دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت اگر جمهوری اسلامی توافق صلح را امضا نکند، ایالات متحده «ضرباتی بسیار سنگین» به ایران وارد خواهد کرد. او در بخش دیگری از صحبتهایش گفت: «دیروز ضربه سختی به آنها زدیم و امروز هم دوباره ضربه سختی خواهیم زد.»
ترامپ عصر چهارشنبه ۲۰ خرداد در حاشیه مراسم امضای لایحه تامین بودجه اجرای سیاستهای مهاجرتی در اتاق بیضی کاخ سفید، در پاسخ به این سوال که آیا حمله به تاسیسات انرژی ایران را بررسی میکند، از ارائه اطلاعات دقیق خودداری کرد و گفت اگر بخواهد، میتواند «آنها را از کار بیندازد».
او افزود که تا پیش از حملات نخواهد گفت که آیا «پلها و نیروگاهها» در فهرست اهداف حملات بعدی قرار دارند یا نه.
همزمان، تایمز اسرائیل به نقل از «یک منبع آگاه در دفتر نخستوزیر» نوشت که بنیامین نتانیاهو و ترامپ در بحبوحه تشدید تنشها با حکومت ایران «کاملا هماهنگ» هستند.
این منبع گفت: «نخست وزیر و رییسجمهوری هر روز، گاهی هر روز، با هم صحبت میکنند و کاملا هماهنگ هستند.»
در روزهای گذشته گزارشهایی غیررسمی، به نقل از مقامهای آگاه، از بروز اختلاف میان ترامپ و نتانیاهو حکایت داشت. در این گزارشها آمده بود ترامپ از ادامه حملات اسرائیل به جنوب لبنان ناراضی است و با لحنی تند از نخستوزیر اسرائیل انتقاد کرده است.
خشم ترامپ از «تعلل» جمهوری اسلامی
ترامپ در این مراسم بار دیگر گفت که دو طرف به توافقی نزدیک شده بودند که مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای میشد، اما در ادامه افزود: «ایران در امضای این توافق تعلل کرده است آنها ما را سادهلوح فرض میکنند.»
او تاکید کرد توافق با حکومت ایران «بهطور کامل مذاکره شده» است، اما تهران در امضای آن تعلل میکند، چون میداند امتیازهایی که باید بدهد تا چه اندازه «چشمگیر» است.
رییسجمهوری آمریکا بار دیگر تاکید کرد کشورش خواهان توافقی «کارآمد و معنادار» است و افزود: «چند روز دیگر هم به آنها فرصت میدهیم. آنها میدانند وقتی آن را امضا کنند، تعهدی جدی ایجاد میشود.»
ترامپ پیش از این جلسه در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نیز به وقتکُشی جمهوری اسلامی در مذاکرات اشاره کرده و نوشته بود: «آنها برای مذاکره بر سر توافقی که میتوانست برایشان عالی باشد، بیش از حد تعلل کردهاند و حالا باید بهای آن را بپردازند.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت چند ماه است با جمهوری اسلامی روی سند توافقی کار میکند که بر اساس آن دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای «برای همیشه» ممنوع خواهد شد.
او در بخشهایی از سخنانش در کاخ سفید به موضوع سرنگون شدن بالگرد آمریکایی بهدست جمهوری اسلامی پرداخت و تاکید کرد اگر خلبانان بر اثر «بمبی که در هلیکوپتر گیر کرده بود و منفجر نشد» آسیب دیده بودند، ایران با واکنش تلافیجویانه «بسیار شدیدتری» روبهرو میشد.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، ظهر سهشنبه ۱۹ خرداد در بیانیهای اعلام کرد دو خدمه یک بالگرد AH-۶۴ آپاچی ارتش آمریکا که هنگام گشتزنی در آبهای منطقه، در نزدیکی سواحل عمان سقوط کرده بود، به دست نیروهای آمریکایی نجات یافتند. به گفته سنتکام، این حادثه ساعت ۷:۳۳ بعدازظهر دوشنبه هشتم ژوئن به وقت شرق آمریکا، برابر با ۳:۰۳ بامداد سهشنبه ۱۹ خرداد به وقت ایران، رخ داد.
پس از آن ترامپ اعلام کرد که نیروهای نظامی جمهوری اسلامی در این حادثه نقش داشتند و تاکید کرد ایالات متحده به این حمله پاسخ خواهد داد.
او با اشاره به اینکه دو خلبان این بالگرد سالم هستند و آسیب ندیدهاند، تاکید کرد: «با این حال، ایالات متحده چارهای جز پاسخ دادن به این حمله ندارد.»
این حادثه به عملیات نظامی محدود آمریکا علیه مواضع جمهوری اسلامی در بامداد چهارشنبه ۲۰ خرداد منجر شد؛ عملیاتی که طی آن ارتش آمریکا در سه موج اهدافی را در سواحل جنوبی ایران هدف قرار داد. سپاه پاسداران نیز بلافاصله پس از موج نخست حملات آمریکا مدعی شد پایگاههای آمریکا در اردن، بحرین و کویت را با موشک هدف قرار داده است.
«میلیونها بشکه نفت از ایران خارج کردیم و ایران تازه متوجه آن شده است»
ترامپ در پاسخ به پرسشهای خبرنگاران درباره وضعیت نظامی جمهوری اسلامی گفت که آسیبهای ناشی از جنگ به نیروهای نظامی ایران سبب شده که جمهوری اسلامی از برخی اقدامات اخیر آمریکا اطلاعی نداشته باشد.
او همچنین گفت که آمریکا چند شب پیش ۲۲ کشتی را در تاریکی و بدون چراغ جابهجا کرده و جمهوری اسلامی که در نتیجه نابودی سامانههای دفاعیاش به دست آمریکا «دیگر رادار ندارد» متوجه این مساله نشده است.
ترامپ در بخش نخست صحبتهایش به این اشاره کرده بود که ایالات متحده در این مدت در حال خارج کردن نفت از ایران بوده است. او گفت: «امروز برای نخستین بار این را اعلام میکنم، ما میلیونها بشکه نفت، میلیونها بشکه در هر شب، خارج کردهایم و ایران تازه متوجه شده است.»
ترامپ در توضیح تصمیمش درباره آغاز حملات در نهم اسفند گفت وقتی تصمیم به حمله گرفت، به اطرافیانش گفته بود اقتصاد آمریکا در بهترین وضعیت قرار دارد، بازار سهام و حسابهای بازنشستگی به رکوردهای تاریخی رسیدهاند، اما جمهوری اسلامی بهزودی به سلاح هستهای دست خواهد یافت و به همین دلیل باید اقدام نظامی انجام شود.
رییسجمهوری آمریکا عملیات خشم حماسی را «بسیار شجاعانه» و «کاملا موفقیتآمیز» توصیف کرد و گفت پس از آن «مرحله دوم» نیز باید انجام میشد.
او در پاسخ به این پیشبینیها درباره سقوط ۲۵ درصدی بازار سهام در نتیجه این جنگ گفت که جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای «ارزشش را داشت».
این اظهارات ترامپ نشانهای دیگر از نوسان مواضع او در قبال جنگ ایران بود. او تنها دو روز پیشتر از این مراسم گفته بود ممکن است توافق پایان دادن به درگیری ظرف «دو یا سه روز» حاصل شود.
بر اساس اطلاعیهای که چهارشنبه ۲۰ خرداد منتشر شد، سجاد احدزاده، شهروند ایرانی متولد تهران، منوچهر گلچین، شهروند ایرانی مرتبط با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران، لیو بویو، شو لیچون، منگ شائوپی و وانگ هونگی شهروندان چینی را بهدلیل ارتباط با سپاه پاسداران و وزارت دفاع جمهوری اسلامی به فهرست تحریمها افزوده شدند.
وزارت خزانهداری همچنین چهار شرکت داموس تریدینگ (Domus Trading HK Limited) مستقر در هنگکنگ، موستاد شانگهای اینترنشنال (Mustad Shanghai International Trade Co. Ltd.) در چین، شانگشون هنگکنگ (Shangshun Hong Kong Ltd) در هنگکنگ و سولوس اینترنشنال (Solos International Limited) را تحریم کرد.
بهگفته وزارت خزانهداری آمریکا، این شرکتها با وزارت دفاع جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران یا افراد تحریمشده مرتبط بودهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین دامنه تحریمهای اعمالشده علیه شرکت آرموری آلیانس (Armory Alliance LLC) در بلاروس و همچنین مرکز همکاریهای نوآوری و فناوری ایران (Center for Innovation and Technology Cooperation – CITC) را گسترش داد و آنها را تحت برنامه تحریمهای مرتبط با تسلیحات متعارف جمهوری اسلامی قرار داد.
محمدمهدی ملکی، شهروند ایرانی مرتبط با مرکز همکاریهای نوآوری و فناوری ایران، نیز مشمول گسترش تحریمها شد.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد تمامی افراد و نهادهای نامبرده علاوه بر تحریمهای موجود، مشمول محدودیتهای جدید و در برخی موارد تحریمهای ثانویه نیز خواهند بود.
این اقدام در چارچوب سیاستهای واشینگتن برای مقابله با فعالیتهای مرتبط با برنامههای نظامی، موشکی و تسلیحاتی ایران انجام شده است.
این اطلاعیه که عصر چهارشنبه ۲۰ خرداد خطاب به «مدیران و سردبیران رسانهها» منتشر شد، از آنها خواسته است برای «رفع برخی ابهامات» درباره برگزار نشدن جلسات صحن مجلس، توضیحات شورای عالی امنیت ملی را به اطلاع مردم برسانند.
در ابتدای این اطلاعیه آمده است پس از آغاز «جنگ تحمیلی سوم» و با توجه به «ملاحظات امنیتی موجود»، جلسه صحن علنی مجلس به شکل متعارف خود برگزار نشده و همین موضوع به گفته این شورا، «برخی شبهات و اقدامات منفی» ایجاد کرده است.
شورای عالی امنیت ملی در توضیح علت مخالفت با برگزاری حضوری جلسات مجلس نوشته است تجمع نمایندگان زیر یک سقف، در شرایط جنگی، میتواند «فرصت ضربه سنگین دشمن به نظام» را فراهم کند.
این نهاد بالادستی جمهوری اسلامی با اشاره به اینکه در قوانین موجود برای برگزاری جلسات دولت و دیگر نهادها در شرایط ویژه سازوکارهایی پیشبینی شده است، تاکید میکند که برای برگزاری جلسات صحن بهصورت علنی با هدف تصویب قوانین، رای اعتماد به وزرا و سوال از آنها یا استیضاحشان فقط باید به صورت حضوری برگزار شود و برگزاری بهصورت غیرحضوری و آنلاین، «مستلزم طی مراحل قانونی» است.
در بخشی از این بیانیه به تلاشهای محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، برای تغییر نظر شورای عالی امنیت ملی در توقف برگزاری جلسات حضوری صحن اشاره شده و در ادامه آمده است: «با توجه به شرایط جنگی و حملات اخیر رژیم صهیونیستی و ارتش تروریستی آمریکا شرایط کشور مهیای عادیسازی در این سطح نیست.»
عباس گودرزی، سخنگوی هیاترییسه مجلس ۱۷ خرداد اعلام کرد که قالیباف در اردیبهشت با ارسال نامهای به شورای عالی امنیت ملی از آنها خواسته بود درباره برگزاری جلسات صحن علنی مجلس تجدید نظر کنند.
او گفت: «رییس مجلس اردیبهشت ماه ناظر بر آنچه که در جلسات متعدد کمیسیونها و هیاترییسه جمعبندی شد، نامه و مکاتبهای با شورای عالی امنیت ملی داشتند که با توجه به اراده مجلس برای برگزاری جلسات صحن به منظور تکمیل چرخه قانونگذاری درخواست کردند شعام نظر جدید خود را ارائه کند. تا امروز پاسخ نامه دریافت نشده، اما جلسات طبق روال قبلی به صورت نظارتی برگزار میشود.»
آخرین جلسه رسمی صحن مجلس پیش از جنگ ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ برای بررسی اصلاحات بودجه سال ۱۴۰۵ برگزار شد. قرار بود جلسه بعدی دهم اسفند برگزار شود اما از نهم اسفند به دلیل آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، برگزاری جلسات متوقف شد.
مقامها دلیل توقف برگزاری جلسات را «ملاحظات و تدابیر امنیتی» اعلام بارها تاکید کردند که با وجود این «تمام کمیسیونهای تخصصی بهصورت مستمر» فعال بودهاند و جلسات آنها بهصورت «وبیناری» برگزار میشود.
۲۰ اردیبهشت، اولین جلسه غیرعلنی مجلس پس از آغاز جنگ بهصورت ویدیو کنفرانس برگزار شد و ریاست آن را علی نیکزاد بر عهده داشت. موضوع این جلسه «بررسی علل و راهکارهای مقابله با گرانیها» اعلام شد.
نیکزادبعد از جلسه ۲۰ اردیبهشت گفت با وجود توقف جلسات علنی، نمایندگان از آغاز جنگ «فعالانه نقشآفرینی» کردهاند و بودجه سال ۱۴۰۵ نیز در میانه جنگ نهایی و ابلاغ شد.
عباس گودرزی، سخنگوی هیاترییسه مجلس، درباره نخستین جلسه مجلس پس از جنگ ۱۲ روزه به ایسنا گفت: مقرر شد هفته آینده در کنار نشستها و جلسات کمیسیونهای تخصصی که در حال برگزاری هستند، جلسات صحن نیز بهصورت وبیناری تشکیل شود.»
نیکزاد پنجم خرداد در مصاحبه دیگری با رسانهها گفت با وجود «تمایل نمایندگان به برگزاری جلسات صحن علنی» نهادهای امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی با این موضوع موافقت نکردهاند و اگر شرایط فراهم شود نشستها به شکل حضوری در صحن برگزار خواهد شد.
انتخابات هیاترییسه مجلس در چهارم خرداد در مکانی نامعلوم برگزار شد و روشن نیست آیا همه نمایندگان در این جلسه شرکت داشتند یا تعدادی از آنها بهصورت آنلاین به این جلسه پیوستند.
۱۳ خرداد علیرضا سلیمی، عضو هیاترییسه مجلس اعلام کرد که جلسات مجلس تا وقتی «منع اعلامشده از سوی دستگاه امنیتی» برداشته شود، بهصورت آنلاین برگزار خواهد شد. او افزود احتمال دارد نحوه برگزاری جلسات تا هفته آینده (پایان شانزدهمین روز خرداد) تغییر کند.
با این حال ۱۶ خرداد نیز جلسه مجلس به صورت آنلاین برگزار شد. هیچیک از جلسات برگزار شده پس از آغاز جنگ علنی نبودهاند.
توقف ۸۲ روزه جلسات مجلس انتقاد برخی از نمایندگان را به دنبال داشت. بخش عمده نقدها بر کنار گذاشته شدن مجلس از روند تصمیمگیریها به بهانه شرایط جنگی متمرکز بود.
قاسم روانبخش، نماینده قم در مجلس، یکی از منتقدان بود. او اوایل اردیبهشت در گفتوگو با رسانهها خواستار در نظر گرفتن سازوکارهایی برای «استمرار فعالیت نمایندگان در تصمیمگیریهای کلان از جمله مسائل راهبردی و موضوعات بینالمللی» شد.
او همچنین گفت: «جلسات مجلس در زمان جنگ، حتما باید به صورت حضوری و یا لااقل به شکل آنلاین و مجازی برگزار شود. نمایندگان به شکل میدانی در میان مردم و حوزههای انتخابیه حضور فعال دارند اما در بحث نظارتی کمیسیونها هم باید فعال باشند. البته کمیسیونها فعال هستند.»
امیر ابراهیم رسولی، مشاور سیاسی رییس مجلس، دوم اردیبهشت در پاسخ به اعتراض برخی نمایندگان به برگزار نشدن جلسات، در پستی در ایکس «ابلاغ رسمی مراجع ذیصلاح درباره پروتکل برگزاری جلسات عالی نظام» را «محرز» و «تدبیر» مراجع امنیتی خواند و به منتقدان توصیه کرد: «تدبیر نظام را سیاسی نکنید.»
این دوره، طولانیترین تعطیلی جلسات صحن علنی مجلس در تاریخ جمهوری اسلامی بهشمار میرود. پیش از آن، پس از آغاز جنگ ۱۲روزه، جلسات مجلس حدود سه هفته متوقف شده بود.
متن قطعنامه که از سوی ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان ارائه شده بود، چهارشنبه با ۲۱ رأی موافق، ۳ رأی مخالف و ۱۰ رأی ممتنع در نشست غیرعلنی شورای حکام به تصویب رسید. روسیه، چین و نیجر به این قطعنامه رای منفی و ونزوئلا اجازه شرکت در رایگیری را نیافت.
قطعنامه شورای حکام از تهران میخواهد فورا با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کند و اجازه دهد بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی بدون هیچ محدودیتی از همه تاسیسات هستهای ایران بازرسی کنند.
این قطعنامه همچنین از جمهوری اسلامی خواسته است آمار دقیق مواد هستهای خود را از جمله درباره بیش از ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کند.
دفاع نماینده روسیه از جمهوری اسلامی در گفتوگو با ایراناینترنشنال
میخائیل اولیانف، نماینده روسیه در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پس از تصویب قطعنامه شورای حکام علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی، در گفتوگویی اختصاصی با احمد صمدی خبرنگار ایراناینترنشنال، گفت: «اگر آمریکاییها خواهان ایجاد دسترسی برای آژانس هستند، باید تضمین بدهند که از این پس هیچ حمله نظامی دیگری رخ نخواهد داد.»
او افزود: «من این قطعنامه را نمیپسندم. این صرفا اقدامی شرمآور و بسیار ریاکارانه است.»
اولیانف در ادامه با اشاره به اینکه آمریکاییها و اسرائیلیها سال گذشته تاسیسات هستهای ایران را ویران کردند گفت: «به دنبال آن تهران همکاری خود را با آژانس متوقف کرد، زیرا پس از حملات نظامی، وضعیت بهطور کامل تغییر کرده است.»
اولیانف افزود: «اکنون طرف مقصر، همان طرفی که همکاری میان آژانس و ایران را تضعیف کرد، تلاش میکند بر قربانی این اقدام ،این جنایت و تجاوز، فشار وارد کند.از دیدگاه ما، این صرفا یک اقدام تجاوزکارانه از سوی ایالات متحده و اسرائیل بود.»
نماینده روسیه در آژانس بینالمللی انرژی اتمی با بیان اینکه آمریکاییها در واقع برای فعالیتهای آژانس در ایران ارزشی قائل نیستند گفت: «آنها امروز این قطعنامه را ارائه کردهاند؛ نمیدانم با چه هدفی، اما من این پیشنویس قطعنامه را یک مضحکه میدانم.»
اولیانف افزود: «شب گذشته آمریکاییها، ایرانیها و اسرائیلیها حملات نظامی متقابل انجام دادند و صبح روز بعد، آمریکاییها به نشست شورای حکام میآیند و پیشنویس قطعنامهای درباره دسترسی ارائه میکنند. چه نوع دسترسی؟»
او همچنین گفت : «مدیرکل آژانس نمیتواند بازرسان خود را به محل اعزام کند، در حالی که هر لحظه ممکن است حملات نظامی رخ دهد. این غیرممکن است. پس هدف واقعی این قطعنامه چیست؟ من نمیدانم.»
نماینده روسیه با بیان اینکه یک راه کاملا منطقی پیش رو وجود دارد، تصریح گرد: «آمریکاییها باید مذاکرات با ایرانیها را تسریع کنند، یک آتشبس قابل اعتماد برقرار کنند، گفتوگو درباره مسائل هستهای را آغاز کنند و در چارچوب این روند، مسئله دسترسیهای آژانس نیز بهسادگی و به منطقیترین شکل حلوفصل خواهد شد. اما بهجای این کار، اکنون بر موضوع دسترسی متمرکز شدهاند؛ اگر بخواهم سادهتر بگویم موضوع دسترسی ها در زمانی کاملاً نابهنگام مطرح شده استو»
اولیانف در پاسخ به این سوال که مدیر کل گفته براساس پادمان ها تهران باید در دوران آتش بس شرایط را برای بازرسی ها فراهم کند گفت: «من در این مورد خاص با مدیرکل موافق نیستم.بار دیگر تاکید میکنم: ایران قربانی است.نظام پادمانها نه از سوی ایران و نه از سوی آژانس، بلکه از سوی طرف آمریکایی کاملا تضعیف شده است.آنها به تاسیسات هستهای صلحآمیز حمله کردند؛ تاسیساتی که ماهیت صلحآمیز آنها از سوی آژانس تایید شده بود. این یک ضربه به رژیم عدم اشاعه هستهای است.»
او افزود: «مدیرکل یک بوروکرات است.او میتواند هرچه میخواهد بنویسد، اما واقعیت این است که خود او نیز روشن کرده که در شرایط کنونی قادر نیست افرادی را به محل اعزام کند و آنها را در معرض خطر قرار دهد.»
اولیانف تصریح کرد: «اگر آمریکاییها خواهان ایجاد دسترسی برای آژانس هستند، باید تضمین بدهند که از این پس هیچ حمله نظامی دیگری رخ نخواهد داد. اما آمریکاییها چنین تضمینی نمیدهند؛ برعکس، واشینگتن هر روز اعلام میکند که حملات نظامی جدید همچنان ممکن است. این یک نمایش تئاتری است؛ هیچ ارتباطی با سیاست واقعگرایانه ندارد. در واقع، این اقدامی ساختگی و غیرواقعی است.به همین دلیل است که من این قطعنامه را نمیپسندم.»
میخائیل اولیانف در پاسخ به این سوال که گروسی میگوید عدم همکاری ایران با آژانس موجب نگرانیهای اشاعهای میشود تصریح کرد: «چه نوع نگرانی اشاعهای؟ تاسیسات هستهای نابود شدهاند. دیگر چه نگرانی اشاعهای میتواند وجود داشته باشد؟ این وضعیت را خود آمریکاییها به وجود آوردند، از ایرانیها چه انتظاری دارید؟»
تصویب قطعنامه در میانه حملات نظامی
این قطعنامه تنها چند ساعت پس از آن تصویب شد که ایالات متحده و جمهوری اسلامی حملات نظامی متقابلی را انجام دادند. این حملات پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد ناگزیر باید به اقدام جمهوری اسلامی در سرنگون کردن یک بالگرد آپاچی آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز پاسخ داده شود.
حملات اسرائیل و آمریکا در خرداد ماه سال گذشته شماری از تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران را نابود کرد یا به آنها بهشدت آسیب رساند، اما تصور میشود بخش عمدهای از اورانیوم غنیشده تولیدشده در این تاسیسات، از جمله موادی که به سطح غنای نزدیک به درجه تسلیحاتی رسیده بودند، همچنان باقی ماندهاند.
جمهوری اسلامی تاکنون اطلاعی درباره سرنوشت این مواد در اختیار آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار نداده و همچنین اجازه نداده است بازرسان آژانس به سایتهای بمبارانشده بازگردند و وضعیت آنها را بررسی کنند.
ایالات متحده رهبری تلاشها برای تصویب این قطعنامه را بر عهده داشت، اما جمهوری اسلامی این اقدام را «تطهیر و سفیدنمایی تجاوز نظامی» توصیف کرده است؛ زیرا به گفته تهران، بازرسان آژانس پیش از حملات نظامی به این تاسیسات دسترسی داشتهاند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دوشنبه ۱۸ خرداد در حاشینه نشست شورای حکام این نهاد وابسته به سازمان ملل در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال، بر لزوم نقشآفرینی این نهاد در هرگونه توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن تاکید کرد و هشدار داد توافقی که فاقد سازوکار موثر راستیآزمایی باشد، در عمل «توهمی از توافق» خواهد بود.
او در پاسخ به پرسش خبرنگار ایراناینترنشنال درباره احتمال دستیابی تهران و واشینگتن به توافقی خارج از چارچوب نظارتی آژانس گفت: «دو طرف میتوانند هر توافقی که میخواهند داشته باشند، اما امیدوارم چنین کاری انجام ندهند.»
گروسی افزود: «فکر میکنم خود آنها نیز آگاه باشند که توافقی که راستیآزمایی مناسب بخشی از آن نباشد، در واقع توهمی از توافق است، زیرا نمیدانید آیا طرف مقابل به تعهدات و مفاد توافق پایبند بوده است یا خیر.»
واکنش جمهوری اسلامی
نمایندگی دائم جمهوری اسلامی در وین قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره برنامه هستهای تهران را «سیاسی» و «فاقد حرفهایگری» خواند.
نمایندگی دائم جمهوری اسلامی در وین اعلام کرد از حقوق «غیرقابل سلب» خود، از جمله در واکنش به این قطعنامه «معیوب»، حفاظت خواهد کرد و تهران درباره واکنش مقتضی به این قطعنامه تصمیم خواهد گرفت.
پیشتر خبرگزاری رویترز احتمال داده بود که متن تهیهشده از سوی آمریکا خطر پیچیدهتر کردن مذاکرات جاری به میانجیگری پاکستان را در پی دارد زیرا جمهوری اسلامی معمولا در واکنش به قطعنامههایی که در آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه آن صادر میشود، با تشدید فعالیتهای هستهای یا کاهش همکاریهای خود دست به اقدام تلافیجویانه زده است.
شورای حکام یکی از ارکان اصلی تصمیمگیری در آژانس بینالمللی انرژی اتمی و متشکل از ۳۵ کشور عضو است که درباره مسائل مهم آژانس، از جمله پرونده هستهای کشورها، قطعنامهها و ارجاع احتمالی پروندهها به شورای امنیت سازمان ملل متحد تصمیمگیری میکند.
قطعنامههای پیشین شورای حکام آژانس درباره ایران که از سوی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان ارائه شده بودند، با اکثریت قاطع تصویب شدهاند. یکی از این قطعنامهها که در آبان ۱۴۰۴ تصویب شد، از ایران خواسته بود «بیدرنگ» آژانس را از وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و تاسیسات آسیبدیده خود مطلع کند. جمهوری اسلامی هنوز به این خواسته آژانس پاسخ نداده است.
سه قطعنامه دیگر این نهاد که ۲۹ آبان ۱۴۰۴، ۲۲ خرداد ۱۴۰۴، یک آذر ۱۴۰۳ تصویب شده بود محتوایی مشابه داشت. در قطعنامه خرداد ۱۴۰۴ تاکید شده بود که تهران با انباشت اورانیوم با غنای بالا و محدود کردن دسترسی بازرسان، تعهدات پادمانی خود را نقض کرده و باید فورا همکاری با آژانس را از سر بگیرد.
قطعنامه آذر ۱۴۰۳ نیز ضمن درخواست از تهران مبنی بر همکاری فوری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از رافائل گروسی، مدیرکل این نهاد میخواست که گزارشی جامع از روند برنامه هستهای جمهوری اسلامی تهیه کند.
جمهوری اسلامی پس از تصویب این قطعنامهها با انتشار بیانیههایی جداگانه، آنها را «غیرقانونی» خوانده بود.
ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، استرالیا، اتریش، بلژیک، بلغارستان، کانادا، جمهوری چک، دانمارک، استونی، فنلاند، فرانسه، آلمان، ایرلند، لتونی، لیتوانی، هلند، نیوزیلند، مقدونیه شمالی، نروژ، پرتغال و سوئد در این بیانیه که چهارشنبه ۲۰ خرداد منتشر شد، تاکید کردهاند که طرحریزی عملیاتهای مرگبار و دیگر اقدامات مخرب در اروپا، آمریکای شمالی و استرالیا از سوی سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروی قدس و وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی را محکوم میکنند.
این کشورها افزودهاند: «ما در عزم خود برای حفاظت از کشورهای خود و مردممان در برابر این تهدیدها متحد هستیم و جمهوری اسلامی ایران باید فورا به این اقدامات پایان دهد.»
در بیانیه مشترک ۲۲ کشور گفته شده است روابط میان نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی و گروههای جنایی بینالمللی و محلی سابقهای طولانی دارد. استفاده این نهادها از چنین گروههایی اقدامی مذموم و محکوم است.
هیات منصفه دادگاهی در لندن، ۱۵ خرداد دو شهروند رومانیایی را بهدلیل حمله با چاقو به پوریا زراعتی، مجری شبکه ایراناینترنشنال، مجرم شناخت.
کریس رایت، رییس عملیات حفاظت امنیتی پلیس مبارزه با تروریسم لندن، در همین مورد گفت: «این یک حمله هدفمند و خشونتآمیز بود و دادستانی در جریان محاکمه استدلال کرد که این اقدام از سوی حکومت ایران سازماندهی شده بود. متهمان بلافاصله بریتانیا را ترک کردند و تصور میکردند در امان خواهند بود و میتوانند از عدالت فرار کنند. اما به لطف تحقیقات گسترده و همکاری شرکای بینالمللی ما، نشان دادیم که هر کسی مرتکب چنین جرایمی شود، در هر کجا باشد، تحت تعقیب قرار خواهد گرفت.»
او افزود: «در سالهای اخیر شاهد افزایش استفاده دولتهای خارجی از افراد واسطه و نیابتی برای انجام اقدامات مجرمانه جدی در بریتانیا بودهایم؛ اقداماتی که با هدف ارعاب افراد و تهدید شیوه زندگی ما انجام میشود.»
در ادامه بیانیه آمریکا و ۲۱ کشور دیگر در آمریکای شمالی، اروپا و اقیانوسیه آمده است: «تلاش برای کشتن، ربودن، آزار دادن، ارعاب کردن یا هر نوع حمله دیگر علیه افراد در خاک کشورهای ما، حاکمیت ملی و هنجارهای بینالمللی را تضعیف میکند.»
در این بیانیه همچنین کارزار اخیر حملات در سراسر اروپا را که جوامع یهودی، روزنامهنگاران ایرانی و منافع ایالات متحده را هدف قرار داده و گروه «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» (HAYI) مسئولیت آن را پذیرفته محکوم شده است.
محمدباقر سعد داوود الساعدی، از فرماندهان کتائب حزبالله عراق، اکنون در آمریکا در بازداشت به سر میبرد و دادگاه او در نیویورک در حال برگزاری است.
دولت آمریکا میگوید الساعدی، فرمانده ۳۲ ساله این گروه نیابتی جمهوری اسلامی، مسئول چندین طرح و حمله در اروپا و آمریکای شمالی بوده که از سوی «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه انجام شدهاند؛ گروهی پوششی که به نمایندگی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت میکند. گفته میشود الساعدی در مسیر سفر به مسکو، در ترکیه بازداشت شد. او هفته گذشته در دادگاه فدرال منطقه منهتن نیویورک خود را بیگناه دانست.
حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه، گروهی که الساعدی متهم به هدایت آن است، فعالیت خود را در ماه مارس و چند روز پس از تشدید اقدامات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی آغاز کرد. این گروه مسئولیت دستکم ۱۸ حمله در اروپا را بر عهده گرفته است؛ حملاتی که کنیسهها، مدارس یهودی، آمبولانسها و مراکز اجتماعی را هدف قرار دادهاند. این گروه و حامیانش نیز بلافاصله ویدئوهای این حملات را در کانالهای شناختهشده حامی رژیم ایران منتشر کردهاند و به این ترتیب فضای رعب و وحشت را بهصورت لحظهای گسترش دادهاند.
در بیانیه ۲۲ کشور علیه اقدامات تروریستی جمهوری اسلامی، ضمن تشکر از تلاشهای کشورها برای مقابله با این فعالیتها، تاکید شده است که کشورهای امضاکننده بیانیه به طور مشترک مصمم هستند اقدامات بیشتری را برای متوقف کردن اقدامات تروریستی جمهوری اسلامی در خاک خود در پیش بگیرند.
