حوثیهای یمن با حمله موشکی به اسرائیل وارد مناقشه خاورمیانه شدند
با شدت گرفتن حملات علیه مواضع جمهوری اسلامی، حوثیهای یمن با شلیک موشک به سوی اسرائیل، بهصورت رسمی وارد درگیریهای جاری در خاورمیانه شدند.
با شدت گرفتن حملات علیه مواضع جمهوری اسلامی، حوثیهای یمن با شلیک موشک به سوی اسرائیل، بهصورت رسمی وارد درگیریهای جاری در خاورمیانه شدند.
به گزارش پایگاه خبری تایمز اسرائیل، حوثیها بامداد شنبه هشتم فروردین یک موشک بالستیک به سوی جنوب اسرائیل شلیک کردند که در پی آن، آژیر هشدار در بئرشبع و مناطق اطراف به صدا درآمد.
این نخستین بار از زمان آغاز جنگ ایران است که حوثیها اسرائیل را هدف قرار میدهند.
این گروه نیابتی جمهوری اسلامی پس از برقراری آتشبس میان اسرائیل و حماس در مهر ۱۴۰۴، حملات خود علیه اسرائیل را متوقف کرده بود.
ارتش اسرائیل هشتم فروردین در بیانیهای حمله موشکی حوثیها را تایید کرد و از فعال شدن سامانههای دفاعی برای مقابله با آن خبر داد.
ارتش اسرائیل دقایقی بعد اعلام کرد شهروندان میتوانند با امنیت از پناهگاهها خارج شوند. به گزارش رسانههای اسرائیلی، در این حمله به کسی آسیب نرسید.
حوثیها مسئولیت این حمله را بر عهده گرفتند و اعلام کردند این عملیات در پاسخ به حملات اسرائیل به ایران، عراق، لبنان و سرزمینهای فلسطینی انجام گرفته است.
این گروه افزود حملات را تا زمان دستیابی به «اهداف» خود ادامه خواهد داد.
پیش از حوثیها نیز حزبالله لبنان و حشد شعبی عراق در حمایت از جمهوری اسلامی وارد درگیریها شده بودند.
یحیی سریع، سخنگوی حوثیهای یمن، شامگاه هفتم فروردین تهدید کرد: «انگشتان ما برای مداخله نظامی روی ماشه است.»
او گفت اگر طرف دیگری به کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و «محور مقاومت» بپیوندد، یا از دریای سرخ برای انجام عملیات علیه حکومت ایران استفاده شود و روند تشدید تنشها ادامه پیدا کند، حوثیها نیز وارد این مناقشه خواهند شد.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیها، استفاده میکنند.
سریع حملات اخیر به مواضع جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی را «تجاوزی ناعادلانه، ظالمانه و غیرقابل توجیه» خواند و افزود این حملات «به ثبات و امنیت جهانی و منطقهای و اقتصاد جهانی آسیب میرسانند».
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
اظهارات سخنگوی حوثیها درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی جنگ ایران در حالی مطرح میشود که این گروه مسلح در جریان جنگ غزه، با ناامنسازی مسیرهای دریایی تاثیری مخرب بر اقتصاد جهانی بر جای گذاشت.
مدت کوتاهی پس از آغاز مناقشه حماس و اسرائیل در مهر ۱۴۰۲، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه به خطر انداختند.
این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی همچنین در بحبوحه جنگ غزه، دهها موشک و پهپاد به سوی اسرائیل شلیک کرد که این حملات با واکنش تلافیجویانه اسرائیل همراه شد.
در یک نمونه، اسرائیل شهریور سال گذشته، ساختمانی را در صنعا هدف قرار داد که در نتیجه آن، احمد غالب الرهوی، نخستوزیر، و چند وزیر حوثیها کشته شدند.
پس از برقراری آتشبس در جنگ غزه، حوثیها به حملات خود در آبهای منطقه پایان دادند، اما همواره تهدید کرده بودند در صورت لزوم آمادهاند اقدامات بیثباتکننده خود را از سر بگیرند.
به گزارش رویترز، مقامهای ابوظبی بامداد شنبه ۸ فروردین اعلام کردند دو آتشسوزی در نزدیکی منطقه صنعتی «کِیزاد» (Khalifa Economic Zones Abu Dhabi) رخ داده است. این آتشسوزیها در پی سقوط بقایای یک موشک بالستیک که توسط پدافند رهگیری شده بود، ایجاد شدهاند.
ساعتی بعد خبرگزاری رویترز گزارش داد که پنج نفر در ابوظبی پس از سقوط بقایای موشک رهگیری شده در نزدیکی مناطق اقتصادی خلیفه زخمی شدند.
همزمان، تلویزیون دولتی سوریه گزارش داد که در دمشق و مناطق اطراف آن صدای انفجار شنیده شده است. این انفجارها در حالی رخ داده که سامانههای پدافندی اسرائیل در حال رهگیری موشکهای ایرانی در حریم هوایی سوریه بودند.
در بحرین نیز وزارت کشور این کشور اعلام کرد نیروهای دفاع مدنی موفق شدهاند آتشسوزی در یک تاسیسات را که هدف حمله جمهوری اسلامی قرار گرفته بود، مهار کنند.
در تحولی دیگر، یک مقام آمریکایی به رویترز گفت در حمله نظامی جمهوری اسلامی به پایگاه هوایی «پرنس سلطان» در عربستان سعودی، ۱۲ نظامی آمریکایی زخمی شدهاند که حال دو نفر از آنها وخیم گزارش شده است. با احتساب این موارد، شمار نظامیان آمریکایی زخمیشده از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند به بیش از ۳۰۰ نفر رسیده و ۱۳ نفر نیز جان خود را از دست دادهاند.
در جبهه شمالی اسرائیل، ارتش این کشور اعلام کرد پس از حمله موشکی حکومت ایران، آژیرهای هشدار در مناطق مختلف از جمله بلندیهای جولان به صدا درآمد. با این حال، به گفته مقامهای اسرائیلی، این موشکها رهگیری شده و گزارشی از تلفات یا مجروحان منتشر نشده است.
همچنین در جنوب اسرائیل، یک موشک بالستیک که به سمت شهر بئرشبع و مناطق اطراف آن شلیک شده بود، توسط سامانههای دفاعی رهگیری شد و هیچگونه تلفات جانی گزارش نشد.
موشکپراکنیهای جمهوری اسلامی در ساعات گذشته در حالی روی داد که تهران و دیگر شهرهای ایران نیز هدف حملات هوایی ارتش اسرائیل قرار دارند.
خبرگزاری فرانسه در گزارشی بر اساس گفتوگو با چند شهروند ایرانی، تصویری از زندگی روزمره در بحبوحه جنگ ارائه کرده که در آن، تداوم زندگی در کنار ترس، محدودیت و بیثباتی توصیف شده است.
زندگی در سایه انفجار و شهرهای نیمهخالی
به گفته برخی ساکنان تهران، اگرچه دسترسی به کالاهای اساسی همچنان برقرار است، اما فضای عمومی شهر تغییر کرده است. شایان، یکی از ساکنان پایتخت، به این خبرگزاری گفت: «کافهها باز هستند، بیرون میرویم، سوخت، آب و برق وجود دارد، اما یک حس درماندگی در همه ما هست.» او افزود: «مغازهها و رستورانها تا ساعت ۹ شب باز هستند، اما شهر خالی به نظر میرسد؛ بیشتر مردم رفتهاند.»
یکی دیگر از ساکنان تهران که به دلیل نگرانیهای امنیتی نخواست نامش فاش شود، گفت صداهای انفجار و موشکها به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شدهاند: «این وضعیت کمکم برای همه عادیتر میشود.» با این حال، او تاکید کرد که نگرانی اصلی مردم احتمال هدف قرار گرفتن زیرساختهای نفت و گاز است؛ موضوعی که به گفته او «تقریباً همه ایرانیان بر سر آن اتفاق نظر دارند.»
فشار اقتصادی و کاهش شدید درآمدها
در کنار ناامنی، فشار اقتصادی نیز بهشدت افزایش یافته است. گلنار، که از طریق یک فروشگاه آنلاین کسب درآمد میکرد، گفت در دو ماه گذشته هیچ درآمدی نداشته است. او افزود: «ما حتی اجاره هم نمیدهیم، اما دیگر نمیتوانیم به تفریح یا رفتن به رستوران فکر کنیم. فقط از عهده هزینههای ضروری زندگی برمیآییم.»
این روایتها نشان میدهد که حتی خانوادههایی با درآمد نسبی نیز با محدودیتهای شدید اقتصادی مواجه شدهاند و سطح زندگی به حداقلهای ضروری کاهش یافته است.
زندگی در مناطق دیگر؛ انتظار و بیثباتی
در جزیره قشم، که پیشتر مقصد گردشگران داخلی بود، صادق، یکی از ساکنان، گفت بسیاری از افرادی که به این منطقه آمدهاند، در انتظار روشن شدن وضعیت جنگ ماندهاند. او گفت: «هتلها و کافهها نیمهخالی هستند» و افزود که تامین سوخت در این منطقه گاهی با اختلال همراه است.
در همین حال، برخی شهروندان از کاهش نسبی شدت حملات در روزهای اخیر خبر دادهاند، اما این موضوع لزوماً به افزایش امید منجر نشده است. یکی از ساکنان سنندج گفت: «فهمیدم جمهوری اسلامی آنطور که تصور میکردیم سقوط نخواهد کرد.»
ترس از سرکوب؛ حضور گسترده نیروهای امنیتی
با وجود جنگ، بسیاری از شهروندان تاکید کردهاند که نگرانی اصلی آنها نه فقط حملات نظامی، بلکه تشدید کنترل و سرکوب داخلی است. کاوه، هنرمند ۳۸ ساله در تهران، گفت: «ممکن است در یک روز چندین ایست بازرسی را پشت سر بگذارید. خودروها و تلفنها بررسی میشوند- حتی فایلهای مخفی، عکسها، اپلیکیشنها و حتی یادداشتهای شخصی.»
به گفته او، این سطح از نظارت و کنترل، فضای عمومی را بهشدت امنیتی کرده و نگرانی از بازداشت یا پیگرد را افزایش داده است.
نگرانی از پیامدهای یک توافق احتمالی
برخی شهروندان همچنین نسبت به پیامدهای سیاسی احتمالی جنگ ابراز نگرانی کردهاند. کاوه گفت در دیداری با دیگر مخالفان حکومت، این نگرانی مطرح شده که در صورت توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی، فشارها بر مخالفان افزایش یابد. او افزود: «اگر چنین اتفاقی بیفتد، ما نابود میشویم. مجبور میشویم دو یا سه سال ایران را ترک کنیم، وگرنه به سراغمان خواهند آمد.»
ناامیدی و فرسایش روانی
در کنار فشارهای اقتصادی و امنیتی، برخی شهروندان از فرسایش شدید روانی نیز سخن گفتهاند. آنسیه، دندانپزشک در تهران، گفت: «ما بین سه قدرت دیوانه گیر افتادهایم و جنگ ترسناک است. میدانم دیگر هرگز همان آدم قبلی نخواهم بود.»
کتایون، مربی یوگا که اخیراً ایران را ترک کرده، نیز گفت: «زندگی غیرممکن شده بود.» او به سرکوبهای پیشین و تجربه حملات هوایی اشاره کرد و افزود که سالها در ترس زندگی کرده است.
محدودیت اطلاعات و قطع ارتباط با جهان
در همین حال، محدودیت شدید اینترنت و خودداری مقامها از صدور ویزا برای خبرنگاران خارجی، دسترسی به اطلاعات مستقل از داخل ایران را دشوار کرده است. تصاویر منتشرشده توسط خبرگزاریهای بینالمللی نیز محدود بوده و گزارشها عمدتاً بر اساس روایتهای فردی شهروندان تهیه شدهاند.
این روایتها نشان میدهد که در حالی که زندگی روزمره در ایران بهطور کامل متوقف نشده، اما جنگ، فشار اقتصادی و بهویژه نگرانی از سرکوب، فضای عمومی کشور را بهشدت تحت تاثیر قرار داده است.
او تاکید کرد اگر حملات آمریکا انجام نمیشد، ایران ظرف «دو تا چهار هفته» به بمب اتمی دست مییافت و از آن علیه آمریکا، اسرائیل و دیگر کشورها استفاده میکرد.
رییسجمهوری آمریکا، در این سخنرانی با تکرار سخنان پیشیناش درباره تضعیف شدید توان نظامی جمهوری اسلامی، گفت مقامهای تهران «التماس میکنند تا توافق کنند» و همزمان مدعی شد آنچه در ایران جریان دارد، عملاً به معنای «تغییر حکومت» است.
ترامپ جمهوری اسلامی را حکومتی «بیمار و منحرف» توصیف کرد و گفت: «ما با کشوری روبهرو هستیم که بیمار و منحرف است، و سلاح هستهای دارد یا میخواهد داشته باشد. آنها خیلی به آن نزدیک شده بودند. یادتان باشد، فقط دو هفته فاصله داشتند، دو هفته.» او افزود اگر آمریکا به تاسیسات ایران حمله نمیکرد، «ظرف دو تا چهار هفته سلاح هستهای میداشتند و از آن علیه شما، علیه اسرائیل و علیه دیگران استفاده میکردند.»
او با دفاع از حملات آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه گفت: «من گفتم ما باید مسیر را برای مدتی تغییر دهیم، آنها را از کار بیندازیم و بعد به زندگی عادی برگردیم. همین کار را هم کردیم. این کار را با خشونت انجام دادیم، با قدرت انجام دادیم، و با احترام جهان.» ترامپ در ادامه با اشاره به عملیات نظامی جاری افزود که این عملیات به متحدان آمریکا کمک کرده، اما در عین حال نشان داده که برخی متحدان «اصلاً حضور نداشتند» و گفت: «ما به آنها نیازی نداشتیم، اما اگر نیاز داشتیم هم نبودند، و این برایشان بسیار پرهزینه خواهد بود.»
جمهوری اسلامی و مذاکره از موضع ضعف
ترامپ در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به مذاکرات جاری با جمهوری اسلامی گفت: «آنها در حال مذاکره هستند. التماس میکنند تا توافق کنند.» او بار دیگر بر لزوم بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران تاکید کرد و گفت ایالات متحده در حال پایان دادن به تهدیدی است که به گفته او، جمهوری اسلامی از طریق «تروریسم، تجاوز و باجگیری هستهای» ایجاد کرده است.
رییسجمهوری ایالات متحده همچنین گفت عملیات آمریکا موسوم به «خشم حماسی»، «توانمندیهای [حکومت] ایران را در هم میشکند؛ چیزی که هیچکس تا به حال نمونهاش را ندیده است.» ترامپ با تاکید بر برتری نظامی آمریکا افزود: «ما قدرتمندترین ارتش جهان را داریم» و «ما سلاحهایی داریم که هیچکس، به جز تعداد معدودی از ما، حتی از آنها خبر هم ندارد.»
«فکر میکنم همین حالا هم تغییر حکومت رخ داده است»
ترامپ در بخشی از سخنانش، از آنچه عملاً تغییر حکومت در ایران خواند، سخن گفت. او گفت: «وقتی تصمیم بگیریم که خارج شویم - میدانید، تغییر رژیم - فکر میکنم عملاً رژیم را تغییر دادهایم. این رژیم هر دو روز یکبار با ضربه شدیدی مواجه میشود. همه از اعلام اینکه چه کسی رهبر [اشاره به روسا و فرماندهان نهادهایی که هدف قرار میگیرند] است میترسند. حتی ما هم نمیدانیم رهبر دقیقاً چه کسی است. بنابراین فکر میکنم همین حالا هم تغییر رژیم رخ داده است، اما [بالاخره] در مقطعی ما خارج خواهیم شد.»
او افزود با از میان رفتن تهدید هستهای ایران، «دیگر آن ابر تاریک بالای سرمان نخواهد بود - ابر یک ایران بیمارِ دارای سلاح هستهای.» به گفته ترامپ، این تهدید نهتنها اسرائیل و کشورهای عربی منطقه، بلکه آمریکا را نیز هدف قرار داده بود.
ترامپ همچنین به توان موشکی حکومت ایران اشاره کرد و گفت: «همین چند روز پیش یک موشک را ۲۷۰۰ مایل پرتاب کردند - کسی حتی نمیدانست چنین تواناییای دارند. این نشان میدهد ما چیزهای زیادی یاد گرفتیم.»
حمله به ناتو و رسانهها
رییسجمهوری آمریکا در ادامه از ناتو نیز انتقاد کرد و گفت این ائتلاف «اشتباه بزرگی» مرتکب شد که حتی مقدار کمی تجهیزات نظامی ارسال نکرد و حاضر نشد آنچه آمریکا «برای جهان» در مقابله با [تهدید] ایران انجام میدهد، به رسمیت بشناسد. او گفت: «چرا باید ما برای آنها باشیم وقتی آنها برای ما نیستند؟»
با این حال، ترامپ تاکید کرد که این جنگ را «خیلی پرریسک» نمیدانسته، هرچند اذعان کرد که «جنگ همیشه ریسک دارد» و «اتفاقات غیرمنتظره رخ میدهد.»
او همچنین رسانههای منتقد را هدف حمله قرار داد و گفت اگر روزنامه نیویورکتایمز را بخوانید، «فکر میکنید ما عملکرد ضعیفی داریم - این واقعاً نزدیک به خیانت است، صادقانه بگویم.» ترامپ افزود: «خوشبختانه رسانههای دیگری هستند که منصف و صادقاند.»
تاکید بر نابودی توان نظامی جمهوری اسلامی
ترامپ در توصیف نتایج عملیات آمریکا علیه حکومت ایران، بار دیگر بر دستاوردهای نظامی تاکید کرد و گفت: «به یاد داشته باشید، آنها دیگر نیروی دریایی ندارند. در سه روز، ۱۵۹ کشتیشان را به کف دریا فرستادیم. نیروی هواییشان کاملاً نابود شده است. موشکهای کمی برایشان باقی مانده، پهپادهایشان به حداقل رسیده، کارخانههایشان از بین رفته و رهبرانشان هم از بین رفتهاند.»
او ادامه داد: «همه رهبرانشان کشته شدهاند. هیچکس حتی افراد باقیمانده را نمیشناسد.»
ترامپ همچنین جمهوری اسلامی را «قلدر خاورمیانه برای ۴۷ سال» خواند و گفت: «ایران دیگر قلدر نیست. آنها در حال فرار هستند.» او افزود: «ما خاورمیانه را نجات دادیم. ما فقط اسرائیل را نجات ندادیم، بلکه کل خاورمیانه را نجات دادیم.»
اشاره به عربستان و توافق ابراهیم
ترامپ در بخش دیگری از سخنرانی خود، از چشمانداز عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل پس از پایان جنگ در ایران سخن گفت. او در مراسمی در میامی که به نوشته آسوشیتدپرس، از سوی صندوق ثروت ملی عربستان سعودی حمایت مالی میشد، گفت: «حالا وقت آن رسیده است. ما آنها را بیرون کردهایم و آنها به طور کامل بیرون رانده شدهاند. ما باید وارد توافق ابراهیم شویم.»
او در عین حال گفت آمریکا مصمم است «بهترین فناوری، درخشانترین ذهنها، بزرگترین کسبوکارها و قویترین مشارکتهای اقتصادی و امنیتی را در جهان» داشته باشد.
سخنان ترامپ در میامی در حالی مطرح شد که او همزمان از ادامه فشار نظامی بر جمهوری اسلامی، پیشبرد مذاکرات با تهران و بازآرایی توازنهای منطقهای پس از جنگ سخن گفت؛ رویکردی که از یک سو بر نمایش قاطعیت نظامی و از سوی دیگر بر وادار کردن حکومت ایران به توافق از موضع تسلیم استوار بود.
در واکنش به عملیات «خشم حماسی»، جمهوری اسلامی به اهرمهای نامتقارن روی آورد و کوشید تا با مختل کردن کشتیرانی در تنگه هرمز و افزایش قیمت جهانی نفت ایالات متحده را به عقبنشینی وادارد. وزارت خزانهداری آمریکا با پیشبینی نوسان بازار، با معافیت نفت ایران و روسیه کوشید تا ضمن حفظ فشار مالی بر تهران، بازار نفت را تثبیت کند. چارچوب این معافیت طوری تنظیم شده بود که نفت تحریمی را بهجای چین به سوی هند هدایت میکرد.
آزمون روسیه
وزارت خزانهداری آمریکا در ۵ مارس معافیتی صادر کرد که به پالایشگاههای هندی اجازه میداد محمولههای نفت خام روسیه را که پیشتر تولید و در مسیر دریا بودند خریداری کنند.
در ۱۲ و ۱۳ مارس، چارچوب این معافیت عمومی اعلام شد، اما کماکان چهار پالایشگاه هندی، تنها خریداران نفت روسیه مجاز باقی ماندند. سیاست معافیت نفتی، فقط شامل محمولههای در حال حمل بود، و تغییری در تحریمهای پایهای ایجاد نمیکرد.
میعاد ملکی، مقام پیشین وزارت خزانهداری آمریکا، مجوز عمومی U را چنین توصیف کرد: «این مجوز معامله کالایی را مجاز میکند و درباره پرداخت هیچ نمیگوید.» این مجوز ، فروش نفت را ممکن میکند اما دسترسی بانکی یا کانال رسمی پرداخت ایجاد نمیکند؛ تمایزی که امکان تجارت فیزیکی نفت را فراهم و در عین حال فشار مالی را حفظ میکند.
گسترش به ایران
اجرای الگوی معافیت در ۲۰ مارس برای حدود ۱۷۰ میلیون بشکه نفت خام ایران که در آبهای آزاد انبار شده بود، همان سیاست را تکرار کرد و بار دیگر هند تنها خریدار عمده باقی ماند.
شرکت صنایع رلاینس، بزرگترین شرکت بورسی هند، ۵ میلیون بشکه نفت خام ایران را خریداری کرد. بنا بر گزارشها، همان پالایشگاههای هندی، شامل IOC، BPCL و HPCL، نیز برنامه دارند خرید نفت ایران را از سر بگیرند.
همایون فلکشاهی، رییس تحلیل نفت خام در شرکت کپلر، گفت: «برخلاف نفت روسیه، نفت خام ایران اغلب تا رسیدن به مراکز تخلیه آسیایی مانند سنگاپور یا مالزی بدون مشتری میماند.» او افزود: «اکنون که هند به عنوان رقیب وارد شده، به احتمال زیاد قیمت نفت برای چین افزایش خواهد یافت.» به گفته او، آزادسازی این محمولهها که پیشتر تولید شده اما در انتظار خریدار بودند، اثر فوری بر عرضه داشت.
در عمل، مشارکت هند انحصار تقریبی چین بر نفت تحریمی ایران را برهم زد و بدون لغو رسمی تحریمها، اهرم قیمتگذاری را تغییر داد.
پیش از سال ۲۰۱۹، پالایشگران هندی روزانه حدود ۴۵۰ هزار بشکه نفت خام ایران را بر اساس قراردادهایی با شرکت ملی نفت ایران وارد میکردند و همچنان زیرساخت فنی و آشنایی تجاری لازم را برای افزایش سریع واردات در بازههای کوتاه معافیت دارند؛ مزیتی که به واشینگتن امکان میدهد هر زمان که بخواهد فشار عرضه را تنظیم کند و از یک پایگاه خریداران آماده بهره بگیرد.
اوجگیری راهبردی هند
پذیرش هند در «پکس سیلیکا»، چارچوب همکاریای که به رهبری آمریکا، کاهش وابستگی به چین در تولید نیمهرساناها و هوش مصنوعی را دنبال میکند، در ۲۰ فوریه رسمی شد. جیکوب هلبرگ، معاون وزیر، گفت: «پکس سیلیکا واقعا درباره چین نیست، درباره آمریکا است. ما میخواهیم زنجیرههای تامین خود را امن کنیم و هند را شریک خود برای کاهش ریسک و تنوعبخشی میدانیم.»
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، سپس در ۲۵ و ۲۶ فوریه به اسرائیل سفر کرد و دو کشور روابط خود را به سطح «شراکت راهبردی ویژه» ارتقا دادند. دو روز بعد، عملیات «خشم حماسی» آغاز شد.
نظم نوین جهانی
در آغاز دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، واشینگتن در پی بازآرایی نظم جهانی بود. انتظار میرفت هند به وزنه تعادلی در برابر چین تبدیل شود و به ایران نیز فرصت داد تا در صفآرایی علیه آمریکا تجدید نظر کند، اما در ابتدا هیچیک از این اهداف محقق نشد. نقش هند به مثابه جایگزین چین محدود باقی ماند، مذاکرات با ایران فروپاشید و جنگی ۱۲ روزه درگرفت. اختلافات تجاری و جنگ تعرفهای نیز روند بازسازی را پیچیدهتر کرد.
اما اکنون، حمایت تاکتیکی واشینگتن از زیرساخت انرژی هند میتواند پیامدهایی فراتر از مدیریت موقت عرضه نفت داشته باشد. پکس سیلیکا زنجیرههای صنعتی را بازتنظیم میکند و چارچوب معافیت، جریان انرژی تحریمی را هدایت میکند. این دو در کنار هم، هند را به اهرم مهمی در رقابت آمریکا با چین تبدیل خواهد کرد.
این روند میتواند نشانه تلاش دوم و ساختارمندتری برای بازآرایی نظم جهانی باشد. با حضور هند، متغیر تعیینکننده این خواهد بود که آیا نتیجه عملیات «خشم حماسی» میتواند ایران را وادار به ترک همکاری با پکن و مسکو کند یا نه. همسویی احتمالی تهران و واشینگتن میتواند نقطه عطفی در تثبیت این نظم نوین باشد.
دارل ایسا، نماینده جمهوریخواه کالیفرنیا، در این گفتوگو تاکید کرد که ایالات متحده در پی یک جنگ گسترده زمینی در ایران نیست و اهداف عملیات نظامی را «محدود» و متمرکز بر کاهش تواناییهای جمهوری اسلامی در تهدید منطقه توصیف کرد.
این عضو ارشد کنگره آمریکا و کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان در حالی که به گفته خود با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در تماس بوده، گفت هدف اصلی این جنگ «کاهش توانایی [حکومت] ایران برای صدور تروریسم و استفاده از تسلیحات علیه همسایگان» است.
او درباره مدت زمان این درگیری گفت: «نمیتوان با قطعیت گفت. ممکن است چند هفته دیگر ادامه داشته باشد یا حتی بیشتر.»
ایسا افزود این توانمندیها، از جمله در حوزه هستهای و تسلیحات متعارف، نه تنها در سطح منطقه بلکه در داخل ایران نیز مورد استفاده قرار گرفتهاند. به گفته او، هدف این است که با تضعیف این ظرفیتها، شرایطی ایجاد شود که مردم ایران بتوانند از حکومت خود پاسخگویی و نمایندگی واقعی مطالبه کنند.
رد اعزام نیروهای زمینی گسترده
اظهارات این نماینده کنگره در حالی مطرح میشود که پس از یک جلسه محرمانه در مجلس نمایندگان درباره ایران، برخی قانونگذاران اعلام کردند از اعزام نیروهای زمینی به ایران حمایت نمیکنند.
دارل ایسا در پاسخ به این نگرانیها گفت بخش مهمی از این بحث به تعریف «نیروهای زمینی» بازمیگردد.
او گفت: «وقتی از “boots on the ground” صحبت میشود، منظور نیروهایی است که وارد درگیری مستقیم با ارتش یک کشور شوند. این هدف ما نیست.»
به گفته او، ایالات متحده پیش از این نیز در کشورهایی مانند افغانستان، سوریه و برخی کشورهای آفریقایی از نیروهای ویژه استفاده کرده، بدون آنکه وارد یک جنگ گسترده زمینی شود.
با این حال، ایسا احتمال استفاده محدود از نیرو را رد نکرد. او گفت اگر برای «بازیابی اورانیوم غنیشده» یا «جلوگیری از تهدید تنگه هرمز» نیاز باشد، ممکن است از نیرو استفاده شود.
او همچنین به احتمال اقداماتی برای کنترل برخی نقاط راهبردی، از جمله جزایر مهم در خلیج فارس اشاره کرد، اما تاکید کرد این اقدامات به معنای ورود به یک جنگ تمامعیار نیست.
ایسا با اشاره به جمعیت و توان نظامی حکومت ایران گفت: «ما نه میخواهیم با آنها وارد درگیری مستقیم شویم و نه قصد آسیب رساندن به آنها را داریم.»
تغییر رژیم؛ هدف اعلامی نیست
این عضو کنگره در پاسخ به این پرسش که آیا تغییر رژیم در ایران یکی از اهداف جنگ است، گفت که باید میان «تغییر رژیم» و «تغییر رفتار حکومت» تمایز قائل شد.
او گفت دونالد ترامپ ممکن است این دو مفهوم را گاهی بهجای یکدیگر به کار برده باشد، اما آنچه برای آمریکا اهمیت دارد، تغییر در رفتار حکومت ایران است.
به گفته او، آمریکا «حکومتی را که همسایگانش را تهدید کند، به دنبال سلاح هستهای باشد یا تروریسم صادر کند، تحمل نخواهد کرد» و همچنین سرکوب شهروندان را غیرقابل قبول میداند.
با این حال، ایسا تاکید کرد که تغییر رژیم «هدف مستقیم خارجی ایالات متحده نیست» و این موضوع باید از داخل ایران و از سوی مردم دنبال شود.
او افزود: «برای ما مهم این است که هر حکومتی که در ایران باشد، دیگر مردمش را سرکوب نکند، همسایگانش را تهدید نکند و تروریسم صادر نکند.»
هشدار درباره تکرار تجربه عراق
ایسا در بخش دیگری از این گفتوگو به تجربه آمریکا در عراق اشاره کرد و نسبت به تکرار اشتباهات گذشته هشدار داد.
او گفت: «یکی از اشتباهات ما این بود که فکر کردیم باید همه چیز یکباره تغییر کند.»
به گفته او، سیاست «بعثزدایی» پس از حمله به عراق باعث شد بسیاری از نیروهای اداری و نظامی که زیرساختهای کشور را اداره میکردند، از کار برکنار شوند و این امر به بیثباتی و هرجومرج منجر شد.
او افزود که مردم ایران «هم به تحول تدریجی و هم به تغییر نیاز دارند» و خواهان حکومتی هستند که بهجای سرکوب، نماینده آنها باشد.
«فردای ایران» از نگاه واشینگتن
این نماینده کنگره در پاسخ به پرسشی درباره آینده ایران، ابراز امیدواری کرد که در صورت تغییر شرایط، چشمانداز مثبتی پیش روی کشور باشد.
او با اشاره به تسخیر سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۳۵۸ گفت در چهار دهه گذشته شاهد «ناامیدی مردم ایران» بوده است.
با این حال، او تاکید کرد که در صورت ایجاد امید و تحقق آن، ایران میتواند آیندهای روشن داشته باشد.
ایسا گفت مردم ایران «تحصیلکرده، باانگیزه و دارای تاریخ و تمدنی چند هزار ساله» هستند و این ظرفیت را دارند که در مدت کوتاهی به یک قدرت مثبت در منطقه تبدیل شوند.
او افزود این آینده «در دستان مردم ایران» است، به شرطی که حکومت از سرکوب دست بردارد.
چالشهای کنگره و اختیارات رییسجمهوری
در حالی که دولت ترامپ با چالشهایی در کنگره، از جمله قطعنامه اختیارات جنگ و درخواست بودجه ۲۰۰ میلیارد دلاری، روبهرو است، ایسا این موانع را تعیینکننده ندانست.
او گفت رییسجمهوری بهعنوان فرمانده کل قوا، هم اختیار قانونی و هم منابع لازم برای ادامه عملیات را در اختیار دارد.
به گفته او، قطعنامه اختیارات جنگ که پس از ۶۰ روز فعال میشود، «در عمل ابزار مؤثری نیست» و در صورت چالش حقوقی نیز روند رسیدگی آن طولانی خواهد بود.
تاکید بر تعهد به متحدان منطقهای
این نماینده کنگره همچنین بر تعهد آمریکا به متحدانش در منطقه خلیج فارس تاکید کرد. او گفت کشورهایی مانند امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی از آمریکا درخواست تجهیزات دفاعی بیشتری، بهویژه سامانههای ضد موشکی، کردهاند و واشینگتن در تلاش برای پاسخ به این نیازهاست.
او افزود: «ما نمیتوانیم اجازه دهیم آزادی شکست بخورد، نمیتوانیم مردم ایران را در این مرحله تنها بگذاریم و نمیتوانیم متحدانمان را ناامید کنیم.»
این نماینده ارشد کنگره آمریکا در پایان ابراز امیدواری کرد که در آینده نزدیک شرایط برای گفتوگو درباره صلح فراهم شود. او گفت: «امیدوارم دفعه بعد که همدیگر را میبینیم، درباره صلح صحبت کنیم.»
