کویت، قطر، بحرین و امارات متحده عربی در گزارشهای جداگانهای اعلام کردند که سهشنبه شب و بامداد چهارشنبه ۲۰ اسفند موشکها و پهپادهای شلیک شده از سوی جمهوری اسلامی را رهگیری کرده و هدف گرفتند.
وزارت دفاع قطر اعلام کرد نیروهای مسلح این کشور یک حمله موشکی را رهگیری کردند. نیروی دفاعی بحرین هم اعلام کرد یک موشک بالستیک جمهوری اسلامی رهگیری شده است.
ارتش کویت سهشنبه شب هم اعلام کرد چهار پهپاد شلیک شده به سوی این کشور منهدم شده و چند پهپاد دیگر خارج از منطقه تهدید سقوط کردند. کویت نهایت مجموع پهپادهای سرنگون شده را ۸ فروند اعلام کرد.
وزارت دفاع امارات متحده عربی سهشنبه شب اعلام کرد سامانههای پدافندی هوایی این کشور در حال مقابله با موشکها و پهپادهای شلیک شده از سوی جمهوری اسلامی هستند. ناخدای یک کشتی تجاری در شمال بندر راس الخیمه نیز بامداد چهارشنبه از وارد شدن خسارت به کشتی خود در پی برخورد یک شی خبر داد.
بر اساس این گزارش که به نقل از مقامهای آگاه منتشر شده، میزان نفتی که قرار است به بازار عرضه شود بیش از ۱۸۲ میلیون بشکه خواهد بود؛ رقمی که کشورهای عضو این آژانس در سال ۲۰۲۲ و در دو مرحله پس از آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین آزاد کرده بودند.
این پیشنهاد در نشست اضطراری مقامهای انرژی ۳۲ کشور عضو آژانس بینالمللی انرژی مطرح شده و قرار است کشورها روز چهارشنبه ۲۰ اسفند درباره آن تصمیمگیری کنند. طبق گزارش والاستریت ژورنال، این طرح در صورتی اجرا میشود که هیچیک از کشورهای عضو با آن مخالفت نکنند، اما اعتراض حتی یک کشور میتواند اجرای آن را به تعویق بیندازد.
به نوشته این روزنامه، هدف از این اقدام مقابله با اختلال گسترده در بازار جهانی انرژی است که به دلیل تقریباً بسته شدن تنگه هرمز ایجاد شده است. این آبراه راهبردی که خلیج فارس را به بازارهای جهانی متصل میکند، مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت جهان است و تهدید حمله به نفتکشها باعث شده جریان حملونقل نفت از آن به شدت کاهش یابد.
والاستریت ژورنال گزارش داد از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند، قیمت نفت تا ۴۰ درصد افزایش یافته و برای مدتی از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است، هرچند در روزهای اخیر با توجه به اظهارات دونالد ترامپ درباره احتمال پایان جنگ، قیمتها تا حدودی کاهش یافته و به کمتر از ۸۴ دلار رسیده است.
بر اساس اعلام فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، کشورهای عضو این سازمان در مجموع حدود ۱.۲ میلیارد بشکه ذخایر نفتی دولتی و حدود ۶۰۰ میلیون بشکه ذخایر تجاری اجباری در اختیار دارند که معادل حدود ۱۲۴ روز اختلال احتمالی در عرضه نفت از خلیج فارس است.
کارشناسان اقتصادی هشدار دادهاند ادامه افزایش قیمت نفت میتواند به افزایش تورم، فشار بر بازارهای مالی و افزایش هزینه سوخت برای مصرفکنندگان در سراسر جهان منجر شود.
دونالد ترامپ در این گفتوگو که سهشنبه ۱۹ اسفند منتشر شد، از آنچه «موفقیت عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران» خواند، دفاع کرد.
او به تاکید گفت که نتایج اولیه این عملیات، «بسیار فراتر از انتظار» بوده است.
ترامپ همچنین گفت: «فکر نمیکنم او بتواند در آرامش زندگی کند!»
اشارهای به مجتبی خامنهای که در جمهوری اسلامی به عنوان رهبر جدید منصوب شده و ترامپ گفته است که از این انتخاب راضی نیست.
تاکید ترامپ بر موفقیت عملیات نظامی
رییسجمهوری آمریکا در ادامه گفتوگوی خود با فاکسنیوز تاکید کرد که در نخستین موج حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، بخش بزرگی از توان موشکی حکومت ایران هدف قرار گرفته است.
او گفت: «وقتی اولین بار به آنها حمله کردیم، ۵۰ درصد از موشکهایشان را از کار انداختیم و اگر این کار را نکرده بودیم، جنگ بسیار سختتری پیش رو داشتیم.»
از سوی دیگر، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز اعلام کرد از زمان آغاز عملیات علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند، بیش از پنج هزار موضع در ایران هدف حمله قرار گرفته است.
ترامپ حمله اولیه را «اقدامی تعیینکننده» توصیف کرد و گفت که هیچ ريیسجمهوری دیگری در آمریکا جرأت انجام چنین اقدامی را نداشته است.
او افزود: «اگر آمریکا چند روز دیگر صبر میکرد، به نظر من ممکن بود ایران حمله را آغاز کند.»
پیش از انتشار این گفتوگوی ترامپ با فاکسنیوز، شبکه ایبیسینیوز ۱۸ اسفند گزارش داد دولت آمریکا به نهادهای مجری قانون در این کشور هشدار داده که ممکن است جمهوری اسلامی در حال فعال کردن سلولهای خفته تروریستی خود در خارج از ایران باشد.
بر اساس این گزارش، ایالات متحده ارتباطاتی رمزگذاری شده را رهگیری کرده که گمان میرود از ایران ارسال شده باشد و ممکن است بهعنوان «یک محرک عملیاتی» برای «عوامل خفته» خارج از کشور، عمل کند.
این هشدار به تحلیل اولیه سیگنالها از یک پیام اشاره میکند که «احتمالا منشأ ایرانی» داشته و اندکی پس از کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور تهران، در چند کشور بازپخش شده است.
احتمال گفتوگو با تهران
ترامپ در ادامه گفتوگوی خود با فاکسنیوز در عین حال احتمال گفتوگو با رهبران ایران را رد نکرد.
او گفت: «میشنوم که آنها خیلی مایل به گفتوگو هستند.»
به گفته رییسجمهوری آمریکا، چنین گفتوگویی «ممکن است» انجام شود؛ هرچند او تاکید کرد: «شاید دیگر نیازی به مذاکره نباشد.»
واکنش به حملات ایران در منطقه
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت از اینکه ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل برخی کشورهای خلیج فارس را هدف قرار داده، «شگفتزده شده» است.
او تاکید کرد: «یکی از چیزهایی که بیش از همه من را غافلگیر کرد این بود که آنها به کشورهایی حمله کردند که اصلا به آنها حمله نکرده بودند.»
ترامپ همچنین در پاسخ به پرسشی درباره گزارشها از حمله به یک مدرسه دخترانه در ایران گفت که این حادثه «هنوز در دست بررسی» است.
بر اساس گزارش رسانههای دولتی در ایران و صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)، در حمله به این مدرسه در میناب، حدود ۱۶۵ تا ۱۸۰ نفر کشته شدهاند که بیشتر آنها دانشآموزان دختر بودهاند.
این آمار بهطور مستقل تایید نشده است.
ترامپ گفت: «این موضوع هنوز در دست بررسی است، اما ما تنها کسانی نیستیم که چنین موشکی (تاماهاک) در اختیار دارند.»
سپاه پاسداران سهشنبه ۱۹ اسفند اعلام کرد اگر حملات آمریکا و اسرائیل ادامه یابد، اجازه نخواهد داد هیچ نفتی از خاورمیانه صادر شود.
هشدارهای اینچنینی باعث شده است که دونالد ترامپ بگوید اگر ایران روند صادرات نفت را مسدود کند، آمریکا «ضربات بسیار شدیدتری» وارد خواهد کرد.
خبرگزاری رویترز ۱۹ اسفند نوشت: «موضع سپاه پاسداران نتوانست روند کاهش قیمت نفت خام و رشد سهام جهانی را که پس از ابراز اطمینان ترامپ به پایان سریع درگیریها شکل گرفته بود، تغییر دهد؛ حتی با وجود آن که ایران با معرفی مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید خود، نشانهای از سرسختی نشان داد.»
ترامپ ۱۸ اسفند گفت که ایالات متحده به ارتش ایران آسیب جدی وارد کرده است.
او همچنین پیشبینی کرد درگیری قبل از بازه چهار هفتهای اولیهای که تعیین کرده بوده، پایان یابد؛ هرچند مشخص نکرد که پیروزی از نظر او چه تعریفی دارد.
هدف اسرائیل: براندازی
اسرائیل میگوید هدف این جنگ، «براندازی نظام حاکمیت روحانیت» در ایران است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای که دفتر او ۱۹ اسفند منتشر کرد، گفت: «آرمان ما این است که مردم ایران، استبداد را کنار بزنند.»
او افزود: «در نهایت، این به خود آنها بستگی دارد. اما تردیدی نیست که با اقدامات انجامشده تاکنون در حال شکستن استخوانهای حکومت هستیم ـ و دست ما همچنان دراز است. اگر با مردم ایران موفق شویم، پایانی دائمی رقم خواهیم زد ....»
مقامهای آمریکایی عمدتا گفتهاند هدف واشینگتن نابود کردن توان موشکی و برنامه هستهای جمهوری اسلامی است، اما ترامپ تاکید کرده جنگ فقط با «دولتی مطیع در تهران» پایان مییابد.
به گفته امیرسعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، از زمان آغاز حملات هوایی و موشکی آمریکا و اسرائیل به سراسر ایران در نهم اسفند ماه، دستکم هزار و ۳۳۲ غیرنظامی ایرانی کشته و هزاران نفر زخمی شدهاند.
این در حالی است که ترامپ گفته است در صورت تلاش تهران برای مسدود کردن مسیر عبور نفتکشها از تنگه هرمز ـ مسیری که یکپنجم نفت جهان از آن میگذرد ـ حملات آمریکا میتواند بهطور چشمگیری تشدید شود.
او ۱۸ اسفند در یک نشست خبری گفت: «آنها را چنان سخت خواهیم زد که دیگر نه آنها و نه هیچکس که به آنها کمک کند، هرگز قادر به جبران آن بخش از جهان نباشند.»
تهران: ما پایان جنگ را تعیین میکنیم
سپاه پاسداران اعلام کرد اگر حملات آمریکا و اسرائیل ادامه یابد، اجازه نخواهد داد هیچ نفتی از منطقه خارج شود.
رسانههای حکومتی در ایران از قول این نهاد نظامی نوشتند: «ما کسانی هستیم که پایان جنگ را تعیین خواهیم کرد.»
سپاه پاسداران همچنین اظهارات ترامپ را «یاوه» خواند.
ترامپ اما در پستی در تروث سوشال، هشدارهای خود را تکرار کرد: «اگر ایران کاری انجام دهد که جریان نفت در تنگه هرمز را متوقف کند، ایالات متحده آمریکا آنها را ۲۰ برابر سختتر از آنچه تاکنون زده است، هدف قرار خواهد داد.»
آرامکوی سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، ۱۹ اسفند درباره «پیامدهای فاجعهبار» برای بازارهای جهانی نفت در صورت تداوم جنگ و اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز هشدار داد.
تنگه هرمز مهمترین مسیر صادرات نفت جهان است که بزرگترین تولیدکنندگان نفت خلیج فارس را به دریای عمان و دریای عرب متصل میکند.
رویترز نوشت که جنگ عملا تنگه هرمز را مسدود کرده و برای بیش از یک هفته، حرکت نفتکشها را متوقف و تولیدکنندگان را با پر شدن مخازن ذخیرهسازی، وادار به توقف پمپاژ کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت بعید است تهران مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد. کشوری که به گفته او، پس از سه دور گفتوگو از پیشرفت سخن گفته بود.
او در گفتوگو با پیبیاس گفت: «با این حال، تصمیم گرفتند به ما حمله کنند. بنابراین فکر نمیکنم گفتوگو با آمریکاییها دیگر در دستور کار ما باشد.»
از سوی دیگر، انتصاب مجتبی خامنهای بهعنوان جانشین پدرِ کشتهشدهاش، علی خامنهای، امیدها را به پایان سریع جنگ از بین برد و باعث جهش بازارهای نفت و سقوط بازارهای سهام شد. اما پس از پیشبینی پایان سریع جنگ از سوی ترامپ و گزارشهایی درباره احتمال کاهش تحریمها بر انرژی روسیه، بازارها در جهت مخالف حرکت کردند.
ترامپ پس از گفتوگو با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، گفت که ایالات متحده برای کاهش کمبود، تحریمهای مرتبط با نفت را برای «برخی کشورها» معلق خواهد کرد.
رویترز نوشت که به گفته منابع متعدد، این اقدام میتواند به معنای تسهیل بیشتر تحریمهای نفتی روسیه باشد. اقدامی که ممکن است تلاشها را برای مجازات مسکو بابت جنگ در اوکراین، پیچیدهتر کند.
گزینههای دیگر، شامل آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک یا محدود کردن صادرات آمریکا است.
قیمت بنزین در ایالات متحده دارای حساسیت سیاسی ویژه است. جایی که رایدهندگان افزایش هزینهها را یکی از دغدغههای اصلی خود پیش از انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر میدانند و جمهوریخواهان حامی ترامپ تلاش میکنند در این انتخابات، کنترل خود را بر کنگره حفظ کنند.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس که ۱۸ اسفند منتشر شد، نشان داد ۶۷ درصد آمریکاییها انتظار دارند قیمت بنزین در ماههای آینده افزایش یابد و تنها ۲۹ درصد از جنگ حمایت میکنند.
