به نوشته واشینگتنپست، رویکرد تهاجمی دونالد ترامپ در «جنگ ایران» و سیاست داخلی، اگرچه با جسارت همراه بوده، اما به دلیل نبود مدیریت ریسک، نتایج مورد انتظار را به همراه نداشته و حتی هزینههای سیاسی برای او ایجاد کرده است.
جیسون ویلیک، ستوننویس واشینگتنپست، در یادداشتی که یکشنبه ششم اردیبهشت منتشر شد نوشت، تحلیلها نشان میدهد که دونالد ترامپ در برخی تصمیمات کلیدی، از جمله ورود به جنگ با حکومت ایران و تلاش برای بازطراحی حوزههای انتخاباتی، رویکردی پرریسک و شتابزده در پیش گرفته که با توصیههای کلاسیک نیکولو ماکیاولی تفاوت دارد.
نویسنده در ابتدای یادداشت خود نوشته ممکن است نیکولو ماکیاولی را زیاد نخوانده باشد، اما ترامپ بهوضوح با توصیه این فیلسوف قرن شانزدهم موافق است که یک سیاستمدار اگر بخواهد قدرت را حفظ کند، بهتر است «جسور باشد تا محتاط».
این تحلیل مینویسد ترامپ، که به باور تحلیلگران به اصل «جسور بودن» ماکیاولی پایبند است، در سال گذشته با فشار بر قانونگذاران تگزاس برای تغییر نقشههای انتخاباتی پیش از انتخابات میاندورهای تلاش کرد کنترل جمهوریخواهان بر کنگره را حفظ کند. همزمان، در سیاست خارجی نیز با اقدام نظامی علیه حکومت ایران، وارد مسیری شد که با ابهامهای قابلتوجه همراه بود.
با این حال، به نوشته واشینگتنپست، هر دو اقدام تاکنون نتایج مطلوبی نداشتهاند. دموکراتها با اقدامات متقابل در ایالتهایی مانند کالیفرنیا و ویرجینیا به تلاشهای جمهوریخواهان پاسخ دادهاند و این روند میتواند حتی به کاهش کرسیهای این حزب در مجلس نمایندگان منجر شود.
در حوزه سیاست خارجی نیز وضعیت مشابهی مشاهده میشود. جنگی که ترامپ آن را کوتاهمدت پیشبینی کرده بود، به یک آتشبس شکننده رسیده، در حالی که ساختار قدرت در ایران همچنان پابرجاست و توان نظامی آن بهطور کامل از بین نرفته است.
این تحلیل تاکید میکند که یکی از پیامدهای مهم «جنگ ایران»، اختلال در تردد در تنگه هرمز و افزایش قیمتها در ایالات متحده بوده که به کاهش حمایت عمومی از ترامپ انجامیده است. به گفته تحلیلگران، رییسجمهوری آمریکا توانایی خود برای تحمیل شرایط بر ایران را بیش از حد برآورد کرده و واکنش تهران را بهدرستی پیشبینی نکرده است.
در ادامه این تحلیل آمده است که اگرچه نتایج سیاسی همیشه قابل پیشبینی نیست، اما آنچه ترامپ را از توصیههای ماکیاولی متمایز میکند، نه جسارت بلکه نبود «پوشش در برابر ریسک» است. ماکیاولی بخت را به رودخانهای تشبیه میکند که میتوان با ایجاد سد و سیلبند، اثرات آن را مهار کرد. اما به نظر میرسد ترامپ چنین تمهیداتی را به اندازه کافی در نظر نگرفته است.
واشینگتنپست مینویسد که همزمانی اقدامات پرریسک - از جمله آغاز یک «جنگ غیرمحبوب» و ورود به منازعات سیاسی داخلی - میتواند پیامدهای یکدیگر را تشدید کند. در همین راستا، کاهش محبوبیت ترامپ و واکنشهای سیاسی داخلی، چشمانداز موفقیت این سیاستها را با تردید مواجه کرده است.
در جمعبندی این تحلیل آمده است که اگرچه جسارت و بخت در گذشته به ترامپ کمک کردهاند، اما تداوم این رویکرد بدون مدیریت ریسک میتواند موقعیت سیاسی او را تضعیف کند. به گفته نویسنده، موفقیت در چنین شرایطی مستلزم تطبیق با شرایط متغیر است. موضوعی که به باور تحلیلگران، چالش اصلی پیش روی ترامپ در ادامه مسیر خواهد بود.
آکسیوس به نقل از مقامهای اسرائیلی نوشت که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پس از تماس با محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، به ارتش اسرائیل دستور داد یک سامانه گنبد آهنین به همراه رهگیرها و دهها نیروی عملیاتی به امارات فرستاده شوند.
به گفته یک مقام ارشد اسرائیلی، این نخستین بار است که اسرائیل یک آتشبار گنبد آهنین را به کشور دیگری میفرستد. بهجز آمریکا و اسرائیل، امارات نخستین کشوری است که این سامانه در آن مورد استفاده قرار گرفته است.
یک مقام اسرائیلی دیگر گفت این سامانه در جریان جنگ دهها موشک شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کرده است.
به نوشته آکسیوس، مقامهای اسرائیلی و اماراتی میگویند از آغاز جنگ، دو کشور از نظر نظامی و سیاسی هماهنگی نزدیکی داشتهاند و همکاریهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی میان دو کشور در طول جنگ به سطحی بیسابقه رسیده است.
پیشتر گزارشی درباره استقرار سامانه گنبد آهنین در امارات متحده عربی منتشر نشده بود.
از آغاز جنگ، امارات بیش از هر کشور دیگری در منطقه هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته است و بر اساس اعلام وزارت دفاع امارات، جمهوری اسلامی حدود ۵۵۰ موشک بالستیک و کروز و بیش از ۲۲۰۰ پهپاد به سوی امارات شلیک کرده است.
بیشتر این موشکها و پهپادها رهگیری شدند، اما برخی به اهداف نظامی و غیرنظامی در این کشور اصابت کردند. حملات گسترده جمهوری اسلامی به که امارات، این کشور را وادار کرد از متحدان خود درخواست کمک کند.
به گزارش آکسیوس، نیروی هوایی اسرائیل همچنین حملات متعددی برای نابودی موشکهای کوتاهبُرد مستقر در جنوب ایران انجام داده؛ موشکهایی که به گفته این رسانه، پیش از آنکه بتوانند امارات و دیگر کشورهای خلیج فارس را هدف قرار دهند، منهدم شدند.
استقرار نیروهای اسرائیلی در خاک امارات از نظر سیاسی در منطقه خلیج فارس، بهویژه نزد مردم این کشور، حساسیتبرانگیز تلقی میشود؛ اما مقامهای اماراتی میگویند جنگ با جمهوری اسلامی نگاه بسیاری از مردم را تغییر داده است. یکی از این مقامها گفت هر طرفی که به حفاظت از امارات در برابر حملات جمهوری اسلامی کمک کند، با نگاه مثبتی دیده خواهد شد.
پیشتر انور قرقاش، وزیر مشاور امارات متحده عربی، گفته بود که کشورهای خلیج فارس جمهوری اسلامی را «دشمن اصلی» میدانند. او افزود در حالی که برخی جوامع عربی اسرائیل را دشمن میدانند، کشورهای خلیج فارس جمهوری اسلامی را بهدلیل حمله به کشورهای منطقه با هزاران موشک و پهپاد، بازیگری غیرقابل اعتماد میدانند.
آکسیوس افزود در همین حال، تصمیم نتانیاهو برای به اشتراک گذاشتن یک سامانه دفاع هوایی با امارات، در زمانی که خود اسرائیل نیز زیر آتش سنگین قرار داشت، ممکن است سبب واکنشهای منفی در اسرائیل شود.
اسرائیل و امارات در سال ۲۰۲۰ پیمان صلح امضا کردند. با وجود اختلافهایی که از آن زمان بر سر موضوعاتی از جمله غزه میان دو طرف وجود داشته، مقامهای اسرائیلی و اماراتی میگویند این شراکت اکنون بیش از هر زمان دیگری نزدیک است.
طارق العتیبه، مقام سابق شورای امنیت ملی امارات، در مقالهای برای مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس نوشت که اسرائیل یکی از کشورهایی است که برای ارائه «کمک واقعی» به امارات پیشقدم شد.
او نوشت: «در درجه اول، ایالات متحده و اسرائیل ثابت کردهاند که متحدان واقعی هستند؛ از طریق ارائه حمایت با کمکهای گسترده نظامی، اشتراکگذاری اطلاعات و پشتیبانی دیپلماتیک.»
به گزارش فاکسنیوز، چند روز پس از آنکه مقامهای جمهوری اسلامی تلاش کردند تصویری از انسجام داخلی ارائه دهند، دونالد ترامپ مذاکرات برنامهریزیشده با حکومت ایران در اسلامآباد را لغو کرد و دلیل آن را «اختلافات داخلی و سردرگمی در رهبری» عنوان کرد.
ترامپ در پیامی اعلام کرد که «هیچکس در ایران نمیداند چه کسی مسئول است» و تاکید کرد ایالات متحده در موقعیت برتر قرار دارد. این اظهارات در شرایطی مطرح شد که به گفته تحلیلگران، نشانههایی از تضعیف روایت سنتی وجود دارد که بر وجود دو جناح «میانهرو» و «تندرو» در ساختار قدرت ایران تاکید میکرد.
بر اساس این گزارش، برخی کارشناسان ایرانی-آمریکایی معتقدند تحولات اخیر نشان میدهد تاکتیک «پلیس خوب، پلیس بد» - که جمهوری اسلامی برای کسب امتیازات در مذاکرات هستهای به کار میبرد - کارآیی خود را از دست داده است. به گفته آنها، مقامهای ایرانی در گذشته با ارائه چهرههای بهظاهر میانهرو در مذاکرات، تلاش میکردند غرب را به دادن امتیاز ترغیب کنند.
در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی این تحلیل را رد کردهاند. مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در واکنش به این ادعاها اعلام کرد که «وحدت داخلی» تقویت شده و در مقابل، «شکاف در جبهه دشمن» ایجاد شده است.
فاکسنیوز در ادامه به نقل از مریم معمارصادقی، پژوهشگر ارشد، مینویسد که جمهوری اسلامی طی دههها از «میانهروها» بهعنوان پوششی برای پیشبرد سیاستهای خود استفاده کرده است. او تاکید کرد این رویکرد با هدف گرفتن امتیازات بیشتر از غرب طراحی شده بود.
با این حال، برخی تحلیلگران بر این باورند که اختلافات درون حاکمیت ایران واقعی است، اما ماهیتی محدود دارد. نوید محبی، تحلیلگر، در این گزارش تاکید میکند که اختلافات میان جناحهای مختلف بیشتر بر سر تاکتیکهاست، نه بر سر اصول. به گفته او، تصمیمگیریهای کلیدی همواره در اختیار رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران بوده است.
محبی همچنین گفت تجربههای گذشته نشان میدهد تفاوتی اساسی میان دولتهای موسوم به «میانهرو» و «تندرو» در نحوه برخورد با اعتراضات و مخالفان وجود نداشته است. او به سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در دوره حسن روحانی و وقایع دی ماه ۱۴۰۴ اشاره کرد که به گفته او نشاندهنده تداوم الگوی سرکوب در همه دولتهاست.
در همین حال، یک مقام منطقهای به فاکسنیوز گفته است که شکاف میان میانهروها و تندروها در ایران وجود دارد، اما این شکاف به تغییرات عملی منجر نشده است. او با اشاره به عملکرد مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی ایران، گفت او حتی نتوانسته وعدههای خود در زمینه آزادی اینترنت را عملی کند.
به گفته این مقام، در روند مذاکرات نیز اغلب از همین تقسیمبندی استفاده میشود: «میانهروها برای پیشبرد توافق وارد عمل میشوند و سپس تندروها همان امتیازات را مورد انتقاد قرار میدهند.»
در ادامه این گزارش، لادن بازرگان، فعال سیاسی، تاکید میکند آنچه اکنون مشاهده میشود نه از بین رفتن شکافها، بلکه آشکار شدن ماهیت واقعی آنهاست. به گفته او، چهرههای مختلف در ساختار قدرت ایران، با وجود تفاوتهای ظاهری، در چارچوبی مشترک عمل میکنند.
او افزود: «همه این افراد به حفظ نظام، گسترش نفوذ منطقهای و تقابل با آنچه ‘دشمن’ خوانده میشود متعهد هستند.»
گزارش فاکسنیوز نشان میدهد که در حالی که برخی تحلیلگران از فروپاشی روایت «میانهرو-تندرو» سخن میگویند، دیگران بر این باورند که این شکاف همچنان وجود دارد، اما بیش از آنکه نشاندهنده اختلافات بنیادین باشد، ابزاری تاکتیکی در سیاست داخلی و خارجی جمهوری اسلامی است.
