنترل زمینی ایران انجام داده بود؛ حملاتی که پس از سرنگونی یک بالگرد آپاچی آمریکایی توسط یک پهپاد ایرانی در تنگه هرمز صورت گرفت.
والاستریت ژورنال مینویسد ترامپ پس از ماهها ناکامی در دستیابی به یک توافق پایدار با حکومت ایران، اکنون بار دیگر به سمت گزینه نظامی متمایل شده است؛ هرچند همچنان درهای دیپلماسی را باز نگه داشته است. او چهارشنبه ۲۰ خرداد گفت که دو طرف به توافق نزدیک شده بودند اما [حکومت] ایران از پذیرش شروط واشینگتن خودداری کرده است.
به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ حتی پس از صدور دستور حملات جدید، از طریق قطر پیامی به تهران فرستاده و تاکید کرده است که این حملات واکنشی به سرنگونی بالگرد آمریکایی بوده و به معنای آغاز یک جنگ تمامعیار نیست. با این حال، او هشدار داده که فشار نظامی تا زمان پذیرش شروط آمریکا افزایش خواهد یافت.
یکی از اصلیترین موانع در مذاکرات، برنامه هستهای ایران است. بر اساس این گزارش، دولت ترامپ خواهان توافقی سختگیرانهتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ است. واشینگتن از تهران خواسته است غنیسازی اورانیوم را برای دستکم یک دهه متوقف کند و همچنین ذخایر اورانیوم غنیشده خود را نابود، منتقل یا رقیقسازی کند.
در مقابل، [حکومت] ایران خواهان دریافت امتیازهای اقتصادی، از جمله لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده، پیش از ورود به مذاکرات نهایی درباره محدودیتهای هستهای است. اما واشینگتن اصرار دارد که تهران ابتدا گامهای عملی برای محدود کردن برنامه هستهای خود بردارد.
همزمان با افزایش فشارهای نظامی، دولت ترامپ سیاست فشار اقتصادی علیه حکومت ایران را نیز تشدید کرده است. رییسجمهوری آمریکا چهارشنبه اعلام کرد که نیروی دریایی این کشور طی یک ماه گذشته به طور مخفیانه عبور ۲۰۰ کشتی حامل حدود ۱۰۰ میلیون بشکه نفت را از تنگه هرمز اسکورت کرده و تلاش [حکومت] ایران برای مسدود کردن کامل این آبراه راهبردی را خنثی کرده است.
با وجود این، مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال گفتهاند که ترامپ انتظار نداشت آتشبس چندماهه میان دو طرف تا این اندازه شکننده باشد. از سرگیری حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران، افزایش تورم و قیمت سوخت در آمریکا و نیز تشدید تنشها در جبهه اسرائیل و حزبالله، فشارهای تازهای را بر دولت آمریکا وارد کرده است.
این گزارش همچنین به نگرانیها درباره احتمال طولانی شدن بحران اشاره میکند. استیون کوک، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا، به والاستریت ژورنال گفته است که «ترامپ در حال از دست دادن کنترل اوضاع است.»
مایکل سینگ، عضو پیشین شورای امنیت ملی آمریکا نیز هشدار داده که هیچیک از طرفین حاضر به پذیرش هزینههای سنگین سازش یا تشدید درگیری نیستند و همین مساله میتواند به تداوم بحران منجر شود. او گفته است: «وقتی همه تصمیمگیری را به فردا موکول میکنند، جنگها میتوانند بیپایان شوند.»
والاستریت ژورنال در پایان مینویسد که همزمان با تنش میان حکومت ایران و آمریکا، درگیری میان اسرائیل و حزبالله نیز بر پیچیدگی شرایط افزوده است. به گفته این روزنامه، اسرائیل هفته گذشته قصد داشت عملیات گستردهای را در بیروت آغاز کند، اما ترامپ توانست بنیامین نتانیاهو را متقاعد کند که به جای یک حمله گسترده، عملیات محدودتری را اجرا کند.
پیت هگست بعدازظهر چهارشنبه در مقابل مقر فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) ضمن دفاع از عملیات نظامی واشینگتن علیه جمهوری اسلامی، هشدار داد که در صورت عدم پذیرش توافق مورد نظر دولت دونالد ترامپ، تهران با حملات جدید و «قاطع» آمریکا روبهرو خواهد شد.
هگست پس از بازدید از مقر سنتکام در فلوریدا در جمع خبرنگاران گفت که ایالات متحده طی هفتههای گذشته به نیروی دریایی، نیروی هوایی، سامانههای پدافندی و تواناییهای [حکومت] ایران برای اعمال قدرت در منطقه ضربه زده و برتری نظامی خود را به تهران نشان داده است.
او تاکید کرد که فرماندهی مرکزی آمریکا همچنان در حال برنامهریزی عملیاتهای بعدی است و حملاتی که «امشب یا شبهای آینده» انجام شود، «قوی و روشن» خواهد بود. او در عین حال تاکید کرد که [حکومت] ایران همچنان فرصت دارد با پذیرش توافقی که دولت ترامپ پیشنهاد کرده، از تشدید درگیریها جلوگیری کند.
وزیر جنگ آمریکا با اشاره به عملیات موسوم به «خشم حماسی» و اقدامات نظامی اخیر واشینگتن در منطقه، عملکرد سنتکام را «تاریخی» توصیف کرد و تاکید کرد این عملیاتها موازنه قدرت در منطقه و شرایط تردد در تنگه هرمز را به نفع آمریکا تغییر داده است.
او همچنین در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره حملات موشکی [حکومت] ایران گفت که بخش عمده حملات جمهوری اسلامی یا به هدف نرسیده یا توسط سامانههای دفاعی آمریکا رهگیری شده و توان تهاجمی جمهوری اسلامی «به شدت کاهش یافته است».
وزیر جنگ آمریکا در واکنش به پرسشی درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساختهای غیرنظامی ایران، از ارائه جزئیات خودداری کرد اما گفت آمریکا اهدافی را انتخاب خواهد کرد که تواناییهای نظامی [حکومت] ایران را تضعیف و شرایط عملیاتی نیروهای آمریکایی را بهبود بخشد.
او همچنین گفت که سنتکام در دوره آتشبس از فرصت بهدستآمده برای تکمیل اطلاعات و فهرست اهداف خود استفاده کرده و توانایی آمریکا در شناسایی و هدفگیری اهداف در ایران نسبت به آغاز عملیات نظامی اخیر به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.
وزیر جنگ آمریکا در بخش دیگری از سخنان خود تاکید کرد [حکومت] ایران در شرایط فعلی توان محدودی برای تولید موشک و پهپاد دارد و در صورت مشاهده هرگونه تلاش برای بازسازی این توانمندیها، آمریکا بار دیگر آنها را هدف قرار خواهد داد.
هگست در پایان با تکرار موضع دولت ترامپ درباره مذاکرات با تهران گفت آمریکا همچنان آماده دستیابی به توافق است، اما هشدار داد که اگر ایران این مسیر را نپذیرد، واشینگتن از گزینه نظامی استفاده خواهد کرد. او گفت: «اگر لازم باشد با بمب مذاکره کنیم، با بمب مذاکره خواهیم کرد.»
اتاوا در همین پاسخ، بر ضرورت بازگشت طرفها به مسیر دیپلماسی و گفتوگو برای پایان دادن به بحران تاکید کرده است؛ موضعی که در ظاهر بر کاهش تنش و جلوگیری از گسترش جنگ متمرکز است، اما در کنار سابقه سیاست کانادا در قبال جمهوری اسلامی، تصویری پیچیدهتر نشان میدهد: دعوت به دیپلماسی، بدون چشمپوشی از فشار سیاسی، امنیتی و اقتصادی بر حکومتی که کانادا آن را عامل بیثباتی منطقهای، ناقض حقوق بشر و حامی تروریسم میداند.
دیپلماسی؛ راهحل بحران یا فرصت خرید زمان؟
تاکید کانادا بر دیپلماسی در شرایطی مطرح میشود که فضای سیاسی در واشینگتن نسبت به جمهوری اسلامی تندتر شده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت جمهوری اسلامی «فقط حرف میزند و هیچ اقدامی نمیکند».
ترامپ افزود تهران برای مذاکره بر سر توافقی که به گفته او میتوانست برایش «بسیار عالی» باشد، بیش از حد وقت تلف کرده و اکنون باید بهای آن را بپردازد.
این نگاه، با تردیدی قدیمی درباره رفتار جمهوری اسلامی در مذاکرات گره خورده است؛ تردیدی که منتقدان حکومت سالهاست مطرح میکنند: آیا تهران مذاکره را راهی برای حل بحران میداند یا ابزاری برای خرید زمان،
کاهش فشار خارجی و مدیریت افکار عمومی؟
در چهار دهه گذشته، جمهوری اسلامی بارها در بزنگاههای حساس، از پرونده هستهای تا بحرانهای منطقهای، وارد روندهای طولانی مذاکره شده است؛ روندهایی که در بسیاری موارد، نه به تغییر پایدار رفتار حکومت انجامیده و نه بیثباتی ناشی از سیاستهای منطقهای و امنیتی تهران را کاهش داده است.
اکنون نیز، در حالی که جمهوری اسلامی خود را درگیر جنگی با آتشبسی شکننده نگه داشته، کشورهای غربی و قدرتهای میانی همچنان از مسیر گفتوگو سخن میگویند.
پرسش اصلی این است که اصرار بر بازگشت به میز مذاکره، در عمل تلاشی برای پایان دادن به بحران است یا فرصتی تازه برای حکومتی که منتقدانش میگویند از دیپلماسی، بارها بهعنوان ابزار وقتکشی استفاده کرده است.
نگرانی اتاوا از هرمز و ثبات انرژی
بخشی از پاسخ کانادا به ایراناینترنشنال به تنگه هرمز اختصاص دارد؛ آبراهی که هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران و خلیج فارس داشته باشد.
وزارت امور خارجه کانادا اعلام کرده است اتاوا همچنان نسبت به اختلالات ایجادشده در تنگه هرمز نگران است و احترام به حقوق کشتیرانی بینالمللی در این آبراه را، بر اساس قوانین بینالمللی، ضروری میداند.
به گفته کانادا، تداوم عبور و مرور امن در این مسیر برای ثبات بازارهای انرژی و زنجیرههای تامین جهانی اهمیت حیاتی دارد.
این بخش از موضع کانادا نشان میدهد نگرانی اتاوا تنها به تبادل آتش یا پیامدهای انسانی جنگ محدود نیست، بلکه ثبات انرژی، تجارت جهانی و امنیت مسیرهای کشتیرانی نیز بخشی از محاسبه سیاسی دولت کانادا در مواجهه با بحران تازه است.
دو مسیر همزمان: گفتوگو و فشار
با این حال، موضع کانادا صرفا دعوت به مذاکره نیست. وزارت امور خارجه این کشور در پاسخ خود تاکید کرده است کانادا به همکاری با متحدان و شرکای خود، چه بهصورت دوجانبه و چه در چارچوب نهادهای چندجانبه، ادامه خواهد داد تا هم از یک راهحل دیپلماتیک حمایت کند و هم با اقدامات بیثباتکننده جمهوری اسلامی در منطقه مقابله کند.
اتاوا این اقدامات را شامل حمایت جمهوری اسلامی از سازمانهای تروریستی، برنامه موشکهای بالستیک، فعالیتهای هستهای و نقض سیستماتیک حقوق بشر دانسته است.
همین دوگانگی، هسته اصلی سیاست کانادا در قبال جمهوری اسلامی را نشان میدهد: کانادا همچنان از زبان دیپلماسی استفاده میکند، اما این دیپلماسی به معنای عادیسازی رابطه یا کاهش فشار نیست.
اتاوا از یک سو خواستار کاهش تنش و بازگشت به گفتوگوست و از سوی دیگر، جمهوری اسلامی را در سطح ساختاری، منبع تهدید امنیتی، بیثباتی منطقهای و سرکوب فرامرزی میداند.
از سپاه تا گروههای نیابتی
نگاهی به فهرست گروههایی که کانادا آنها را سازمان تروریستی میداند، نشان میدهد پرونده جمهوری اسلامی در نگاه اتاوا تنها به رفتار دولت مرکزی ایران محدود نیست. حماس، حزبالله لبنان و حوثیهای یمن از جمله گروههایی هستند که کانادا آنها را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داده و جمهوری اسلامی سالهاست به حمایت سیاسی، مالی یا نظامی از آنها متهم است.
در ژوئن ۲۰۲۴، دولت کانادا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را نیز به فهرست سازمانهای تروریستی خود اضافه کرد؛ تصمیمی که پس از سالها فشار خانوادههای قربانیان پرواز پیاس۷۵۲، فعالان حقوق بشر و جامعه ایرانی-کانادایی اتخاذ شد.
افزون بر آن، کانادا از سال ۲۰۱۲ جمهوری اسلامی را بر اساس قانون مصونیت دولتها، در ردیف دولتهای حامی تروریسم قرار داده و این وضعیت را در بازبینیهای دورهای خود حفظ کرده است. این تصمیم به قربانیان تروریسم امکان میدهد در چارچوب قوانین کانادا، علیه جمهوری اسلامی طرح دعوی کنند.
بنابراین، از نگاه اتاوا، مسئله تنها یک بحران مقطعی یا رفتار یک نهاد خاص نیست. مجموعه تصمیمهای کانادا نشان میدهد این کشور ساختار قدرت در جمهوری اسلامی را بخشی از منظومهای میداند که از تروریسم، سرکوب داخلی، ارعاب فرامرزی و بیثباتی منطقهای تغذیه میکند.
تحریمهای تازه و فشار امنیتی
در دو سال گذشته، کانادا چندین دور تحریم تازه علیه مقامها، افراد و شبکههای مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال کرده است. در مارس ۲۰۲۶، اتاوا پنج فرد و چهار نهاد را به دلیل نقش در شبکههای تامین فناوری مورد استفاده در تولید تسلیحات سپاه پاسداران تحریم کرد؛ تجهیزاتی که به گفته دولت کانادا بخشی از آنها در اختیار روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین قرار گرفته است.
پیش از آن نیز، در فوریه ۲۰۲۶، کانادا هفت فرد مرتبط با نهادهای حکومتی جمهوری اسلامی را به دلیل نقش در ارعاب، خشونت و سرکوب فرامرزی مخالفان و مدافعان حقوق بشر هدف تحریم قرار داد.
این تحریمها در کنار تروریستی شناختن سپاه و تداوم شناسایی جمهوری اسلامی بهعنوان دولت حامی تروریسم، نشان میدهد سیاست کانادا در قبال تهران، هرچند از زبان دیپلماسی استفاده میکند، در عمل بر ترکیبی از فشار سیاسی، امنیتی و اقتصادی استوار است.
روابطی که دورتر شده است
کانادا در سپتامبر ۲۰۱۲ روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی را قطع کرد، سفارتش در تهران را بست و دیپلماتهای جمهوری اسلامی در کانادا را عنصر نامطلوب اعلام کرد.
از آن زمان تاکنون، روابط دو کشور نه تنها احیا نشده، بلکه با پروندههایی چون سرنگونی پرواز پیاس۷۵۲، سرکوب اعتراضات در ایران، تهدید مخالفان در خارج از کشور، فعالیتهای منطقهای جمهوری اسلامی و برنامههای موشکی و هستهای تهران، فاصله میان دو طرف بیشتر شده است.
از این منظر، پاسخ تازه کانادا به ایراناینترنشنال را باید در دل همین سیاست دوگانه خواند: اتاوا از دیپلماسی و خویشتنداری سخن میگوید، اما همزمان بر مقابله با اقدامات بیثباتکننده جمهوری اسلامی تأکید میکند.
این رویکرد نشان میدهد کانادا، مانند بسیاری از قدرتهای میانی، میکوشد بدون ورود مستقیم به مناقشه نظامی، از مسیر فشار هماهنگ با متحدان، تحریم، محدودیتهای امنیتی و حمایت لفظی از دیپلماسی نقشآفرینی کند.
اما پرسش همچنان باقی است: اگر جمهوری اسلامی، چنان که منتقدانش میگویند، دیپلماسی را نه راهی برای تغییر رفتار، بلکه ابزاری برای وقتکشی بداند، بازگشت دوباره به میز مذاکره تا چه اندازه میتواند بحران را مهار کند؟
