دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد جمهوری اسلامی یک بالگرد پیشرفته آپاچی ارتش این کشور را هنگام گشتزنی بر فراز تنگه هرمز سرنگون کرده و تاکید کرد ایالات متحده به این حمله پاسخ خواهد داد.
ترامپ شامگاه سهشنبه ۱۹ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت که «ارتش بزرگ آمریکا» به او اطلاع داده است که جمهوری اسلامی شامگاه دوشنبه یکی از بالگردهای بسیار پیشرفته آپاچی این کشور را هنگام گشتزنی بر فراز تنگه هرمز سرنگون کرده است.
او با اشاره به اینکه دو خلبان این بالگرد سالم هستند و آسیب ندیدهاند، تاکید کرد: «با این حال، ایالات متحده چارهای جز پاسخ دادن به این حمله ندارد.»
رییسجمهوری آمریکا جزییات بیشتری درباره نوع یا زمان پاسخ احتمالی آمریکا ارائه نکرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا نیز پست ترامپ در شبکه اجتماعی تروثسوشال درباره ضرورت پاسخ واشینگتن به سرنگونی بالگرد آپاچی در تنگه هرمز را بازنشر کرد.
ترامپ صبح سهشنبه درباره این رخداد اعلام کرد حال خلبانان بالگرد سقوطکرده «خوب است».
سنتکام، فرماندهی مرکزی آمریکا، ظهر سهشنبه اعلام کرده بود این بالگرد هنگام گشتزنی در آبهای منطقهای در نزدیکی سواحل عمان سقوط کرد و دو نظامی سرنشین آن حدود دو ساعت پس از حادثه بهدست نیروهای آمریکایی نجات یافتند.
سنتکام افزود وضعیت جسمی این دو نظامی پایدار و علت حادثه در دست بررسی است.
به گفته سنتکام، عملیات نجات با هدایت فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا در منطقه مرکزی و لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا و با پشتیبانی یگانهایی از نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا، از جمله گروه عملیاتی ۵۹ ناوگان پنجم آمریکا، انجام شد.
نیویورکتایمز پیش از اعلام ترامپ نوشته بود علت سقوط این بالگرد هنوز مشخص نیست و معلوم نیست این حادثه بر اثر شلیک نیروهای جمهوری اسلامی، نقص فنی یا عامل دیگری رخ داده است. یکی از منابع آگاه به این روزنامه گفت تحقیقات درباره ابعاد حادثه ادامه دارد.
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که آینده آتشبسی که ۱۹ فروردین، پس از درخواست او برای پایان درگیریها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل اعلام شد، با ابهام بیشتری روبهرو شده است.
این آتشبس به کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده بود، پس از حدود ۴۰ روز پایان داد. با این حال، تنشها بهطور کامل فروکش نکرد و درگیریهای پراکنده در منطقه ادامه یافت.
شامگاه ۱۷ خرداد، جمهوری اسلامی در حمایت از حزبالله مواضعی در اسرائیل را هدف قرار داد و اسرائیل نیز به این حمله پاسخ داد؛ تبادل آتش میان دو طرف تا ظهر ۱۸ خرداد ادامه داشت.
جمهوری اسلامی و اسرائیل روز دوشنبه از توقف حملات متقابل خبر دادند، اما تهران هشدار داد در صورت ادامه حملات اسرائیل به حزبالله لبنان، درگیریها را از سر خواهد گرفت.
این تنشها تلاشها برای دستیابی به توافقی گستردهتر با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را با چالش بیشتری روبهرو کرده است.
سنتکام در عملیاتهای خود برای حفاظت از کشتیرانی و مقابله با اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، از بالگردهای آپاچی، پهپادهای مسلح امکیو-۹ ریپر و جنگندههای اف/ای-۱۸ و اف-۳۵ استفاده کرده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است و حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر، بارها تردد کشتیها در این آبراه راهبردی را مختل کرده است؛ اقدامی که به افزایش بهای جهانی انرژی و تشدید نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در منطقه انجامیده است.
کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، پس از حدود ۴۰ روز سرانجام در ۱۹ فروردین با برقراری آتشبس موقت میان طرفهای درگیر متوقف شد.
سیانان سهشنبه ۱۹ خرداد نوشت از آن زمان تاکنون، ترامپ بارها در شبکههای اجتماعی، سخنرانیها و گفتوگوهای رسانهای، از نزدیک بودن توافق با جمهوری اسلامی سخن گفته است.
رییسجمهوری آمریکا در زمان اعلام آتشبس در شبکه اجتماعی تروثسوشال وعده داد آمریکا و جمهوری اسلامی برای نهایی شدن توافق به دو هفته زمان نیاز دارند.
او افزود: «مایه افتخار است که این مشکل طولانیمدت در آستانه حلوفصل قرار گرفته است.»
به گزارش سیانان، با گذشت دو ماه از برقراری آتشبس، ترامپ همچنان بر قریبالوقوع بودن توافق تاکید دارد.
این رسانه نوشت: «ترامپ یا دچار توهم شده، یا میخواهد بازارهای مالی را آرام کند یا گمان میکند که با آرزو کردن میتواند به آن [توافق] واقعیت ببخشد. اما مشخص است این ادعایی نیست که مردم دیگر آن را جدی بگیرند.»
اظهارات ترامپ پیش از آتشبس
سوم فروردین، ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در برابر هواپیمای اختصاصی رییسجمهوری آمریکا، ایرفورس وان، از مذاکره با تهران خبر داد و گفت طرفها بر سر «نکات اصلی» و «تقریبا همه موارد» به توافق رسیدهاند.
به گزارش سیانان، ترامپ از روز بعد، روایتی را مطرح کرد که در هفتههای اخیر بارها تکرار شده: اینکه جمهوری اسلامی بهشدت خواهان دستیابی به توافق است.
پنجم فروردین، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرد تهران بهشدت در پی توافق است و ششم فروردین نیز در جلسه کابینه گفت حکومت ایران برای رسیدن به توافق «التماس میکند».
۹ فروردین، ترامپ در مصاحبه با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورس وان، در پاسخ به این پرسش که آیا انتظار دارد طی هفته آینده توافقی حاصل شود، گفت: «بله، فکر میکنم توافق با ایران در راه است.»
۱۷ فروردین، او خبر داد دو طرف «بسیار به توافق نزدیک شده بودند»، اما روند مذاکرات با مانعی مواجه شد.
تنها کمی بعد، جمهوری اسلامی و آمریکا برای برقراری آتشبس به توافق رسیدند.
سرنوشت تنگه هرمز و محاصره دریایی، پرونده هستهای تهران و ذخایر اورانیوم غنیشده، رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده جمهوری اسلامی و همچنین موضوع پایان جنگ و تنشهای منطقهای، از محورهای اصلی مذاکرات تهران و واشینگتن هستند.
اظهارات ترامپ پس از آتشبس
ترامپ ۲۶ فروردین در مصاحبه با فاکسبیزنس گفت: «فکر میکنم تقریبا تمام شده؛ به نظر من، [مذاکرات] به پایان خود نزدیک شده است.»
او افزود: «خواهیم دید چه خواهد شد. فکر میکنم آنها خیلی مشتاق هستند که به توافق برسند.»
رییسجمهوری آمریکا در روزهای بعد وعدههای خود را مبنی بر قریبالوقوع توافق میان تهران و واشینگتن تکرار کرد.
او ۲۷ فروردین به خبرنگاران گفت: «به نظر میرسد که ما قرار است با ایران به توافق برسیم و این، توافق خوبی خواهد بود.»
۲۸ فروردین، ترامپ در سه اظهارنظر مختلف اعلام کرد جمهوری اسلامی «با همه چیز موافقت کرده است»، «فکر میکنم ظرف یک یا دو روز آینده به توافق خواهیم رسید» و «فکر نمیکنم اختلافات مهم زیادی باقی مانده باشد».
۳۱ فروردین، او در تروثسوشال نوشت: «همه چیز نسبتا سریع اتفاق خواهد افتاد.»
با وجود عدم تحقق این وعدهها، ترامپ ۱۰ اردیبهشت بار دیگر گفت حکومت ایران «بهشدت در پی توافق است».
۱۱ اردیبهشت، او در جمع خبرنگاران اعلام کرد گمان میکند زمان زیادی به پایان جنگ ایران نمانده است.
به گزارش سیانان، ترامپ از این تاریخ، برای مدتی از اظهارنظرهای صریح درباره توافق با جمهوری اسلامی فاصله گرفت.
سرانجام، او ۲۸ اردیبهشت اعلام کرد به درخواست برخی کشورهای خاورمیانه، حمله به جمهوری اسلامی را برای «دو یا سه روز» به تعویق انداخته است؛ زیرا این کشورها معتقدند به دستیابی به توافقی با تهران «بسیار نزدیک شدهاند».
سیانان افزود به نظر میرسد که ترامپ خود نیز در این مقطع به ناکامی وعدههای خود برای نهایی شدن مذاکرات تهران و واشینگتن پی برده بود.
ترامپ در آن زمان گفت: «بارها تصور کرده بودیم که تقریبا به توافق رسیدهایم، اما در نهایت مذاکرات به نتیجه نرسید.»
با وجود این، رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد شرایط این بار «کمی متفاوت است».
۲۹ اردیبهشت، ترامپ در مراسمی مرتبط با کنگره بار دیگر با اطمینان از پایان سریع مناقشه ایران سخن گفت: «این جنگ را خیلی زود به پایان خواهیم رساند.»
دوم خرداد، ترامپ اعلام کرد چارچوب اصلی توافق شکل گرفته و گفتوگوها تنها بر سر جزییات نهایی ادامه دارد.
او هفتم خرداد در مصاحبه با لارا ترامپ، عروس خود، تاکید کرد «یک توافق بسیار خوب» در دسترس است.
رییسجمهوری آمریکا ۱۷ خرداد اعلام کرد طرفین «به توافق بسیار نزدیک هستند» و در عین حال، هشدار داد درگیریهای اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل میتواند مذاکرات را به خطر بیندازد.
او ۱۸ خرداد در یک گردهمایی تلفنی برای حمایت از سناتور لیندزی گراهام، بار دیگر از دستیابی به «پیروزی کامل» ظرف دو هفته آینده سخن گفت.
او ادامه داد: «اکنون در حال مذاکره هستیم و آنها میخواهند به یک توافق بسیار خوب برسند. آنها حاضرند همه چیز را به ما بدهند.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که مذاکرات میان تهران و واشینگتن همچنان ادامه دارد.
جی دی ونس، معاون ترامپ، ۱۸ خرداد در گفتوگو با فاکسنیوز ابراز اطمینان کرد آمریکا و جمهوری اسلامی میتوانند درباره پرونده هستهای به یک توافق بلندمدت برسند.
او تاکید کرد چنین توافقی در راستای منافع آمریکا خواهد بود و واشینگتن صرفنظر از مواضع اسرائیل، روند مذاکرات را ادامه خواهد داد.
با گذشت ۱۰۰ روز از آغاز حملات دوباره اسرائیل به جنوب لبنان، تلفات انسانی و خسارتهای اقتصادی ناشی از این جنگ همچنان رو به افزایش است؛ آن هم در شرایطی که پس از آغاز مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل با میانجیگری آمریکا، آتشبس اعلام شده بود.
بر اساس گزارش سهشنبه ۱۹ خرداد العربیه، شمار کشتهشدگان درگیریهای اسرائیل و حزبالله لبنان از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون به سه هزار و ۶۳۷ نفر و شمار زخمیها به ۱۱ هزار و ۱۸۸ نفر رسیده است.
از سوی دیگر، با وجود تلاش آمریکا برای جلوگیری از تشدید تنشها، اسرائیل حمله اخیر جمهوری اسلامی به این کشور را اقدامی برای تغییر معادلات بازدارندگی در جبهه شمالی تلقی کرد و به آن پاسخ داد، زیرا از نگاه اسرائیل، بیپاسخ ماندن حمله تهران میتوانست آزادی عمل این کشور را در مقابله با حزبالله، محدود کند.
۴۷ کشته در نیروهای مسلح لبنان
میشل منسه، وزیر دفاع لبنان، در نشست اخیر هیات دولت این کشور اعلام کرد ۴۷ نفر از نیروهای مسلح و امنیتی لبنان در جریان درگیریها با اسرائیل کشته شدهاند که ۲۹ نفر از آنان عضو ارتش لبنان بودهاند.
العربیه نوشت هزینههای جنگ تنها به نهادهای دولتی محدود نشده و حزبالله نیز با افزایش تلفات در میان نیروهای خود روبهرو شده است.
افزون بر این، بسیاری از ساکنان مناطق شیعهنشین و حامی این گروه، خانههای خود را از دست داده یا از روستاهایشان آواره شدهاند.
به نوشته این رسانه، همین موضوع باعث شده برخی از ساکنان این مناطق نسبت به ادامه درگیریها اعتراض کنند و از اینکه به گفته آنها، زندگی و داراییهایشان «فدای ایران» شده است، ابراز نارضایتی کنند.
استفاده از نیروهای زیر ۱۸ سال
منابع امنیتی به العربیه و الحدث گفتند حزبالله در جریان جنگ جاری از نیروهای زیر ۱۸ سال استفاده کرده و آنها را برای جنگ به جنوب لبنان فرستاده است.
این منابع احتمال دادند تلفات گسترده حزبالله در ماههای گذشته، دلیل اصلی اتکای این گروه به نیروهای کمسنوسالتر باشد.
به گفته این منابع، حزبالله در جنگی که از آن با عنوان «حمایت از جمهوری اسلامی ایران» یاد شده و همچنین در درگیریهای سال ۲۰۲۴ مرتبط با جنگ غزه، هزاران نفر از نیروهای خود را از دست داده است.
آنها گفتند حزبالله شمار زیادی از فرماندهان، مسئولان میدانی و نیروهای باتجربه و آموزشدیده خود را از دست داده و همین مساله، باعث شده که این گروه به نیروهای جوانتر متکی شود.
اورشلیمپست ۱۴ فروردین گزارش داد شماری از نیروهای یگان رضوان حزبالله که بهتازگی بهدست ارتش اسرائیل در جنوب لبنان اسیر شدهاند، از وضعیت بد روحی در میان اعضای این گروه خبر میدهند.
مشارکت متحدان حزبالله در نبردها
منابع امنیتی همچنین از حضور برخی گروههای همپیمان حزبالله در نبردهای جنوب لبنان خبر دادند.
به گفته آنها، نیروهایی از حماس و متحدان سوری، در کنار نیروهای حزبالله در برخی جبههها حضور داشتهاند. موضوعی که به گفته این منابع، نشاندهنده تلاش برای جبران کمبود نیروهای باتجربه در صفوف حزبالله است.
علی الامین، سردبیر وبسایت «جنوبیه»، نیز به العربیه گفت حزبالله بهدلیل از دست دادن بخش بزرگی از نیروهای حرفهای خود، بیش از گذشته به نیروهای نسل جوان وابسته شده است.
او افزود حزبالله در جنگ اخیر حدود سه هزار و ۵۰۰ نیروی خود را از دست داده، بدون آن که این آمار بهطور رسمی در اطلاعیههای ترحیم این گروه اعلام شده باشد.
الامین همچنین گفت بخش عمده نیروهای حزبالله نه در نبردهای مستقیم، بلکه در نتیجه فروریختن ساختمانها و محلهای استقرارشان پس از حملات اسرائیل، کشته شدهاند.
به گفته او، تنها شمار محدودی از نیروهای این گروه در درگیریهای مستقیم، بهویژه در نبردهای شهرهای الخیام و بنت جبیل، جان خود را از دست دادهاند.
در حالی که مذاکرات مستقیم دیپلماتیک در واشینگتن برای تثبیت آتشبس ادامه دارد، حملات هوایی و توپخانهای اسرائیل به مناطق مختلف استانهای صور، نبطیه، صیدا و الزهرانی همچنان ادامه یافته و عملیات تخریب خانهها نیز متوقف نشده است.
العربیه در پایان گزارش خود نوشت برآورد میشود خسارتهای مستقیم و غیرمستقیم جنگ در لبنان از سال ۲۰۲۴ تاکنون به بیش از ۲۵ تا ۲۶ میلیارد دلار رسیده باشد.
«کیسیانای»، رسانه رسمی کره شمالی، سهشنبه ۱۹ خرداد گزارش داد این توافق «فصل تازهای» در روابط پکن و پیونگیانگ است.
بر اساس این گزارش، شی در دیدار با رهبر کره شمالی بر عزم پکن برای تقویت روابط دوجانبه تاکید کرد. دو طرف همچنین توافق کردند از طریق تبادل هیاتهای بلندپایه، ارتباطات راهبردی خود را گسترش دهند.
رهبر کره شمالی نیز حمایت کامل خود را از سیاست «چین واحد» اعلام کرد. اصلی که پکن بر مبنای آن تایوان را بخشی جداییناپذیر از قلمرو خود میداند.
چین بارها تهدید کرده در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد. دولت تایپه ادعاهای حاکمیتی چین را رد میکند.
کره شمالی تنها متحد چین به شمار میرود که با پکن پیمان رسمی دفاع متقابل دارد. توافقی که دو کشور را در صورت بروز تهدیدات امنیتی، به حمایت نظامی از یکدیگر متعهد میکند.
این نخستین سفر شی به کره شمالی در هفت سال گذشته است. او آخرین بار در ژوئن ۲۰۱۹ به پیونگیانگ سفر کرده بود.
بازدید شی از برج دوستی چین و کره
شینهوا، خبرگزاری رسمی چین، گزارش داد شی در ادامه برنامههای خود در ۱۹ خرداد، از برج دوستی چین و کره در پیونگیانگ، یادبود سربازان چینی کشتهشده در جنگ کره، بازدید کرد.
پیشتر در ۱۸ خرداد، رهبران کره شمالی و چین به همراه همسران خود و مقامهای ارشد دو کشور، در مراسم اجرای ترانههای چینی و کرهای شرکت کردند.
همچنین کیم به مناسبت شصتوپنجمین سالگرد پیمان دوستی دو کشور، ضیافتی رسمی برای شی و هیات همراه او برگزار کرد.
به گزارش رسانه رسمی کره شمالی، رییسجمهوری چین در این مراسم روابط پکن و پیونگیانگ را در «آستانه یک نقطه آغاز تاریخی جدید» توصیف کرد.
با این حال، خبرگزاری رویترز گزارش داد رسانههای کره شمالی به طرح احتمالی پرونده هستهای این کشور یا روابط پیونگیانگ با واشینگتن در مذاکرات کیم و شی اشارهای نکردند.
جا یان چونگ، استاد علوم سیاسی دانشگاه ملی سنگاپور، معتقد است عدم پرداختن به این موضوعات نشان میدهد پکن ترجیح داده این سفر در چارچوب تقویت روابط دوجانبه و پیوندهای سنتی میان چین و کره شمالی به تصویر کشیده شود.
روایتهای متفاوت رسانهای در چین و کره شمالی
به گزارش رویترز، تحلیلگران معتقدند با وجود تاکید متقابل پکن و پیونگیانگ بر روابط دوستانه، روایتهای رسمی دو کشور از دیدار رهبرانشان را میتوان نشاندهنده «تفاوت در اولویتها» دانست.
شینهوا در گزارش خود بر موضوعاتی همچون تبادلات سطح بالا، همکاریهای تجاری و کشاورزی و همچنین احیای مسیرهای حملونقل میان دو کشور تمرکز کرد.
در مقابل، خبرگزاری رسمی کره شمالی این دیدار را بیش از هر چیز در قالب «پیمانی میان دو شریک برابر» به تصویر کشید.
لیم اول-چول، استاد دانشگاه کیونگنام کره جنوبی، گفت روایت رسمی پیونگیانگ از دیدار کیم و شی بر «کرامت» حکومت کره شمالی و «روابط ویژه» میان دو کشور تاکید دارد، در حالی که پکن بیشتر بر روابط عملی میان دولتها و ابتکارهای خود برای نظم بینالمللی متمرکز است.
هونگ مین، پژوهشگر ارشد موسسه اتحاد ملی کره، نیز گفت: «کره شمالی عناصری را که میتوانست این کشور را بهعنوان طرفی تابع، وابسته یا بهرهمند نشان دهد، حذف کرد و آن را بهصورت رابطهای میان دو شریک برابر بازنویسی کرد.»
او افزود: «پیونگیانگ نشانههای همبستگی، مانند پیامهای ضدآمریکایی و مواضع مرتبط با تایوان را برجسته کرد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، صبح سهشنبه ۱۹ خرداد درباره این ماجرا اعلام کرد حال خلبانان بالگرد سقوطکرده «خوب است».
بر اساس بیانیه سنتکام، این حادثه ساعت ۷:۳۳ عصر دوشنبه به وقت شرق آمریکا رخ داد؛ زمانی که بالگرد در حال گشتزنی بر فراز آبهای منطقه بود.
سنتکام اعلام کرد نیروهای آمریکایی ظرف حدود دو ساعت موفق به نجات دو نظامی حاضر در بالگرد شدند و وضعیت سلامت هر دو نفر، پایدار است.
علت این حادثه هنوز مشخص نیست و تحقیقات درباره آن ادامه دارد.
عملیات جستوجو و نجات با هدایت فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا در منطقه مرکزی و لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا انجام شده و یگانهایی از نیروی هوایی و نیروی دریایی آمریکا، از جمله ناوگان پنجم آمریکا و گروه عملیاتی ۵۹ نیز در آن مشارکت داشتند.
روزنامه نیویورکتایمز پیش از این به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد یک فروند بالگرد تهاجمی آپاچی ارتش ایالات متحده دوشنبه ۱۸ خرداد در نزدیکی تنگه هرمز سقوط کرد، اما هر دو سرنشین آن از این حادثه جان سالم به در بردند.
نیویورکتایمز نوشت علت دقیق سقوط این بالگرد هنوز مشخص نشده و معلوم نیست که آیا این حادثه در نتیجه شلیک نیروهای جمهوری اسلامی رخ داده، ناشی از نقص فنی بوده یا عوامل دیگری در آن نقش داشتهاند.
یکی از منابع مطلع به این روزنامه گفت تحقیقات برای روشن شدن ابعاد این حادثه همچنان ادامه دارد.
او بهدلیل حساسیت موضوع خواست هویتش افشا نشود.
نیویورکتایمز افزود کاخ سفید تا لحظه انتشار گزارش این روزنامه، درباره سقوط بالگرد آپاچی ارتش آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز اطلاعرسانی نکرده بود.
سنتکام نیز به درخواست این رسانه برای اظهار نظر پاسخی نداده بود.
کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، پس از حدود ۴۰ روز سرانجام در ۱۹ فروردین با برقراری آتشبس موقت میان طرفهای درگیر متوقف شد.
با این حال، تنشها بهطور کامل فروکش نکرده و درگیریهای پراکنده در منطقه همچنان ادامه دارد. لبنان نیز همچنان صحنه رویارویی حزبالله و اسرائیل است.
شامگاه ۱۷ خرداد، جمهوری اسلامی در حمایت از حزبالله، اسرائیل را هدف قرار داد که با پاسخ متقابل اسرائیل همراه شد. درگیریهای دو طرف تا ظهر ۱۸ خرداد ادامه داشت.
واکنش ترامپ
ترامپ که پیش از بازگشت به واشینگتن در باند فرودگاه بینالمللی جان اف. کندی نیویورک با خبرنگاران گفتوگو میکرد، خبر داد در این حادثه «هیچکس آسیب ندید».
به گفته او، دولت آمریکا ۱۹ خرداد گزارشی درباره این حادثه منتشر خواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که مذاکرات میان تهران و واشینگتن همچنان ادامه دارد.
جی دی ونس، معاون ترامپ، ۱۸ خرداد در گفتوگو با فاکسنیوز ابراز اطمینان کرد آمریکا و جمهوری اسلامی میتوانند درباره پرونده هستهای به یک توافق بلندمدت برسند.
او تاکید کرد چنین توافقی در راستای منافع آمریکا خواهد بود و واشینگتن صرفنظر از مواضع اسرائیل، روند مذاکرات را ادامه خواهد داد.
نقش بالگردهای آپاچی در عملیات آمریکا در منطقه
سنتکام در عملیاتهای خود در منطقه، از بالگردهای آپاچی، پهپادهای مسلح امکیو-۹ ریپر و جنگندههای اف/ای-۱۸ و اف-۳۵ برای مقابله با اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز استفاده کرده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر، تردد کشتیها در این آبراه راهبردی را مختل کرده است. اقدامی که به افزایش بهای جهانی انرژی انجامیده و به نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در منطقه دامن زده است.
به گزارش نیویورکتایمز، نیروهای جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر، حدود ۳۰ فروند پهپاد امکیو-۹ ریپر را سرنگون کردهاند. همچنین در این درگیریها، چند جنگنده آمریکایی در اثر آتش دشمن یا آتش خودی ساقط شدهاند.
با این حال، حادثه اخیر نخستین مورد از سقوط یک فروند آپاچی ارتش آمریکا از زمان آغاز این مناقشه به شمار میرود.
بالگردهای آپاچی ایاچ-۶۴ مجهز به موشکهای هلفایر، از جمله قدرتمندترین هواگردهای نظامی حاضر در منطقه به شمار میروند.
این بالگردها در تنگه هرمز مشغول گشتزنی هستند. از جمله ماموریتهای آنها میتوان به مقابله با حملات احتمالی قایقهای کوچک و رهگیری و انهدام پهپادها اشاره کرد.
ارتش ایالات متحده با هدف تشدید فشارها بر جمهوری اسلامی، محاصره دریایی بندرهای جنوبی ایران را از ۲۴ فروردین آغاز کرد. نیروهای آمریکایی تاکنون ۱۳۴ کشتی را در چارچوب این عملیات، وادار به تغییر مسیر کردهاند.
ارتش ایالات متحده همچنین هفت شناور دیگر که هشدارها برای تغییر مسیر را نادیده گرفته بودند، از کار انداخته است.
فارین پالیسی دوشنبه ۱۸ خرداد در گزارشی تحلیلی نوشت: «دونالد ترامپ با وجود آنکه پس از ماهها تلاش ناموفق برای دستیابی به یک توافق صلح همچنان اصرار دارد که کنترل اوضاع را در دست دارد، عملا از پشت فرمان به کناری منتقل و به مسافری در جنگ ایران تبدیل شده است. او با تلاش برای القای این تصور که همچنان همهچیز تحت کنترلش است و با انکار واقعیتهای پیچیده میدانی، تنها دستیابی به یک توافق را دشوارتر کرده است.»
بهنوشته این نشریه محدود بودن توانایی ترامپ در تعیین مسیر جنگ، شامگاه یکشنبه آشکار شد؛ زمانی که اسرائیل و جمهوری اسلامی برای نخستین بار از زمان آغاز آتشبس در اوایل آوریل، بار دیگر به تبادل آتش پرداختند.
پس از حملات اسرائیل به بیروت در روز یکشنبه، حملاتی که ترامپ گفت از آنها «خوشحال نیست»، سپاه پاسداران موجی از موشکهای بالستیک را به سوی اسرائیل شلیک کرد. این موشکها رهگیری شدند و گزارشی از تلفات یا خسارت به زیرساختها منتشر نشد.
پس از حمله موشکی سپاه، ترامپ تلاش کرد نشان دهد که کنترل اوضاع را در دست دارد و اعلام کرد از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خواهد خواست که به این حملات پاسخ ندهد.
ترامپ به روزنامه فایننشال تایمز گفت: «من تصمیم میگیرم. همه تصمیمها را من میگیرم. او [نتانیاهو] تصمیمگیرنده نیست.»
اما اسرائیل در نهایت حملات تلافیجویانه خود را انجام داد.
یحیئیل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران ۱۱ موشک بالستیک به سوی اسرائیل شلیک کرد. هیچ کشوری در جهان که برای خود احترام قائل باشد چنین حملهای را تحمل نمیکند و اسرائیل نیز چنین نخواهد کرد. اسرائیل اکنون در حال هدف قرار دادن سایتهای پرتاب موشکهای زمینبهزمین ایران است.»
ترامپ دوشنبه خواستار برقراری فوری آتشبس میان دو طرف شد و در حال حاضر تبادل آتش متوقف شده است.
با این حال، جمهوری اسلامی هشدار داده که هرگونه تجاوز ادامهدار، از جمله در جنوب لبنان، با «اقدامات بسیار شدیدتر و کوبندهتر» مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، اسرائیل نیز تاکید کرده که به نبرد با حزبالله ادامه خواهد داد و اگر جمهوری اسلامی بار دیگر دست به حمله بزند، پاسخی قاطع و ویرانگر به تهران خواهد داد
بهنوشته فارین افرز، در شرایطی که ترامپ مشتاق دستیابی به یک توافق صلح و جلوگیری از بازگشت به جنگی تمامعیار است، به نظر میرسد جمهوری اسلامی به خوبی دریافته که میتواند هم از بنبست موجود بر سر تنگه هرمز و بحران انرژی ناشی از آن و هم از عملیات اسرائیل در لبنان به عنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده کند.
اوفر شلاح، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی (INSS) وابسته به دانشگاه تلآویو، به فارین افرز گفت: «تهران معادله جدیدی در خاورمیانه ایجاد کرده است؛ معادلهای که در آن حمله اسرائیل به حزبالله میتواند موجب حمله از خاک ایران به اسرائیل شود.»
در این تحلیل تاکید شده که این وضعیت نشاندهنده دشواریهایی است که ترامپ همچنان در تلاش برای هدایت مجموعهای پیچیده و درهمتنیده از بحرانهای خاورمیانه با آن روبهرو خواهد بود. هرچند آمریکا نزدیکترین متحد اسرائیل محسوب میشود، اما به نوشته فارین افرز نفوذ واشینگتن بر رهبران اسرائیل محدودیتهای مشخصی دارد.
کاخ سفید همچنان در بیانیههای خود از «حق دفاع اسرائیل از خود» در موضوع لبنان حمایت میکند، اما این بحران برای ترامپ به یک دردسر تبدیل شده است؛ آن هم در شرایطی که او به دنبال راهی برای خروج از جنگ ایران است؛ جنگی که محبوبیت او را کاهش داده و ممکن است به حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آسیب بزند.
دولت ترامپ تلاش زیادی کرده تا درگیری لبنان را از جنگ ایران جدا نشان دهد، اما جمهوری اسلامی دستیابی به هرگونه توافق صلح را منوط به توقف خصومتها در لبنان کرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هفته گذشته به سناتورها گفت: «ما تلاش میکنیم مذاکرات لبنان و اسرائیل را موضوعی جدا و مستقل از ایران ببینیم، اما ایران میخواهد همه این مسائل را با هم گره بزند.»
ترامپ همچنین از تشدید عملیات اسرائیل علیه حزبالله ابراز نارضایتی کرده است، اما نتانیاهو ملاحظات داخلی خاص خود را دارد.
بهنوشته فارین افرز، نخستوزیر اسرائیل که برای آینده سیاسی خود میجنگد، در شرایطی قرار دارد که محبوبیتش در آستانه انتخابات در پاییز پیش رو بهشدت کاهش یافته است. او با فشار داخلی شدیدی روبهروست تا مبارزه با حزبالله را ادامه دهد و درخواستهای واشینگتن برای کاهش شدت عملیات را نادیده بگیرد.
ساکنان شمال اسرائیل، که بیشترین آسیب را از حملات حزبالله متحمل شدهاند، از منتقدان جدی نتانیاهو هستند و از او خواستهاند رویکردی حتی سختگیرانهتر اتخاذ کند.
این دیدگاه تنها محدود به شمال اسرائیل نیست.
بر اساس نظرسنجی منتشرشده از سوی موسسه مطالعات امنیت ملی در اواخر ماه مه، اکثریت اسرائیلیها ( ۵۹ درصد) معتقدند اسرائیل باید نبرد با حزبالله را تشدید کند.
بهنوشته فارین افرز، تلاشهای ترامپ برای وادار کردن نتانیاهو به عقبنشینی از عملیات لبنان، با هدف جلوگیری از تخریب فرصتهای دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی، عملا موضع تهران را تقویت میکند؛ موضعی که بر غیرقابل تفکیک بودن این مسائل تاکید دارد.
فارین افرز سپس تاکید کرده که واقعیت نیز این است که جنگ لبنان و جنگ ایران به شکل بنیادینی به یکدیگر گره خوردهاند. از همان روزهای نخست آتشبس جنگ ایران مشخص بود که لبنان به مشکلی جدی برای ترامپ و مانعی بر سر راه هر توافق نهایی تبدیل خواهد شد.
به|نوشته این نشریه، آتشبس تقریبا فروپاشید زیرا آمریکا و اسرائیل در ابتدا حاضر نبودند لبنان را بخشی از توافق بدانند.
در نهایت اسرائیل و لبنان در اواسط آوریل با یک آتشبس موافقت کردند، اما وضعیت همچنان متشنج باقی ماند و از آن زمان تاکنون تبادل آتش میان حزبالله و ارتش اسرائیل ادامه داشته است.
حزبالله که هم به عنوان یک نیروی سیاسی و هم یک سازمان مسلح نفوذ گستردهای در لبنان دارد، درخواستها برای خلع سلاح را رد کرده است.
اوفر شلاح به فارین افرز گفت: «آنچه نتانیاهو و اسرائیل اکنون درک کردهاند این است که از نگاه رییسجمهوری ترامپ، جنگ تمام شده است و تنها چیزی که اکنون برای او اهمیت دارد، دستیابی به نوعی توافق با ایرانیهاست تا بتواند اعلام کند جنگ پایان یافته است.»
شلاح معتقد است پس از موفقیت عملیات ژانویه که به دستگیری نیکلاس مادورو، رییسجمهوری وقت ونزوئلا منجر شد، ترامپ تصور کرد در ایران نیز فرصتی برای دستیابی به یک «پیروزی آسان» به دست آورده است.
به گفته شلاح، «سناریو مادورو» هرگز در ایران محقق نشد و ترامپ اکنون ظاهرا علاقه خود را از دست داده و میخواهد از این پرونده عبور کند اما همانگونه که روسای جمهوری پیشین آمریکا نیز بارها تجربه کردهاند، جنگهای خاورمیانه عادت دارند به باتلاقهایی تبدیل شوند که خروج آسانی از آنها وجود ندارد.
